ÿþ<html xmlns:v="urn:schemas-microsoft-com:vml" xmlns:o="urn:schemas-microsoft-com:office:office" xmlns="http://www.w3.org/TR/REC-html40"> <!-- #BeginTemplate "dmac.dwt" --> <head> <meta http-equiv="Content-Type" content="text/html; charset=unicode"> <link rel="File-List" href="dmac04_files/filelist.xml"> <!-- #BeginEditable "doctitle" --> <title>CH¯ NG GIÚI THIÆU</title> <!-- #EndEditable --> <style> <!-- .MsoNormal { text-indent: 0; text-align: justify; line-height: 150%; font-family: CN-Times, Times New Roman; font-size: 12pt; margin-left:0.25cm; margin-right:0.25cm; margin-top:6pt; margin-bottom:0 } .MsoNormal { text-align: justify; line-height: 150%; margin-left: 0.25cm; margin-right: 0.25cm; margin-top: 6pt; margin-bottom: 0 } .MsoBodyText { margin:0 0.25cm; font-size: 12pt; font-family: CN-Times; text-align: justify; line-height: 150%; color:#000080 } h2 { font-size: 16pt; color: #800000; font-family: Times New Roman; text-align: center; font-weight: bold; line-height: 150%; margin-top: 6pt; margin-bottom: 0 } h1 { text-align: center; font-family: Times New Roman; font-size: 14pt; color: #FF0000; line-height: 150%; font-weight: bold; margin-top: 6pt; margin-bottom: 0 } .MsoFootnoteText { margin:0; text-indent: 0; text-align: justify; font-family:CN-Times; line-height:150% } .MsoFootnoteReference { font-family: Times New Roman; font-size: 10pt; color: #0000FF; vertical-align: baseline } --> </style> <!--[if !mso]> <style> v\:* { behavior: url(#default#VML) } o\:* { behavior: url(#default#VML) } .shape { behavior: url(#default#VML) } </style> <![endif]--><!--[if gte mso 9]> <xml><o:shapedefaults v:ext="edit" spidmax="1027"/> </xml><![endif]--> </head> <body background="../../../images/bg3.GIF"> <p align="center" style="margin-top: 0; margin-bottom: 0"> <b style="font-size:16pt; mso-bidi-font-size:12.0pt; mso-font-kerning:14.0pt; mso-ansi-language:EN-US; mso-fareast-language:ZH-CN; mso-bidi-language:AR-SA"> <font face="CN-Times" color="#800000"> <span style="font-size: 14pt; mso-bidi-font-size: 12.0pt; mso-ansi-language: EN-US; mso-font-kerning:14.0pt; mso-fareast-language:ZH-CN; mso-bidi-language:AR-SA"> ­} id pŠ @b ªŠ</span></font></b><span lang="DE" style="font-family: Vinhan; mso-ansi-language: DE"><o:p></o:p></span></p> <p class="MsoTitle" style="margin-top: 0; margin-bottom: 0; " align="center" dir="ltr"> <font color="#000080"><b> <span lang="DE"><font style="font-size: 18pt">KINH</font></span><span lang="vi"><font style="font-size: 18pt"> </font></span><span lang="DE"><font style="font-size: 18pt">DUY-MA-C&#7852;T S&#7902; THUY&#7870;T</font></span></b></font></p> <p class="MsoNormal" align="center" style="text-align: center; margin-top: 0; margin-bottom: 0"> <i> <span style="font-family: Times New Roman"><font color="#000080">B&#7843;n d&#7883;ch Vi&#7879;t</font></span><font face="Times New Roman" color="#000080"><b> TuÇ Sù</b></font></i></p> <table border="0" width="100%" id="table1" cellspacing="0" cellpadding="0"> <tr> <td bgcolor="#FFFFFF"> <!-- #BeginEditable "body" --> <h1 style="margin-bottom: 6.0pt" align="center"><font size="5" color="#0000FF"><!--[if gte vml 1]><v:line id="_x0000_s1052" style='position:absolute;left:0;text-align:left;top:0;z-index:1' from="2in,18pt" to="2in,18.75pt"/><![endif]--><![if !vml]><span style='mso-ignore:vglayout; position:absolute;z-index:1;left:191px;top:23px;width:2px;height:3px'><img width=2 height=3 src="dmac04_files/image001.gif" v:shapes="_x0000_s1052"></span><![endif]><a name="_Toc93652451">CH¯ NG GIÚI THIÆU</a> </font></h1> <h2 align="left" style="text-align: justify; text-indent: 0.5cm; line-height: 150%; margin-left: 0.25cm; margin-right: 0.25cm; margin-top: 6pt; margin-bottom: 0"> &nbsp;</h2> <h2 align="left" style="text-align: justify; text-indent: 0.5cm; line-height: 150%; margin-left: 0.25cm; margin-right: 0.25cm; margin-top: 6pt; margin-bottom: 0"> <b><font color="#FF0000" size="3" face="CN-Times"><a name="_01"></a>I. NHÂN CÁCH HUYÀN THO I.</font></b></h2> <p class="Msobodytext">Vaisl+ (Tó-da-ly)</font><a name="_ftnref1" title style="color: blue; text-decoration: underline; text-underline: single" href="#_ftn1"><span class="MsoFootnoteReference">[1]</span></span></a><font face="CN-Times">, thç phç cça Vraji (B¡t-kó), mÙt c°Ýng quÑc theo ch¿ Ù cÙng hòa thË tÙc cça ng°Ýi Vraji, mà các lân bang quen gÍi là Licchav+, là mÙt ô thË phát triÃn trù phú thÝi éc Thích Tôn t¡i th¿, và nhïng ng°Ýi Licchav+ giàu có, vinh quang, °ãc ví nh° các thiên th§n cõi trÝi ao-lãi (TrayastriCsa)</font><a name="_ftnref2" title style="color: blue; text-decoration: underline; text-underline: single" href="#_ftn2"><span class="MsoFootnoteReference">[2]</span></span></a><font face="CN-Times">.</font></p> <p class="Msobodytext">MÙt buÕi sáng, có ti¿ng tr» khóc tr°Ûc v°Ýn Th°ãng uyÃn cça nhà vua. Ng°Ýi giï v°Ýn ra xem, b¯t g·p mÙt bé gái bË bÏ r¡i d°Ûi mÙt gÑc xoài. Ông ³m bé gái vÁ nuôi và ·t tên là Amrapl+</font><a name="_ftnref3" title style="color: blue; text-decoration: underline; text-underline: single" href="#_ftn3"><span class="MsoFootnoteReference">[3]</span></span></a><font face="CN-Times">, vÛi ý ngh)a là ng°Ýi con gái °ãc b£o vÇ bßi gÑc xoài. </font></p> <p class="Msobodytext">LÛn lên, s¯c ¹p cça nàng không nhïng rñc sáng c£ n°Ûc, mà còn chói r¡ng xa ¿n nhïng Ëa ph°¡ng mà ti¿ng Ón có thà lan ¿n. Nhan s¯c cça nàng che mÝ trí tuÇ và ding l°ãc cça các v°¡ng tôn, công tí, nhïng ng°Ýi Licchav+ giàu có, th¿ lñc. Nàng trß thành Ñi t°ãng tranh ch¥p cça hÍ. à tránh cho sñ tranh ch¥p không trß thành xung Ùt quy¿t liÇt, hÍ thÏa thu­n Amrapl+ là b£o v­t chung. Ënh mÇnh b¯t nàng ph£i trß thành mÙt kù nï. Và cing të ó, Vaisl+ trß thành mÙt v°Ýn hoa chói lÍi bßi s¯c ¹p thiên kiÁu bá mõ cça Amrapl+, thu hút khá nhiÁu tài s£n v­t ch¥t cça các v°¡ng tôn, và cça c£ nhïng quân v°¡ng §y quyÁn uy. Trong ó có c£ vua Bimbisra</font><a name="_ftnref4" title style="color: blue; text-decoration: underline; text-underline: single" href="#_ftn4"><span class="MsoFootnoteReference">[4]</span></span></a><font face="CN-Times">, vua n°Ûc Magadha hùng c°Ýng b­c nh¥t vào thÝi b¥y giÝ. Vua mÙt thÝi là b¡n cça Thái tí Siddhrtha, và sau ó là Ç tí thành tín cça Ph­t. Amrapl+ sinh cho Bimbasra mÙt ng°Ýi con</font><a name="_ftnref5" title style="color: blue; text-decoration: underline; text-underline: single" href="#_ftn5"><span class="MsoFootnoteReference">[5]</span></span></a><font face="CN-Times">. MÙt con ng°Ýi °ãc sinh ra të nhïng am mê tråy l¡c cça mÙt quân v°¡ng và mÙt kù nï. Nh°ng, ó s½ là mÙt óa sen të bùn l§y hôi tanh mà v°¡n lên vÛi h°¡ng s¯c thu§n tËnh. HÍ ·t tên cho con mình là Vimala</font><a name="_ftnref6" title style="color: blue; text-decoration: underline; text-underline: single" href="#_ftn6"><span class="MsoFootnoteReference">[6]</span></span></a><font face="CN-Times">, không ô nhiÅm, hay s½ dét s¡ch ô nhiÅm. Qu£ nhiên, vÁ sau Vimala xu¥t gia theo Ph­t, rÓi chéng ¯c qu£ A-la-hán.</font></p> <p class="Msobodytext">ó là mÙt Vimala ©n sù. Të thanh lâu i vào rëng tía. Lang thang vÛi mÙt bình bát và ba y. H¡nh phúc vÛi Ýi sÑng tri túc. </font></p> <p class="Msobodytext">Nh°ng, còn mÙt Vimala khác không chÉ làm chói sáng Vaisl+ nh° mÙt nhân v­t huyÁn tho¡i. MÙt con ng°Ýi mà danh ti¿ng không chÉ °ãc Ón ãi giïa các vua chúa, các phú gia Ëch quÑc, giïa các trà ình tíu quán, giïa các chÑn thanh lâu tråy l¡c; mà danh ti¿ng ¥y còn vang xa ¿n t­n cùng biên giÛi cça vi trå, n¿u vi trå có biên giÛi; °ãc các Thánh nhân, các BÓ-tát kính trÍng; °ãc các éc Ph­t tán d°¡ng. ó là danh ti¿ng không chút ô nhiÅm ngay dù °ãc truyÁn tång giïa bùn l§y ô nhiÃm. ó là mÙt Vimala-kìrti. Là mÙt Thánh nhân nh°ng không hÁ ß trên cõi Thánh thanh tËnh vô vi. ó cing là mÙt tay l¡c phách giang hÓ, mà trong lòng tay, dung s¯c vi diÇu cça các thiên nï trß thành thà tính Chân không vi diÇu.</font></p> <p class="Msobodytext">Có mÙt nhân v­t lËch sí nh° th¿ chng, hay ¥y chÉ là mÙt nhân v­t h° c¥u à biÃu t°ãng mÙt t° t°ßng tri¿t hÍc hay mÙt lý t°ßng BÓ-tát ¡o cça Ph­t giáo ¡i thëa?</font></p> <p class="Msobodytext">Có thà tr£ lÝi mÙt cách dét khóat r±ng ó là mÙt nhân v­t lËch sí, xu¥t hiÇn trong mÙt giai o¡n ·c biÇt cça lËch sí phát triÃn Ph­t giáo nói chung, và trong thÝi kó v­n Ùng cça ¡i thëa. </font></p> <p class="Msobodytext">MÙt con ng°Ýi có th­t °ãc trang bË vÛi mÙt c¡ sß t° t°ßng b¥t nhË (advaita) à có thà tñ nâng lên hàng Thánh gi£ v°ãt ngoài tam giÛi nh°ng Óng thÝi có thà h¡ mình ng­p låt trong th¿ gian ô nhiÅm mà v«n không tách lìa th¿ giÛi thu§n tËnh vô nhiÅm.</font></p> <p class="Msobodytext">MÙt con ng°òi có th­t, sÑng trong tr¡ng thái an nhiên gi£i thoát b¥t kh£ t° nghË, ã b°ng ngÍn èn trí tuÇ ra khÏi các hang Ùng t)nh m·c, të các thâm s¡n cùng cÑc, à rÍi sáng °Ýng i cho nhïng con ng°Ýi ang mãi chìm ¯m trong bùn l§y hôi thÑi b×ng phát hiÇn chân diÇn måc cça mình nguyên lai là thanh tËnh. ó là mÙt nghÇ s) lÛn, b±ng du hí th§n thông tam muÙi, h±ng rong ch¡i trong sáu n»o luân hÓi, vÛi nhïng ch¥t liÇu th¥p hèn, d¡ b©n, ã n¯n thành nhïng tác ph©m thánh thiÇn tuyÇt vÝi. LËch sí nhân lo¡i n¿u ch°a tëng xu¥t hiÇn mÙt, hay nhiÁu nhân v­t nh° v­y, thì th¿ giÛi này chÉ là mÙt sa m¡c nóng béc §y quái t°ãng dã thú. ó là mÙt kh³ng Ënh mang tính b£n thà lu­n, và cing là y¿u tính lËch sí phát triÃn cça xã hÙi loài ng°Ýi. </font></p> <p class="Msobodytext">Chính vì, trong mÙt thÝi kó nh¥t Ënh, t¥t y¿u xu¥t hiÇn mÙt nhân v­t hiÇn thñc nh° v­y à làm sáng tÏ khát vÍng v)nh cíu cça con ng°Ýi, thúc ©y lËch sí chuyÃn h°Ûng sang mÙt giai o¡n mÛi; và ã có nhiÁu nhân v­t lËch sí nh° v­y, cho nên hình £nh mÙt Vimalak+rti hiÇn thñc °ãc hóa thân thành nhân v­t huyÁn tho¡i. Nói cách khác, të mÙt con ng°Ýi hiÇn thñc, Vimalak+rti trß thành biÃu t°ãng cho tác nhân lËch sí. Th¿ nh°ng, ó là con ng°Ýi mà chúng ta s½ hÍc t­p ß ây, nh° là mÙt cách ng°Ýi nhân cách hóa cho lý t°ßng cça ¡i thëa BÓ-tát.&nbsp;&nbsp;</font></p> <p class="MsoNormal" align="justify" style="line-height: 150%; margin-left: 0.25cm; margin-right: 0.25cm; margin-top: 6pt; margin-bottom: 0"> <b><font size="4" color="#FF0000" face="CN-Times"><a name="_02"></a>II. Ý NGH(A NHÂN CÁCH VÀ Ý NGH(A LÊCH Sì</font></b></p> <p class="Msobodytext"><i>Vimalak+rti-nirde[a, </i>ó là Á kinh ti¿ng Ph¡n °ãc khôi phåc dña trên<i> </i>các b£n dËch và chú gi£i cça Hán t¡ng. </font></p> <p class="Msobodytext"><i>Chú Duy-ma-c­t kinh</i> </font> <a name="_ftnref7" title style="color: blue; text-decoration: underline; text-underline: single" href="#_ftn7"> <span class="MsoFootnoteReference"> [7]</span></span></a><font face="CN-Times">d«n lÝi gi£i cça La Th­p (Kumaraj+va):  Duy-ma-c­t, ti¿ng n°Ûc T§n (Trung hoa) nói là TËnh Danh. Téc là mÙt ng°Ýi trong sÑ nm trm Óng tí</font><a name="_ftnref8" title style="color: blue; text-decoration: underline; text-underline: single" href="#_ftn8"><span class="MsoFootnoteReference">[8]</span></span></a><font face="CN-Times">. Të nuÛc DiÇu h÷</font><a name="_ftnref9" title style="color: blue; text-decoration: underline; text-underline: single" href="#_ftn9"><span class="MsoFootnoteReference">[9]</span></span></a><font face="CN-Times">, du hành ¿n cõi này. Sau khi làm xong nhïng viÇc c§n làm, l¡i trß vÁ ch× ci. Cùng tác ph©m, d«n lÝi gi£i cça Trúc ¡o Sinh</font><a name="_ftnref10" title style="color: blue; text-decoration: underline; text-underline: single" href="#_ftn10"><span class="MsoFootnoteReference">[10]</span></span></a><font face="CN-Times">:  Duy-ma-c­t, ti¿ng Hoa nói là Vô C¥u X°ng. Do bßi l©n hành vi trong ngi dåc mà siêu nhiên không v¥y b©n, danh th¡m lan kh¯p xa, nên có tên nh° v­y. </font></p> <p class="Msobodytext"><i>TËnh danh huyÁn lu­n</i></font><a name="_ftnref11" title style="color: blue; text-decoration: underline; text-underline: single" href="#_ftn11"><span class="MsoFootnoteReference">[11]</span></b></span></i></span></a><font face="CN-Times">, Cát T¡ng, d«n chéng gi£i thích cça Chân ¿ Tam t¡ng:  Nói ç theo ti¿ng Ph¡n, thì phiên âm là Tó-ma-la-c­t-lË-¿. Trong ó, <i>tó </i>ngh)a là<i> diÇt, ma-la </i>ngh)a là<i> c¥u </i>(cáu b©n)<i>, c­t-lË-¿ </i>ngh)a là<i> minh </i>(ti¿ng hót). TÕng hãp l¡i, có ngh)a là <i>diÇt c¥u minh</i> (ti¿ng hót không v¥y b©n). Và Cát T¡ng nêu ý ki¿n:  <i>Minh</i> (ti¿ng hót) cing có ngh)a là <i>danh</i> (ti¿ng tm) v­y. Tr°Ûc ó</font><a name="_ftnref12" title style="color: blue; text-decoration: underline; text-underline: single" href="#_ftn12"><span class="MsoFootnoteReference">[12]</span></span></a><font face="CN-Times">, Cát T¡ng cing nêu ý ngh)a có tính cách biÃu t°ãng vÁ TËnh Danh:  Do tËnh éc °ãc chéa §y bên trong, và danh ti¿ng tÑt ¹p truyÁn kh¯p thiên h¡, nên °ãc gÍi là TËnh Danh. </font></p> <p class="Msobodytext">Theo nhïng gi£i thích d«n trên, TËnh Danh °ãc hiÃu nh° mÙt danh të mô t£ mÙt nhân cách hay mÙt ph©m tính °ãc nhân cách hóa. TËnh Danh, nh° v­y, không nh¥t thi¿t ph£i là tên cça mÙt nhân v­t lËch sí có th­t nào ó, mà là mÙt éc tính hay mÙt giá trË phÕ quát °ãc nhân cách hóa të lý t°ßng BÓ-tát ¡o cça ¡i thëa. Nói rõ h¡n, TËnh Danh, hay Vô C¥u X°ng, biÃu tr°ng tinh th§n nh­p th¿ cça ¡i thëa BÓ-tát. Và nh° v­y, tên kinh <i>Vimalak+rti-nirde[a</i>, dËch là <i> Duy-ma-c­t sß thuy¿t</i> theo ngài La Th­p, hay <i>Thuy¿t Vô c¥u x°ng</i> theo ngài HuyÁn Trang, có thà °ãc hiÃu theo hai ngh)a. Thé nh¥t, ó là tác ph©m ghi l¡i nhïng tr§n thu­t cça Vimalak+rti, mÙt nhân v­t lËch sí sáng chói nh¥t trong phong trào v­n Ùng ¡i thëa. Thé hai, ó là t­p hãp cça hÍc thuy¿t vÁ sñ vinh quang không ô nhiÅm. VÛi ý ngh)a thé hai này, kinh còn có tên khác nïa, gÍi là <i>B¥t t° nghË gi£i thoát</i></font><a name="_ftnref13" title style="color: blue; text-decoration: underline; text-underline: single" href="#_ftn13"><span class="MsoFootnoteReference">[13]</span></b></span></i></span></a><font face="CN-Times">. Cn cé theo nÙi dung, t° t°ßng cça Vimalak+rti thuÙc hÇ Bát-nhã, mà Énh cao ß ây là lý b¥t nhË (advaita) °ãc diÅn t£ b±ng sñ im l·ng cça Vimalak+rti tr°Ûc câu hÏi cça BÓ-tát Vn-thù (Mañju[r+). VÁ m·t thñc tiÅn hành ¡o, nh° gi£i thích cça ¡i s° Trí Kh£i, <i>Duy ma kinh huyÁn sÛ</i></font><a name="_ftnref14" title style="color: blue; text-decoration: underline; text-underline: single" href="#_ftn14"><span class="MsoFootnoteReference">[14]</span></b></span></i></span></a><font face="CN-Times">, d«n chéng ph©m 7  Quán chúng sinh :  Ñi vÛi h¡ng ng°Ýi tng th°ãng m¡n, Ph­t nói diÇt trë dâm, nÙ, si là g£i thoát. VÛi h¡ng ng°Ýi không tng th°ãng m¡n, Ph­t nói thà tính cça dâm, nÙ, si chính là gi£i thoát. Và ¡i s° nêu ý ki¿n:  Thà tính dâm, nÙ, si là chân tính b¥t t° nghË, l¥y gi£i thoát làm thÃ. </font></p> <p class="Msobodytext">Bßi vì ¡i s° Trí Kh£i là ng°Ýi sáng l­p Thiên thai tông, l¥y kinh Pháp hoa (<i>Saddharma-puG arika-sktra</i>) làm sß y, do ó të ngï tng th°ãng m¡n trong trích d«n trên c§n °ãc hiÃu theo nÙi hàm cça Pháp hoa. ó là të ngï chÉ nhïng vË A-la-hán tñ thÏa mãn vÛi Thánh qu£ mà các ngài ã chéng, vÛi mÙt céu cánh duy nh¥t là nh­p Ni¿t-bàn không l°u l¡i d¥u tích nh° ngÍn lía t¯t khi ch¥t Ñt ã h¿t. Trên ph°¡ng diÇn t° t°ßng, Duy-ma-c­t phê phán t¥t c£ giáo pháp không chÉ cça Thanh vn, mà còn luôn c£ ¡i thëa; dù r±ng các giáo pháp ¥y °ãc tin t°ßng là do chính éc Thích Tôn ã thuy¿t gi£ng. Nh°ng rÓi, nh° chúng ta s½ th¥y trong chính vn, sñ phê phán cça Duy-ma-c­t không có tác dång £ kích và bác bÏ, mà là l­t ng°ãc các iÃm giáo pháp à có thà nhìn rõ nhïng hàm ©n d°Ûi nhãn quang khác. Tuy kh³ng Ënh,  Tính thà cça tham dåc, sân h­n và si mê chính là gi£i thoát, nh°ng khi hiÇn bÇnh, Duy-ma-c­t éng dång sñ hiÇn bÇnh ¥y nh° là ph°¡ng tiÇn thñc tiÅn à diÅn gi£i cho các c° sù t¡i gia vÁ b£n ch¥t cça tÓn t¡i:  Này các nhân gi£, thân này là vô th°Ýng; là pháp y¿u Ût, không ch¯c th­t, chóng måc rïa& Thân này vÑn nh° huyÅn, të phiÁn não sinh. Thân này vÑn nh° mÙng, °ãc nhìn th¥y do h° vÍng& Thân này nh° r¯n Ùc, nh° k» thù, nh° mÙt Ñng r×ng không&  </font><a name="_ftnref15" title style="color: blue; text-decoration: underline; text-underline: single" href="#_ftn15"><span class="MsoFootnoteReference">[15]</span></span></a><font face="CN-Times"> N¿u nhìn trên lý lu­n hình théc, hai o¡n vn vëa d«n hoàn toàn mâu thu«n nhau. Nh°ng n¿u b±ng lý lu­n biÇn chéng siêu nghiÇm cça kinh iÃn Bát-nhã thì c£ hai Áu là mÙt thñc t¡i tuyÇt Ñi b¥t nhË. </font></p> <p class="Msobodytext">Khi g·p ngài Xá-lãi-ph¥t (Zriputra) ang t)nh tÍa trong khu rëng v¯ng, Duy-ma-c­t phê phán:  Th°a ngài Xá-lãi-ph¥t, b¥t t¥t ngÓi nh° th¿ mÛi là t)nh to¡... Không khßi diÇt t­n Ënh (saCjñvedita-nirodha-sampatti) mà hiÇn các oai nghi; ó mÛi là t)nh tÍa& Không o¡n phiÁn não mà nh­p ni¿t-bàn; ¥y mÛi là t)nh tÍa&  </font><a name="_ftnref16" title style="color: blue; text-decoration: underline; text-underline: single" href="#_ftn16"><span class="MsoFootnoteReference">[16]</span></span></a></p> <p class="Msobodytext">Khi lên vi¿ng éc Di-l·c (Maitreya) trên cung trÝi âu-su¥t (Tucita), Duy-ma-c­t hÏi:  Th°a ngài Di-l·c, Th¿ Tôn thÍ ký cho ngài mÙt Ýi nïa s½ thành Ph­t. Nh°ng ngài °ãc thÍ ký theo Ýi nào? Quá khé chng? Quá khé ã qua rÓi. VË lai chng? VË lai ch°a ¿n. HiÇn t¡i chng? HiÇn t¡i không dëng. </font><a name="_ftnref17" title style="color: blue; text-decoration: underline; text-underline: single" href="#_ftn17"><span class="MsoFootnoteReference">[17]</span></span></a></p> <p class="Msobodytext">Rõ ràng, nhïng phê phán ¥y không có tác dång phá hçy, mà b±ng vào biÇn chéng siêu nghiÇm cça hÇ t° t°ßng Bát-nhã, triÃn khai nhïng ý ngh)a ©n tàng thâm sâu trong nhïng giáo pháp mà Ph­t ã d¡y. ó là phê phán à thành tñu. Thành tñu nh° th¿ °ãc gÍi là b¥t t° nghË (acintya).</font></p> <p class="Msobodytext">Trên nÁn t£ng nh­n théc ¥y, Duy-ma-c­t mß ra con °Ýng thñc tiÅn hành Ùng. Con °Ýng ó °ãc gÍi là b¥t t° nghË gi£i thoát (acintya-vimokca). Måc tiêu céu cánh cho nhïng giáo pháp cça Ph­t là gi£i thoát. Trong giáo pháp °ãc cho là nguyên thçy, thì ý ngh)a cça gi£i thoát là diÇt trë tham, sân, si; o¡n t­n phiÁn não, à ch¥m dét khÕ au. Trong ¡i thëa, giáo pháp ¥y không hoàn toàn bË bác bÏ. Nh°ng gi£i thoát °ãc xác nh­n vÛi nh­n théc trñc quán vÁ thà tính cça tham, sân, si. Të ó, Duy-ma-c­t °ãc coi là Énh cao trong phong trào v­n Ùng cça ¡i thëa. VÁ mÙt ph°¡ng diÇn, cuÙc v­n Ùng à xác l­p ¡i thëa trong giáo ngh)a cça Ph­t bË chÉ trích gay g¯t là xu h°Ûng th¿ tåc hóa ¡o Ph­t. Bßi vì nó Á cao vai trò cça c° sù t¡i gia trong quá trình tu ¡o và hành ¡o ngang vÛi chúng Ç tí xu¥t gia. Giáo pháp nguyên thçy, nhïng y¿u ngh)a cn b£n do éc Thích Tôn gi£ng d¡y chÉ có thà °ãc thành tñu vÛi iÁu kiÇn thoát ly mÍi ràng buÙc th¿ tåc. C° sù t¡i gia chÉ có vai trò hÙ ¡o, mà chính y¿u là cung c¥p các nhu y¿u th°Ýng nh­t cho các Ç tí xu¥t gia cça Ph­t. ó là iÁu °ãc xác nh­n rõ ràng, t¥t nhiên là m·t ngoài, trong t¥t c£ kinh iÃn nguyên thçy hay s¡ kó Ph­t giáo.</font></p> <p class="Msobodytext">VÁ m·t giáo ngh)a, c£ bÑn chúng Ç tí Ph­t Áu có kh£ nng thành tñu Thánh ¡o nh° nhau, và tåc gia Ç tí cing có thà chéng ¯c qu£ vË A-la-hán vÑn °ãc coi là måc ích céu cánh trong quá trình tu ¡o. Nh°ng t¥t nhiên Ç tí t¡i gia vÛi nhiÁu ràng buÙc khó ¡t ¿n måc ích ¥y. </font></p> <p class="Msobodytext">Ý ngh)a cça sñ so sánh ¥y, cho ¿n ngày nay, hay trong nhïng thÝi kó hay n¡i nhïng Ëa ph°¡ng mà ¡i thëa h°ng thËnh nh¥t, v«n còn nguyên giá trË. Th¿ nh°ng, trong nhïng th¿ k÷ §u Ph­t lËch, ý ngh)a ¥y °ãc nh­n théc nh° là tuyÇt Ñi. Vì v­y, nhiÁu tác gi£ vi¿t sí Ph­t giáo gÍi thÝi ó là thÝi kó Ph­t giáo tu viÇn, ngh)a là thÝi kó mà giáo pháp cça Ph­t chÉ dành riêng cho Ç tí xu¥t gia, chÉ °ãc nghiên céu và tu t­p trong các tu viÇn.</font></p> <p class="Msobodytext">T¥t nhiên, lËch sí phát triÃn cça ¡o Ph­t không tách ngoài phát triÃn chung cça xã hÙi. Khi xã hÙi phát triÃn ¿n mÙt hình thái nh¥t Ënh nào ó, hình thái sinh ho¡t Ph­t giáo, vÁ m·t hành trì cing nh° trên ph°¡ng diÇn t° t°ßng, ph£i thay Õi cho phù hãp vÛi hình thái xã hÙi mÛi. Th¿ nh°ng, tích cñc ti¿p nh­n nhïng thay Õi mÛi à ti¿n bÙ là mÙt khía c¡nh tâm lý cça con ng°Ýi, thì tinh th§n b£o thç, sã thay Õi, cing là mÙt khía c¡nh tâm lý khác. C£i cách, và b£o thç, là hai th¿ lñc luôn luôn cÍ xát nhau t¡o thành nhïng xung Ùng th°Ýng xuyên cça lËch sí. Sñ tÓn t¡i cça Ph­t giáo, cça các cÙng Óng Ç tí Ph­t giïa các cÙng Óng xã hÙi khác cing ch°a hÁ thoát ly các quy lu­t ¥y. Có l½ tránh cho các chúng Ç tí sau này không bË khóa ch·t bßi quán tính lËch sí, cho nên, tr°Ûc khi nh­p Ni¿t-bàn, éc Thích Tôn cho phép chúng tó kheo có thà l°ãc bÏ mÙt sÑ iÁu kho£n giÛi lu­t n¿u xét th¥y không phù hãp. Nh°ng trong cuÙc ki¿t t­p l§n §u t¡i Rjag[ha, tr°ßng lão Ca-di¿p (Ka[yapa), vÛi t° cách là tr°ßng lão cao niên nh¥t trong các Ç tí Ph­t, ã quy¿t Ënh, nhïng gì Ph­t ã thi¿t ch¿, dù lÛn dù nhÏ, không mÙt tó kheo nào °ãc quyÁn thay Õi.</font><a name="_ftnref18" title style="color: blue; text-decoration: underline; text-underline: single" href="#_ftn18"><span class="MsoFootnoteReference">[18]</span></span></a></p> <p class="Msobodytext">ChÉ mÙt trm nm sau ngày Ph­t Ni¿t-bàn,</font><a name="_ftnref19" title style="color: blue; text-decoration: underline; text-underline: single" href="#_ftn19"><span class="MsoFootnoteReference">[19]</span></span></a><font face="CN-Times"> nhóm tó kheo ß B¡t-kó (Pali:Vajji) ã Á ra mÙt sÑ sía Õi trong các lÁ lu­t sinh ho¡t. T¥t nhiên hÍ g·p ph£i sñ chÑng Ñi quy¿t liÇt cça nhóm tó kheo b£o thç. MÙt hÙi nghË Tng oàn °ãc triÇu t­p t¡i Vai[l+ à phán quy¿t tính cách hãp lu­t hay vi lu­t Ñi vÛi nhïng sía Õi cça nhóm tó kheo Vajji. K¿t qu£ cça hÙi nghË là giáo oàn bË phân liÇt thành hai bÙ phái: Th°ãng tÍa bÙ gÓm các tó kheo cao niên có tinh th§n b£o thç, và ¡i chúng bÙ gÓm sÑ ông các tó kheo tr» có xu h°Ûng c£i cách. </font> </p> <p class="Msobodytext">Mâu thu«n và xung Ùt nh° v­y là quy lu­t phát triÃn cça xã hÙi. Sñ phân liÇt giáo oàn là mÙt chéng minh tích cñc r±ng Ph­t giáo không tÓn t¡i ngoài nhïng quá trình thay Õi và phát triÃn chung cça xã hÙi. iÁu ó cho th¥y sñ xu¥t hiÇn cça ¡i thëa là t¥t y¿u lËch sí. Và iÁu này cing chéng minh tính cách hiÇn thñc cça Duy-ma-c­t nh° mÙt nhân v­t lËch sí trong dòng v­n Ùng cça ¡i thëa. Có thà chÉ có mÙt Duy-ma-c­t trong mÙt thÝi iÃm nh¥t Ënh, mà cing có thà có nhiÁu Duy-ma-c­t trong nhiÁu thÝi iÃm khác nhau.</font></p> <p class="Msobodytext">Nói mÙt cách v¯n t¯t, sñ xu¥t hiÇn cça Duy-ma-c­t là xu h°Ûng kh³ng Ënh vai trò tích cñc cça chúng Ç tí t¡i gia trong giáo pháp cça Ph­t, vÁ các m·t hành ¡o cing nh° hóa ¡o. Tuy nhiên, tr°Ûc khi vai trò này °ãc kh³ng Ënh, mÙt quá trình bi¿n thái cça t° t°ßng ã ph£i x£y ra. </font></p> <p class="Msobodytext">Tr°Ûc h¿t, vË trí cça b­c A-la-hán °ãc h¡ th¥p xuÑng. Qu£ vË A-la-hán không còn °ãc nh­n théc nh° là céu cánh trong quá trình tu ¡o. Và ph©m cách cça Thánh gi£ A-la-hán cing ch°a ph£i là toàn thiÇn. Cing nh° måc ích hÍc t­p cça các ng°Ýi con cça mÙt gia ình là à thëa k¿ và qu£n lý s£n nghiÇp cça gia ình. Cing v­y, ng°Ýi tu Ph­t chÉ có mÙt céu cánh duy nh¥t ph£i thành tñu là k¿ thëa sñ nghiÇp cça Nh° Lai. So sánh hai måc ích vÛi nhau, các Ç tí chÉ mong muÑn chéng qu£ A-la-hán và nh­p Ni¿t-bàn ngay trong Ýi hiÇn t¡i; các Ç tí ¥y °ãc nói là nhïng ng°Ýi i trên c× xe nhÏ- TiÃu thëa. Ý ngh)a cça sñ phân biÇt TiÃu thëa và ¡i thëa là nh° v­y.</font></p> <p class="Msobodytext">Céu cánh thành Ph­t không ph£i là ý t°ßng mÛi m» cça các nhà v­n Ùng ¡i thëa. Ngay trong các kinh iÃn °ãc cho là nguyên thçy, nhiÁu vË Ph­t trong quá khé th°Ýng °ãc Á c­p. Và chính éc Thích Tôn cing huyÁn ký vÁ vË Ph­t t°¡ng lai k¿ ti¿p Ngài là Ph­t Di-l·c. Có nhiÁu chúng sinh ã thành Ph­t và s½ thành Ph­t, nh° v­y, trong quá khé cing nh° trong hiÇn t¡i và vË lai có nhiÁu chúng sinh ã, và ang tu hành à thành Ph­t. Th¿ nh°ng, ngay qu£ vË A-la-hán vÑn °ãc nh­n théc là th¥p nh° v­y mà Ýi sÑng c° sù t¡i gia còn khó có thà thành tñu, huÑng gì qu£ vË cao nh° Ph­t. V­y, c§n mÙt nÁn t£ng t° t°ßng à Á cao céu cánh ¥y. NÁn t£ng ¥y, tr°Ûc v­n Ùng cça Duy-ma-c­t, là hÇ t° t°ßng Bát nhã.</font></p> <p class="Msobodytext">Trong nguyên thçy, giáo pháp mà Ph­t gi£ng cho Ç tí t¡i gia tu hÍc là niÇm Ph­t, niÇm Pháp, niÇm Tng, niÇm thí, niÇm giÛi và niÇm thiên. Thñc tiÅn th°Ýng nh­t, hành ¡o cça ng°Ýi t¡i gia chç y¿u là bÑ thí, và måc ích là à °ãc sinh thiên. BÑ thí, téc là em tài s£n cça mình sß hïu phân phát cho ng°Ýi khác. Tr°Ûc h¿t, tài s£n °ãc sí dång nh° là ph°¡ng tiÇn hÙ ¡o. B±ng tài s£n sß hïu cça mình, c° sù t¡i gia cung c¥p cho chúng xu¥t gia bÑn nhu y¿u sinh tÓn: thñc ph©m, y phåc, thuÑc trË bÇnh, và các ph°¡ng tiÇn c° trú. BÑ thí cho nhïng ng°Ýi nghèo khÑn cing là hình théc hành ¡o cça ng°Ýi t¡i gia. </font> </p> <p class="Msobodytext">Trong ¡i thëa, sñ hành ¡o chç y¿u cça BÓ-tát cing v«n là bÑ thí. Nh°ng, trên nÁn t£ng t° t°ßng Bát nhã, sñ bÑ thí b¥y giÝ không thu§n chÉ là sñ ban phát cça c£i v­t ch¥t, mà là ph°¡ng tiÇn d«n vào b£n thà thâm sâu cça thñc t¡i. Sñ bÑ thí ¥y không nh¯m måc ích sinh thiên nïa, mà là nh¯m th³ng ¿n céu cánh thành Ph­t. NÙi dung cça bÑ thí không chÉ thu§n cça c£i v­t ch¥t nïa, mà bao hàm c£ ba ph°¡ng diÇn: Tài thí, pháp thí và vô úy thí. à thñc hành tài thí, BÓ-tát ph£i giàu có. à thñc hành pháp thí, BÓ-tát ph£i có ki¿n théc uyên bác. à thñc hành vô úy thí, BÓ-tát c§n có nghË lñc và ding c£m. Nh° th¿, Bi-Trí-Ding là ph°¡ng châm hành ¡o cça BÓ-tát.</font></p> <p class="Msobodytext">Chúng ta cing th¥y r±ng các BÓ-tát vÛi sñ hành ¡o nh° v­y không ph£i hoàn toàn là lÛp ng°Ýi mÛi, hay mÙt th¿ hÇ Ph­t tí mÛi, hay nhïng ng°òi mÛi quy y mà t­p quán t° t°ßng cÑ hïu ch°a dét bÏ. Mà ó l¡i là các Ç tí kó cñu trong hàng Ç tí xu¥t gia cça Ph­t. Nh° ngài Subhuti (Tu-bÓ-Á) ch³ng h¡n.</font></p> <p class="Msobodytext">Subhuti là mÙt ¡i thanh vn, mà môn vô tránh tam muÙi cça ngài không có vË Thanh vn nào khác có thà so sánh.</font><a name="_ftnref20" title style="color: blue; text-decoration: underline; text-underline: single" href="#_ftn20"><span class="MsoFootnoteReference">[20]</span></span></a><font face="CN-Times"> Trong <i>Kim cang Bát- nhã</i>, khi Subhuti hÏi vÁ ý ngh)a phát bÓ-Á tâm và làm th¿ nào à cçng cÑ và phát triÃn tâm bÓ-Á ¥y, Ph­t chÉ ra pháp môn tu t­p thích éng là bÑ thí ba-la-m­t. ChÉ duy nh¥t b±ng vào bÑ thí ba-la-m­t, BÓ-tát có thà thành tñu nhiÁu Ph­t pháp vi diÇu khác nh° thành tñu giÛi éc, chéng ¯c các thiÁn Ënh và tam muÙi, thà hiÇn °ãc trí tuÇ. </font></p> <p class="Msobodytext">à chéng qu£ A-la-hán, tó kheo c§n có thiÁn Ënh. MuÑn có thiÁn Ënh, tó kheo c§n ß nhëng n¡i yên t)nh, c§n sÑng trong nhïng khu rëng v¯ng v». Nh°ng BÓ-tát có thà thñc hành bÑ thí ba-la-m­t ngay giïa th¿ gian náo nhiÇt. Do th¿, gi£i thoát cça BÓ-tát không thà nh­n théc °ãc mÙt cách hãp lý b±ng tri théc th°Ýng nghiÇm. Và do ý ngh)a này, Ýi sÑng hành ¡o cça Duy-ma-c­t °ãc nói là b¥t t° nghË gi£i thoát.</font></p> <p class="Msobodytext">Trong nguyên thçy, gi£i thoát °ãc hiÃu là diÇt trë phiÁn não ô nhiÅm, dét s¡ch tham, sân, si, à chéng nh­p ni¿t-bàn. Còn trong <i>Duy-ma-c­t sß thuy¿t</i>, gi£i thoát có ngh)a là gì, và måc ích hành ¡o cça BÓ-tát là gì? Ngay giïa dòng Ýi ô nhiÅm mà không hÁ bË ô nhiÅm, vì b£n ch¥t cça tÓn t¡i là vô nhiÅm. Cho nên, hành ¡o và gi£i thoát cça Duy-ma-c­t nh¯m ¿n mÙt céu cánh hiÇn thñc. Céu cánh ¥y °ãc thà hiÇn qua hai ph°¡ng diÇn, tuy hai nh°ng là mÙt tuyÇt Ñi b¥t nhË. Hai ph°¡ng diÇn ó là tËnh Ph­t quÑc Ù và thành tñu chúng sinh. Chúng ta gÍi ó là tông chÉ cça <i>Duy-ma-c­t sß thuy¿t.</i></font></p> <h2 align="left" style="text-align: justify; line-height: 150%; margin-left: 0.25cm; margin-right: 0.25cm; margin-top: 6pt; margin-bottom: 0"> <font face="CN-Times" size="3" color="#FF0000"><a name="_03"></a>III. C  SÞ T¯ T¯ÞNG</font></h2> <p class="Msobodytext">Nh° ã bi¿t, Duy-ma-c­t sß thuy¿t còn có mÙt tên khác nïa là <i>B¥t t° nghË gi£i thoát</i>. ó là tên kinh mà cing là tông chÉ cça kinh. Chúng ta có thà i sâu vào tông chÉ cça kinh qua hai ph¡m trù: tông thà và tông dång. Tông thà là c¡ sß t° t°ßng à të trên ó BÓ-tát triÃn khai thñc tiÅn hành ¡o cça mình. Tông dång là måc tiêu và cing là thñc tiÅn hành ¡o cça BÓ-tát. Nh° v­y, c¡ sß t° t°ßng cça Duy-ma-c­t là b¥t t° nghË gi£i thoát, mà thñc tiÅn hành ¡o cça Duy-ma-c­t cing là b¥t t° nghË gi£i thoát. Nói cách khác, ß ây tông thà cça kinh là  nh­p b¥t nhË pháp môn và tông dång cça kinh là  tËnh Ph­t quÑc Ù, thành tñu chúng sinh. </font></p> <p class="Msobodytext">Të quan iÃm tri¿t hÍc mà nhìn, chç iÃm mà kinh l¥y làm nÁn t£ng và triÃn khai nh­n théc vÁ thñc t¡i là nguyên lý b¥t nhË (advaita). à nh­n théc °ãc thñc t¡i chân thñc, BÓ-tát c§n i qua cánh cía b¥t nhË. </font></p> <p class="Msobodytext">Nguyên lý b¥t nhË h°Ûng d«n nh­n théc khßi i të nhïng thñc t¡i sai biÇt mà khám phá ra thñc t¡i tÑi h­u là TuyÇt Ñi thà ngay trong các tÓn t¡i sai biÇt ¥y. Téc siêu viÇt nhïng m·t Ñi l­p cça thñc t¡i vÑn chÉ tÓn t¡i trong th¿ giÛi danh ngôn và khái niÇm, nh° sinh và diÇt, nhiÅm và tËnh, sinh tí và Ni¿t-bàn. Tr°Ûc h¿t, hiÇn thñc °ãc ph¡i bày vÛi b£n tính mâu thu«n nÙi t¡i cça nó. Các khái niÇm mâu thu«n nhau, lo¡i trë l«n nhau, cùng tÓn t¡i nh° là y¿u tính cça tÓn t¡i, khi¿n cho hiÇn thñc xu¥t hiÇn tr°Ûc nh­n théc nh° là thñc t¡i h° huyÅn, và nh° v­y nh­n théc không có nÙi dung, trÑng r×ng. </font></p> <p class="Msobodytext">Th¿ nh°ng, thñc t¡i tÑi h­u, mà nh­n théc ¡t °ãc ß ây nh° là TuyÇt Ñi thÃ, nguyên lai là chÉnh thà thÑng nh¥t cça hai thái cñc mâu thu«n biÇn chéng. </font></p> <p class="Msobodytext">TuyÇt Ñi thà ó là k¿t lu­n cça quá trình t° biÇn, là giÛi h¡n cça tri théc duy lý. Nó tÓn t¡i nh° khái niÇm vô h¡n hay vô cñc trong toán hÍc. B£n thân cça khái niÇm vô h¡n là mÙt nghËch lý toán hÍc. Không mÙt phép toán nào kh£ d) chéng minh tÓn t¡i hiÇn thñc cça mÙt thñc thà vô h¡n. Nh°ng n¿u lo¡i bÏ khái niÇm vô h¡n, thì không mÙt phép toán nào kh£ d) °ãc thñc hiÇn trong toán hÍc. Cing v­y, TuyÇt Ñi thà là mÙt khái niÇm nghËch lý trong tri¿t hÍc. Nguyên lý b¥t nhË không thç tiêu các m·t Ñi l­p và mâu thu«n cça hiÇn thñc à cho nh­n théc Ñi diÇn mÙt th¿ giÛi trÑng r×ng, h° vô. Nguyên lý b¥t nhË dung hãp các m·t Ñi l­p và mâu thu«n cça hiÇn thñc thành mÙt TuyÇt Ñi thÃ. Nh°ng TuyÇt Ñi thà không °ãc nh­n théc trong tëng hiÇn thñc sai biÇt; v£ l¡i, ngoài hiÇn thñc sai biÇt cing không thà nh­n théc °ãc TuyÇt Ñi thÃ. Nguyên lý b¥t nhË ©y nh­n théc diÅn qua nhiÁu ãt khçng ho£ng, à rÓi cuÑi cùng ·t nh­n théc tr°Ûc, hay trong, mÙt thñc t¡i vô ngôn, hoàn toàn im l·ng.</font></p> <p class="Msobodytext">Nguyên lý b¥t nhË, mà cing là thñc t¡i b¥t nhË, là gi£i thoát b¥t t° nghË, nh° v­y là cánh cía giao thông cho BÓ-tát qua l¡i giïa Ni¿t-bàn và sinh tí. N¿u không °ãc trang bË b±ng nguyên lý b¥t nhË, BÓ-tát s½ không ç nghË lñc và ding mãnh à trå vïng trên bÓ-Á tâm, dù ch°a o¡n t­n phiÁn não. Do ã th¥u triÇt nguyên lý b¥t nhË mà thiên nï, hiÇn thân nh° là thË nï cça Duy-ma-c­t, ã Á xu¥t mÙt tiÁn Á khi¿n cho ngài Xá-lãi-ph¥t ph£i síng sÑt: am mê dåc vÍng, thù h­n, và vô minh, chính là chân tính cça gi£i thoát.</font></p> <h2 align="left" style="text-align: justify; line-height: 150%; margin-left: 0.25cm; margin-right: 0.25cm; margin-top: 6pt; margin-bottom: 0"> <font face="CN-Times" size="3" color="#FF0000"><a name="_04"></a>IV. THðC TIÄN HÀNH  O</font></h2> <p class="Msobodytext">Trong <i>Duy ma kinh huyÃn sÛ</i>, ¡i s° Trí Kh£i phân tích nÙi dung cça kinh theo nm lÛp huyÁn ngh)a, trong ó huyÁn ngh)a thé ba, tông chÉ cça kinh, là nhân và qu£ cça Ph­t quÑc b¥t kh£ t° nghË. Bßi vì ý ngh)a Ph­t quÑc °ãc giÛi thiÇu ngay ß ph©m tña, theo b£n dËch cça HuyÁn Trang, mà theo b£n dËch cça C°u-ma-la-th­p thì có tiêu Á là ph©m Ph­t quÑc. Theo ó, c° sù B£o Tích (Ratnar[i), tr°ßng oàn cça nm trm c° sù, sau khi cúng d°Ýng và x°ng tán Ph­t, bày tÏ °Ûc nguyÇn muÑn nghe Ph­t nói vÁ sñ thanh tËnh quÑc Ù Ph­t và hành Ùng cça BÓ-tát à thành tñu quÑc Ù thanh tËnh ¥y.</font></p> <p class="Msobodytext">Þ ây, cn cé theo thÉnh c§u cça c° sù B£o Tích, chç Á cça kinh có thà nói mÙt cách v¯n t¯t, gÓm hai khía c¡nh: tËnh Ph­t quÑc Ù, thành tñu chúng sinh.</font></p> <p class="Msobodytext">Nh°ng, Ph­t quÑc ß ây c§n °ãc hiÃu nh° th¿ nào? Nói theo ý ngh)a tÕng quát nh¥t, ó là ph¡m vi mà trong ó giáo pháp cça Ph­t °ãc l°u truyÁn. Ho·c nói, ó là môi tr°Ýng chËu £nh h°ßng giáo hóa cça mÙt éc Ph­t nh¥t Ënh trong mÙt thÝi gian nh¥t Ënh. Ho·c nói rõ h¡n, và gÍn h¡n, ó là th¿ giÛi cça Ph­t. </font></p> <p class="Msobodytext">Theo ý ngh)a tôn giáo, ng°Ýi ta nói r±ng mÙt, và duy nh¥t chÉ có mÙt, th¿ giÛi là mÙt tác ph©m sáng t¡o cça mÙt ¥ng Sáng T¡o TÑi Cao. ¥ng Sáng T¡o ¥y có quyÁn lñc vô biên và tuyÇt Ñi à sáng t¡o ra mÙt th¿ giÛi theo ý muÑn cça mình, thì cing có quyÁn lñc nh° v­y à hçy diÇt th¿ giÛi theo ý muÑn. Ý ngh)a ¥y ph£n ánh sñ thành l­p mÙt quÑc gia và mÙt Nhà n°Ûc quân chç. Vua là sß hïu chç cça ¥t n°Ûc. ¥t n°Ûc là cça vua.</font></p> <p class="Msobodytext">Ph­t không tñ nh­n Ngài là ¥ng Sáng T¡o, mà chÉ là vË ¡o s° cça trÝi và ng°Ýi. Ph­t không ph£i là sß hïu chç cça th¿ giÛi, th¿ thì, làm sao có thà nói là có th¿ giÛi cça Ph­t?</font></p> <p class="Msobodytext">à có thà nh­n théc rõ ý ngh)a này, chúng ta không thà không có mÙt ít khái niÇm vÁ sñ hình thành mÙt quÑc gia, sñ xu¥t hiÇn cça Nhà n°Ûc, trong lËch sí xã hÙi loài ng°Ýi, theo quan iÃm Ph­t giáo, nói mÙt cách tÕng quát.</font></p> <p class="Msobodytext">T¥t nhiên, ý théc vÁ sñ tÓn t¡i cça mÙt quÑc gia, sñ xu¥t hiÇn mÙt c¡ c¥u Nhà n°Ûc, không ph£i là ý théc tiên nghiÇm. Trong ý théc tôn giáo, ó là sñ giao °Ûc giïa ¥ng Sáng T¡o và con ng°Ýi. Trong quan iÃm xã hÙi hÍc, ó là sñ giao °Ûc giïa ng°Ýi và ng°Ýi.</font></p> <p class="Msobodytext">Xã hÙi loài ng°Ýi và các Ënh ch¿ cça nó là mÙt hình thái sinh ho¡t ý théc trong mÙt giai o¡n nh¥t Ënh trong toàn bÙ quá trình sinh thành và hçy diÇt cça th¿ giÛi. Vì v­y, khi lu­n vÁ ý ngh)a tÓn t¡i cça xã hÙi và các Ënh ch¿ cça nó, không thà không Á c­p ¿n nguÓn gÑc cça th¿ giÛi, và nh° mÙt hÇ lu­n, nguÓn gÑc cça loài ng°Ýi.</font></p> <p class="Msobodytext">éc Ph­t ã nhiÁu l§n të chÑi tr£ lÝi vÁ nguÓn gÑc và sñ hình thành cça th¿ giÛi. Sñ të chÑi ¥y ho·c °ãc gi£i thích là do l­p tr°Ýng thñc dång, ho·c do giÛi h¡n nh­n théc lu­n. Th¿ nh°ng, khi c§n gi£i thích nguÓn gÑc các Ënh ch¿ xã hÙi, mà quan niÇm tôn giáo °¡ng thÝi cho thiên Ënh, éc Ph­t ã nói rõ vÁ nguÓn gÑc và quá trình ti¿n hóa cça con ng°Ýi và xã hÙi con ng°Ýi.</font></p> <p class="Msobodytext">N¿u Íc th³ng vào nhiÁu kinh iÃn Ph­t giáo, ng°Ýi ta có c£m t°ßng th¿ giÛi quan Ph­t giáo bË bao phç bßi lÛp s°¡ng mù huyÁn tho¡i dày ·c. Nh°ng, cing nên hiÃu r±ng, lÛp huyÁn tho¡i ¥y không ph£i ¡n gi£n là h° c¥u cça ý théc, mà là mÙt hình thái ngôn ngï. Sñ th­t hay huyÁn tho¡i tùy thuÙc vào cách Íc, hay cách gi£i mã, ngôn ngï ¥y. Trong nh­n théc lu­n chung cça các khuynh h°Ûng t° t°ßng Ph­t giáo, không hÁ có khßi iÃm và t­n cùng cça thÝi gian, cing không hÁ có tâm iÃm và biên giÛi cça không gian, mà chÉ có t­n cùng giÛi h¡n cça trí nng. T¥t nhiên là trí nng cça nh­n théc duy lý, dù là nh­n théc tri¿t hÍc hay nh­n théc khoa hÍc. Trong khÏang thÝi gian và không gian vô cùng và vô t­n ¥y, nói vÁ sñ xu¥t hiÇn và tÓn t¡i cça mÙt th¿ giÛi, trong vô sÑ th¿ giÛi khác, cing có ngh)a là ·t th¿ giÛi vào mÙt hÇ quy chi¿u ·c biÇt nào ó. </font></p> <p class="Msobodytext">Chúng ta c§n éng trên mÙt nÁn t£ng t° duy vÁ th¿ giÛi quan nh° th¿ à phân tích nhïng v¥n Á chinh trË và xã hÙi trong các truyÁn thÑng và xu h°Ûng t° t°ßng khác nhau cça Ph­t giáo.</font></p> <p class="Msobodytext">Trong quá trình ti¿n hóa, të mÙt vi sinh v­t tÓn t¡i và phi hành trong ánh sáng,</font><a name="_ftnref21" title style="color: blue; text-decoration: underline; text-underline: single" href="#_ftn21"><span class="MsoFootnoteReference">[21]</span></span></a><font face="CN-Times"> xu¥t hiÇn vào mÙt thÝi iÃm nh¥t Ënh trong mÙt chu kó thành-trå-ho¡i-không cça th¿ giÛi, con ng°Ýi cing chÉ là mÙt sinh v­t trong các sinh v­t khác, nh°ng do thëa h°ßng k¿t qu£ quá khé mà b©m sinh vÛi mÙt hïu thà tÓn t¡i °ãc phát triÃn d§n thành hai y¿u tÑ vëa Ùc l­p vëa b¥t phân là danh và s¯c. Trên c¡ sß ó, ý théc °ãc phát triÃn càng lúc càng cao do vëa l¥y ngo¡i giÛi làm Ñi t°ãng vëa ph£n chi¿u trên chính nó nh° là chu×i tÓn t¡i liên tåc cça mÙt tñ ngã.</font></p> <p class="Msobodytext">Cho ¿n khi ý théc vÁ sñ tÓn t¡i cça mÙt tñ ngã °ãc hình thành, con ng°Ýi tñ tách mình ra khÏi th¿ giÛi quanh mình, phân biÇt nhïng gì thuÙc vÁ ta và nhïng gì không thuÙc vÁ ta. Cing nh° à tng lÛn thà tích cça thân xác, con ng°Ýi, nh° các sinh v­t khác, c§n h¥p thu các d°áng ch¥t të ngo¡i giÛi; cing v­y, à tng lÛn tñ ngã, con ng°Ýi c§n chinh phåc và chi¿m hïu. Të ó, hình thành mÙt ý théc vÁ sñ tích liy. Tích liy nh° v­y không ph£i là mÙt khái niÇm tiên thiên, không ph£i là ý théc tiên nghiÇm, mà là mÙt hình thái ·c biÇt cça ý théc xu¥t hiÇn vào mÙt thÝi iÃm có ý ngh)a trong quá trình ti¿n hóa. </font></p> <p class="Msobodytext">Tích liy t¥t nhiên d«n ¿n xung Ùt, c¡nh tranh. Mâu thu«n xã hÙi b¯t §u, tr­t tñ ci bË £o lÙn. MÙt Ënh ch¿ mÛi c§n °ãc thi¿t l­p à iÁu hòa nhïng mâu thu«n, xung Ùt, do hÇ qu£ cça c¡nh tranh. Chính quyÁn §u tiên °ãc gÍi theo ti¿ng Pali là Mahsammato, °ãc b§u lên bßi ¡i chúng.</font><a name="_ftnref22" title style="color: blue; text-decoration: underline; text-underline: single" href="#_ftn22"><span class="MsoFootnoteReference">[22]</span></span></a><font face="CN-Times"> Ng°Ýi éng §u c¡ c¥u mÛi này °ãc gÍi là Râjâ, mà sau này th°Ýng °ãc hiÃu là vua, hay ng°Ýi cai trË. Nh°ng theo Ënh ngh)a cça Pâli, <i>rj</i> có nguÓn gÑc të Ùng të <i>rjati</i>,  nó làm vui lòng. </font><a name="_ftnref23" title style="color: blue; text-decoration: underline; text-underline: single" href="#_ftn23"><span class="MsoFootnoteReference">[23]</span></span></a><font face="CN-Times"> Nh° v­y, chính quyÁn hay vua là trÍng tài xã hÙi, °ãc b§u lên và °ãc çy quyÁn iÁu hòa nhïng mâu thu«n xã hÙi.</font></p> <p class="Msobodytext">Song song vÛi hình thái chính quyÁn nguyên thçy nh° trên, các kinh lu­n còn nêu lên mÙt hình thái chính quyÁn khác, éng §u là mÙt ChuyÃn luân v°¡ng (Cakravartin),</font><a name="_ftnref24" title style="color: blue; text-decoration: underline; text-underline: single" href="#_ftn24"><span class="MsoFootnoteReference">[24]</span></span></a><font face="CN-Times"> không ph£i do dân chúng b§u lên à b£o vÇ quyÁn lãi cça hÍ, mà do ph°Ûc báo tích liy të nhiÁu Ýi cça vË ¥y. C£ hai quan iÃm cùng °ãc l°u truyÁn trong mÙt hÇ Thánh iÃn. Nh°ng theo cách nhìn të l­p tr°Ýng xã hÙi và sí quan duy lý, c£ hai ¡i diÇn cho hai thÝi kó phát triÃn khác nhau cça t° t°ßng Ph­t hÍc vÁ nguÓn gÑc và hính thái chính quyÁn. </font> </p> <p class="Msobodytext">Hình thái chính quyÁn ChuyÃn luân v°¡ng là quan niÇm, và cing là lý t°ßng phÕ bi¿n, trong c£ hai truyÁn thÑng ¡i và TiÃu thëa. ó là mÙt chính quyÁn éc trË,</font><a name="_ftnref25" title style="color: blue; text-decoration: underline; text-underline: single" href="#_ftn25"><span class="MsoFootnoteReference">[25]</span></span></a><font face="CN-Times"> và nhân dân °ãc giáo hóa thu§n thiÇn, vÛi §y ç m°Ýi ph¡m trù ¡o éc, hay m°Ýi nghiÇp ¡o thiÇn. Lý t°ßng vÁ mÙt chính quyÁn éc trË và mÙt xã hÙi ¡o éc ph£n ánh °Ûc m¡ cça các Ph­t tí vào các thÝi kó suy thoái cça xã hÙi. V£ l¡i, vÁ m·t tiêu cñc, nh° °ãc th¥y trong nhiÁu kinh lu­n, trong nhiÁu truyÇn truyÁn kó, sñ suy thoái cça con ng°Ýi vÁ m·t ¡o éc, và kéo theo ó là sñ suy thoái vÁ m·t thà ch¥t, rÓi nh° là h­u qu£ t¥t nhiên cça c£ hai là suy thoái xã hÙi toàn diÇn, là nhïng xu h°Ûng °¡ng nhiên trong mÙt giai o¡n ti¿n hóa cça th¿ giÛi. T¥t nhiên, ó không ph£i là ti¿n hóa lu­n theo chiÁu tuÙt dÑc, cing không ph£i theo chiÁu h°Ûng th°ãng. TuÙt dÑc hay h°Ûng th°ãng tùy theo tëng thÝi kó; chúng nÑi ti¿p nhau lên xuÑng nh° nhïng ãt sóng trong ¡i d°¡ng sinh tí bao la.</font></p> <p class="Msobodytext">Trong <i>Duy-ma-c­t</i>, và trong nhiÁu kinh iÃn ¡i thëa khác, hình £nh mÙt quÑc gia lý t°ßng, và nói rÙng ra là mÙt th¿ giÛi lý t°ßng, là hình £nh mÙt Ph­t quÑc. Dù theo ngh)a en thì cing không thà hiÃu ó là nÙt quÑc gia Ph­t giáo. MÙt cách chính xác, të ngï ¥y c§n °ãc diÅn theo hai ngh)a: quÑc gia Ph­t tính và quÑc gia Ph­t hóa. C£ hai tÕng hãp thành mÙt ý ngh)a duy nh¥t: t° t°ßng tËnh Ù.</font></p> <p class="Msobodytext">Nh°ng cing c§n phân biÇt tËnh Ù tha lñc và tËnh Ù BÓ-tát. TËnh Ù tha lñc nh¯m måc ích thoát khÏi th¿ giÛi Ta-bà °ãc coi là u¿ tr°ãc này à sinh vÁ mÙt th¿ giÛi tÑt ¹p h¡n. TËnh Ù BÓ-tát là th¿ giÛi lý t°ßng mà BÓ-tát xây dñng. BÓ-tát tr°Ûc h¿t sinh ra trong mÙt th¿ giÛi x¥u xa, thoái hóa. B±ng ý chí, b±ng hành Ùng,  nng hành nan hành, làm nhïng viÇc khó làm, BÓ-tát bi¿n Õi th¿ giÛi ô tr°ãc ¥y thành tËnh Ù. Vì r±ng, tñ b£n ch¥t, h¿t th£y các pháp vÑn thanh tËnh. </font></p> <p class="Msobodytext">Tñ b£n ch¥t, h¿t th£y các pháp Áu thanh tËnh. ó là tiÁn Á cn b£n cho t° t°ßng tËnh Ù BÓ-tát. ây không ph£i là iÁu mÛi m» và riêng biÇt cça ¡i thëa. Trong A-hàm và Nikya, éc Ph­t tr°Ûc khi nh­p Ni¿t-bàn ã nhiÁu l§n ca ngãi v» ¹p nhïng n¡i Ngài i qua, xác nh­n ý ngh)a r±ng, vÛi nhïng ai ã giác ngÙ thì th¿ giÛi này luôn luôn °ãc nhìn th¥y là thanh tËnh. ây cing là iÁu °ãc kh³ng Ënh trong ph©m Ph­t quÑc.</font></p> <p class="Msobodytext">Cõi tËnh Ù mà BÓ-tát phát nguyÇn xây dñng, nói mÙt cách tÕng quát, có nhïng ·c iÃm nh° d°Ûi ây.</font></p> <p class="Msobodytext">VÁ thiên nhiên, ó là th¿ giÛi không có nhïng v­t ch¥t x¥u xa, d¡ b©n và hôi thÑi. Ng°Ýi vÛi ng°Ýi s½ không bË gián cách nhau bßi không gian v­t lý, do ó sñ giao thông và giao ti¿p không hÁ bË ch°Ûng ng¡i. Sñ bi¿n Õi khuôn m·t th¿ giÛi nh° v­y là do sñ c£i hóa t° t°ßng cça chúng sinh tÓn t¡i trong ó. N¿u tâm chúng sinh là mÙt t­p hãp thiÇn và ác l«n lÙn, thì th¿ giÛi v­t ch¥t mà chúng sÑng trong ó cing gÓm ç các thé ¹p và x¥u. Vì, nh° Ph­t ã nói:  Chúng sinh là k» thëa tñ nhïng hành vi mà nó ã làm trong quá khé. Nói cách khác, vÛi nhïng hành vi °ãc thúc ©y bßi tham. Chúng sinh s½ sáng t¡o ra nhïng thé x¥u xa, hôi thÑi mà chính nó là k» thëa h°ßng.&nbsp; B±ng nhïng hành vi bË chi phÑi bßi thù h­n, chúng sinh s½ sáng t¡o nhïng v­t ch¥t ch°Ûng ng¡i à làm gián cách ng°Ýi vÛi ng°Ýi.</font></p> <p class="Msobodytext">Thiên nhiên ph£n ánh hình thái ý théc. Cho nên, mÙt th¿ giÛi °ãc c¥u thành bßi thiên nhiên xinh ¹p là cõi sÑng cça các lo¡i chúng sinh thu§n thiÇn, bao gÓm m°Ýi nghiÇp ¡o thiÇn. Trong mÙt quÑc gia éng §u là ChuyÃn luân v°¡ng, thì nhân dân trong ó cing thu§n thiÇn. iÃm khác biÇt vÛi chúng sinh trong tËnh Ù BÓ-tát là, trong cõi này ngoài sñ thành tñu m°Ýi nghiÇp ¡o thiÇn, chúng sinh th£y Áu °ãc giáo hóa BÓ-Á tâm, h°Ûng °Ûc nguyÇn ¿n céu cánh là thành Ph­t.</font></p> <p class="Msobodytext">MÙt iÃm ·c biÇt nïa là, trong tËnh Ù BÓ-tát, không tÓn t¡i mÙt quÑc v°¡ng hay mÙt hình théc Nhà n°Ûc hay chinh quyÁn. Duy chÉ có Ph­t hiÇn hïu nh° là vË ¡o s° gi£ng d¡y chân lý ché không có chéc nng cai trË. Chúng ta ã bi¿t r±ng, c¡ c¥u chính quyÁn hay hình thái Nhà n°Ûc chÉ xu¥t hiÇn khi mà mâu thu«n xã hÙi ti¿n ¿n méc Ù gay g¯t. Xung Ùt và mâu thu«n diÅn ra trong quá trình c¡nh tranh à tích liy. Tích liy °ãc thúc ©y bßi tham. Tham là y¿u tÑ tng trÍng b£n ngã.</font></p> <p class="Msobodytext">Không ph£i t¥t c£ chúng sinh trong tËnh Ù BÓ-tát Áu ã diÇt trë ngã ch¥p, ¡t ¿n trình Ù vô ngã. Nh°ng do bßi không tÓn t¡i nhïng ch¥t liÇu nuôi d°áng, nên tham phiÁn não chìm sâu d°Ûi áy biÃn ý théc, không phát huy tác dång à chi phÑi con ng°Ýi. N¿u không °ãc thúc ©y bßi tham, ý niÇm tích liy không tÓn t¡i. Không tích liy, do ó không c¡nh tranh, và xã hÙi không bË cuÑn hút vào nhïng xung Ùt mâu thu«n. Trong tr°Ýng hãp ó, sñ tÓn t¡i cça mÙt c¡ c¥u chính quyÁn là không c§n thi¿t, và không hãp lý. </font></p> <p class="Msobodytext">Nh°ng, tËnh Ù BÓ-tát không ph£i là °Ûc nguyÇn chç quan cça BÓ-tát. Vì ó là môi tr°Ýng tÓn t¡i cça nhïng chúng sinh có chung nhïng hình thái ý thúc giÑng nhau, do ó tËnh Ù BÓ-tát là công trình t­p thÃ. Chëng nào chúng sinh ch°a °ãc giáo hóa §y ç à tñ mình xác l­p Chính ¡o, chëng ¥y BÓ-tát v«n ch°a thà thành tñu viên mãn h¡nh nguyÇn  tËnh Ph­t quÑc Ù. Cho nên, à tËnh Ph­t quÑc Ù, BÓ-tát Óng thÝi cing n× lñc à thành tñu chúng sinh. Tr£ lÝi câu hÏi cça B£o Tích vÁ ý ngh)a tËnh Ù cça BÓ-tát, éc Ph­t nói:  Chúng sinh lo¡i là tËnh Ù cça BÓ-tát. Và sau ó Ngài nêu ví då: MÙt ng°Ýi có thà xây dñng tùy ý cung iÇn lâu ài trên kho£ng ¥t trÑng, không có các thé ch°Ûng ng¡i làm v°Ûng b­n. Nh°ng ng°Ýi ó không thà dñng các thé ho·c b±ng g× ho·c b±ng ¥t giïa h° không. Chúng sinh chính là nÁn t£ng à BÓ-tát xây dñng tËnh Ù. </font></p> <p class="Msobodytext">Nói cách khác, BÓ-tát hành ¡o à tËnh Ph­t quÑc Ù vì bi¿t r±ng t¥t các các pháp b£n lai thanh tËnh. ó là ¡i trí. Óng thÝi BÓ-tát cing thành tñu chúng sinh, vì måc ích hành ¡o cça BÓ-tát là vì muÑn em sñ an l¡c ¿n cho t¥t c£. ó là ¡i bi. C× xe ¡i thëa luôn luôn ph£i °ãc v­n chuyÃn b±ng hai bánh: ¡i trí và ¡i bi.</font></p> <div style="mso-element:footnote-list"> &nbsp;<hr align="left" width="33%" size="1"> <div style="mso-element:footnote" id="ftn1"> <p class="MsoFootnoteText" align="justify" style="line-height: 150%; margin-bottom: 0"> <font face="CN-Times"><sup><span lang="DE">1 </span></sup> <span lang="DE">Xem b£n dËch, I QuÑc Ù Ph­t, cht.3.</span></font></div> <div style="mso-element:footnote" id="ftn2"> <p class="MsoFootnoteText" align="justify" style="line-height: 150%; margin-bottom: 0"> <font face="CN-Times"><sup><span lang="DE">2</span></sup></font><span class="FootnoteTextCharChar"><span lang="DE" style="font-size: 12.0pt"> </span></span><span class="Footskt"> <span lang="DE" style="color:windowtext"> Mahparinibbna-suttanta</span></span><span class="FootnoteTextCharChar"><span lang="DE" style="font-size: 12.0pt">, D.ii. tr 96: </span></span><span class="Footskt"> <span lang="DE" style="color:windowtext">yesaC, bhikkhave, bhikkhknaC dev TvatiCs adimmapubb, aloketha, bhikkhave, LicchaviparisaC</span></span><font face="CN-Times"><span lang="DE">.  Này các tó kheo, nhïng tó kheo nào ch°a nhìn th¥y các thiên th§n TvatiCsa, các ng°¡i hãy nhìn chúng Licchav+. </span></font></div> <div style="mso-element:footnote" id="ftn3"> <p class="MsoFootnoteText" align="justify" style="line-height: 150%; margin-bottom: 0"> <a name="_ftn3" title style="color: blue; text-decoration: underline; text-underline: single" href="#_ftnref3"> <sup><span lang="DE"><sup> <span lang="DE" style="font-size: 11.0pt; font-family: CN-Times"> [3]</span></sup></span></sup></a><font face="CN-Times"><span lang="DE"> Pàli: Ambapl+, hay Ambaplik. Hán, phiên âm: Am-bà-bà-lË; HuyÁn Trang: Yêm-mÙt-la nï; dËch ngh)a: N¡i Nï: cô gái v°Ýn xoài.</span></font></div> <div style="mso-element:footnote" id="ftn4"> <p class="MsoFootnoteText" align="justify" style="line-height: 150%; margin-bottom: 0"> <a name="_ftn4" title style="color: blue; text-decoration: underline; text-underline: single" href="#_ftnref4"> <sup><span lang="DE"><sup> <span lang="DE" style="font-size: 11.0pt; font-family: CN-Times"> [4]</span></sup></span></sup></a><font face="CN-Times"><span lang="DE"> Skt., Pàli: Bimbisra, Hán, phiên âm: T§n-bà-sa-la, ho·c T§n-tó-sa-la; vua n°Ûc Ma-kiÇt-à (Magadha).</span></font></div> <div style="mso-element:footnote" id="ftn5"> <p class="MsoFootnoteText" align="justify" style="line-height: 150%; margin-bottom: 0"> <a name="_ftn5" title style="color: blue; text-decoration: underline; text-underline: single" href="#_ftnref5"> <sup><span lang="DE"><sup> <span lang="DE" style="font-size: 11.0pt; font-family: CN-Times"> [5]</span></sup></span></sup></a><font face="CN-Times"><sup><span lang="DE"> </span></sup></font><span lang="DE"><font face="CN-Times">Tài liÇu Hán, </font><span class="Footskt"> <span style="color:windowtext">Xu¥t diÇu kinh</span></span><font face="CN-Times">, T. 212, ó là y sù Kó-bà, cing là con trai mÙt kù nï ß thành V°¡ng xá. Theo tài liÇu Pàli, Kó-vñc téc J+vaka-Komrabhacca cing là con mÙt kù nï ß Rjagaha téc V°¡ng xá, nh°ng m¹ là Slavat+ và cha là Abhayarjakumra (V°¡ng tí Vô Úy).  </font><span class="Footskt"><span style="color:windowtext">Dictionary of Pali Proper Name</span></span><font face="CN-Times">s. </font> </span></div> <div style="mso-element:footnote" id="ftn6"> <p class="MsoFootnoteText" align="justify" style="line-height: 150%; margin-bottom: 0"> <a name="_ftn6" title style="color: blue; text-decoration: underline; text-underline: single" href="#_ftnref6"> <span class="MsoFootnoteReference"> <span lang="DE" style="font-size: 10.0pt; color: windowtext">[6]</span></span></a><font face="CN-Times"><span lang="DE"> Téc tr°ßng lão Vimala-KoG añña, A-la-hán, thi kÇ °ãc chép trong <i>Theragath</i>, bài sÑ 64.</span></font></div> <div style="mso-element:footnote" id="ftn7"> <p class="MsoFootnoteText" align="justify" style="line-height: 150%; margin-bottom: 0"> <a name="_ftn7" title style="color: blue; text-decoration: underline; text-underline: single" href="#_ftnref7"> <span class="MsoFootnoteReference"> <span lang="DE" style="font-size: 10.0pt; color: windowtext">[7]</span></span></a><font face="CN-Times"><span lang="DE"> T. 1775, tr 327b.</span></font></div> <div style="mso-element:footnote" id="ftn8"> <p class="MsoFootnoteText" align="justify" style="line-height: 150%; margin-bottom: 0"> <a name="_ftn8" title style="color: blue; text-decoration: underline; text-underline: single" href="#_ftnref8"> <span class="MsoFootnoteReference"> <span lang="DE" style="font-size: 10.0pt; color: windowtext">[8]</span></span></a><font face="CN-Times"><span lang="DE"> ChÉ 500 vË công tí d«n §u bßi B£o Tích (Ratna-r[i), giÛi thiÃu trong ph©m 1  Ph­t quÑc. </span></font></div> <div style="mso-element:footnote" id="ftn9"> <p class="MsoFootnoteText" align="justify" style="line-height: 150%; margin-bottom: 0"> <a name="_ftn9" title style="color: blue; text-decoration: underline; text-underline: single" href="#_ftnref9"> <span class="MsoFootnoteReference"> <span lang="DE" style="font-size: 10.0pt; color: windowtext">[9]</span></span></a><font face="CN-Times"><span lang="DE"> Á c­p ß ph©m 12  Ki¿n A-súc Ph­t (La-th­p);  Quán Nh° lai. (HuyÁn Trang).</span></font></div> <div style="mso-element:footnote" id="ftn10"> <p class="MsoFootnoteText" align="justify" style="line-height: 150%; margin-bottom: 0"> <a name="_ftn10" title style="color: blue; text-decoration: underline; text-underline: single" href="#_ftnref10"> <span class="MsoFootnoteReference"> <span lang="DE" style="font-size: 10.0pt; color: windowtext"> [10]</span></span></a><span class="MsoFootnoteReference"><span lang="DE" style="font-size:10.0pt;color:windowtext"> </span></span><font face="CN-Times"><span lang="DE">T.1775, tr. 327c8.</span></font></div> <div style="mso-element:footnote" id="ftn11"> <p class="MsoFootnoteText" align="justify" style="line-height: 150%; margin-bottom: 0"> <a name="_ftn11" title style="color: blue; text-decoration: underline; text-underline: single" href="#_ftnref11"> <span class="MsoFootnoteReference"> <span lang="DE" style="font-size: 10.0pt; color: windowtext"> [11]</span></span></a><font face="CN-Times"><span lang="DE"> T. 1780, tr 865a.</span></font></div> <div style="mso-element:footnote" id="ftn12"> <p class="MsoFootnoteText" align="justify" style="line-height: 150%; margin-bottom: 0"> <a name="_ftn12" title style="color: blue; text-decoration: underline; text-underline: single" href="#_ftnref12"> <span class="MsoFootnoteReference"> <span lang="DE" style="font-size: 10.0pt; color: windowtext"> [12]</span></span></a><span class="MsoFootnoteReference"><span lang="DE" style="font-size:10.0pt;color:windowtext"> </span></span><font face="CN-Times"><span lang="DE">T. 1780, tr 853a.</span></font></div> <div style="mso-element:footnote" id="ftn13"> <p class="MsoFootnoteText" align="justify" style="line-height: 150%; margin-bottom: 0"> <a name="_ftn13" title style="color: blue; text-decoration: underline; text-underline: single" href="#_ftnref13"> <span class="MsoFootnoteReference"> <span lang="DE" style="font-size: 10.0pt; color: windowtext"> [13]</span></span></a><span lang="DE"><font face="CN-Times"> Ph©m 14  Chúc låy. </font><span class="Footskt"> <span style="color:windowtext">Chú Duy-ma-c­t kinh</span></span><font face="CN-Times">, T. 1775, tr 327c. Tên Skt. </font></span><font face="CN-Times"> <i><span lang="ES">Acintyavimokcaparivarta. </span></i></font> </div> <div style="mso-element:footnote" id="ftn14"> <p class="MsoFootnoteText" align="justify" style="line-height: 150%; margin-bottom: 0"> <a name="_ftn14" title style="color: blue; text-decoration: underline; text-underline: single" href="#_ftnref14"> <span class="MsoFootnoteReference"> <span lang="DE" style="font-size: 10.0pt; color: windowtext"> [14]</span></span></a><span class="MsoFootnoteReference"><span lang="DE" style="font-size:10.0pt;color:windowtext"> </span></span><font face="CN-Times"><span lang="DE">T. 1777, tr 519b.</span></font></div> <div style="mso-element:footnote" id="ftn15"> <p class="MsoFootnoteText" align="justify" style="line-height: 150%; margin-bottom: 0"> <a name="_ftn15" title style="color: blue; text-decoration: underline; text-underline: single" href="#_ftnref15"> <span class="MsoFootnoteReference"> <span lang="DE" style="font-size: 10.0pt; color: windowtext"> [15]</span></span></a><span class="MsoFootnoteReference"><span lang="DE" style="font-size:10.0pt;color:windowtext"> </span></span><font face="CN-Times"><span lang="DE">Xem chính vn, ph©m 2  Ph°¡ng tiÇn. </span></font></div> <div style="mso-element:footnote" id="ftn16"> <p class="MsoFootnoteText" align="justify" style="line-height: 150%; margin-bottom: 0"> <span class="MsoFootnoteReference"> <span lang="DE" style="font-size:10.0pt;color:windowtext">2</span></span><font face="CN-Times"><span lang="DE"> Xem chính vn, ph©m 3  Ç tí. </span></font></div> <div style="mso-element:footnote" id="ftn17"> <p class="MsoFootnoteText" align="justify" style="line-height: 150%; margin-bottom: 0"> <a name="_ftn17" title style="color: blue; text-decoration: underline; text-underline: single" href="#_ftnref17"> <span class="MsoFootnoteReference"> <span lang="DE" style="font-size: 10.0pt; color: windowtext"> [17]</span></span></a><span class="MsoFootnoteReference"><span lang="DE" style="font-size:10.0pt;color:windowtext"> </span></span><font face="CN-Times"><span lang="DE">Xem chính vn, ph©m  BÓ-tát. </span></font></div> <div style="mso-element:footnote" id="ftn18"> <p class="MsoFootnoteText" align="justify" style="line-height: 150%; margin-bottom: 0"> <a name="_ftn18" title style="color: blue; text-decoration: underline; text-underline: single" href="#_ftnref18"> <span class="MsoFootnoteReference"> <span lang="DE" style="font-size: 10.0pt; color: windowtext"> [18]</span></span></a><span lang="DE"><font face="CN-Times"> </font><span class="Footskt"><span style="color:windowtext"> Cullavagga</span></span><font face="CN-Times"> xi.1.10. </font> <span class="Footskt"><span style="color: windowtext">Té</span><span style="color:windowtext; font-style:normal"> </span><span style="color:windowtext">ph§n</span><span style="color:windowtext;font-style:normal"> lu­t 54</span></span><font face="CN-Times">. T.1424,tr.967b13; </font><span class="Footskt"><span style="color:windowtext">Th­p tång lu­t 60</span></span><font face="CN-Times">, T.1435,tr.449b15.</font></span></div> <div style="mso-element:footnote" id="ftn19"> <p class="MsoFootnoteText" align="justify" style="line-height: 150%; margin-bottom: 0"> <a name="_ftn19" title style="color: blue; text-decoration: underline; text-underline: single" href="#_ftnref19"> <span class="MsoFootnoteReference"> <span lang="DE" style="font-size: 10.0pt; color: windowtext"> [19]</span></span></a><span lang="DE"><font face="CN-Times"> </font><span class="Footskt"><span style="color:windowtext"> Cullavagga</span></span><font face="CN-Times"> xii.1.1. </font> <span class="Footskt"><span style="color:windowtext">Té ph§n lu­t 54</span></span><font face="CN-Times">, T.1428, tr.968c19; </font><span class="Footskt"><span style="color:windowtext">Th­p tång lu­t 60</span></span><font face="CN-Times">, T.1435, tr.450a 28: sau Ph­t Ni¿t-bàn 110 nm.</font></span></div> <div style="mso-element:footnote" id="ftn20"> <p class="MsoFootnoteText" align="justify" style="line-height: 150%; margin-bottom: 0"> <a name="_ftn20" title style="color: blue; text-decoration: underline; text-underline: single" href="#_ftnref20"> <span class="MsoFootnoteReference"> <span lang="DE" style="font-size: 10.0pt; color: windowtext"> [20]</span></span></a><span lang="DE"><font face="CN-Times"> <i> araGvihriGm agro</i>; (Vajracchedik,</font><span class="Footskt"><span style="color:windowtext">Mahyna-sktra-saEgraha</span></span><font face="CN-Times">, tr. 28). </font><span class="Footskt"> <span style="color:windowtext">Câu-xá 27</span></span><font face="CN-Times"> (¡i 29, tr.141c15:  A-la-hán quán sát r±ng khÕ cça hïu tình phát sinh të phiÁn não. Tñ bi¿t b£n thân là thù th¯ng trong các ph°Ûc iÁn, nh°ng sã phiÁn não cça k» khác duyên n¡i thân mình (A-la-hán) mà phát sinh, nên b±ng ý chí (=t°) mà d«n khßi t°Ûng trí nh° v­y, à do bßi ó mà hï° tình không duyên n¡i thân cça ngài khi¿n phát sinh các thé tham, sân vv... Vì hành này (<i>vihra</i>) có thà d­p t¯t phiÁn não cça các hïu tình, nên °ãc gÍi là vô tránh. </font></span></div> <div style="mso-element:footnote" id="ftn21"> <p class="MsoFootnoteText" align="justify" style="line-height: 150%; margin-bottom: 0"> <a name="_ftn21" title style="color: blue; text-decoration: underline; text-underline: single" href="#_ftnref21"> <span class="MsoFootnoteReference"> <span lang="DE" style="font-size: 10.0pt; color: windowtext"> [21]</span></span></a><font face="CN-Times"><span lang="DE"> <i> Aggañña-sutta</i> (D.iii.tr.84). </span></font></div> <div style="mso-element:footnote" id="ftn22"> <p class="MsoFootnoteText" align="justify" style="line-height: 150%; margin-bottom: 0"> <a name="_ftn22" title style="color: blue; text-decoration: underline; text-underline: single" href="#_ftnref22"> <span class="MsoFootnoteReference"> <span lang="DE" style="font-size: 10.0pt; color: windowtext"> [22]</span></span></a><font face="CN-Times"><span lang="DE"> Aggañña-suttanta (D.iii.93): Mahjana-sammato ti kho... mah-sammato.</span></font></div> <div style="mso-element:footnote" id="ftn23"> <p class="MsoFootnoteText" align="justify" style="line-height: 150%; margin-bottom: 0"> <a name="_ftn23" title style="color: blue; text-decoration: underline; text-underline: single" href="#_ftnref23"> <span class="MsoFootnoteReference"> <span lang="DE" style="font-size: 10.0pt; color: windowtext"> [23]</span></span></a><font face="CN-Times"><span lang="DE"> Ibid., dhammena pare rañjet+ ti kho... rj.</span></font></div> <div style="mso-element:footnote" id="ftn24"> <p class="MsoFootnoteText" align="justify" style="line-height: 150%; margin-bottom: 0"> <a name="_ftn24" title style="color: blue; text-decoration: underline; text-underline: single" href="#_ftnref24"> <span class="MsoFootnoteReference"> <span lang="DE" style="font-size: 10.0pt; color: windowtext"> [24]</span></span></a><font face="CN-Times"><span lang="DE"> Cf. Cakkavatti-s+handa-suttanta, iii.58ff.</span></font></div> <div style="mso-element:footnote" id="ftn25"> <p class="MsoFootnoteText" align="justify" style="line-height: 150%; margin-bottom: 0"> <a name="_ftn25" title style="color: blue; text-decoration: underline; text-underline: single" href="#_ftnref25"> <span class="MsoFootnoteReference"> <span lang="DE" style="font-size: 10.0pt; color: windowtext"> [25]</span></span></a><font face="CN-Times"><span lang="DE"> Ibid., tr.59: ..ahosi cakkavatti dhammiko dhammarj... so imaC pamhaviC sgarapariyantaC adaG ena asatthena dhammena abhivijiya ajjhvasi.</span></font></div> </div> <!-- #EndEditable --></td> </tr> </table> <hr> <table border="0" width="100%" id="table2" cellspacing="0" cellpadding="0"> <tr> <td width="175"> <p style="margin-top: 0; margin-bottom: 0" align="left"> <font face="Microsoft Sans Serif" style="font-size: 8pt" color="#800000"> Ban Tu Th° Ph­t HÍc</font></p></td> <td> <p align="right" style="margin-top: 0; margin-bottom: 0"> <font face="Microsoft Sans Serif"> <font color="#808080" style="font-size: 8pt">C­p nh­t: <!--webbot bot="Timestamp" S-Type="EDITED" S-Format="%m/%d/%Y" startspan -->07/11/2006<!--webbot bot="Timestamp" i-checksum="12526" endspan --> </font> <a target="_self" title="lên &#273;&#7847;u trang" href="#top"> <font color="#808080" style="font-size: 8pt"> <img border="0" src="../../../images/top1.gif" width="18" height="15"></font></a></font></td> </tr> </table> </body> <!-- #EndTemplate --> </html>