YẾT-MA YẾU CHỈ KARMAVACANĀBINDUSĀRA

HT. Thích Tri Thủ Giảng thuật

Tỳ-kheoThích Đỗng Minh & Thích Nguyên Chứng Biên tập

CHƯƠNG BẢY
CA  THI  NA

1. DUYÊN KHỞI VÀ Ý NGHĨA    

Khi mùa an cư vừa hết, một số các tỳ-kheo, suốt trong ba tháng không được diện kiến đức Thế Tôn, rất nôn nóng muốn được gặp gỡ Ngài. Do đó, ngay sau ngày tự tứ, họ cùng lên đường đi về Xá-vệ, nơi đức Thế Tôn cũng vừa trải qua ba tháng an cư mùa mưa. Mặc dù bấy giờ mưa dầm, đường xá lầy lội, nhưng họ vẫn dầm mưa mà đi. Mưa dầm khiến cho ba y của họ ướt sũng, trở thành nặng nề, thêm vào đó đường sá lầy lội do hậu quả của mưa, cho nên, khi đến nơi, tất cả đều ẩm ướt và mệt mỏi. Sau khi trao đổi những lời hỏi thăm thông thường, đức Thế tôn nhận thấy rõ tình trạng của tỳ-kheo ấy, Ngài tuyên bố từ đây trở đi cho phép các tỳ-kheo sau khi an cư xong được thọ y ca thi na.[1] Thọ y ca thi na có năm điều lợi ích:

1. Ngoài ba y, tỳ-kheo được phép cất y dư quá mười ngày mà không cần làm phép tịnh thí.[2]

2. Được phép ly y túc, nghĩa là không cần phải mang theo mình đủ cả ba y đi bất cứ đâu, không phạm điều luật lìa y cách đêm.[3]

3. Được triển chuyển thực, nghĩa là được phép thọ thực nhiều lần tại nhiều nhà đàn việt khác nhau miễn không quá ngọ.[4]

4. Được biệt chúng thức, nghĩa là được phép thọ thực thành nhóm từ bốn người trở lên.[5]

5. Trước hay say bữa ăn, tách riêng đi vào xóm, không cần báo cho các tỳ-kheo biết.[6]

Năm điều lợi này là những sự nới rộng một số các điều khoản ni-tát-kỳ ba-dật- đề và ba-dật-đề, để các tỳ-kheo dễ dàng trong việc cất và sắm y mới thay cho các y cũ đã rách, hoặc dễ dàng trong việc đi lại thăm viếng sau ba tháng an cư mùa mưa.

Tất cả các Luật bộ đều đồng nhất về duyên khởi của y ca thi na như trên. Riêng luật Ngũ phần[7] thêm một nguyên nhân khác, trưởng lão A-na-luật có ba y đều rách nát nhưng không thể sắm được y mới vì Phật không cho phép cất chứa vải dư nhiều ngày, và tự mình không thể may y xong trong một ngày. Do cả hai nguyên nhân thư thế, Phật cho phép các tỳ-kheo thọ y ca thi na ngay sau ngày tự tứ với năm điều lợi ích của ca thi na như đã kể.

Trường hợp Trưởng lão A-na-luật mà Ngũ phần đề cập cũng được thấy nói trong Trung A-hàm,[8] với một ít chi tiết khác biệt. Theo đó, Trưởng lão nói với Tôn giả A-nan rằng cả ba y của mình đã rách nát cả, muốn nhờ A-nan thỉnh hộ các tỳ-kheo may giúp y. Cố nhiên là cần may xong nội trong ngày. Tôn giả A-nan sau buổi trưa, đến phòng các tỳ-kheo trong tịnh xá để yêu cầu họ đi may hộ y cho trưởng lão A-na-luật. Biết được điều này, đức Phật hỏi sao A-nan không thỉnh Như Lai cùng đi may hộ y. A-nan bèn cung thỉnh và Phật chấp nhận. Khi đến địa điểm làm y, Phật nói với Trưởng lão Mục-kiền-liên rằng: «Như Lai có thể là người trương hộ y cho A-na-luật .» Trưởng lão Mục-kiền-liên bèn thỉnh Phật làm người trương y. Bấy giờ, đức Phật cùng với 800 tỳ-kheo đồng làm y hộ cho A-na-luật. Cả ba y đều được làm xong nội trong ngày. Khi các y đã xong, Phật gấp tư Tăng-già-lê của Ngài để nghỉ, và bảo Trưởng lão A-na-luật giảng giải cho các tỳ-kheo về các công đức của y ca-thi-na. Nội dung bài giảng của Trưởng lão A-na-luật bao gồm các quá trình tu tập và chứng đắc Niết-bàn của một tỳ-kheo, kể từ sơ khởi lìa bỏ gia đình, qua các giai đoạn trì giới, tu tập thiền định, chứng đắc các thần thông, thành tựu trí tuệ vô lậu, cho đến cuối cùng chứng đắc A-la-hán. Phần cuối bài giảng, Trưởng lão tán thán sự trì giới, là những nấc thang căn bản để bước lên cái bực cao của thiền định và trí tuệ. Trọn bài giảng này không đề cập cụ thể đến ca-thi-na, không định nghĩa hay mô tả thế nào là ca-thi-na. Nhưng ý nghĩa này có thể tìm thấy trong đoạn ấn chứng của Phật. Sau khi Trưởng lão giảng xong, đức Phật ngồi trở dậy, tán thán bài giảng của Trưởng lão. Rồi Ngài khuyên bảo các tỳ-kheo nên thọ trì y ca-thi-na, và Ngài kết luận: Trong quá khứ, trong hiện tại và tương lai, chưa có ai được như Trưởng lão A-na-luật, đó là chính đích thân Như Lai cùng với 800 tỳ-kheo đồng làm hộ cho ba y.

Qua đoạn kinh, mặc dù y ca-thi-na được đề cập gián tiếp, nhưng ý nghĩa rõ ràng là thế này. Ca-thi-na là y mà các tỳ-kheo cùng hợp tác làm chung cho một tỳ-kheo, như là biểu lộ sự xác nhận và ngưỡng mộ những thành tựu thù thắng mà tỳ-kheo ấy đạt được trong đời sống phạm hạnh. Đây có lẽ là ý nghĩa nguyên thủy nhất của ca-thi-na. Đoạn kinh của Trung A hàm đang đề cập cũng cho biết cách thức nguyên thủy của việc làm y ca-thi-na, việc Trưởng lão Mục- kiền-liên thỉnh Phật làm người trương y, trong văn của Luật tạng, trở thành việc yết ma Tăng sai người trương y ca-thi-na.

Nói tóm lại, theo ý nghĩa vừa nói, ca-thi-na có thể được gọi một cách đứng đắn là y công đức. Nhưng trong Luật tạng, ý nghĩa công đức của nó hòan toàn không nhắm đến trường hợp như Trưởng lão A-na-luật, mà nhắm vào năm điều lợi đã nêu. Như vậy, rõ ràng có những bước phát triển về ca-thi-na từ Kinh tạng đến Luật tạng trong đó phải kể hình thức được nói trong Kinh tạng là nguyên thủy nhất.

Trên đây là nói về ý nghĩa của ca-thi-na xét theo nội dung. Về mặt từ nghĩa, ca- thi-na là phiên âm từ kathina của tiếng phạn; cùng phiên âm là kiết-sĩ-na. Nguyên kaṭhina trong tiếng Phạn có nghĩa đen là thô cứng, khó khăn. Hành sự sao, quyển thượng,[9] nêu năm dịch ngữ và giải thích: kiên thật, cứng chắc, vì sắm được nhiều y, y không bại hoại.[10] Đây muốn chỉ điều lợi là cất chứa dư mà không phạm xả đọa. Tức hiểu nghĩa thô cứng trong tiếng Phạn theo nghĩa bóng. Dịch ngữ thứ hai là nan hoạt,[11] sinh hoạt khó khăn, vì sự kiếm sống của người nghèo rất gian nan, nhưng bỏ một ít tài sản vào y này, thì công đức thù thắng như đem cả một tấm y lớn bằng núi Tu di mà bố thí. Đây là giải thích nghĩa khó khăn của tiếng Phạn theo nghĩa bóng. Hoặc cũng dịch kiên cố, ý nghĩa cũng như kiên thật. Hoặc dịch là  ấm phú: che mát vì nó bao trùm cả năm điều lợi ích. Cũng dịch là thường thiện phạt ác, vì nó là dấu hiệu của sự tưởng thưởng công đức cho các tỳ-kheo hòan toàn phận sự an cư, và trừng phạt những tỳ-kheo không hòan tất. Phổ thông hơn cả là dịch công đức y, đây cũng là dịch ý. Nói tóm, theo nguyên nghĩa, ca-thi-na là loại vải thô cứng được dùng làm chất liệu may y. Nhưng xét theo nội dung, ý nghĩa này không chính xác. Mặc dù được giải thích qua các cách dịch khác nhau như Hành sự sao, ý nghĩa thực sự của ca-thi-na theo tiếng Phạn vẫn còn mơ hồ. Có lẽ ca-thi-na có từ nguồn gốc một dạng tục ngữ nào đó, nhưng về sau được đồng nhất với dạng nhã ngữ hiện nay.

2. TÁC THÀNH CA THI NA      

i. Chất liệu của ca thi na     

Mặc dù theo nghĩa gốc thì y ca-thi-na là loại y được may bằng thứ vải thô cứng, nhưng điều này không nhất thiết phải là như vậy. Theo luật Tứ phần,^[12] y mới, hoặc y cũ nhưng chưa hề được dùng đến, đều có thể dùng làm y ca-thi-na. Hoặc y đàn việt may sẵn cũng có thể dùng làm ca-thi-na. Hoặc y phấn tảo cũng có thể dùng để may y ca-thi-na. Theo Thập tụng,[13] vải bọc thây người chết đã rữa lượm từ các bãi tha ma, hoặc y đã từng dùng làm y ca thi na rồi, thảy đều không dùng làm y ca thi na được. Nói cách khác, các loại vải hợp pháp để may ba y của tỳ-kheo cũng là vải hợp pháp để may ca-thi-na. Nếu là y mới thì phải tác tịnh bằng cách đắp thêm một miếng vải từ y cũ vào. Nếu là y cũ thì phải giặt, giặt xong cũng phải tác tịnh nhưng không đắp thêm mảnh vải cũ vào nữa. Nếu Tăng nhận được vải hay y trong ngày nào thì nội trong ngày ấy phải may và thọ; để cách đêm, không thể trở thành y ca-thi-na. Theo Tứ phần, y có được bằng tà mạng, bằng sự nịnh bợ, bằng cách ra dấu hay gợi y đều không được dùng làm y ca thi na. Y xả đọa cũng không được phép.[14]

ii. Tư cách người dâng,

Theo luật Thiện kiến,[15] chỉ giới hạn trong bảy chúng đệ tử và chư thiên. Nghĩa là chỉ có y do bảy chúng đệ tử Phật dâng cúng Tăng mới có thể dùng làm y ca-thi- na.

Thời gian để thọ y là tháng ca-đề.[16] Theo thiên văn học Ấn, tháng ca-đề là tháng mà sao mão gặp nguyệt cung, tức trong khoảng tháng 10 – 11 Dương lịch. Nhưng theo truyền thống Hán tạng, thời gian được kể trong khoảng từ ngày 16 tháng 7 đến hết ngày 15 tháng 8 âm lịch.

3. TRƯỜNG CA THI NA   

Trong đoạn kinh dẫn từ Trung A-hàm ở trên chúng ta nhận thấy tính cách quan trọng của người trương ca-thi-na. Chính Phật đã nhận vai trò này, và đây là một vinh dự tuyệt đối cho người trì y, tức người mà Tăng sẽ trao cho thọ trì y ca-thi-na. Nhưng trong Luật tạng thì người trương y và người thọ trì y thường là một. Người trương ca-thi-na là người căng vải để làm y ca-thi-na, tức là người giữ vai trò thợ cả, còn những người khác chỉ là phụ giúp.

Nếu là y đã may sẵn của tỳ-kheo, hoặc của đàn-việt dâng cúng, thì không có việc trương y. Nhưng nếu chỉ là vải thì Tăng cần phải yết-ma sai người trương y.

Thời gian hợp pháp để Tăng nhận y hay vải may y trong phạm vi một tháng, kể từ ngày 16 tháng 7, tức sau ngày tự tứ, cho đến hết ngày 15 tháng 8 Âm lịch. Nhận y được ngày nào Tăng phải tác pháp thọ y trong ngày đó, không được để cách đêm. Nếu là y chưa may sẵn, thì phải may cho xong nội trong ngày.

Sau khi Tăng đã tự tứ xong, đàn-việt có thể làm lễ dâng y. Có thể dâng một lúc nhiều y được may như pháp, hoặc an-đà-hội, hoặc uất-đa-la-tăng, hoặc tăng-già lê. Kèm theo y được dâng, có thể gồm các phẩm vật tứ sự khác nữa. Trong số đó, Tăng cần lựa loại tốt nhất để làm y ca-thi-na. Các phẩm vật tứ sự khác có thể cất vào tịnh khố để phân chia sau.

Nếu không phải là y may sẵn, Tăng cần tác pháp yết-ma chuẩn nhận vải ấy để may y ca-thi-na. Sau khi vải được Tăng chuẩn nhận làm chất liệu ca-thi-na như pháp, thì y phải được may và thọ nội trong ngày ấy. Như vậy, vải hay y được dâng cúng, bất cứ ngày nào, có thể ngày Tăng tự tứ, nhưng vải hay y ấy chỉ trở thành ca-thi-na hợp pháp là bắt đầu từ ngày 16 cho đến hết tháng ca-đề. Thông lệ là từ 16 tháng 7 đến 15 tháng 8 ta.

Để tác pháp chuẩn nhận vải làm chất liệu ca-thi-na như pháp, Tăng tập hợp và tác tiền phương tiện như thông lệ, văn bạch yết-ma như sau:

«Đại đức Tăng, xin lắng nghe. Tăng nay được vải may y đúng thời. Nếu thời gian thích hợp đối với Tăng, Tăng nay chấp thuận lấy vải này may y ca thi na. Đây là lời tác bạch.

«Đại đức Tăng, xin lắng nghe, Tăng nay được vải may y đúng thời. Tăng nay chấp thuận lấy vải này may y ca-thi-na. Các Trưởng lão nào chấp thuận lấy vải này may y ca-thi-na thì im lặng. Ai không bằng lòng hãy nói.

«Tăng đã chấp thuận lấy vải may y ca thi na vì đã im lặng. Tôi xin ghi nhận như vậy.»

Vải may y đã được Tăng chấp thuận. Bấy giờ đến giai đoạn làm y. Cần phải chọn một tỳ-kheo biết rõ cách thức may y ca-thi-na làm người trương y, tức người căng khung để may y. Yết-ma Tăng sai người trương y, vì là một Tăng sự có bản chất khác với Tăng sự tự tứ, do đó cần có phương tiện riêng. Nghĩa là, bắt đầu với câu hỏi: ‹Tăng đã họp chưa?› v.v.. cho đến ‹Tăng nay hòa hiệp để làm gì?› – Đáp: ‹Yết-ma sai người trương y ca thi na.› Kế đó hỏi tiếp: ‹Trong đây có tỳ-kheo nào có khả năng làm người trương y ca thi na?› Vị tỳ-kheo biết căng khung may y đáp: ‹Tôi tỳ-kheo… có khả năng.› Bấy giờ Tăng tác pháp bạch nhị yết-ma như sau:

«Đại đức Tăng, xin lắng nghe. Nếu thời gian thích hợp đối với Tăng, Tăng nay chấp thuận sai tỳ-kheo… làm người trương y ca-thi-na. Đây là lời tác bạch.

«Đại đức Tăng, xin lắng nghe. Tăng nay sai tỳ-kheo… vì Tăng làm người trương y ca-thi-na. Trưởng lão nào chấp thuận Tăng sai tỳ-kheo… vì Tăng làm người trương y ca-thi-na thì im lặng. Ai không chấp thuận hãy nói.

«Tăng đã chấp thuận sai tỳ-kheo… vì Tăng làm người trương y ca thi na, vì đã im lặng. Tôi xin ghi nhận như vậy.»

Tỳ-kheo được Tăng sai làm người trương y nhận lãnh vải may y đem đi giặt, ủi, đo, cắt may v.v… Các tỳ-kheo khác trong cùng trú xứ có phận sự tham gia việc may y, không ai được thoái thác, cũng không thể viện cớ là hàng trưởng thượng mà lãng tránh.

Về hình thức, y ca-thi-na có thể là an-đà-hội, có thể là uất-đa-la-tăng, hoặc tăng-già lê cho nên cách thức may cũng giống như ba loại y này.

Sau khi y được may hòan tất, Tăng tác pháp yết-ma sai người thọ trì.

4. THỌ CA THI NA  

Theo luật Thập tụng,[17]  tỳ-kheo hội đủ năm đức tính sau đây mới đáng được Tăng sai làm người trì y: không thiên ái, không dễ nóng giận, không sợ hãi, không si, biết đã thọ và chưa thọ. Mặt khác, năm hạng người sau đây không được phép làm người trì y: không tuổi hạ, phá hạ, hậu an cư, bị tẫn và biệt trú. Nhưng theo luật Thiện kiến,[18] y cần được giao cho tỳ-kheo nào có y rách. Nếu nhiều tỳ-kheo có y rách thì giao cho người lớn tuồi, và nếu cùng có nhiều người lớn tuổi thì giao cho người cao hạ hơn.

Y ca-thi-na là biểu hiện công đức tu tập suốt mùa an cư của Tăng trong một trú xứ, do đó tất cả tỳ-kheo trong trú xứ này cùng tập họp vào giới trường để tác pháp thọ. Theo luật Thiện Kiến,[19] túc số tối thiểu để tác pháp yết-ma thọ y là năm tỳ-kheo trở lên, trong đó có một tỳ-kheo là đối tượng của yết-ma Tăng sai làm người trì y. Nếu trú xứ nào không hội đủ túc số này, có thể mời các tỳ-kheo các trú xứ khác đến dự, nhưng họ không được hưởng các công đức của y này.

Tổng quát có mười một hạng tỳ-kheo không được chia sẻ công đức của y ca-thi- na, nghĩa là không được hưởng năm điều lợi ích do hiệu lực của y.[20] Đó là:

1. Người gởi dục, tức tỳ-kheo không hiện diện.

2. Người có nạn, tức bị vua chúa hay giặc cướp bắt đi.

3, Người không có đại y, tức không có tăng-già lê.

4. Người thuộc về trú xứ khác, tức không cùng sống chung một đại giới của trú xứ an cư.

5. Người trung và hậu an cư.

6. Người mà hạ đã bị phá.

7. Người không đồng kết giới, nghĩa là các tỳ-kheo thuộc phạm vi đại giới khác muốn cùng thọ hưởng công đức của y nhưng không giải đại giới cũ của trú xứ mình để kết chung thành một giới. Đây là xả và kết tạm thời, sau khi thọ y xong có thể giải giới đồng kết rồi kết lại nguyên trạng của đại giới cũ mà hiệu lực của y vẫn không mất.

8. Người phạm Tăng tàn.

9. Người đang hành biệt trú.

10. Người học hối, tức tỳ-kheo được dữ học pháp.

11. Người bị tẫn.

Trong số mười một hạng tỳ-kheo này, trừ những người không thể hiện diện, còn lại, dù không thể chia xẻ công đức do hiệu lực của y, nhưng tất cả thảy đồng tập họp vào giới trường để tác pháp. Các vị này đến dự tác pháp với tư cách như là những quan sát viên. Họ được sắp xếp ngồi một chỗ riêng biệt trong giới trường. Sau khi các tỳ-kheo đã tập họp đông đủ trong giới trường, Tăng tác tiền phương tiện vấn hỏi như thường lệ để yết-ma sai người trì y.

Văn bạch yết-ma:

«Đại đức Tăng, xin lắngnghe. Nếu thời gian thích hợp đối với Tăng, Tăng nay chấp thuận sai tỳ-kheo… vì Tăng trì y ca-thi-na. Đây là lời tác bạch.

«Đại đức Tăng, xin lắng nghe. Tăng nay chấp thuận sai tỳ-kheo… vì Tăng trì y ca- thi- na. Các Trưởng lão nào chấp thuận nay sai tỳ-kheo… vì Tăng trì y ca thi na thì im lặng. Ai không chấp thuận hãy nói.

«Tăng đã chấp thuận sai tỳ-kheo… Vì Tăng trì y ca- thi- na. Việc này tôi ghi nhận như vậy.»

Tỳ-kheo thọ sai bước ra đảnh lễ Thượng tọa chủ pháp rồi trở lui ngồi lại vị trí của mình. Tỳ-kheo yết-ma bạch tiếp:

«Đại đức Tăng, xin lắng nghe, Tăng trú xứ này nay được y đáng chia. Tăng hiện tiền nên chia. Nếu thời gian thích hợp đối với Tăng, Tăng nay đem y này trao cho tỳ-kheo… Tỳ-kheo này sẽ trì y này, vì Tăng thọ làm y ca thi na, thọ trì tại trú xứ này. Đây là lời tác bạch.

«Đại đức Tăng, xin lắng nghe. Tăng trú xứ này được y đáng chia. Tăng hiện tiền nên chia. Tăng nay đem y này trao cho tỳ-kheo… Tỳ-kheo này sẽ trì y này vì Tăng thọ làm y ca thi na, thọ trì tại trú xứ này. các Trưởng lão nào chấp thuận Tăng nay đem y này trao cho tỳ-kheo… Tỳ-kheo này sẽ trì y này, vì Tăng thọ làm y ca thi na, thọ trì tại trú xứ này, thì im lặng. Ai không chấp thuận hãy nói.

«Tăng đã chấp thuận đem y này trao cho tỳ-kheo… thọ trì y công đức, vì đã im lặng. Việc này tôi ghi nhận như vậy.»

Tỳ-kheo thọ sai lại đứng dậy, bước ra lễ Thượng tọa chủ pháp một lễ, đón nhận y do Thượng tọa trao, rồi trương ra cho tất cả cùng thấy, để được Tăng xác nhận rằng y đã may đúng như pháp. Đồng thời, tỳ-kheo thọ sai nói trước Tăng:

«Y này đã được may thành như pháp, gồm (bao nhiêu) điều (và bao nhiêu ô phải kể rõ), chung quanh có viền nẹp. Tăng nay đã chấp thuận y này sẽ được thọ trì làm y ca thi na.»

Sau khi đã được toàn thể Tăng xác nhận bằng sự im lặng rằng y ấy đã được may như pháp, tỳ-kheo thọ y xếp lại như cũ, hai tay nâng y đồng thời nói trước Tăng:

«Y này Tăng sẽ thọ làm y ca-thi-na. Y này Tăng nay thọ làm y ca-thi-na. Y này Tăng đã thọ làm y ca-thi-na.» (nói ba lần)

Sau khi nói ba lần như vậy, xong tỳ-kheo thọ trì y bưng đến trước Thượng tọa chủ pháp. Thượng tọa nên qùy đồng thời đưa hai tay nắm lấy mép y và nói:

«Người thọ trì đã khéo thọ. Trong đây có những công đức và danh dự gì tôi thảy đều có dự phần.»

Tỳ-kheo trì y đáp:

- Nhĩ (hoặc nói: Kính vâng).

Lần lượt như thế cho đến vị tỳ-kheo nhỏ nhất. Trừ các hạng tỳ-kheo không được dự phần như đã kể trên. Sau đó tỳ-kheo trì y trở lại đứng trước Tăng, bạch rằng:

«Bạch đại đức Tăng, tôi nay vì Tăng thọ y ca thi na đã xong.»

Thượng tọa chủ pháp nói:

- Thiện (hoặc: Lành thay).

Tiếp theo đó, Thượng tọa chủ pháp có thể giảng giải các vấn đề liên hệ đến y ca-thi-na, về năm điêù lợi ích do hiệu lực của y, về các trường hợp y bị xả, nghĩa là mất hiệu lực v.v…

Sự tác pháp thọ trì y ca thi na đến đây là hòan tất.

5. XẢ Y CA THI NA  

Xả y ca-thi-na tức y mất hiệu lực, và theo đó, năm điều lợi ích liên hệ đến sự mở rộng điều khoản trong giới bổn của tỳ-kheo cũng mất hiệu lực.

Tổng quát, có hai trường hợp y ca-thi-na bị xả. Thứ nhất, xả toàn bộ, do Tăng tác pháp. Trong trường hợp này hiệu lực của y mất hẳn đối với toàn thể Tăng. Thứ hai, xả cá biệt, tức các trường hợp chỉ liên hệ đến cá nhân một tỳ-kheo.

Về trường hợp xả toàn bộ, theo bản chất, hiệu lực của y ca-thi-na chỉ tồn tại trong thời hạn bốn tháng kể từ ngày thọ. Tức nếu thọ y vào ngày 16 tháng 7 âm lịch, thì đến hết ngày 15 tháng 11 là hết hạn. Ngày đó, nếu Tăng không tác pháp xả, thì khi đến rạng ngày 16 hiệu lực của y cũng tự động được xả mà không cần tác pháp.[21] Tuy nhiên, theo các nhà giải thích luật Tứ phần, nếu thọ y vào ngày tự tứ, tức ngày 16 tháng 7, thì hiệu lực của y sẽ tồn tại trong thời gian năm tháng, đến ngày 15 tháng 12 là hết hạn. Hành sự sao[22] nói rằng, thọ y trong trường hợp naỳ, thời hạn của y tồn tại được 15 ngày. Nếu thọ y vào ngày 16 tháng 8, nghĩa là vào ngày cuối cùng của tháng ca-đề, tức tháng để thọ y, thì thời hạn của y là 120 ngày. Thọ y vào các ngày trung gian giữa hai mốc thời hạn ấy, thới hạn của y cũng theo đó mà tính. Nói cách khác, bất cứ thọ vào ngày nào, thời hạn cuối cùng của y vẫn là ngày 15 tháng 12.

Về xả cá biệt, có tám trường hợp hiệu lực của y được coi là mất đối với một tỳ-kheo.[23]

1. Ra đi: Sau khi y ca-thi-na đã được thọ, tỳ-kheo nào vì nhu cầu cần thay đổi trú xứ, bước chân ra khỏi đại giới của trú xứ với ý nghĩ sẽ không trở lại nữa, với tỳ-kheo ấy ca thi na bị xả

2. Y thành: sau khi y ca-thi-na đã được thọ, tỳ-kheo nào mang vải may y của mình ra khỏi đại giới của trú xứ để may, khi may thành, với tỳ-kheo ấy, ca-thi- na bị xả.

3. Y chưa thành: sau khi y ca-thi-na đã được thọ, tỳ-kheo nào mang vải may y của mình ra khỏi đại giới với ý nghĩ không trở lại trú xứ, và dù y chưa may xong, với tỳ-kheo ấy, ca-thi-na bị xả.

4. Mất y: Ra khỏi đại giới, may y xong nhưng bị mất, ca-thi-na cũng bị xả.

5. Mất hy vọng: Ra khỏi giới để đi đến chỗ với hy vọng có được y, nhưng đến đó không có y.

6. Nghe xả: Khỏi giới, hay tin rằng Tăng trong trú xứ đã xả ca-thi-na.

7. Xuất giới: ra ngoài đại giới để may y, may y đã xong, nhưng hay tin rằng Tăng đã xả ca-thi-na.

8. Đồng xả: Ở ngoài đại giới mà may y, dù xong hay không xong, trở lui về trong giới, cùng Tăng hòa hiệp xả ca thi na.    

Ba trường hợp cuối cùng tương đương với sự xả toàn bộ, nghĩa là do Tăng yết-ma xả. Nhưng điểm khác biệt là ở đây xả bất thường, tức không đợi mãn hạn kỳ của y, do tình trạng đặc biệt nào đó, Tăng đồng ý hòa hiệp tác pháp xả.

Về tác pháp xả y, họp Tăng và tác tiền phương tiện vẫn hòa theo thông lệ. Yết-ma xả thuộc loại đơn bạch.[24] Văn bạch như sau:

«Đại đức Tăng, xin lắng nghe. Ngày hôm nay Tăng hòa hiệp xả y ca thi na. Nếu thời gian thích hợp đối với Tăng, Tăng nay hòa hiệp xả y ca thi na.»

Theo quan điểm của Yết-ma chỉ nam sau khi y ca-thi-na  được xả, quyền sở hữu không thuộc về người trì y. Tăng sẽ chọn tỳ-kheo nào có y rách mà cho. Quan điểm này được nói là dẫn từ Thiện kiến. Nhưng Hành sự sao[25] đã tổng hợp Thập tụng và Thiện kiến để nói rằng Tăng chọn tỳ-kheo đủ năm đức và trong số các tỳ-kheo mà ba y đã rách làm người trì y. Như vậy, không có trường hợp Tăng xả y từ người trì y rồi đem cho một tỳ-kheo khác.

YẾT-MA YẾU CHỈ - HT. Thích Tri Thủ Giảng thuật, Tỳ-kheoThích Đỗng Minh & Thích Nguyên Chứng Biên tập, PL.1546-Nhâm ngọ, tr.289-305