KINH TRUNG A-HÀM (I)
PHẨM THỨ 6
PHẨM VƯƠNG TƯƠNG ƯNG
Tôi nghe như vầy:
Một thời Đức Phật du hóa tại Ma-đâu-lệ Sát-lợi[2], trong rừng xoài, trên bờ sông Sử hà[3].
Bấy giờ, Đức Thế Tôn bảo các Tỳ-kheo rằng:
“Này các Tỳ-kheo, hăy tự ḿnh thắp lên ngọn đèn Chánh pháp. Hăy nương tựa nơi pháp của chính ḿnh, chớ đừng thắp lên ngọn đèn khác, đừng nương tựa một pháp khác[4].
“Này chư Tỳ-kheo, nếu ai tự ḿnh thắp lên ngọn đèn chánh pháp, tự nương tựa nơi pháp của chính ḿnh, không thắp lên ngọn đèn khác, không nương tựa một pháp khác, th́ có thể cầu học, được lợi và phước vô lượng. V́ sao?
“Này Tỳ-kheo, thuở xưa có vua tên là Kiên Niệm[5] làm Chuyển luân vương, thông minh trí tuệ, có bốn loại quân chỉnh trị thiên hạ, tự do tự tại, là vị Pháp vương như pháp, thành tựu bảy báu, được bốn đức như ư của con người.
“Thành tựu bảy báu và được thành tựu bảy báu, được bốn đức như ư của con người là như thế nào? Đă nói trước đây[6] về sự thành tựu bảy báu, được bốn đức như ư của con người.
“Bấy giờ vua Kiên Niệm, vào một thời gian sau, thiên luân báu[7] di chuyển, bỗng rời khỏi chỗ cũ. Có người trông thấy, đến chỗ vua Kiên Niệm tâu rằng:
“– Tâu Thiên vương, nên biết rằng thiên luân báu di chuyển, rời khỏi chỗ cũ.
“Vua Kiên Niệm nghe xong, bảo rằng:
“– Này thái tử, thiên luân báu của ta di chuyển, rời khỏi chỗ cũ. Thái tử, chính ta từng nghe cổ nhân nói rằng ‘Nếu thiên luân báu của Chuyển luân vương di chuyển, rời khỏi chỗ cũ, th́ vua ấy chắc chắn không c̣n sống lâu, mạng vua không tồn tại lâu nữa. Này thái tử, ta đă hưởng dục lạc nhân gian, nay ta sẽ cầu dục lạc thiên thượng. Này thái tử, ta muốn cạo bỏ râu tóc, mặc áo ca-sa, chí tín từ bỏ gia đ́nh, sống không gia đ́nh, xuất gia học đạo. Này thái tử, nay ta đem bốn châu thiên hạ này giao phó cho con, con hăy chỉnh trị giáo hóa đúng như pháp, chớ dùng phi pháp, không để trong nước có người tạo ác nghiệp và phi phạm hạnh. Này thái tử, về sau nếu con thấy thiên luân báu rời khỏi chỗ cũ một ít th́ con cũng phải đem việc quốc chính của nước này giao phó cho con của con, khéo dạy bảo và ủy thác giang sơn lại cho nó, rồi con cũng phải cạo bỏ râu tóc, mặc áo ca-sa, chí tín từ bỏ gia đ́nh, sống không gia đ́nh, xuất gia học đạo.
“Bấy giờ vua Kiên Niệm giao phó đất nước lại cho thái tử. Khéo dạy bảo xong, vua liền cạo bỏ râu tóc, mặc áo ca-sa, chí tín từ bỏ gia đ́nh, sống không gia đ́nh, xuất gia học đạo. Sau khi vua Kiên Niệm xuất gia học đạo bảy ngày, thiên luân báu ấy biến mất, không thấy.
“Lúc mất thiên luân, vua Sát-lợi Đảnh Sanh[8] quá ưu sầu áo năo, không hoan lạc. Vua Sát-lợi Đảnh Sanh liền đến chỗ Tiên nhân, tức vua cha Kiên Niệm, thưa rằng:
“– Tâu Thiên vương, nên biết rằng, sau khi Thiên vương học đạo mới bảy ngày th́ thiên luân báu biến mất, không thấy nữa.
“Cha là Tiên nhân, vua Kiên Niệm bảo con rằng:
“– Con chớ v́ mất thiên luân báu mà nhớ tiếc, ưu sầu. V́ sao? V́ con không được thiên luân báu này từ nơi cha.
“Vua Sát-lợi Đảnh Sanh thưa vua cha rằng:
“– Tâu Thiên vương, vậy con phải làm ǵ.
“Cha là Tiên nhân tức vua Kiên Niệm bảo con rằng:
“– Con phải học pháp tương thừa[9]. Nếu học pháp tương thừa th́ vào ngày rằm thuyết Tùng giải thoát, sau khi tắm rửa và đi lên chánh điện, thiên luân báu ấy chắc chắn sẽ từ phương Đông hiện đến, có ngàn căm và đầy đủ các bộ phận, thanh tịnh tự nhiên, chẳng phải do người tạo, màu sắc như ánh lửa, chói lọi sáng ngời.
“Vua Sát-lợi Đảnh Sanh lại thưa cha rằng:
“– Tâu Thiên vương, pháp tương thừa như thế nào mà Thiên vương muốn bảo con học, để lúc học rồi, vào ngày rằm, thuyết Tùng giải thoát, sau khi tắm rửa và lên chánh điện, thiên luân báu ấy sẽ từ phương Đông hiện đến, có ngàn căm và đầy đủ các bộ phận, thanh tịnh tự nhiên, chẳng phải do người tạo, màu sắc như ánh lửa, chói lọi sáng ngời?
“Vua Kiên Niệm bảo con rằng:
“– Con hăy quán pháp như pháp, thực hành pháp đúng như pháp. Hăy v́ thái tử, hậu phi, thể nữ và các thần dân, Sa-môn, Phạm chí, cho đến loài côn trùng mà phụng tŕ trai giới vào những ngày mồng tám, mười bốn, mười lăm, tu hạnh bố thí. Bố thí cho những người nghèo khốn, Sa-môn, Phạm chí, kẻ bần cùng, người cô độc từ các phương xa lại xin; đem đồ ăn thức uống, áo chăn, xe cộ, tràng hoa, bột hoa, bột hương, nhà cửa, giường nệm, đệm lông, khăn quấn và cung cấp đèn dầu đầy đủ. Nếu trong nước con có các bậc Thượng tôn danh đức, Sa-môn, Phạm chí, th́ con phải tùy thời đi đến chỗ của các vị đó để hỏi pháp, thọ pháp như thế này: ‘Thưa chư tôn, thế nào là pháp thiện, thế nào là pháp bất thiện? Thế nào là tội, thế nào là phước? Thế nào là diệu, thế nào là phi diệu? Thế nào là hắc, thế nào là bạch? Pháp hắc bạch từ đâu sanh? Thế nào là mục đích[10] của cuộc đời này? Thế nào là mục đích của đời sau? Làm thế nào để thọ thiện, không thọ ác?’ Khi được nghe xong, phải thực hành đúng như lời các vị đă dạy. Nếu trong nước của con có kẻ bần cùng th́ hăy lấy của cải cung cấp đầy đủ. Này con, đó là pháp tương thừa, con nên khéo học. Con đă khéo học th́ vào ngày rằm, thuyết Tùng giải thoát, sau khi tắm rửa và lên chánh điện, chắc chắn Thiên luân báu ấy sẽ từ phương Đông hiện đến, có ngàn căm và đầy đủ các bộ phận, thanh tịnh tự nhiên, chẳng phải do người tạo, màu sắc như ánh lửa, chói lọi sáng ngời.
“Vua Sát-lợi Đảnh Sanh sau đó liền quán pháp đúng như pháp, thực hành pháp đúng như pháp, đă v́ thái tử, hậu phi, thể nữ và các thần dân, Sa-môn, Phạm chí, cho đến loài côn trùng mà phụng tŕ trai giới vào các ngày mồng tám, mười bốn và mười lăm, tu hạnh bố thí. Bố thí cho những người nghèo khốn, Sa-môn, Phạm chí, kẻ bần cùng, người cô độc từ các phương xa lại xin; đă đem cho đồ ăn thức uống, y, mền, xe cộ, tràng hoa, bột hoa, bột hương, nhà cửa, giường nệm, đệm lông, khăn quấn và cung cấp dầu đèn đầy đủ. Nếu trong nước của vua có các bậc Thượng tôn danh đức, Sa-môn, Phạm chí th́ vua tùy thời đích thân đến chỗ các vị hỏi pháp, thọ pháp thế này:
“– Thưa chư tôn, thế nào là pháp thiện, thế nào là pháp bất thiện? Thế nào là tội, thế nào là phước? Thế nào là diệu, thế nào là phi diệu? Thế nào là hắc, thế nào là bạch? Pháp hắc bạch từ đâu sanh? Thế nào là mục đích của đời này? Thế nào là mục đích của đời sau? Làm thế nào để thọ thiện mà không thọ ác?
“Nghe xong, nhà vua thực hành đúng như pháp những lời các vị đă dạy. Nếu trong nước của vua có kẻ bần cùng, nhà vua liền lấy của cải tùy thời cung cấp đầy đủ. Sau đó, vua Sát-lợi Đảnh Sanh vào ngày rằm, thuyết Tùng giải thoát; sau khi tắm rửa và lên chánh điện, Thiên luân bảo ấy từ phương Đông hiện đến, có ngàn căm và đầy đủ các bộ phận, thanh tịnh tự nhiên, chẳng phải do người tạo, màu sắc như ánh lửa, chói lọi sáng ngời. Nhà vua đă được làm Chuyển luân vương, cũng thành tựu bảy báu, cũng được bốn đức như ư của con người.
“Thành tựu bảy báu và được bốn đức như ư của con người như thế nào? Điều này đă nói ở trước.
“Vua Chuyển luân vương ấy, vào một thời gian sau, thiên luân báu bỗng nhiên rời khỏi chỗ cũ một ít, có người trông thấy, liền đến chỗ vua Chuyển luân vương tâu rằng:
“– Tâu Thiên vương, nên biết cho rằng thiên luân báu đă rời khỏi chỗ cũ một ít.
“Chuyển luân vương nghe xong liền bảo thái tử:
“– Này thái tử, thiên luân báu của ta đă rời khỏi chỗ cũ. Này thái tử, ta từng nghe từ phụ vương ta là vua Kiên Niệm nói như thế này: ‘Nếu thiên luân báu của vua Chuyển luân vương rời khỏi chỗ cũ th́ vua ấy chắc chắn không c̣n sống lâu, mạng vua không c̣n tồn tại bao lâu nữa’. Này thái tử, ta đă hưởng dục lạc của thế gian, nay ta cầu dục lạc thiên thượng. Này thái tử, ta muốn cạo bỏ râu tóc, mặc áo ca-sa, chí tín từ bỏ gia đ́nh, sống không gia đ́nh, xuất gia học đạo. Này thái tử, con hăy chỉnh trị giáo hóa đúng như pháp, chớ đừng phi pháp, không để cho trong nước có những người tạo ác nghiệp và phi phạm hạnh. Này thái tử, về sau nếu con thấy thiên luân báu rời khỏi chỗ cũ, th́ con cũng phải đem việc quốc chính của nước này giao phó lại cho con của con, khéo dạy bảo và ủy thác giang sơn lại cho nó, rồi con cũng cạo bỏ râu tóc, mặc áo ca-sa, chí tín từ bỏ gia đ́nh, sống không gia đ́nh, xuất gia học đạo.
“Bấy giờ, vua Chuyển luân vương ấy giao phó đất nước cho thái tử, khéo dạy bảo xong, liền cạo bỏ râu tóc, mặc áo ca-sa, chí tín từ bỏ gia đ́nh, sống không gia đ́nh, xuất gia học đạo. Sau khi vua Chuyển luân vương ấy xuất gia học đạo được bảy ngày th́ thiên luân báu ấy biến mất không thấy.
“Lúc mất thiên luân, vua Sát-lợi Đảnh Sanh không ưu sầu mà lại nhiễm dục, trước dục, tham dục, không nhàm tởm, bị dục trói buộc, bị lệ thuộc vào dục, không thấy tai họa của dục, không biết sự xuất ly khỏi dục, tự cai trị đất nước theo ư của ḿnh nên đất nước suy vong, không phục hưng nổi. Cũng như các vị Chuyển luân vương thuở xưa học pháp tương thừa, nên đất nước nhân dân càng hưng thịnh thêm măi, không hề suy giảm; vua Sát-lợi Đảnh Sanh cũng lại như thế, tự cai trị đất nước theo ư ḿnh. V́ tự cai trị đất nước theo ư ḿnh nên đất nước suy vong, không phục hưng nổi.
“Bấy giờ, Phạm chí quốc sư đi quan sát t́nh cảnh đất nước, thấy đất nước nhân dân đă suy vong, không phục hưng nổi, liền nghĩ rằng: ‘Vua Sát-lợi Đảnh Sanh tự cai trị đất nước theo ư của vua. V́ cai trị đất nước theo ư của vua nên đất nước nhân dân đă suy vong, không phục hưng nổi. Cũng như các bậc Chuyển luân vương thuở xưa học pháp tương thừa nên đất nước nhân dân càng hưng thịnh thêm măi, không hề suy giảm; vua Sát-lợi Đảnh Sanh này cũng lại như thế, tự cai trị đất nước theo ư của vua. V́ cai trị đất nước theo ư của vua nên nhân dân đất nước đă suy vong, không phục hưng nổi. Phạm chí quốc sư liền đến vua Sát-lợi Đảnh Sanh thưa rằng:
“– Tâu Thiên vương, nên biết rằng, Thiên vương đă tự cai trị đất nước theo ư của Thiên vương. V́ đă cai trị đất nước theo ư của Thiên vương nên đất nước nhân dân đă suy giảm, không phục hưng nổi. Cũng như các vị Chuyển luân vương thuở xưa học pháp tương thừa nên đất nước nhân dân càng hưng thịnh măi, không hề suy giảm. Nay Thiên vương cũng lại như thế, cai trị đất nước theo ư của Thiên vương nên đất nước nhân dân đă suy vong, không phục hưng nổi.
“Nghe xong, vua Sát-lợi Đảnh Sanh bảo rằng:
“– Này Phạm chí, ta phải làm thế nào?
Phạm chí trả lời:
“– Tâu Thiên vương, trong nước có người thông minh trí tuệ, am tường toán số. Trong nước có đại thần và quyến thuộc học kinh, hiểu rơ kinh, tụng tập, thọ tŕ pháp tương thừa. Khi đă học pháp tương thừa th́ vào ngày rằm thuyết Tùng giải thoát, Thiên vương tắm rửa, lên chánh điện, thiên luân báu ấy chắc chắn từ phương Đông hiện đến, có ngàn căm và đầy đủ các bộ phận, thanh tịnh tự nhiên, chẳng phải do người tạo, màu sắc như ánh lửa, chói lọi sáng ngời.
“Vua Sát-lợi Đảnh Sanh lại hỏi:
“– Này Phạm chí, pháp tương thừa như thế nào mà Phạm chí muốn ta học, để lúc học rồi, vào ngày rằm, thuyết Tùng giải thoát, sau khi tắm rửa và lên chánh điện, thiên luân báu từ phương Đông hiện đến, có một ngàn căm, đầy đủ các bộ phận, thanh tịnh tự nhiên, chẳng phải do người làm, màu sắc tự như ánh lửa, chói lọi sáng ngời?
“Phạm chí quốc sư thưa rằng:
“– Tâu Thiên vương, Thiên vương hăy quán pháp đúng như pháp, thực hành pháp đúng như pháp. Hăy v́ thái tử, hậu phi, thể nữ và các thần dân, Sa-môn, Phạm chí cho đến loài côn trùng mà phụng tŕ trai giới. Vào những ngày mồng tám, mười bốn và ngày rằm tu hạnh bố thí. Bố thí cho những người nghèo khốn, Sa-môn, Phạm chí, kẻ bần cùng, người cô độc từ các phương xa lại xin, đem cho đồ ăn thức uống, y, mền, xe cộ, tràng hoa, bột hoa, bột hương, nhà cửa, giường nằm, đệm lông, chăn quấn và cung cấp đèn dầu đầy đủ. Nếu ở trong nước có những bậïc thượng tôn danh đức, Sa-môn, Phạm chí th́ Thiên vương hăy tùy thời, đi đến chỗ của các ngài để hỏi pháp, thọ pháp như thế này: ‘Thưa chư tôn, thế nào là pháp thiện, thế nào là pháp bất thiện? Thế nào là tội, thế nào là phước? Thế nào là diệu, thế nào là phi diệu? Thế nào là hắc, thế nào là bạch? Pháp hắc bạch từ đâu sanh? Thế nào là mục đích của đời này? Thế nào là mục đích của đời sau làm thế nào để thọ thiện mà không thọ ác?’ Khi đă được nghe xong, Thiên vương nên thực hành đúng như lời các ngài đă dạy. Nếu trong nước của Thiên vương có kẻ bần cùng th́ nên lấy của cải trong cung để cung cấp đầy đủ. Tâu Thiên vương, đó là pháp tương thừa, Thiên vương nên khéo học và ghi nhớ, rồi vào ngày rằm thuyết Tùng giải thoát, sau khi tắm rửa và lên chánh điện, Thiên vương, thiên luân báu ấy chắc chắn sẽ từ phương Đông hiện đến, có một ngàn căm và đủ các bộ phận, thanh tịnh tự nhiên, chẳng phải do người tạo, màu sắc như ánh lửa, chói lọi sáng ngời.
“Sau đó, vua Sát-lợi Đảnh Sanh liền quán pháp đúng như pháp, thực hành đúng như pháp, v́ thể nữ, hậu phi và các thần dân, Sa-môn, Phạm chí cho đến loài côn trùng mà phụng tŕ trai giới vào ngày mồng tám, mười bốn và ngày rằm, tu hành bố thí, bố thí cho những người nghèo khốn, Sa-môn, Phạm chí, kẻ bần cùng, người cô độc từ các phương xa lại xin, đem cho đồ ăn, thức uống, y, mền, xe cộ, tràng hoa, bột hoa, bột hương, nhà cửa, giường nệm, đệm lông, khăn quấn và cung cấp đèn dầu đầy đủ. Nếu trong nước có các bậc Thượng tôn danh đức, Sa-môn, Phạm chí th́ vua đă đích thân tùy thời đến chỗ các vị ấy để hỏi pháp, thọ pháp như thế này:
“– Thưa chư tôn, thế nào là pháp thiện, thế nào là pháp bất thiện? Thế nào là tội, thế nào là phước? Thế nào là diệu, thế nào là phi diệu? Thế nào hắc, thế nào là bạch? Pháp hắc bạch từ đâu sanh? Thế nào là mục đích của đời này? Thế nào là mục đích của đời sau? Làm thế nào để thọ thiện mà không thọ ác?
“Khi đă nghe xong, nhà vua đă thực hành đúng như lời các ngài đă chỉ bảo. Nhưng trong nước có người bần cùng, vua không đem vật dụng cấp phát. Do đó kẻ nghèo khốn không có của cải, đă nghèo khổ lại càng nghèo khổ hơn. V́ nghèo khốn nên ăn trộm vật dụng của kẻ khác, v́ ăn trộm nên bị chủ nhân bắt trói đem đến vua Sát-lợi Đảnh Sanh, thưa rằng:
“– Tâu Thiên vương, người này ăn trộm vật dụng của con, xin Thiên vương trừng trị.
“Vua Sát-lợi Đảnh Sanh hỏi tội nhân:
“– Quả thật ngươi có ăn trộm?
Người ấy đáp:
“– Tâu Thiên vương, quả thật con có ăn trộm. V́ sao? Tâu Thiên vương, v́ nghèo khốn. Nếu không ăn trộm th́ không có ǵ để sống.
“Vua Sát-lợi Đảnh Sanh liền đem của cải cấp phát cho và nói với người ăn trộm rằng:
“– Ngươi hăy trở về và sau này chớ trái phạm.
“Lúc đó, dân chúng trong nước nghe nói về vua Sát-lợi Đảnh Sanh như thế này: ‘Nếu trong nước có ai trộm cắp th́ nhà vua liền đem của cải cấp phát cho,’ Do đó, có người nghĩ rằng: ‘Chúng ta cũng nên ăn cắp của cải kẻ khác’. Từ đó, dân chúng trong nước ai cũng tranh nhau trộm cắp của cải kẻ khác. V́ thế, người nghèo khốn không có của cải, không được cấp phát, càng trở nên nghèo khốn hơn, nên nạn trộm cắp càng lan tràn. V́ trộm cắp lan tràn nên tuổi thọ con người giảm xuống, h́nh sắc trở nên thô xấu.
“Này Tỳ-kheo, sau khi tuổi thọ của con người giảm xuống, h́nh sắc trở nên thô xấu th́ người cha thọ tám vạn tuổi, con thọ bốn vạn tuổi.
“Này Tỳ-kheo, lúc loài người thọ bốn vạn tuổi, có người trộm cắp vật dụng của kẻ khác, chủ nhân bắt trói đem đến vua Sát-lợi Đảnh Sanh, thưa rằng:
“– Tâu thiên vương, người này trộm cắp vật dụng của con, xin Thiên vương trừng trị.
“Vua Sát-lợi Đảnh Sanh hỏi người lấy trộm:
“– Quả thiệt ngươi có ăn trộm phải không?
Người ấy đáp:
“– Tâu Thiên vương, quả con có ăn trộm.
V́ sao? – V́ nghèo khốn. Nếu không ăn trộm, con không có ǵ để sống.
“Nghe xong, vua Sát-lợi Đảnh Sanh nghĩ rằng: ‘Nếu trong nước ta có nạn trộm cắp mà ta lại đem của cải cấp phát đầy đủ, như vậy chỉ làm cho kho tàng của quốc gia khô kiệt, dung túng cho nạn trộm cắp lan tràn. Ta nên rèn dao thật bén, nếu trong nước ta có ai trộm cắp th́ bắt trói ngay dưới gốc cây nêu cao và chém đầu nó’.
“Sau đó, vua Sát-lợi Đảnh Sanh hạ lệnh rèn dao thật bén. Nếu trong nước có ai trộm cắp vật dụng của kẻ khác th́ cho bắt trói dưới cây nêu cao mà chém đầu.
“Người trong nước bấy giờ nghe vua Sát-lợi Đảnh Sanh ra lệnh rèn dao thật bén, nếu trong nước có ai ăn trộm vật dụng của kẻ khác th́ cho bắt trói dưới cây nêu cao và chém đầu, dân chúng bèn nghĩ rằng: ‘Ta cũng nên bắt chước rèn dao thật bén, mang đi ăn trộm vật dụng. Nếu lấy vật dụng của ai th́ bắt chủ nhân của vật ấy mà chém đầu’.
“Từ đó về sau, những người ăn trộm thi nhau rèn dao bén mang đi ăn trộm vật dụng, bắt các chủ nhân mà chém đầu. Do đó, kẻ nghèo khốn không của cải, không được cấp phát, càng nghèo khốn hơn. V́ càng nghèo khốn hơn nên nạn trộm cắp càng lan tràn. V́ nạn trộm cắp càng lan tràn nên sự chém giết càng tăng lên. Do đó tuổi thọ của loài người giảm xuống, h́nh sắc trở nên thô xấu.
“Này Tỳ-kheo, sau khi tuổi thọ giảm xuống, h́nh sắc trở nên thô xấu th́ người cha chỉ c̣n bốn vạn tuổi và con thọ hai vạn tuổi.
“Này Tỳ-kheo, lúc loài người thọ hai vạn tuổi, có người ăn trộm vật dụng của kẻ khác, chủ nhân bắt trói dẫn tới vua Sát-lợi Đảnh Sanh, thưa rằng:
“– Tâu Thiên vương, người này ăn trộm vật dụng của con, xin Thiên vương trừng trị.
“Vua Sát-lợi Đảnh Sanh hỏi tội nhân:
“– Quả thật ngươi có ăn trộm phải không?
“Bấy giờ, người ăn trộm nghĩ rằng: ‘Vua Sát-lợi Đảnh Sanh nếu biết sự thật này th́ sẽ trói và đánh ḿnh, hoặc vứt ném, hoặc tẩn xuất, hoặc phạt tiền của, hoặc trừng trị đau đớn đủ cách, hoặc treo lên cây rồi bêu đầu ḿnh. Có lẽ ḿnh dùng lời nói dối, lừa gạt vua Sát-lợi Đảnh Sanh chăng?’
“Nghĩ xong, thưa rằng:
“– Tâu Thiên vương, tôi không lấy trộm.
“Do đó kẻ nghèo khốn không có của cải, không được cấp phát, càng nghèo khốn hơn. V́ càng nghèo khốn hơn nên nạn trộm cắp càng lan tràn măi. V́ sự trộm cắp càng lan tràn nên sự chém giết gia tăng. V́ sự chém giết gia tăng nên sự nói dối, nói hai lưỡi nhiều hơn. V́ sự nói dối, nói hai lưỡi nhiều hơn nên tuổi thọ của loài người càng giảm xuống, h́nh sắc trở nên thô xấu.
“Này Tỳ-kheo, lúc tuổi thọ giảm xuống, h́nh sắc trở nên thô xấu th́ người cha chỉ thọ hai vạn tuổi, người con chỉ thọ một vạn tuổi.
“Này Tỳ-kheo, lúc loài người thọ một vạn tuổi th́ trong nhân dân có người có đức, có người vô đức. Nếu ai vô đức th́ ghen ghét người có đức và phạm tà hạnh với vợ của người. Do đó kẻ nghèo khốn không có của cải, không được cấp phát, càng nghèo khốn hơn. V́ càng nghèo khốn nên nạn trộm cắp càng lan tràn. V́ trộm cắp lan tràn nên chém giết gia tăng. V́ chém giết gia tăng nên nói dối, nói hai lưỡi gia tăng. V́ nói dối, nói hai lưỡi gia tăng nên tật đố, tà dâm gia tăng. V́ tật đố, tà dâm gia tăng nên tuổi thọ của loài người giảm xuống, h́nh sắc trở nên thô xấu.
“Này Tỳ-kheo, lúc tuổi thọ giảm xuống, h́nh sắc trở nên thô xấu th́ người cha chỉ thọ một vạn tuổi, người con chỉ thọ năm ngàn tuổi.
“Này Tỳ-kheo, lúc loài người thọ hai ngàn năm trăm tuổi th́ ba pháp khác lại hưng thịnh; đó là, lưỡng thiệt, thô ngữ và ỷ ngữ. V́ ba pháp này hưng thịnh nên tuổi thọ của loài người giảm xuống, h́nh sắc trở nên thô xấu.
“Này Tỳ-kheo, lúc tuổi thọ loài người giảm xuống, h́nh sắc trở nên thô xấu th́ người cha chỉ thọ hai ngàn năm trăm tuổi, người con chỉ thọ một ngàn tuổi.
“Này Tỳ-kheo, lúc loài người thọ một ngàn tuổi th́ một pháp hưng thịnh, đó là tà kiến. V́ pháp này hưng thịnh nên tuổi thọ loài người giảm xuống, h́nh sắc trở nên thô xấu.
“Này Tỳ-kheo, lúc tuổi thọ loài người giảm xuống, h́nh sắc trở nên thô xấu, th́ người cha chỉ thọ một ngàn tuổi, người con chỉ thọ năm trăm tuổi.
“Này Tỳ-kheo, khi loài người thọ năm trăm tuổi th́ con người lúc ấy hoàn toàn[11] không hiếu thảo với cha mẹ, không kính trọng Sa-môn, Phạm chí, không làm việc thuận lợi, không tạo phước nghiệp, không thấy tội đời sau. Lúc loài người không hiếu thảo với cha mẹ, không kính trọng Sa-môn, Phạm chí, không làm việc thuận lợi, không tạo phước nghiệp, không thấy tội đời sau, cho nên này Tỳ-kheo, lúc đó người cha chỉ thọ năm trăm tuổi, người con chỉ thọ hai trăm năm mươi tuổi, hoặc hai trăm tuổi.
“Này Tỳ-kheo, hiện giờ nếu có ai được trường thọ th́ được một trăm tuổi và có thể là không chừng.”
Đức Phật lại bảo:
“– Một thời gian lâu xa về đời vị lai, sẽ có lúc con người chỉ thọ mười tuổi, th́ con gái sanh ra mới năm tháng đă lấy chồng.
“Này Tỳ-kheo, lúc con người thọ mười tuổi, có một giống lúa tên là bại tử[12], là thức ăn ngon nhất. Cũng như lúa gạo[13] là thức ăn ngon nhất của loài người hôm nay. Này Tỳ-kheo, cũng giống như thế, lúc con người thọ mười tuổi th́ có loại lúa tên là bại tử, là món ăn ngon nhất.
“Này Tỳ-kheo, lúc con người thọ mười tuổi, những thứ mỹ vị mà ngày nay hiện có như tô-du, muối, mật[14], đường mía th́ thời ấy những thứ này sẽ biến mất tất.
“Này Tỳ-kheo, lúc con người thọ mười tuổi, nếu ai tạo mười ác nghiệp đạo th́ kẻ ấy sẽ được người khác kính trọng. Cũng như hiện giờ, nếu ai tạo mười thiện nghiệp đạo th́ kẻ ấy được người khác kính trọng. Này Tỳ-kheo, lúc con người thọ mười tuổi, cũng như vậy, nếu ai tạo mười ác nghiệp đạo th́ kẻ ấy được người khác kính trọng.
“Này Tỳ-kheo, lúc con người thọ mười tuổi th́ hoàn toàn không có một danh từ “thiện”, huống nữa là có tạo mười thiện nghiệp đạo.
“Này Tỳ-kheo, lúc con người thọ mười tuổi, có người tên là Đàn Phạt[15], đi đến khắp mọi nhà mà đàn phạt.
“Này Tỳ-kheo, lúc con người thọ mười tuổi, th́ mẹ đối với con có tâm giết hại rất mănh liệt, con đối với mẹ cũng có tâm giết hại rất mănh liệt. Cha con, anh em, chị em thân thuộc đối với nhau đều có tâm giết hại lẫn nhau. Cũng như người thợ săn trông thấy con nai th́ có tâm giết hại rất mănh liệt. Này Tỳ-kheo, lúc con người thọ mười tuổi cũng lại như thế, mẹ đối với con có tâm giết hại rất mănh liệt. Cha con, anh em, chị em quyến thuộc đối với nhau đều có tâm giết hại lẫn nhau.
“Này Tỳ-kheo, lúc con người thọ mười tuổi, có nạn đao binh bảy ngày[16]. Nếu ai có nắm cỏ th́ cỏ biến thành dao. Nếu nắm cây củi th́ cây củi cũng biến thành dao. Ai cũng dùng dao ấy để giết hại lẫn nhau. Qua bảy ngày, nạn đao binh chấm dứt.
“Bấy giờ cũng có người biết thẹn thùng, xấu hổ, nhờm tởm, chán ghét, không ưa những sự hung ác kia. Lúc có nạn đao binh bảy ngày, họ đi vào núi non hoặc đồng nội, ẩn náu ở nơi yên ổn. Sau bảy ngày ấy, th́ từ núi non đồng nội, nơi yên ổn đi ra, trông thấy nhau sanh ḷng thương mến, quyến luyến nhau vô cùng. Cũng như mẹ hiền chỉ có một đứa con đă xa cách lâu ngày, nay từ phương xa trở lại gia đ́nh yên ổn, mẹ con thấy nhau hoan hỷ, sanh ḷng thương mến nhau vô cùng. Những người kia, sau bảy ngày từ núi non đồng nội, nơi yên ổn đi ra, trông thấy nhau sanh ḷng thương mến, quyến luyến nhau vô cùng, cũng giống như thế. Trông thấy nhau rồi, liền nói rằng: ‘Chư Hiền, ta nay thấy nhau c̣n được yên ổn. Chúng ta v́ tạo pháp bất thiện nên gặp gỡ nơi đây, thân thuộc chết sạch. Chúng ta hăy cùng nhau thực hành thiện pháp. Làm thế nào để chúng ta cùng thực hành thiện pháp? Chúng ta đều là kẻ sát nhân, nay nên xa ĺa sát sanh, đoạn trừ sát sanh, chúng ta nên thực hành thiện pháp ấy’.
“Những người kia cùng nhau thực hành thiện pháp, tuổi thọ liền tăng lên, h́nh sắc trở nên đẹp đẽ. Này Tỳ-kheo, lúc tuổi thọ đă tăng lên, h́nh sắc trở nên đẹp đẽ th́ người thọ mười tuổi sanh ra con thọ hai mươi tuổi.
“Này Tỳ-kheo, người thọ hai mươi tuổi lại nghĩ rằng: ‘Nếu cầu học điều thiện th́ tuổi thọ tăng lên, h́nh sắc trở nên đẹp đẽ. Chúng ta nên cùng nhau làm điều thiện nhiều hơn. Làm thế nào để chúng ta cùng làm điều thiện nhiều hơn? Chúng ta hăy xa ĺa sát sanh, đoạn trừ sát sanh nhưng vẫn c̣n lấy của không cho. Chúng ta nên xa ĺa việc lấy của không cho, đoạn trừ việc lấy của không cho. Chúng ta nên cùng nhau làm điều thiện ấy’.
“Những người kia cùng nhau làm điều thiện như thế. Khi đă làm điều thiện ấy, tuổi thọ lại tăng lên, h́nh sắc trở nên đẹp đẽ th́ người thọ hai mươi tuổi sanh con thọ bốn mươi tuổi.
“Này Tỳ-kheo, người thọ bốn mươi tuổi cũng nghĩ như thế này: ‘Nếu cầu học điều thiện th́ tuổi thọ tăng lên, h́nh sắc trở nên đẹp đẽ. Chúng ta nên làm việc thiện nhiều hơn nữa. Làm thế nào để chúng ta làm việc thiện nhiều hơn nữa? Chúng ta đă xa ĺa sát sanh, đoạn trừ sát sanh, xa ĺa việc lấy của không cho, nhưng vẫn c̣n tà dâm. Chúng ta nên xa ĺa tà dâm, đoạn trừ tà dâm. Chúng ta nên làm việc thiện ấy’.
“Những người kia cùng nhau làm điều thiện như thế. Khi đă làm điều thiện ấy, tuổi thọ lại tăng lên, h́nh sắc trở nên đẹp đẽ. Này Tỳ-kheo, lúc tuổi thọ loài người đă tăng lên, h́nh sắc trở nên đẹp đẽ th́ người thọ bốn mươi tuổi sanh con thọ tám mươi tuổi.
“Này Tỳ-kheo, người thọ tám mươi tuổi cũng nghĩ thế này: ‘Nếu cầu học điều thiện th́ tuổi thọ tăng lên, h́nh sắc trở nên đẹp đẽ. Chúng ta cùng nhau làm điều thiện nhiều hơn nữa. Làm thế nào để chúng ta cùng nhau làm điều thiện nhiều hơn? Chúng ta đă xa ĺa sát sanh, đoạn trừ sát sanh, xa ĺa việc lấy của không cho, đoạn trừ việc lấy của không cho, xa ĺa tà dâm, đoạn trừ tà dâm, nhưng vẫn c̣n nói dối. Chúng ta nên xa ĺa nói dối, đoạn trừ nói dối. Chúng ta nên làm việc thiện ấy’.
“Những người kia cùng nhau làm việc thiện ấy. Khi đă làm việc thiện ấy th́ tuổi thọ tăng lên, h́nh sắc trở nên đẹp đẽ. Này Tỳ-kheo, khi loài người tuổi thọ tăng lên, h́nh sắc trở nên đẹp đẽ th́ người thọ tám mươi tuổi sanh con thọ một trăm sáu mươi tuổi.
“Này Tỳ-kheo, người thọ một trăm sáu mươi tuổi cũng nghĩ như thế này: ‘Nếu cầu học điều thiện th́ tuổi thọ tăng lên, h́nh sắc trở nên đẹp đẽ, chúng ta nên cùng nhau học điều thiện nhiều hơn nữa. Làm thế nào để chúng ta cùng làm việc thiện nhiều hơn nữa? Chúng ta đă xa ĺa sát sanh, đoạn trừ sát sanh; đă xa ĺa trộm cắp, đoạn trừ trộm cắp; xa ĺa tà dâm, đoạn trừ tà dâm; xa ĺa nói dối, đoạn trừ nói dối, nhưng chúng ta vẫn c̣n nói hai lưỡi. Chúng ta nên xa ĺa nói hai lưỡi đoạn trừ nói hai lưỡi. Chúng ta nên cùng nhau làm việc thiện ấy’.
“Những người kia cùng nhau làm việc thiện như thế. Khi làm việc thiện ấy, tuổi thọ tăng lên, h́nh sắc trở nên đẹp đẽ. Này Tỳ-kheo, lúc tuổi thọ của loài người tăng lên, h́nh sắc trở nên đẹp đẽ th́ người thọ một trăm sáu mươi tuổi sanh con thọ ba trăm hai mươi tuổi.
“Này Tỳ-kheo, người thọ ba trăm hai mươi tuổi cũng nghĩ rằng: ‘Nếu cầu học điều thiện th́ tuổi thọ tăng lên, h́nh sắc trở nên đẹp đẽ, chúng ta nên cùng nhau học điều thiện nhiều hơn nữa. Làm thế nào để chúng ta cùng làm việc thiện nhiều hơn nữa? Chúng ta đă xa ĺa sát sanh, đoạn trừ sát sanh; đă xa ĺa trộm cắp, đoạn trừ trộm cắp; xa ĺa tà dâm, đoạn trừ tà dâm; xa ĺa nói dối, đoạn trừ nói dối; xa ĺa nói hai lưỡi, đoạn trừ nói hai lưỡi, nhưng vẫn c̣n nói thô ác. Chúng ta nên xa ĺa lời nói thô ác, đoạn trừ lời nói thô ác. Chúng ta nên làm việc thiện ấy’.
“Những người kia cùng nhau làm việc thiện như thế. Khi làm việc thiện ấy, tuổi thọ tăng lên, h́nh sắc trở nên đẹp đẽ. Này Tỳ-kheo, lúc tuổi thọ của loài người tăng lên, h́nh sắc trở nên đẹp đẽ th́ người thọ ba trăm hai mươi tuổi sanh con thọ sáu trăm bốn mươi tuổi.
“Này Tỳ-kheo, người thọ sáu trăm bốn mươi tuổi cũng nghĩ rằng: ‘Nếu cầu học điều thiện th́ tuổi thọ tăng lên, h́nh sắc trở nên đẹp đẽ, chúng ta nên cùng nhau học điều thiện nhiều hơn nữa. Làm thế nào để chúng ta cùng làm việc thiện nhiều hơn? Chúng ta đă xa ĺa sát sanh, đoạn trừ sát sanh; đă xa ĺa trộm cắp, đoạn trừ trộm cắp; xa ĺa tà dâm, đoạn trừ tà dâm; xa ĺa nói dối, đoạn trừ nói dối, xa ĺa nói hai lưỡi, đoạn trừ nói hai lưỡi; xa ĺa nói thô ác, đoạn trừ nói thô ác, nhưng chúng ta vẫn c̣n nói thêu dệt. Chúng ta nên xa ĺa nói thêu dệt, đoạn trừ nói thêu dệt. Chúng ta nên cùng nhau làm việc thiện ấy’.
“Những người kia cùng nhau làm việc thiện như thế. Khi đă làm việc thiện ấy, tuổi thọ liền tăng lên, h́nh sắc trở nên đẹp đẽ. Này Tỳ-kheo, lúc tuổi thọ của loài người tăng lên, h́nh sắc trở nên đẹp đẽ th́ người thọ sáu trăm bốn mươi tuổi sanh con thọ hai ngàn năm trăm tuổi.
“Này Tỳ-kheo, người thọ hai ngàn năm trăm tuổi cũng nghĩ rằng: ‘Nếu cầu học điều thiện th́ tuổi thọ tăng lên, h́nh sắc trở nên đẹp đẽ. Chúng ta nên cùng nhau làm việc thiện nhiều hơn nữa. Làm thế nào để chúng ta làm việc thiện nhiều hơn? Chúng ta đă xa ĺa sát sanh, đoạn trừ sát sanh; đă xa ĺa trộm cắp, đoạn trừ trộm cắp; xa ĺa tà dâm, đoạn trừ tà dâm; xa ĺa nói dối, đoạn trừ nói dối, xa ĺa nói hai lưỡi, đoạn trừ nói hai lưỡi; xa ĺa nói thô ác, đoạn trừ nói thô ác, xa ĺa lời nói thêu dệt, đoạn trừ lời nói thêu dệt, nhưng c̣n tham lam tật đố. Chúng ta nên xa ĺa tham lam tật đố, đoạn trừ tham lam tật đố. Chúng ta nên cùng nhau làm việc thiện ấy’.
“Những người kia cùng nhau làm việc thiện như thế. Khi đă làm việc thiện ấy, tuổi thọ liền tăng lên, h́nh sắc trở nên đẹp đẽ. Này Tỳ-kheo, lúc tuổi thọ của loài người tăng lên, h́nh sắc trở nên đẹp đẽ th́ người thọ hai ngàn năm trăm tuổi sanh con thọ năm ngàn tuổi.
“Này Tỳ-kheo, người thọ năm ngàn tuổi cũng nghĩ rằng: ‘Nếu cầu học điều thiện th́ tuổi thọ tăng lên, h́nh sắc trở nên đẹp đẽ. Chúng ta nên cùng nhau làm việc thiện nhiều hơn nữa. Làm thế nào để chúng ta làm việc thiện nhiều hơn? Chúng ta đă xa ĺa sát sanh, đoạn trừ sát sanh; xa ĺa việc lấy của không cho, đoạn trừ việc lấy của không cho; xa ĺa tà dâm, đoạn trừ tà dâm; xa ĺa lời nói dối, đoạn trừ lời nói dối, xa ĺa nói hai lưỡi, đoạn trừ nói hai lưỡi; xa ĺa nói thô ác, đoạn trừ nói thô ác, xa ĺa lời nói thêu dệt, đoạn trừ lời nói thêu dệt, xa ĺa tham lam tật đố, đoạn trừ tham lam tật đố, nhưng vẫn c̣n sân hận. Chúng ta nên xa ĺa sân nhuế, đoạn trừ sân nhuế. Chúng ta nên cùng nhau làm việc thiện ấy’.
“Những người kia cùng nhau làm việc thiện như thế. Khi đă làm việc thiện ấy, tuổi thọ liền tăng lên, h́nh sắc trở nên đẹp đẽ. Này Tỳ-kheo, lúc tuổi thọ của loài người tăng lên, h́nh sắc trở nên đẹp đẽ th́ người thọ năm ngàn tuổi sanh con thọ một vạn tuổi.
“Này Tỳ-kheo, người thọ một vạn tuổi cũng nghĩ rằng: ‘Nếu cầu học điều thiện th́ tuổi thọ tăng lên, h́nh sắc trở nên đẹp đẽ. Chúng ta nên cùng nhau làm việc thiện nhiều hơn nữa. Làm thế nào để chúng ta làm việc thiện nhiều hơn? Chúng ta đă xa ĺa sát sanh, đoạn trừ sát sanh; xa ĺa việc lấy của không cho, đoạn trừ việc lấy của không cho; xa ĺa tà dâm, đoạn trừ tà dâm; xa ĺa nói dối, đoạn trừ nói dối, xa ĺa nói hai lưỡi, đoạn trừ nói hai lưỡi; xa ĺa lời nói thô ác, đoạn trừ lời nói thô ác, xa ĺa lời nói thêu dệt, đoạn trừ lời nói thêu dệt, xa ĺa tham lam tật đố, đoạn trừ tham lam tật đố, xa ĺa sân nhuế, đoạn trừ sân nhuế, nhưng vẫn c̣n tà kiến. Chúng ta nên xa ĺa tà kiến, đoạn trừ tà kiến. Chúng ta nên cùng nhau tu học việc thiện này’.
“Những người kia cùng nhau làm việc thiện như thế. Khi đă làm việc thiện ấy, tuổi thọ liền tăng lên, h́nh sắc trở nên đẹp đẽ. Này Tỳ-kheo, lúc tuổi thọ của loài người đă tăng lên, h́nh sắc trở nên đẹp đẽ th́ người thọ một vạn tuổi sanh con thọ hai vạn tuổi.
“Này Tỳ-kheo, người thọ hai vạn tuổi cũng nghĩ rằng: ‘Nếu cầu học điều thiện th́ tuổi thọ tăng lên, h́nh sắc trở nên đẹp đẽ. Chúng ta nên cùng nhau làm việc thiện nhiều hơn nữa. Làm thế nào để chúng ta làm việc thiện nhiều hơn? Chúng ta đă xa ĺa sát sanh, đoạn trừ sát sanh; xa ĺa việc lấy của không cho, đoạn trừ việc lấy của không cho; xa ĺa tà dâm, đoạn trừ tà dâm; xa ĺa nói dối, đoạn trừ nói dối, xa ĺa nói hai lưỡi, đoạn trừ nói hai lưỡi; xa ĺa lời nói thô ác, đoạn trừ lời nói thô ác, xa ĺa lời nói thêu dệt, đoạn trừ lời nói thêu dệt, xa ĺa tham lam tật đố, đoạn trừ tham lam tật đố, xa ĺa sân nhuế, đoạn trừ sân nhuế, xa ĺa tà kiến, đoạn trừ tà kiến, nhưng vẫn c̣n có phi pháp dục, ác tham hạnh và tà pháp. Chúng ta nên xa ĺa ba pháp ác bất thiện này, đoạn trừ ba pháp ác bất thiện này. Chúng ta nên cùng nhau làm việc thiện ấy’.
“Những người kia cùng nhau làm việc thiện như thế. Khi đă làm việc thiện ấy, tuổi thọ liền tăng lên, h́nh sắc trở nên đẹp đẽ. Này Tỳ-kheo, lúc tuổi thọ của loài người đă tăng lên, h́nh sắc trở nên đẹp đẽ th́ người thọ hai vạn tuổi sanh con thọ bốn vạn tuổi.
“Này Tỳ-kheo, lúc loài người thọ bốn vạn tuổi th́ biết hiếu thuận với cha mẹ, tôn trọng cung kính Sa-môn, Phạm chí, làm việc thuận lợi, tu tập phước nghiệp, thấy tội lỗi đời sau. Loài người nhân v́ hiếu thuận với cha mẹ, cung kính tôn trọng Sa-môn, Phạm chí, làm việc thuận lợi, tu tập phước nghiệp, thấy tội đời sau, cho nên này Tỳ-kheo, người thọ bốn vạn tuổi sanh con thọ tám vạn tuổi.
“Này Tỳ-kheo, lúc người thọ tám vạn tuổi, châu Diêm-phù này giàu có cùng tột, nhân dân đông đúc, thôn ấp gần nhau bằng khoảng cách con gà bay.
“Này Tỳ-kheo, lúc con người thọ tám vạn tuổi, con gái đến năm trăm tuổi mới có thể lấy chồng. Này Tỳ-kheo, lúc con người thọ tám vạn tuổi th́ chỉ có những chứng bệnh như đại tiểu tiện, nóng, lạnh, muốn ăn uống và già. Ngoài ra, không c̣n tai họa nào nữa.
“Này Tỳ-kheo, lúc loài người thọ tám vạn tuổi, có một vị vua tên là Loa[17] làm Chuyển luân vương, thông minh trí tuệ, có bốn loại quân chỉnh trị thiên hạ, tự do tự tại, là vị Pháp vương như pháp, thành tựu bảy báu, bảy báu đó là luân báu, voi báu, ngựa báu, ngọc báu, nữ báu, cư sĩ báu, tướng quân báu, đó là bảy báu. Nhà vua có đủ ngàn người con thông minh trí tuệ, dung mạo khôi ngô, dũng mănh không sợ, hàng phục được địch quân. Nhà vua thống lĩnh quả đất này cho đến bể cả, không dùng dao gậy, chỉ dùng pháp giáo hóa, khiến nhân dân an lạc.
“Này Tỳ-kheo, các vua Sát-lợi Đảnh Sanh làm nhân chủ chỉnh trị thiên hạ, đi lại trong cảnh giới của chính ḿnh mà phụ vương đă truyền lại nên tuổi thọ không giảm xuống, h́nh sắc không thô xấu, chưa từng mất hoan lạc, sức lực cũng không suy.
“Này Tỳ-kheo, các ngươi cũng phải như vậy, cạo bỏ râu tóc, mặc áo ca-sa, chí tín, từ bỏ gia đ́nh, sống không gia đ́nh, xuất gia học đạo, đi lại trong cảnh giới của chính ḿnh mà phụ vương đă truyền lại, nên tuổi thọ không giảm xuống, h́nh sắc không thô xấu, chưa từng mất an lạc, thế lực cũng không suy.
“Thế nào gọi là Tỳ-kheo đi lại trong cảnh giới của chính ḿnh mà phụ vương đă truyền lại? Đó là Tỳ-kheo quán nội thân như thân, nội giác, nội nội, nội pháp như pháp[18]. Như thế gọi là Tỳ-kheo đi lại trong cảnh giới của chính ḿnh mà phụ vương đă truyền lại.
“Thế nào gọi là tuổi thọ của thầy Tỳ-kheo? Tỳ-kheo ấy tu dục định như ư túc, y viễn ly, y vô dục, y diệt tận, hướng dẫn đến xuất yếu, tu tinh tấn định, tu tâm định, tu tư duy định, như ư túc, y viễn ly, y vô dục, y diệt tận, hướng đến xuất yếu. Đó là tuổi thọ của Tỳ-kheo.
“Thế nào là sắc của Tỳ-kheo? Đó là Tỳ-kheo tu tập cấm giới, thủ hộ giải thoát giới, lại khéo thu nhiếp các oai nghi lễ tiết, thấy tội nhỏ cũng thường canh cánh lo sợ, thọ tŕ học giới. Đó là sắc của Tỳ-kheo.
“Thế nào là lạc của Tỳ-kheo? Đó là Tỳ-kheo ly dục, ly pháp ác bất thiện, cho đến chứng đắc cảnh thiền thứ tư, thành tựu và an trú. Đó là lạc của Tỳ-kheo.
“Thế nào là lực của Tỳ-kheo? Đó là Tỳ-kheo diệt sạch các lậu, chứng đắc vô lậu, tâm giải thoát, tuệ giải thoát, trong đời hiện tại tự tri tự giác, tự thân tác chứng, thành tựu và an trú, biết như thật rằng: ‘Sự sanh đă dứt, phạm hạnh đă vững, việc cần làm đă làm xong, không c̣n tái sanh nữa’. Đó là lực của Tỳ-kheo.
“Này Tỳ-kheo, Ta không thấy có lực nào không thể hàng phục được như lực của Ma vương, cho nên lậu tận Tỳ-kheo phải dùng lực của vô thượng trí tuệ mới hàng phục được.”
Phật thuyết như thế. Các Tỳ-kheo sau khi nghe Phật thuyết, hoan hỷ phụng hành.
q
Chú thích
[1] Tương đương Pāli, D.26. Cakkavatti-Sīhanāda-Suttanta. Tham chiếu, Hán: No.1(6).
[2] Ma-đâu-lệ Sát-lợi 摩 兜 麗 刹 利, bản Pāli nói ở Mātula, một ngôi làng tại Magadha. N.1 (6) nói là Ma-la-hê-sấu. Chữ Sát-lợi trong bản Hán này không rơ. Có thể là phiên âm tương đương với khetta, một cánh đồng.
[3] Sử hà 駛 河 hay Sử lưu, con sông chảy ngang qua Nam và Bắc Kosala.
[4] Đương tự nhiên pháp đăng, tự quy kỷ pháp. Mạc nhiên dư đăng, mạc quy dư pháp 當 自 然 法燈, 自 歸 己 法. 莫 然 餘 燈, 莫 歸 餘 法. So sánh DTK.1(6): Đương tự xí nhiên, xí nhiên ư pháp, vật tha xí nhiên, đương tự quy y, quy y Ứng Chánh Đẳng Giác Pháp, Vật Tha Quy Y. Pāli: Attadīpā bhikkhāve viharatha atta-saraṇā anañña-saraṇā. Dhammadīpā dhamma-saraṇā anañña-saraṇā. Dīpā: có nghĩa là ngọn đèn, hay ḥn đảo.
[5] Kiên Niệm 堅 念. No.1(6): Kiên Cố Niệm. Pāli: Dalhameni.
[6] Xem kinh số 67.
[7] Thiên luân báu 天 輪 寶. Pāli: Dibbam cakka-ratanam. Xem mô tả nơi kinh số 67.
[8] Sát-lợi Đảnh Sanh vương 刹 利 頂 生 王. Pāli: rājākhattiyo maddāvasatto, người ḍng Sát-lợi, được truyền ngôi bằng nghi thức quán đảnh.
[9] Tương kế chi pháp 相 繼 之 法. Xem kinh số 67.
[10] Hán: nghĩa 義. Ư nghĩa hoặc mục đích.
[11] Trong để bản: tận thọ 盡 壽 (suốt đời). Có lẽ dư chữ thọ. Ba bản Tống-Nguyên-Minh không có.
[12] Bại tử 稗 子; loại cỏ giống như lúa. Pāli: hột kudrūsa.
[13] Canh lương 粳 糧; Pāli: sāli-mamsodana.
[14] Trong bản: diêm, mật 鹽 蜜. Theo liệt kê thông thường thi chỗ này là thạch mật tức đường phèn.
[15] Đàn phạt 彈 罰; đàn hạch và trừng phạt? Không rơ Pāli.
[16] Đao binh kiếp 刀 兵 劫. Pāli: satthantara-kappa.
[17] Loa 螺. Pāli: Saṅkha.
[18] Xem kinh số 89.
|
|
|