<html>਀ 
<head>਀㰀洀攀琀愀 栀琀琀瀀ⴀ攀焀甀椀瘀㴀∀䌀漀渀琀攀渀琀ⴀ吀礀瀀攀∀ 挀漀渀琀攀渀琀㴀∀琀攀砀琀⼀栀琀洀氀㬀 挀栀愀爀猀攀琀㴀甀渀椀挀漀搀攀∀㸀 
<title>Thiên thứ hai: Thế giới quan hiện thực</title>਀㰀猀琀礀氀攀㸀 
<!--਀栀㄀ 
	{margin-top:24.0pt;਀ऀ洀愀爀最椀渀ⴀ爀椀最栀琀㨀　挀洀㬀 
	margin-bottom:12.0pt;਀ऀ洀愀爀最椀渀ⴀ氀攀昀琀㨀　挀洀㬀 
	text-align:center;਀ऀ瀀愀最攀ⴀ戀爀攀愀欀ⴀ愀昀琀攀爀㨀愀瘀漀椀搀㬀 
	text-autospace:none;਀ऀ昀漀渀琀ⴀ猀椀稀攀㨀㄀㘀⸀　瀀琀㬀 
	font-family:"Times New Roman";਀ऀ挀漀氀漀爀㨀爀攀搀紀 
p.BodyText਀ऀ笀洀愀爀最椀渀ⴀ戀漀琀琀漀洀㨀⸀　　　㄀瀀琀㬀 
	text-align:justify;਀ऀ琀攀砀琀ⴀ椀渀搀攀渀琀㨀㄀⸀　挀洀㬀 
	line-height:150%;਀ऀ昀漀渀琀ⴀ猀椀稀攀㨀㄀㈀⸀　瀀琀㬀 
	font-family:"Times New Roman";਀ऀ挀漀氀漀爀㨀⌀㌀㌀㌀㌀㤀㤀㬀 洀愀爀最椀渀ⴀ氀攀昀琀㨀　挀洀㬀 洀愀爀最椀渀ⴀ爀椀最栀琀㨀　挀洀㬀 洀愀爀最椀渀ⴀ琀漀瀀㨀　挀洀紀 
h2਀ऀ笀洀愀爀最椀渀ⴀ琀漀瀀㨀㄀㠀⸀　瀀琀㬀 
	margin-right:0cm;਀ऀ洀愀爀最椀渀ⴀ戀漀琀琀漀洀㨀㄀㈀⸀　瀀琀㬀 
	margin-left:0cm;਀ऀ琀攀砀琀ⴀ愀氀椀最渀㨀挀攀渀琀攀爀㬀 
	page-break-after:avoid;਀ऀ昀漀渀琀ⴀ猀椀稀攀㨀㄀㐀⸀　瀀琀㬀 
	font-family:"Times New Roman";਀ऀ挀漀氀漀爀㨀洀愀爀漀漀渀㬀 
	}਀栀㌀ 
	{margin-top:12.0pt;਀ऀ洀愀爀最椀渀ⴀ爀椀最栀琀㨀　挀洀㬀 
	margin-bottom:6.0pt;਀ऀ洀愀爀最椀渀ⴀ氀攀昀琀㨀　挀洀㬀 
	page-break-after:avoid;਀ऀ昀漀渀琀ⴀ猀椀稀攀㨀㄀㈀⸀　瀀琀㬀 
	font-family:"Times New Roman";਀ऀ挀漀氀漀爀㨀渀愀瘀礀紀 
span.MsoFootnoteReference਀ऀ笀昀漀渀琀ⴀ昀愀洀椀氀礀㨀∀吀椀洀攀猀 一攀眀 刀漀洀愀渀∀㬀 
	color:#FF0000;਀ऀ琀攀砀琀ⴀ搀攀挀漀爀愀琀椀漀渀㨀渀漀渀攀㬀 
	text-line-through:none;਀ऀ瘀攀爀琀椀挀愀氀ⴀ愀氀椀最渀㨀戀愀猀攀氀椀渀攀㬀紀 
p.MsoBodyTextIndent਀ऀ笀洀愀爀最椀渀ⴀ戀漀琀琀漀洀㨀⸀　　　㄀瀀琀㬀 
	text-align:justify;਀ऀ琀攀砀琀ⴀ椀渀搀攀渀琀㨀㄀⸀　挀洀㬀 
	line-height:150%;਀ऀ昀漀渀琀ⴀ猀椀稀攀㨀㄀㈀⸀　瀀琀㬀 
	font-family:"Times New Roman";਀ऀ挀漀氀漀爀㨀渀愀瘀礀㬀 
	font-style:italic;਀ऀ洀愀爀最椀渀ⴀ氀攀昀琀㨀　挀洀㬀 洀愀爀最椀渀ⴀ爀椀最栀琀㨀　挀洀㬀 洀愀爀最椀渀ⴀ琀漀瀀㨀　挀洀紀 
-->਀㰀⼀猀琀礀氀攀㸀 
</head>਀ 
<body>਀ 
<h1>THIÊN THỨ HAI:<br>਀吀䠀븀ⴞ䜀䤀�䤞ⴀ儀唀䄀一 䠀䤀였丞ⴀ吀䠀䌞㰀⼀栀㄀㸀 
<p class="BodyText" align="center" style="text-align: center; text-indent: 0cm">਀㰀椀㸀⠀䰀甀관渞 瘀섀„欀栀픀Ⱎ 吀관瀞 퀀뼀⤞㰀⼀椀㸀㰀⼀瀀㸀 
<h2><a name="_05"></a>CHƯƠNG I<span style="color: black">:<br>਀㰀⼀猀瀀愀渀㸀一䠀숀一 儀唀ꈀⴞ儀唀䄀一 嘀쀀„一䜀唀夀쨀一ⴀ䰀� 吀䠀븀ⴞ䜀䤀�䤞㰀⼀栀㈀㸀 
<h3><a name="_051"></a>1- THẾ-GIỚI-QUAN ÐƯƠNG THỜI<span style="color: black">:</span></h3>਀㰀瀀 挀氀愀猀猀㴀∀䈀漀搀礀吀攀砀琀∀㸀吀栀뼀„最椀�椞 搀漀 ᄀ甀 洀 挀Ⰰ 琀팀渞 琀ꄀ椞 爀愀 猀愀漀 瘀 氀椀渀 琀挞 渀栀뀀 琀栀뼀„ 
nào là câu hỏi đã được đặt ra từ nghìn xưa, kể từ khi có loài người. Ðối với vấn ਀ᄀ섁„渀礀Ⰰ 挀挀 渀栀 琀뀀 琀뀀�渞最 ꐀ渞ⴀ퀀�„�„琀栀�椞 ᄀꄁ椞 倀栀관琞 ᄀ ᄀ뀁愁 爀愀 渀栀椀섀甞 最椀ꌀ椞 琀栀挀栀 琀뀀�渞最  
không có gì là lạ cả. Chẳng hạn như 62 ý kiến trong kinh Phạm-Ðộng chủ yếu cũng ਀氀 ᄀ瀀 渀 ᄀ뀁挞 ᄀ섁„爀愀 ᄀ쌁„最椀ꌀ椞 焀甀礀뼀琞 瘀ꔀ渞 ᄀ섁„渀礀⸀ 一栀뀀渁最Ⰰ 琀栀攀漀 渀栀뀀 倀栀관琞 渀椀Ⰰ 渀뼀甞 欀쌀„ 
đến những thế giới quan có đặc trưng nhất thời bấy giờ thì có thể chia ra ba ਀氀漀ꄀ椞 猀愀甀 ᄀ礀㨀 洀�琞 氀 㰀椀㸀吀切挀ⴀ䴀윀渞栀ⴀ䰀甀관渞 㰀⼀椀㸀⠀瀀甀戀戀愀 欀愀琀愀 栀攀琀甀 ጀ†琀切挀ⴀ渀栀渀ⴀ氀甀관渞⤀㬀 栀愀椀  
là <i>Thần-Ý-Luận </i>(Issara-nimmana hetu – tôn-hựu-luận), ba là <i>਀一最꬀甞ⴀ一栀椀渀ⴀ䰀甀관渞 㰀⼀椀㸀⠀愀栀攀琀甀 愀瀀愀挀挀愀礀愀 ጀ†瘀ⴀ渀栀渀ⴀ瘀ⴀ搀甀礀渀ⴀ氀甀관渞⤀Ⰰ ᄀ 氀 戀愀 氀甀관渞  
thuyết mà Phật, đặc biệt khi nói về nguyên nhân của khổ, vui thường đề cập đến ਀瘀 最촀椞 氀 戀愀 氀甀관渞 琀栀甀礀뼀琞 挀愞 渀最漀ꄀ椞 ᄀꄁ漞⸀㰀愀 渀愀洀攀㴀∀开昀琀渀爀攀昀㘀㌀∀ 琀椀琀氀攀 猀琀礀氀攀㴀∀昀漀渀琀ⴀ昀愀洀椀氀礀㨀 吀椀洀攀猀 一攀眀 刀漀洀愀渀㬀 挀漀氀漀爀㨀 ⌀㌀㌀㌀㌀䘀䘀㬀 琀攀砀琀ⴀ搀攀挀漀爀愀琀椀漀渀㨀 渀漀渀攀㬀 琀攀砀琀ⴀ甀渀搀攀爀氀椀渀攀㨀 渀漀渀攀㬀 琀攀砀琀ⴀ氀椀渀攀ⴀ琀栀爀漀甀最栀㨀 渀漀渀攀∀ 栀爀攀昀㴀∀⌀开昀琀渀㘀㌀∀㸀㰀猀瀀愀渀 挀氀愀猀猀㴀∀䴀猀漀䘀漀漀琀渀漀琀攀刀攀昀攀爀攀渀挀攀∀㸀㰀猀瀀愀渀 猀琀礀氀攀㴀∀昀漀渀琀ⴀ猀椀稀攀㨀 ㄀㈀⸀　瀀琀∀㸀嬀㘀㌀崀㰀⼀猀瀀愀渀㸀㰀⼀猀瀀愀渀㸀㰀⼀愀㸀☀渀戀猀瀀㬀㰀⼀瀀㸀 
<p class="BodyText">Thứ nhất, Túc-Mệnh-Luận cho rằng vận mệnh của người ta tất ਀挀ꌀ„ᄀ섁甞 搀漀 㰀椀㸀渀最栀椀윀瀞 㰀⼀椀㸀�„欀椀뼀瀞 琀爀뀀�挞 焀甀礀 ᄀ쬁渞栀 挀栀„栀관甞 琀栀椀渀 欀栀渀最 琀栀쌀„氀洀 琀栀愀礀  
đổi được. Khi khoán trương chủ trương ấy thành thế-giới-quan thì thế-giới này ਀挀椀渁最 挀栀준„瘀관渞 栀渀栀 琀栀攀漀 挀漀渀 ᄀ뀁�渞最 ᄀ ᄀ뀁挞 焀甀礀뼀琞 ᄀ쬁渞栀 戀�椞 焀甀礀 氀甀관琞 瘀⤀渁栀 瘀椀씀渞 挀愞  
bản thân cá nhân: đó là thế-giới-quan có tính cách quyết-định-luận. Nếu nói về ਀渀最뀀�椞 ᄀꄁ椞 戀椀쌀甞 挀栀漀 挀栀„琀爀뀀ꄁ渁最 渀礀 �„琀栀�椞 ᄀꄁ椞 倀栀관琞 琀栀 瀀栀ꌀ椞 欀쌀„ᄀ뼁渞 䴀愀ⴀ䠀愀ⴀ䰀  
cù-xá-la (Makkhaligosala), vì, cứ xem trong kinh Sa-Môn-Quả, ý kiến của ông này ਀挀栀漀 爀넀渞最 琀ꔀ琞 挀ꌀ„洀촀椞 瘀관渞 栀渀栀 ᄀ섁甞 ᄀ뀁挞 焀甀礀뼀琞 ᄀ쬁渞栀 戀�椞 焀甀礀 氀甀관琞 琀„渀栀椀渀 琀爀漀渀最 ᄀ  
không thừa nhận có năng lực của người hay của vật. Một thứ <i>tự nhiên chủ nghĩa਀㰀⼀椀㸀搀漀 挀挀 渀栀 㰀椀㸀吀栀�椞ⴀ琀椀뼀琞ⴀ氀甀관渞 㰀⼀椀㸀挀栀„琀爀뀀ꄁ渁最 琀„琀栀�椞 ᄀꄁ椞 䄀ⴀ吀栀琀ⴀ䈀ⴀ倀栀윀ⴞ퀀 ᄀ뼁渞  
thời đại Long-Thụ, Ðề-Bà cũng có thể được kể vào loại này.<a name="_ftnref64" title style="font-family: Times New Roman; color: #3333FF; text-decoration: none; text-underline: none; text-line-through: none" href="#_ftn64"><span class="MsoFootnoteReference"><span style="font-size: 12.0pt">[64]</span></span></a></p>਀㰀瀀 挀氀愀猀猀㴀∀䈀漀搀礀吀攀砀琀∀㸀☀渀戀猀瀀㬀吀栀„栀愀椀Ⰰ 吀栀꜀渞ⴀﴀⴀ氀甀관渞 挀栀„琀爀뀀ꄁ渁最 琀ꔀ琞 挀ꌀ„ᄀ섁甞 渀栀�„瘀漀 ﴀ 挀栀  
của thần mà sống còn. Thuyết này lấy Bà-La-Môn-Giáo làm trung tâm và dĩ nhiên là ਀挀栀„琀爀뀀ꄁ渁最 挀愞 挀挀 瀀栀椀 栀甞ⴀ琀栀꜀渞ⴀ氀甀관渞 ᄀ뀁ꄁ渁最 琀栀�椞⸀ 嘀Ⰰ 渀栀뀀 ᄀ 渀椀 �„琀爀渀Ⰰ 氀切挀 ᄀ  
chính là thời đại nhân Phạm Thiên là vị nhân-cách-thần tối cao và tuyệt đối. ਀吀栀꜀渞 ﴀ �„ᄀ礀 挀椀渁最 挀栀준„氀 洀 挀栀준„ﴀ 挀栀 挀愞 倀栀ꄀ洞 吀栀椀渀⸀㰀⼀瀀㸀 
<p class="BodyText">Sau hết, Ngẫu-nhiên-luận cho rằng tất cả chỉ là kết quả tình ਀挀�„挀栀„挀栀대渞最 挀 渀栀渀 搀甀礀渀 挀栀椀 栀뼀琞Ⰰ ᄀ 氀 琀栀뼀ⴞ最椀�椞ⴀ焀甀愀渀 挀 琀渀栀 挀挀栀 洀礀 洀挀Ⰰ  
không thừa nhận có bất cứ một quy luật hay lý pháp nào. Trong phái Lục-Sư, chủ ਀琀爀뀀ꄁ渁最 挀愞 倀栀切ⴀ䰀愀渀ⴀ一愀ⴀ䌀愀ⴀ䐀椀뼀瀞 ⠀倀甀爀愀渀愀 䬀猀猀瀀愀⤀Ⰰ 渀뼀甞 ᄀ뀁挞 ᄀ픁椞 琀栀渀栀 琀栀뼀ⴞ最椀�椞ⴀ焀甀愀渀  
thì cũng thuộc loại này, nhất là duy-vật-luận của A-di-đà-sí-xá-bà-la ਀⠀䄀樀樀ⴀ琀愀欀攀猀愀 䬀愀洀戀愀氀椀⤀ 洀�椞 挀栀渀栀 氀 ᄀꄁ椞 戀椀쌀甞 挀栀漀 挀栀„琀爀뀀ꄁ渁最 渀礀⸀☀渀戀猀瀀㬀㰀⼀瀀㸀 
<p class="BodyText">Nhưng, Phật đã có thái độ như thế nào đối với những luận ਀琀栀甀礀뼀琞 琀爀渀 ᄀ礀㼀 吀栀攀漀 倀栀관琞 琀栀 挀ꌀ„戀愀 琀栀甀礀뼀琞 琀爀渀 ᄀ섁甞 氀 挀挞 ᄀ漁愀渀Ⰰ ᄀ섁甞 挀 渀栀渞最  
khuyết điểm riêng, do đó. Trên thực tế, lập trường tuy có khác, nhưng chúng đều ਀最椀턀渞最 渀栀愀甀 �„ᄀ椁쌀洞 欀뼀琞 氀甀관渞 氀 瀀栀„渀栀관渞 渀휀„氀挞 挀愞 挀漀渀 渀最뀀�椞 瘀 琀爀挀栀 渀栀椀윀洞 挀愞  
cá nhân. Vả lại, như trên đã nói, nếu cho vận mệnh và hành vi của con người đều ਀挀 焀甀礀 氀甀관琞 琀栀 渀栀관渞 砀琀 琀栀攀漀 ᄀ椁쌀洞 渀礀Ⰰ 戀愀 琀栀甀礀뼀琞 琀爀渀 猀봀„ᄀ뀁愁 ᄀ뼁渞 欀뼀琞 氀甀관渞 渀栀뀀  
thế nào? Bây giờ thử nhận xét về thuyết thứ nhất và thứ hai. Hai thuyết này cho ਀爀넀渞最 琀ꔀ琞 挀ꌀ„ᄀ섁甞 搀漀 焀甀礀 氀甀관渞 猀椀甀ⴀ渀栀渀Ⰰ 渀栀뀀 瘀관礞Ⰰ 栀촀愞Ⰰ 瀀栀切挀Ⰰ 琀栀椀윀渞Ⰰ 挀 瘀 瀀栀ꄀ洞 瘀椀  
đạo đức cũng là hoạt động thuộc một quy luật nhất định, cá nhân hoàn toàn không ਀挀 琀爀挀栀 渀栀椀윀洞 最 挀ꌀ⸞ 퀀뼀渞 琀栀甀礀뼀琞 琀栀„戀愀 琀栀Ⰰ 渀栀관渞 砀琀 瘀섀„洀뜀琞 戀椀쌀甞 栀椀윀渞Ⰰ 琀甀礀 琀爀椀  
ngược với hai thuyết trên, nhưng cũng lại giống hai thuyết trên ở điểm phủ nhận ਀琀爀挀栀 渀栀椀윀洞 ᄀꄁ漞 ᄀ挞 挀 渀栀渀⸀ 吀ꄀ椞 猀愀漀㼀 嘀 琀栀甀礀뼀琞 渀礀 挀栀漀 琀ꔀ琞 挀ꌀ„ᄀ섁甞 氀 渀最꬀甞 渀栀椀渀  
thì thiện, ác cũng ngẫu nhiên mà họa, phúc cũng ngẫu nhiên chứ không do một hành ਀瘀椀 挀턀„最꼀渞最 渀漀 挀愞 挀漀渀 渀最뀀�椞⸀ ☀渀戀猀瀀㬀㰀⼀瀀㸀 
<p class="BodyText">Như vậy, dù cho luận lý của chúng có hoàn chỉnh đi nữa ਀渀栀뀀渁最Ⰰ 琀爀渀 挀ꄀ 猀�„欀椀뼀渞 氀관瀞 ᄀꄁ漞 ᄀ挞Ⰰ 渀栀渞最 琀栀甀礀뼀琞 ᄀ 欀栀渀最 挀 洀�琞 挀栀切琀 挀栀 氀椞 最  
cho nhân sinh. Nhưng, đằng này, về mặt lý luận cũng lại có nhiều điểm bất hợp ਀氀ﴀⰀ 挀栀漀 渀渀 渀最뀀�椞 琀愀 欀栀渀最 琀栀쌀„琀栀愞 渀栀관渞 挀挀 琀栀甀礀뼀琞 ꔀ礞㬀 ᄀ 氀 琀栀椀 ᄀ�„瀀栀 瀀栀渀  
của Phật đối với các luận thuyết kể trên. Nhưng, theo chỗ tôi biết, thái độ phê ਀戀渀栀 挀愞 倀栀관琞 欀栀渀最 瀀栀ꌀ椞 ᄀ渞最 瘀섀„瀀栀뀀ꄁ渁最 搀椀윀渞 氀ﴀ 氀甀관渞 洀 琀栀뀀�渞最 ᄀ渞最 瘀섀„洀뜀琞 琀栀挞  
tiễn để công kích những thuyết ấy. Bởi thế, nếu lấy nền tảng nhân-sinh-quan mà ਀倀栀관琞 琀洀 挀꜀甞 氀洀 渀最甀礀渀 氀ﴀ 挀愞 琀栀뼀„最椀�椞 琀栀 倀栀관琞 欀栀渀最 洀甀 琀栀甀꬀渞 最 瘀�椞 琀栀뼀„最椀�椞  
hiện tượng cả, không những thế, nó còn tăng thêm giá trị đạo đức và tôn giáo của ਀渀栀渀 猀椀渀栀⸀ 一뼀甞 琀栀뼀ⴞ最椀�椞ⴀ焀甀愀渀 渀漀 洀 琀爀漀渀最 ᄀ 欀栀渀最 戀愀漀 最팀洞 猀„栀漀ꄀ琞 ᄀ�渞最 琀椀渀栀  
thần của con người thì thế-giới-quan ấy là bất hợp lý, sẽ bị bác bỏ; đại khái đó ਀氀 ᄀ椁쌀洞 氀관瀞 挀뀀�挞 挀愞 倀栀관琞⸀㰀⼀瀀㸀 
<h3><a name="_052"></a>2- NHÂN DUYÊN LUẬN<span style="color: black">:</span></h3>਀㰀瀀 挀氀愀猀猀㴀∀䈀漀搀礀吀攀砀琀∀㸀က턁椞 瘀�椞 氀ꄀ椞 渀栀渞最 氀甀관渞 琀栀甀礀뼀琞 琀爀渀Ⰰ 倀栀관琞 ᄀ섁„爀愀 琀栀뼀ⴞ最椀�椞ⴀ焀甀愀渀 
<i>“Các pháp do nhân duyên sinh” </i>mà đã thường được nói ở trên. Nói một cách ਀搀씀„栀椀쌀甞 猀„琀栀渀栀 氀관瀞 挀愞 洀촀椞 栀椀윀渞 琀뀀渞最 ᄀ섁甞 搀漀 焀甀愀渀 栀윀„琀뀀ꄁ渁最 ᄀ턁椞Ⰰ 渀最漀椀 洀턀椞 焀甀愀渀  
hệ ấy ra không một vật gì được thành lập: cái gọi là <i>nhân duyên </i>chính là ਀挀栀준„洀턀椞 焀甀愀渀 栀윀„ᄀ⸀ �„琀栀�椞 ᄀꄁ椞 倀栀관琞Ⰰ 栀漀뜀挞 渀 ᄀ뀁挞 最촀椞 氀 㰀椀㸀渀栀渀 㰀⼀椀㸀⠀栀攀琀甀⤀Ⰰ 氀 
<i>duyên </i>(paccaga), là <i>điều kiện </i>(nidana), là <i>tập </i>(samudaya) ਀瘀⸀瘀☀†琀爀漀渀最 ᄀ 琀甀礀 欀栀渀最 挀 猀„欀栀甀 戀椀윀琞 渀最栀椀洀 欀栀꼀挞 瘀섀„琀栀甀관琞 渀最㰞愀 渀愀洀攀㴀∀开昀琀渀爀攀昀㘀㔀∀ 琀椀琀氀攀 猀琀礀氀攀㴀∀昀漀渀琀ⴀ昀愀洀椀氀礀㨀 吀椀洀攀猀 一攀眀 刀漀洀愀渀㬀 挀漀氀漀爀㨀 ⌀㌀㌀㌀㌀䘀䘀㬀 琀攀砀琀ⴀ搀攀挀漀爀愀琀椀漀渀㨀 渀漀渀攀㬀 琀攀砀琀ⴀ甀渀搀攀爀氀椀渀攀㨀 渀漀渀攀㬀 琀攀砀琀ⴀ氀椀渀攀ⴀ琀栀爀漀甀最栀㨀 渀漀渀攀∀ 栀爀攀昀㴀∀⌀开昀琀渀㘀㔀∀㸀㰀猀瀀愀渀 挀氀愀猀猀㴀∀䴀猀漀䘀漀漀琀渀漀琀攀刀攀昀攀爀攀渀挀攀∀㸀㰀猀瀀愀渀 猀琀礀氀攀㴀∀昀漀渀琀ⴀ猀椀稀攀㨀 ㄀㈀⸀　瀀琀∀㸀嬀㘀㔀崀㰀⼀猀瀀愀渀㸀㰀⼀猀瀀愀渀㸀㰀⼀愀㸀  
nhưng, nếu nói một cách rộng rãi, thì hiểu nghĩa <i>nhân duyên </i>là <i>quan ਀栀윀Ⱎ 㰀⼀椀㸀氀 㰀椀㸀ᄀ椁섀甞 欀椀윀渞 㰀⼀椀㸀挀 氀봀„猀봀„欀栀渀最 猀愀椀 洀ꔀ礞⸀ 嘀섀„琀挀 搀渞最 挀愞 渀栀渀 搀甀礀渀Ⰰ  
tức pháp tắc duyên khởi (paticcasamuppàda) thì Phật thường định nghĩa như sau:&nbsp;</p>਀㰀瀀 挀氀愀猀猀㴀∀䴀猀漀䈀漀搀礀吀攀砀琀䤀渀搀攀渀琀∀㸀ᰀ䌠椀 渀礀 挀 琀栀 挀椀 欀椀愀 挀Ⰰ 挀椀 渀礀 猀椀渀栀 琀栀 挀椀  
kia sinh; cái này không thì cái kia không, cái này diệt thì cái kia diệt …”.</p>਀㰀瀀 挀氀愀猀猀㴀∀䈀漀搀礀吀攀砀琀∀㸀⠀䄀洀愀猀洀椀洀 猀愀琀椀 椀搀愀洀 栀漀琀椀 椀洀愀猀ᤀ甠瀀瀀愀搀愀 椀搀愀洀 甀瀀瀀愀樀樀ⴀ愀琀椀Ⰰ  
imasanim arati idam na hoti imassa nirodba idam nirvjjhati, yad idam, ..)</p>਀㰀瀀 挀氀愀猀猀㴀∀䈀漀搀礀吀攀砀琀∀㸀吀挞☀渀戀猀瀀㬀 㰀椀㸀ᰀ䌠椀 渀礀 挀 琀栀 挀椀 欀椀愀 挀Ⰰ 挀椀 渀礀 欀栀渀最 琀栀 挀椀  
kia không” </i>là chỉ bày mối quan hệ hỗ tương <i>đồng thời, </i>còn&nbsp; <i>“cái ਀渀礀 猀椀渀栀 琀栀 挀椀 欀椀愀 猀椀渀栀ᴀ†㰀⼀椀㸀挀 琀栀쌀„ᄀ뀁挞 挀漀椀 渀栀뀀 渀椀 氀渀 猀„焀甀愀渀 栀윀„栀휀„琀뀀ꄁ渁最 
<i>dị thời,</i><a name="_ftnref66" title style="font-family: Times New Roman; color: #3333FF; text-decoration: none; text-underline: none; text-line-through: none" href="#_ftn66"><span class="MsoFootnoteReference"><span style="font-size: 12.0pt">[66]</span></span></a> ਀吀洀 氀ꄀ椞Ⰰ 搀豈 氀 ᄀ팁渞最 琀栀�椞 栀愀礀 搀쬀„琀栀�椞Ⰰ 琀ꔀ琞 挀ꌀ„挀挀 瀀栀瀀 ᄀ섁甞 瀀栀ꌀ椞 渀뀀ꄁ渁最 瘀漀 渀栀愀甀 洀  
tồn tại, không một vật gì có thể tồn tại độc lập tuyệt đối. Trong mối quan hệ hỗ ਀琀뀀ꄁ渁最 ꔀ礞Ⰰ 渀뼀甞 氀 搀쬀„琀栀�椞 琀栀 挀椀 琀爀뀀�挞 氀 渀栀渀Ⰰ 挀椀 琀椀뼀瀞 琀栀攀漀 氀 焀甀ꌀ㬞 渀뼀甞 氀  
đồng thời thì quan niệm chủ là nhân, quan niệm khách là quả. Lại như trên đã ਀渀椀Ⰰ 琀爀漀渀最 ᄀ 琀甀礀 挀 洀�琞 瀀栀瀀 琀꼀挞 渀栀ꔀ琞 ᄀ쬁渞栀 渀栀뀀渁最Ⰰ 渀뼀甞 ᄀ픁椞 氀ꄀ椞 氀관瀞 琀爀뀀�渞最 洀  
nhận xét theo cùng một phương pháp, thì tuy là <i>một nhân </i>nhưng cũng <i>quả ਀欀栀挀Ⰰ 㰀⼀椀㸀戀�椞 瘀 瘀�椞 㰀椀㸀洀�琞 㰀⼀椀㸀氀 挀栀„琀栀 㰀椀㸀欀栀挀 㰀⼀椀㸀氀 欀栀挀栀 挀栀„欀栀渀最 戀愀漀  
giờ có nhân tuyệt đối hay quả tuyệt đối.</p>਀㰀瀀 挀氀愀猀猀㴀∀䈀漀搀礀吀攀砀琀∀㸀一椀 洀�琞 挀挀栀 琀洀 琀꼀琞Ⰰ 琀栀뼀„最椀�椞 渀礀Ⰰ 瘀섀„瀀栀뀀ꄁ渁最 搀椀윀渞 琀栀�椞  
gian, người ta thấy vô số quan hệ nhân quả dị thời, về phương diện không gian nó ਀ᄀ뀁挞 搀윀琞 琀栀渀栀 戀�椞 瘀 猀턀„焀甀愀渀 栀윀„栀휀„琀뀀ꄁ渁最 琀팀渞 琀ꄀ椞⸀ 一뼀甞 琀爀뀀ꄁ渁最 琀ꔀ洞 氀뀀�椞 瘀⤀ ᄀꄁ椞  
này lên thì người ta thấy tất cả đều chằng chịt lấy nhau, nương vào nhau mà tồn ਀琀ꄀ椞㨀 ᄀ 氀 琀椀渀栀 琀栀꜀渞 挀愞 琀栀甀礀뼀琞 㰀椀㸀ᰀ䌠栀뀀ⴁ瀀栀瀀 渀栀渀 搀甀礀渀ⴀ猀椀渀栀ᴀ†㰀⼀椀㸀瘀관礞⸀ 䌀椀 洀  
Phật giáo gọi là <i>hữu vi pháp </i>(samkhata dhamma) chính là chỉ cái thế giới਀㰀椀㸀渀栀渀ⴀ搀甀礀渀ⴀ猀椀渀栀 㰀⼀椀㸀渀礀⸀ 䌀椀 氀ﴀ 搀漀 挀꼀琞 渀最栀⤀愁 琀ꄀ椞 猀愀漀 琀栀뼀„最椀�椞 氀ꄀ椞 戀椀뼀渞 琀栀椀渀Ⰰ  
vô thường, không một phút nào đứng yên cũng vì các mối quan hệ ấy, bởi lẽ trong ਀ᄀ 欀栀渀最 挀 洀�琞 瘀관琞 最 琀栀뀀�渞最 栀넀渞最 琀팀渞 琀ꄀ椞⸀ 嘀 洀�琞 琀爀漀渀最 渀栀渞最 氀ﴀ 搀漀 洀 倀栀관琞  
Giáo phủ nhận một vị thần sáng tạo và cho thế giới quan hữu thần là bất hợp lý ਀挀栀渀栀 挀椀渁最 氀 瘀 欀뼀琞 焀甀ꌀ„挀愞 渀栀渀 搀甀礀渀ⴀ焀甀愀渀 瘀관礞⸀☀渀戀猀瀀㬀㰀⼀瀀㸀 
<h3><a name="_053"></a>3- SỰ PHÂN LOẠI NHÂN DUYÊN<span style="color: black">:</span></h3>਀㰀瀀 挀氀愀猀猀㴀∀䈀漀搀礀吀攀砀琀∀㸀吀爀�„氀渀 氀 ᄀꄁ椞 挀뀀ꄁ渁最 瘀섀„渀栀渀ⴀ搀甀礀渀ⴀ氀甀관渞Ⰰ 渀뼀甞 琀栀攀漀 氀ﴀ 氀甀관渞 洀  
suy diễn ra thì như chủ trương của Hoa-Nghiêm-Tông cho toàn thể vũ trụ là những ਀氀�瀞 搀甀礀渀 欀栀�椞 瘀 琀관渞Ⰰ 琀挞 搀漀 渀栀渞最 洀턀椞 焀甀愀渀 栀윀„洀 ᄀ뀁挞 琀栀渀栀 氀관瀞⸀ 䴀뜀挞 搀꜀甞 渀栀渀  
duyên phức tạp như thế nhưng nếu quan sát theo những điểm chủ yếu thì người ta ਀挀椀渁最 猀봀„挀 琀栀쌀„栀椀쌀甞 爀 挀椀 琀渀栀 挀栀ꔀ琞 挀愞 渀⸀ 嘀섀„猀愀甀Ⰰ ᄀ쌁„挀栀漀 ᄀ뀁挞 琀椀윀渞 氀椞Ⰰ 挀挀  
học giả của A-Tỳ-Ðạt-Ma bèn ứng dụng phương pháp phân loại để quan sát và coi đó ਀氀 渀栀椀윀洞 瘀„挀栀„礀뼀甞⸀㰀愀 渀愀洀攀㴀∀开昀琀渀爀攀昀㘀㜀∀ 琀椀琀氀攀 猀琀礀氀攀㴀∀昀漀渀琀ⴀ昀愀洀椀氀礀㨀 吀椀洀攀猀 一攀眀 刀漀洀愀渀㬀 挀漀氀漀爀㨀 ⌀㌀㌀㌀㌀䘀䘀㬀 琀攀砀琀ⴀ搀攀挀漀爀愀琀椀漀渀㨀 渀漀渀攀㬀 琀攀砀琀ⴀ甀渀搀攀爀氀椀渀攀㨀 渀漀渀攀㬀 琀攀砀琀ⴀ氀椀渀攀ⴀ琀栀爀漀甀最栀㨀 渀漀渀攀∀ 栀爀攀昀㴀∀⌀开昀琀渀㘀㜀∀㸀㰀猀瀀愀渀 挀氀愀猀猀㴀∀䴀猀漀䘀漀漀琀渀漀琀攀刀攀昀攀爀攀渀挀攀∀㸀㰀猀瀀愀渀 猀琀礀氀攀㴀∀昀漀渀琀ⴀ猀椀稀攀㨀 ㄀㈀⸀　瀀琀∀㸀嬀㘀㜀崀㰀⼀猀瀀愀渀㸀㰀⼀猀瀀愀渀㸀㰀⼀愀㸀㰀⼀瀀㸀 
<p class="BodyText">Song, ở đây ta nên chia ra bao nhiêu loại để khảo sát? Vấn ਀ᄀ섁„渀礀Ⰰ 渀栀뀀 琀爀渀 欀椀愀 ᄀ 渀椀 瘀섀„洀턀椞 焀甀愀渀 栀윀„渀栀渀 焀甀ꌀ„ᄀ팁渞最 琀栀�椞Ⰰ 瘀 渀栀渀 焀甀ꌀ„搀쬀„ 
thời, vậy đại ước ta có thể khảo sát nó theo hai lập trường ấy. Thứ nhất là quan ਀栀윀„ᄀ팁渞最 琀栀�椞Ⰰ 琀挞 挀栀ⴞ焀甀愀渀 瘀 欀栀挀栀ⴀ焀甀愀渀⸀ 吀栀攀漀 倀栀관琞 琀栀 挀椀 最촀椞 氀 琀栀뼀„最椀�椞 爀턀琞  
cục chẳng qua chỉ là sự giao thoa giữa nhận thức chủ quan và đối tượng khách ਀焀甀愀渀 洀 琀栀椀 渀最漀椀 爀愀 欀栀渀最 挀 挀椀 最 ᄀ뀁挞 最촀椞 氀 琀栀뼀„最椀�椞 挀ꌀ⸞☀渀戀猀瀀㬀㰀⼀瀀㸀 
<p class="MsoBodyTextIndent">“Tỳ-Khưu!” Hãy nghe cho kỹ! Ta muốn vì các ông mà ਀渀椀 ᰀ䠠븀吞 吀䠀ꈀ夞ᴀ†⠀匀愀戀戀愀洀⤀㰀⼀瀀㸀 
<p class="BodyText">“Thế nào là HẾT THẢY? Tức là mắt với sắc, tai với âm thanh, ਀洀椀椁 瘀�椞 栀뀀ꄁ渁最Ⰰ 氀뀀椞 瘀�椞 瘀쬀Ⱎ 琀栀渀 瘀�椞 砀切挀Ⰰ 琀ꔀ琞 挀ꌀ„挀椀 ᄀ 最촀椞 氀 䠀븀吞 吀䠀ꈀ夞⸀ 䈀ꔀ琞 挀„ 
người nào không cho như thế thì ta sẽ không nói HẾT THẢY mà sẽ hỏi lại họ về ਀琀栀甀礀뼀琞 䠀븀吞 吀䠀ꈀ夞 挀愞 栀촀⸞☀渀戀猀瀀㬀㰀⼀瀀㸀 
<p class="BodyText">Nếu HẾT THẢY mà không phải những cái đó thì thuyết của họ ਀挀栀준„氀 渀栀渞最 氀�椞 戀椀윀渞 氀甀관渞 猀甀渀最Ⰰ 欀栀渀最 琀栀挀栀 ᄀ渀最Ⰰ 挀栀준„琀̀渁最 琀栀洀 渀漀 氀漀ꄀ渞Ⰰ 瘀  
sao? Vì đó không phải là cảnh giới của người ta” (tức ngoài sáu căn, sáu cảnh, ਀欀栀渀最 挀 最 栀뼀琞⤀㰀愀 渀愀洀攀㴀∀开昀琀渀爀攀昀㘀㠀∀ 琀椀琀氀攀 猀琀礀氀攀㴀∀昀漀渀琀ⴀ昀愀洀椀氀礀㨀 吀椀洀攀猀 一攀眀 刀漀洀愀渀㬀 挀漀氀漀爀㨀 ⌀㌀㌀㌀㌀䘀䘀㬀 琀攀砀琀ⴀ搀攀挀漀爀愀琀椀漀渀㨀 渀漀渀攀㬀 琀攀砀琀ⴀ甀渀搀攀爀氀椀渀攀㨀 渀漀渀攀㬀 琀攀砀琀ⴀ氀椀渀攀ⴀ琀栀爀漀甀最栀㨀 渀漀渀攀∀ 栀爀攀昀㴀∀⌀开昀琀渀㘀㠀∀㸀㰀猀瀀愀渀 挀氀愀猀猀㴀∀䴀猀漀䘀漀漀琀渀漀琀攀刀攀昀攀爀攀渀挀攀∀㸀㰀猀瀀愀渀 猀琀礀氀攀㴀∀昀漀渀琀ⴀ猀椀稀攀㨀 ㄀㈀⸀　瀀琀∀㸀嬀㘀㠀崀㰀⼀猀瀀愀渀㸀㰀⼀猀瀀愀渀㸀㰀⼀愀㸀☀渀戀猀瀀㬀  
&nbsp;</p>਀㰀瀀 挀氀愀猀猀㴀∀䈀漀搀礀吀攀砀琀∀㸀䌀栀„䠀뼀琞 琀栀ꌀ礞 �„ᄀ礀 挀椀渁最 最椀턀渞最 渀栀뀀 琀栀甀관琞 渀最„䤀搀愀洀猀愀爀瘀愀洀 栀愀礀  
Sviwàmidam (hết thảy này là toàn thể vũ trụ) được dùng từ thời đại Lê-Câu-Vệ-Ðà, ਀琀挞 氀Ⰰ 渀栀뀀 ᄀ 渀椀 �„琀爀渀Ⰰ 洀甀턀渞 挀栀椀뼀甞 爀촀椞 ᄀ쌁„戀椀뼀琞 爀 砀攀洀 琀栀뼀„最椀�椞 琀栀관琞 猀„氀 瘀관琞  
gì. Theo Phật thì cái gọi là thế giới chẳng qua chỉ thành lập trên quan hệ nhận ਀琀栀挞 最椀愞 猀甀 挀̀渁 瘀 猀甀 挀ꌀ渞栀Ⰰ 渀最漀椀 爀愀Ⰰ 琀栀뼀„最椀�椞 ᄀ턁椞 瘀�椞 琀愀 欀栀渀最 挀 洀�琞 ﴀ  
nghĩa nào khác. Bởi vì, vẫn theo Phật, nếu không có chủ quan thì không có khách ਀焀甀愀渀Ⰰ 洀 欀栀渀最 挀 欀栀挀栀 焀甀愀渀 琀栀 挀椀渁最 欀栀渀最 挀 挀栀„焀甀愀渀Ⰰ 渀最漀椀 焀甀愀渀 栀윀„挀栀„焀甀愀渀Ⰰ  
khách quan ra cũng không có thế giới; cái gọi là <i>hết thảy </i>cũng chỉ được ਀琀栀渀栀 氀관瀞 琀爀渀 焀甀愀渀 栀윀„渀礀Ⰰ 栀윀琞 渀栀뀀 搀„戀 氀愀甀 渀뀀ꄁ渁最 琀愞 氀꬀渞 渀栀愀甀 瘀관礞⸀☀渀戀猀瀀㬀㰀⼀瀀㸀 
<p class="MsoBodyTextIndent">“Này bạn! cũng như hai bó lau (dvo nala katapiyo) ਀琀愞 瘀漀 渀栀愀甀 洀�椞 ᄀ渞最 ᄀ뀁挞Ⰰ 挀椀渁最 琀栀뼀Ⱎ 䐀䄀一䠀 匀글䌞 氀洀 搀甀礀渀 洀 挀 琀栀挞Ⰰ 琀栀挞 氀洀  
duyên mà có danh sắc … Trong hai bó lau, nếu lấy đi một thì bó kia phải đổ, mà ਀氀ꔀ礞 戀 欀椀愀 戀쬀„氀ꔀ礞 ᄀ椁 琀栀 戀 挀渀 氀ꄀ椞 挀椀渁最 ᄀ픁⸞ 䌀椀渁最 琀栀뼀Ⱎ 渀礀 戀ꄀ渞Ⰰ 栀씀„搀愀渀栀 猀꼀挞 搀椀윀琞  
thì thức diệt, mà thức diệt thì danh sắc cũng diệt”<span style="font-style: normal"><a name="_ftnref69" title style="font-family: Times New Roman; color: #3333FF; text-decoration: none; text-underline: none; text-line-through: none" href="#_ftn69"><span class="MsoFootnoteReference"><span style="font-size: 12.0pt">[69]</span></span></a>&nbsp;</span></p>਀㰀瀀 挀氀愀猀猀㴀∀䈀漀搀礀吀攀砀琀∀㸀一栀뀀 猀봀„琀爀渀栀 戀礀 猀愀甀Ⰰ 渀뼀甞 渀椀 洀�琞 挀挀栀 爀�渞最 爀椀 琀栀 挀椀 最촀椞  
là <i>danh sắc </i>trong đoạn văn trên đây tuy chỉ toàn thể tổ chức của hữu ਀琀渀栀Ⰰ 渀栀뀀渁最 欀栀椀 挀豈渀最 ᄀ턁椞 瘀�椞 㰀椀㸀琀栀挞 㰀⼀椀㸀挀愞 渀栀관渞 琀栀挞 挀栀„焀甀愀渀 琀栀 渀 挀 ﴀ  
nghĩa là khách quan, tức đoạn văn trên đặc biệt lấy những yếu tố chủ quan và ਀欀栀挀栀 焀甀愀渀 琀爀漀渀最 栀甞 琀渀栀 ᄀ쌁„渀椀 爀 挀椀 焀甀愀渀 栀윀„⠀渀栀渀 搀甀礀渀⤀ 琀栀渀栀 氀관瀞 挀愞 渀⸀  
Nhưng, có điều ta cần chú ý là: bất luận chủ quan hay khách quan, lúc mới bắt ਀ᄀ꜁甞 琀픀„挀栀挞 琀栀渀栀 氀관瀞 挀栀„焀甀愀渀Ⰰ 欀栀挀栀 焀甀愀渀 欀栀渀最 瀀栀ꌀ椞 ᄀ 猀ꌀ渞 猀椀渀栀 爀愀 琀栀뼀„最椀愀渀  
một cách ngẫu hợp, bởi vì tổ chức chủ quan và tổ chức khách quan tự thân cũng ਀ᄀ섁甞 ᄀ뀁挞 琀栀渀栀 氀관瀞 琀爀渀 焀甀愀渀 栀윀Ⱎ 挀栀漀 渀渀Ⰰ 渀最漀椀 焀甀愀渀 栀윀„爀愀Ⰰ 挀栀渀栀 挀栀切渀最 挀椀渁最  
không thể tồn tại được. Suy cứu cho cùng thì cái gọi là <i>hết thảy </i>cũng chỉ ਀ᄀ뀁挞 琀栀渀栀 氀관瀞 琀爀渀 焀甀愀渀 栀윀„栀휀„琀뀀ꄁ渁最 猀椀渀栀 琀팀渞㨀 ᄀ 氀 挀栀„琀爀뀀ꄁ渁最 搀琞 欀栀漀琀 挀愞  
đức Phật.</p>਀㰀瀀 挀氀愀猀猀㴀∀䈀漀搀礀吀攀砀琀∀㸀吀栀„栀愀椀 氀 焀甀愀渀 栀윀„搀쬀„琀栀�椞⸀ 一椀 洀�琞 挀挀栀 欀栀椀 焀甀琀 琀栀 焀甀愀渀  
hệ này chỉ cái quy luật thành lập và kế tục tồn tại như thế vì, theo Phật, hết ਀琀栀ꌀ礞 猀„琀팀渞 琀ꄀ椞 琀甀礀 氀 瘀 琀栀뀀�渞最 戀椀뼀渞 琀栀椀渀Ⰰ 渀栀뀀渁最 欀栀渀最 洀�琞 猀„瘀관琞 最 栀漀渀 琀漀渀  
đoạn diệt cả, nghĩa là, nếu nhân duyên, tức quan hệ, của nó còn tồn tại thì sự ਀戀椀뼀渞 栀愀 挀愞 渀 挀椀渁最 猀봀„琀椀뼀瀞 琀挞 洀椀 洀椀 瘀 琀爀漀渀最 ᄀ 挀 洀�琞 瀀栀瀀 琀꼀挞 戀椀뼀渞 栀愀  
nhất định. Tựu trung, cái mà Phật đã dồn hết tâm lực để thuyết minh là cái pháp ਀琀꼀挞 㰀椀㸀猀椀渀栀 洀윀渞栀 欀뼀„琀挞Ⰰ 㰀⼀椀㸀琀挞 氀 挀椀 㰀椀㸀ﴀ 挀栀 洀甀턀渞 猀턀渞最 㰀⼀椀㸀氀ꔀ礞 挀椀 瘀 洀椀渀栀  
hay khát ái (dục) làm động cơ căn bản, sinh mệnh tự nó lại tích tụ những kinh ਀渀最栀椀윀洞 ᄀ쌁„琀ꄀ漞 琀栀渀栀 琀渀栀 挀挀栀 挀愞 挀栀渀栀 渀Ⰰ 爀팀椞 琀栀挀栀 渞最 瘀�椞 琀渀栀 挀挀栀 ꔀ礞 氀ꄀ椞  
mở ra vận mệnh, cảnh giới và tính cách mai sau: đó là một quy tắc nhất định. Về ਀猀愀甀Ⰰ 琀爀漀渀最 氀甀渀 氀ﴀ 瘀 琀洀 氀ﴀ ᄀ 搀豈渀最 渀栀渞最 搀愀渀栀 琀„爀ꔀ琞 欀栀 欀栀̀渁 ᄀ쌁„琀栀甀礀뼀琞 洀椀渀栀  
như: về luân lý, có <i>dị-thục-nhân, dị-thục-quả </i>(thiện nhân, thiện quả, ác ਀渀栀渀Ⰰ 挀 焀甀ꌀ⤞Ⰰ 瘀섀„琀洀 氀ﴀ 琀栀 挀 㰀椀㸀ᄀ팁渞最 氀漀ꄀ椞 渀栀渀Ⰰ ᄀ댁渞最ⴀ氀뀀甁ⴀ焀甀ꌀ„㰀⼀椀㸀⠀渀最栀⤀愁 氀Ⰰ  
tính chất của nhân và tính chất của quả giống nhau) v.v… Về thuật ngữ tuy chưa ਀ᄀ뀁挞 琀椀뼀渞 戀�„渀栀뀀渁最 瘀섀„瀀栀瀀 琀꼀挞 挀愞 渀 琀栀 ᄀ ᄀ뀁挞 琀栀愞 渀栀관渞 琀„琀栀�椞 倀栀관琞 最椀漀  
Nguyên Thủy rồi: điều đó tưởng không còn hồ nghi gì nữa, nhưng về điểm này, ਀琀爀漀渀最 挀栀뀀ꄁ渁最 猀愀甀 瘀섀„猀椀渀栀ⴀ洀윀渞栀ⴀ氀甀관渞 猀봀„ᄀ뀁挞 欀栀ꌀ漞 猀琀 琀뀀�渞最 琀관渞⸀ 吀洀 氀ꄀ椞Ⰰ 瀀栀瀀 琀꼀挞  
sinh mệnh kế tục này là nền tảng của sự kế tục của thế giới và, nếu đứng về ਀瀀栀뀀ꄁ渁最 搀椀윀渞 琀栀뼀ⴞ最椀�椞ⴀ焀甀愀渀 洀 渀栀관渞 砀琀Ⰰ 渀 ᄀ渀最 洀�琞 瘀愀椀 琀爀 琀爀촀渞最 礀뼀甞 琀爀漀渀最 渀栀渞最  
quan hệ thành lập thế giới.&nbsp;</p>਀㰀瀀 挀氀愀猀猀㴀∀䈀漀搀礀吀攀砀琀∀㸀䠀愀椀 瀀栀瀀 琀꼀挞 琀爀渀 ᄀ礀Ⰰ 琀爀漀渀最 渀栀渀ⴀ搀甀礀渀ⴀ焀甀愀渀Ⰰ 渀뼀甞 ᄀ뀁挞 欀뼀琞  
hợp lại thành một giáo điều, nhận xét về phương diện trọng yếu, thì đó chính là ਀琀栀관瀞ⴀ渀栀쬀ⴞ渀栀渀ⴀ搀甀礀渀ⴀ氀甀관渞 瘀관礞⸀ 吀挞 戀꼀琞 ᄀ꜁甞 琀„ᄀ�渞最 挀ꄀ 挀̀渁 戀ꌀ渞 挀愞 猀椀渀栀 洀윀渞栀 挀栀漀  
đến nhận-thức-luận tổng hợp chủ quan khách quan; rồi lại từ những điều kiện hoạt ਀ᄀ�渞最 挀栀„焀甀愀渀 琀椀뼀渞 ᄀ뼁渞 琀栀뼀„最椀�椞 渀栀ꔀ琞 戀愀渀 琀爀漀渀最 ᄀ 挀 焀甀愀渀 栀윀„渀栀뀀 琀栀뼀„渀漀㬀 琀ꔀ琞 挀ꌀ„ 
quá trình ấy được chia thành 12 đoạn để khảo sát. Nhưng, về vấn đề này cũng lại ਀搀渀栀 爀椀渀最 洀�琞 洀挞 猀봀„ᄀ뀁挞 琀栀ꌀ漞 氀甀관渞 爀 爀渀最 猀愀甀⸀ 䌀栀„礀뼀甞 氀Ⰰ 琀爀漀渀最 ㄀㈀ ᄀ漁ꄀ渞 渀礀  
cả pháp tắc hỗ tương đồng thời và pháp tắc hỗ tương dị thời đều phải liên quan ਀瘀 挀 琀爀관琞 琀„洀�椞 ᄀꄁ椞 戀椀쌀甞 ᄀ뀁挞 挀栀漀 栀椀윀渞ⴀ琀栀挞ⴀ琀栀뼀ⴞ最椀�椞ⴀ渀栀渀ⴀ搀甀礀渀ⴀ焀甀愀渀Ⰰ 倀栀관琞 挀栀漀  
12 nhân duyên này là giáo pháp triệt thế-giới-quan-quan-hệ-luận của Phật Giáo.&nbsp;</p>਀㰀瀀 挀氀愀猀猀㴀∀䈀漀搀礀吀攀砀琀∀㸀吀洀 氀ꄀ椞Ⰰ 渀栀渀ⴀ焀甀ꌀⴞ焀甀愀渀 挀愞 倀栀관琞 䜀椀漀Ⰰ 渀뼀甞 渀椀 琀栀攀漀 渀最栀⤀愁 栀뤀瀞  
thì tuy là luận-nhân-quả (causality), nhưng nói theo nghĩa rộng, nó không những ਀挀栀준„氀 焀甀愀渀 栀윀„渀栀渀 焀甀ꌀ„氀甀渀 氀ﴀ 洀 挀渀 戀愀漀 栀洀 焀甀愀渀 栀윀„ᄀꄁ漞 ᄀ挞 渀愞⸀ 一뼀甞 氀ꄀ椞 焀甀愀渀  
sát nó về phương diện <i>“hoành” </i>thì ta sẽ thấy có quan hệ hỗ tương đồng ਀琀栀�椞 瘀 渀 戀愀漀 栀洀 焀甀愀渀 渀椀윀洞 㰀椀㸀ᰀ栠뼀琞 琀栀ꌀ礞ᴀⰠ 㰀⼀椀㸀琀挞 㰀椀㸀ᰀ栠漀渀栀ᴀ†㰀⼀椀㸀琀栀 戀椀뼀渞 欀栀꼀瀞  
mười phương mà <i>“tung” </i>thì quán thông ba đời, không trực tiếp thì gián ਀琀椀뼀瀞Ⰰ 挀 焀甀愀渀 栀윀„ᄀ턁椞 瘀�椞 琀ꔀ琞 挀ꌀ„洀촀椞 猀„琀팀渞 琀ꄀ椞 栀漀ꄀ琞 ᄀ�渞最⸀ 一椀 挀挀栀 欀栀挀Ⰰ 搀豈  
trong một mảy bụi cũng có nhân quyên quan hệ, bởi thế bất cứ một hiện tượng nào ਀ᄀ椁 渀愞 挀椀渁最 ᄀ섁甞 挀 焀甀愀渀 栀윀„瘀�椞 洀뀀�椞 瀀栀뀀ꄁ渁最 戀愀 ᄀ�椞Ⰰ 搀豈 氀 洀�琞 栀ꄀ琞 戀椞 渀栀케„挀椀渁最  
thế: đó là ý nghĩa đại khái của thuyết <i>Nhâ-Duyên. </i>Trong những lớp nhân ਀搀甀礀渀 ⠀焀甀愀渀 栀윀⤞ 琀爀豈渀最 琀爀豈渀最 瘀 琀관渞 ꔀ礞 琀甀礀 挀挞 欀„瀀栀挞 琀ꄀ瀞Ⰰ 渀栀뀀渁最 瘀꬀渞 挀 洀�琞 瀀栀瀀  
tắc tề chỉnh, không một chút rối loạn. Ðời sau người ta thu thập những điểm ਀琀爀촀渞最 礀뼀甞 琀爀漀渀最 ᄀⰀ ᄀ渞最 琀爀渀 渀栀椀섀甞 氀관瀞 琀爀뀀�渞最 ᄀ쌁„焀甀愀渀 猀琀Ⰰ 爀팀椞 挀椀渁最 琀栀攀漀 搀愀渀栀  
từ cũ mà gọi là nhân duyên đặc thù. Nhưng, nói theo tinh thần của Phật, thuyết ਀渀栀渀 搀甀礀渀 洀뜀挞 搀꜀甞 瀀栀挞 琀ꄀ瀞 渀栀뀀 琀栀뼀„猀漀渀最Ⰰ 渀뼀甞 渀椀 琀栀攀漀 渀最栀⤀愁 爀�渞最 琀栀 ᄀ椁쌀洞 琀爀촀渞最  
yếu căn bản là <i>sinh mệnh</i>, còn nói theo nghĩa hẹp thì nó là pháp tắc hoạt ਀ᄀ�渞最 挀愞 㰀椀㸀琀洀Ⰰ 㰀⼀椀㸀琀挞 氀 琀爀漀渀最 挀椀 洀ꄀ渞最 氀뀀�椞 焀甀愀渀 栀윀„琀甀礀 瘀 挀豈渀最 瀀栀挞 琀ꄀ瀞Ⰰ  
nhưng điểm trọng yếu căn bản thì vẫn là cái <i>tâm </i>(cita), ngoài tâm ra thì ਀渀栀渀ⴀ搀甀礀渀ⴀ氀甀관渞 挀椀渁最 欀栀渀最 琀栀쌀„ᄀ뀁挞 琀栀渀栀 氀관瀞㨀 ᄀ 氀 欀뼀琞 氀甀관渞 挀栀甀渀最 挀挞 ⠀渀栀뀀渁最Ⰰ  
điểm này sẽ được trình bày sau).</p>਀㰀栀㌀㸀㰀愀 渀愀洀攀㴀∀开　㔀㐀∀㸀㰀⼀愀㸀㐀ⴀ 匀伀 匀섀一䠀 嘀�䤞 䌀섀䌀 吀䠀唀夀븀吞 䌀䄞 一䜀伀ꀀ䤞 퀀ꀀ伞㰀猀瀀愀渀 猀琀礀氀攀㴀∀挀漀氀漀爀㨀 戀氀愀挀欀∀㸀㨀㰀⼀猀瀀愀渀㸀㰀⼀栀㌀㸀 
<p class="BodyText">Nếu cho thuyết nhân duyên là thế-giới-quan đặc sắc của Phật ਀琀栀 ᄀ턁椞 瘀�椞 戀愀 氀甀관渞 琀栀甀礀뼀琞 挀愞 渀最漀ꄀ椞 ᄀꄁ漞 ᄀ뀁挞 琀爀渀栀 戀礀 �„洀挞 琀栀„渀栀ꔀ琞Ⰰ 渀 挀  
nhiều điểm hơn hẳn các thuyết kia, nhất là khảo sát về phương diện nhận thức ਀琀픀渞最 栀瀞 ᄀ쌁„琀栀甀礀뼀琞 洀椀渀栀 琀栀뼀„最椀�椞 琀栀 渀 氀ꄀ椞 瘀뀀琞 砀愀 挀栀„琀爀뀀ꄁ渁最 㰀椀㸀ᄀ�挞ⴀᄀ漁渀ⴀ氀甀관渞㰀⼀椀㸀  
của ngoại đạo; không những thế có thề nói nó còn còn có ý nghĩa học thuật nữa. ਀䠀礀 猀漀 猀渀栀 瘀�椞 挀挀 栀촀挞 瀀栀椀 挀관渞 ᄀꄁ椞㨀 ᄀ渞最 瘀섀„瀀栀뀀ꄁ渁最 搀椀윀渞 琀爀椀뼀琞 栀촀挞 洀 渀椀 琀栀  
nhân-duyên-quan có thể sánh với lập trường của Khang-Ðức và ਀꼀�挞ⴀ戀椀渀ⴀ栀ⴀ渀最ꄀ挞栀ⴀ渀栀漀 ⠀㼀⤀㬀 挀渀 ᄀ渞最 瘀섀„瀀栀뀀ꄁ渁最 搀椀윀渞 欀栀漀愀 栀촀挞 洀 渀椀 琀栀 渀 挀椀渁最  
gần với tư tưởng <i>tương-đối-chủ-nghĩa </i>(Relativism), cho nên, cuối cùng, ba ਀氀甀관渞 琀栀甀礀뼀琞 挀栀ꔀ琞 瀀栀挀 挀愞 渀最漀ꄀ椞 ᄀꄁ漞 欀栀渀最 琀栀쌀„戀 欀쬀瀞㨀 ᄀ 氀 洀�琞 猀„琀栀관琞 栀椀쌀渞  
nhiên. Tuy vậy, có điều ta không thể bỏ qua là nhân-duyên-quan nay cũng có điểm ਀瀀栀ꌀ渞最 瀀栀ꔀ琞 渀栀뀀 戀愀 琀栀甀礀뼀琞 渀最漀ꄀ椞 ᄀꄁ漞 琀爀渀 欀椀愀⸀ 一椀 挀挀栀 欀栀挀Ⰰ 渀뼀甞 挀栀„琀爀뀀ꄁ渁最 洀�琞  
cách nghiêm khắc thì pháp tắc nhân duyên có khác gì cái gọi là <i>túc-mệnh-luận?਀㰀⼀椀㸀刀팀椞Ⰰ 洀뜀挞 搀꜀甞 欀栀渀最 挀漀椀 栀뼀琞 琀栀ꌀ礞 氀 焀甀礀뼀琞 ᄀ쬁渞栀 渀栀뀀 琀切挀 洀윀渞栀 氀甀관渞Ⰰ 渀栀뀀渁最 氀ꄀ椞  
thừa nhân có tác dụng hậu thiên thì như thế há không tương hợp với ਀渀最꬀甞ⴀ渀栀椀渀ⴀ氀甀관渞㼀 퀀뼀渞 渀栀뀀 ᄀ뜁挞 戀椀윀琞 氀ꔀ礞 㰀椀㸀琀洀Ⰰ 㰀⼀椀㸀琀挞 ﴀ 挀栀Ⰰ 氀洀 挀ꄀ 猀�„挀愞 渀栀渀  
duyên thì chẳng qua cũng lại từ thuyết <i>thần-ý </i>dẫn đến thuyết <i>nhân-ý਀㰀⼀椀㸀洀 琀栀椀⸀ 䌀„砀攀洀 琀栀뼀„琀栀 琀栀甀礀뼀琞 渀栀渀 搀甀礀渀 挀愞 倀栀관琞 洀�琞 洀뜀琞 琀甀礀 挀 欀栀挀 瘀�椞  
ba thuyết trên, nhưng, mặt khác, đồng thời, cũng lại bao hàm sắc thái của ba ਀琀栀甀礀뼀琞 ꔀ礞㨀 ᄀ礀 氀 洀�琞 猀„琀栀관琞 欀栀渀最 琀栀쌀„瀀栀„渀栀관渞⸀ 䐀愀甀礀 挀 ᄀ椁쌀洞 戀ꔀ琞 ᄀ팁渞最 氀 渀最栀⤀愁  
nhân-duyên của Phật có tính cách chiết trung, cấu thành thế-giới-quan trung đạo, ਀欀栀挀 栀대渞 瘀�椞 琀栀뼀ⴞ最椀�椞ⴀ焀甀愀渀 挀挞 ᄀ漁愀渀⸀ 퀀渞最 瘀섀„瀀栀뀀ꄁ渁最 搀椀윀渞 琀栀뼀ⴞ最椀�椞ⴀ焀甀愀渀 洀 渀椀  
thì kết quả của thái độ trung đạo ấy chính cũng tức là nhân-duyên-quan.&nbsp;</p>਀㰀瀀 挀氀愀猀猀㴀∀䴀猀漀䈀漀搀礀吀攀砀琀䤀渀搀攀渀琀∀㸀ᰀ丠礀 䌀愀ⴀ䌀栀椀渀ⴀ䐀椀渀℀ 倀栀꜀渞 渀栀椀섀甞 渀最뀀�椞 琀愀 挀栀준„ᄀ渞最 瘀섀„ 
hai bên, tức hoặc cho là có, hoặc cho là không … Ca-chiên-diên! Bảo hết thảy là ਀挀Ⰰ 氀 ᄀ윁„渀栀ꔀ琞 戀椀渀 欀椀뼀渞Ⰰ 戀ꌀ漞 琀ꔀ琞 挀ꌀ„氀 欀栀渀最Ⰰ 氀 ᄀ윁„渀栀쬀„戀椀渀 欀椀뼀渞⸀  
Ca-chiên-diên! Như Lai nói pháp xa lìa nhị-biên này mà cho rằng vì vô minh làm ਀搀甀礀渀 洀 挀 栀渀栀Ⰰ 栀渀栀 氀洀 搀甀礀渀 洀 挀 琀栀挞 ☀ᴠ㰠猀瀀愀渀 猀琀礀氀攀㴀∀昀漀渀琀ⴀ猀琀礀氀攀㨀 渀漀爀洀愀氀∀㸀㰀愀 渀愀洀攀㴀∀开昀琀渀爀攀昀㜀　∀ 琀椀琀氀攀 猀琀礀氀攀㴀∀昀漀渀琀ⴀ昀愀洀椀氀礀㨀 吀椀洀攀猀 一攀眀 刀漀洀愀渀㬀 挀漀氀漀爀㨀 ⌀㌀㌀㌀㌀䘀䘀㬀 琀攀砀琀ⴀ搀攀挀漀爀愀琀椀漀渀㨀 渀漀渀攀㬀 琀攀砀琀ⴀ甀渀搀攀爀氀椀渀攀㨀 渀漀渀攀㬀 琀攀砀琀ⴀ氀椀渀攀ⴀ琀栀爀漀甀最栀㨀 渀漀渀攀∀ 栀爀攀昀㴀∀⌀开昀琀渀㜀　∀㸀㰀猀瀀愀渀 挀氀愀猀猀㴀∀䴀猀漀䘀漀漀琀渀漀琀攀刀攀昀攀爀攀渀挀攀∀㸀㰀猀瀀愀渀 猀琀礀氀攀㴀∀昀漀渀琀ⴀ猀椀稀攀㨀 ㄀㈀⸀　瀀琀∀㸀嬀㜀　崀㰀⼀猀瀀愀渀㸀㰀⼀猀瀀愀渀㸀㰀⼀愀㸀  
&nbsp;</span></p>਀㰀瀀 挀氀愀猀猀㴀∀䈀漀搀礀吀攀砀琀∀㸀က漁ꄀ渞 瘀̀渁 琀爀渀 ᄀ礀 氀 倀栀관琞 渀椀 挀栀漀 吀爀뀀�渞最ⴀ氀漀 䌀愀ⴀ挀栀椀渀ⴀ搀椀渀  
về vấn đề thế giới, và trong đó Phật đã chỉ bày rõ về nhân-duyên-luận. Ở đây, ਀ᄀ턁椞 瘀�椞 瘀ꔀ渞 ᄀ섁„琀栀挞 琀ꄀ椞Ⰰ 栀椀쌀渞 渀栀椀渀 琀愀 琀栀ꔀ礞 倀栀관琞 ᄀ 最椀„琀栀椀 ᄀ�„琀爀甀渀最 ᄀꄁ漞 焀甀愀  
thuyết nhân-duyên này. Ngoài ra, như đã nói ở trên, đối với các vấn đề trọng đại ਀欀栀挀 渀栀뀀 猀„欀栀픀Ⱎ 瘀甀椀 挀愞 欀椀뼀瀞 渀最뀀�椞 氀 搀漀 洀渀栀 琀„琀ꄀ漞 栀愀礀 搀漀 渀最뀀�椞 欀栀挀 最礀 爀愀Ⰰ  
sau khi chết, con người còn hay mất v.v… Phật đều giữ thái độ ấy và muốn giải ਀焀甀礀뼀琞 挀栀切渀最 戀넀渞最 琀栀甀礀뼀琞 渀栀渀 搀甀礀渀⸀ 䐀漀 ᄀⰀ 琀栀甀礀뼀琞 渀栀渀ⴀ搀甀礀渀 氀 最椀漀 氀ﴀ 琀„渀 ᄀ  
chiếm một địa vị đặc biệt và ảnh hưởng đến tư tưởng giới đương thời như thế nào ਀氀 洀�琞 ᄀ椁섀甞 挀椀渁最 搀씀„栀椀쌀甞⸀㰀猀瀀愀渀 猀琀礀氀攀㴀∀昀漀渀琀ⴀ猀椀稀攀㨀 ㄀　⸀　瀀琀㬀 氀椀渀攀ⴀ栀攀椀最栀琀㨀 ㄀㔀　─㬀 昀漀渀琀ⴀ昀愀洀椀氀礀㨀 䄀爀椀愀氀∀㸀☀渀戀猀瀀㬀㰀⼀猀瀀愀渀㸀㰀⼀瀀㸀 
<p class="BodyText">&nbsp;</p><hr width="30%" align="left">਀㰀搀椀瘀 猀琀礀氀攀㴀∀洀猀漀ⴀ攀氀攀洀攀渀琀㨀 昀漀漀琀渀漀琀攀∀ 椀搀㴀∀昀琀渀㘀㌀∀㸀 
	<p class="MsoFootnoteText" style="margin-top: 0; margin-bottom: 0">਀ऀ㰀愀 渀愀洀攀㴀∀开昀琀渀㘀㌀∀ 琀椀琀氀攀 猀琀礀氀攀㴀∀昀漀渀琀ⴀ昀愀洀椀氀礀㨀 吀椀洀攀猀 一攀眀 刀漀洀愀渀㬀 挀漀氀漀爀㨀 ⌀㌀㌀㌀㌀䘀䘀㬀 琀攀砀琀ⴀ搀攀挀漀爀愀琀椀漀渀㨀 渀漀渀攀㬀 琀攀砀琀ⴀ甀渀搀攀爀氀椀渀攀㨀 渀漀渀攀㬀 琀攀砀琀ⴀ氀椀渀攀ⴀ琀栀爀漀甀最栀㨀 渀漀渀攀∀ 栀爀攀昀㴀∀⌀开昀琀渀爀攀昀㘀㌀∀㸀 
	<span class="MsoFootnoteReference"><span style="font-size: 12pt">[63]</span></span></a><span style="font-size: 12pt"> ਀ऀ吀爀甀渀最ⴀ䄀ⴀ䠀洀Ⰰ ㌀Ⰰ 퀀�ⴞ䬀椀渀栀Ⰰ 琀爀愀渀最 ㈀ⴀ㄀㠀㬀 䄀Ⰰ 䤀Ⰰ 瀀Ⰰ ㄀㜀㌀⸀㰀⼀猀瀀愀渀㸀㰀⼀搀椀瘀㸀 
<div style="mso-element: footnote" id="ftn64">਀ऀ㰀瀀 挀氀愀猀猀㴀∀䴀猀漀䘀漀漀琀渀漀琀攀吀攀砀琀∀ 猀琀礀氀攀㴀∀洀愀爀最椀渀ⴀ琀漀瀀㨀 　㬀 洀愀爀最椀渀ⴀ戀漀琀琀漀洀㨀 　∀㸀 
	<a name="_ftn64" title style="font-family: Times New Roman; color: #3333FF; text-decoration: none; text-underline: none; text-line-through: none" href="#_ftnref64">਀ऀ㰀猀瀀愀渀 挀氀愀猀猀㴀∀䴀猀漀䘀漀漀琀渀漀琀攀刀攀昀攀爀攀渀挀攀∀㸀㰀猀瀀愀渀 猀琀礀氀攀㴀∀昀漀渀琀ⴀ猀椀稀攀㨀 ㄀㈀瀀琀∀㸀嬀㘀㐀崀㰀⼀猀瀀愀渀㸀㰀⼀猀瀀愀渀㸀㰀⼀愀㸀㰀猀瀀愀渀 猀琀礀氀攀㴀∀昀漀渀琀ⴀ猀椀稀攀㨀 ㄀㈀瀀琀∀㸀  
	Về Thời-Tiết-Luận của A-Thát-Bà-Phệ-Ðà, tham chiếu Ấn-Ðộ ਀ऀ吀爀椀뼀琞ⴀ䠀촀挞ⴀ琀渀ⴀ䜀椀漀ⴀ匀Ⱎ 琀爀愀渀最 ㈀㄀㔀Ⰰ 瘀섀„琀栀�椞 ᄀꄁ椞 䰀漀渀最ⴀ吀栀Ⱎ 퀀섀ⴞ䈀 砀攀洀 氀甀관渞  
	Trí-Ðộ quyển I (tờ 14a). Ngoại Ðạo, Tiểu Thừa Luận 17, và Thời-Tiết-Luận ਀ऀ瘀⸀瘀☀㰠⼀猀瀀愀渀㸀㰀⼀搀椀瘀㸀 
<div style="mso-element: footnote" id="ftn65">਀ऀ㰀瀀 挀氀愀猀猀㴀∀䴀猀漀䘀漀漀琀渀漀琀攀吀攀砀琀∀ 猀琀礀氀攀㴀∀洀愀爀最椀渀ⴀ琀漀瀀㨀 　㬀 洀愀爀最椀渀ⴀ戀漀琀琀漀洀㨀 　∀㸀 
	<a name="_ftn65" title style="font-family: Times New Roman; color: #3333FF; text-decoration: none; text-underline: none; text-line-through: none" href="#_ftnref65">਀ऀ㰀猀瀀愀渀 挀氀愀猀猀㴀∀䴀猀漀䘀漀漀琀渀漀琀攀刀攀昀攀爀攀渀挀攀∀㸀㰀猀瀀愀渀 猀琀礀氀攀㴀∀昀漀渀琀ⴀ猀椀稀攀㨀 ㄀㈀瀀琀∀㸀嬀㘀㔀崀㰀⼀猀瀀愀渀㸀㰀⼀猀瀀愀渀㸀㰀⼀愀㸀㰀猀瀀愀渀 猀琀礀氀攀㴀∀昀漀渀琀ⴀ猀椀稀攀㨀 ㄀㈀瀀琀∀㸀  
	Sau đây là một thí dụ về cách dùng thuật nhữ <i>nhân duyên: </i>tasmat in ਀ऀ䄀渀愀渀搀 攀猀ᤀ攠礀愀 栀攀琀甀 攀琀愀洀 渀椀搀愀渀愀洀 攀猀愀 猀愀洀甀搀愀礀漀 攀爀攀 瀀攀挀挀愀最愀 渀愀洀愀爀愀瀀ⴀ愀猀猀愀Ⰰ 礀愀搀  
	idam virnuanam ao (D. III, p. 63) Này A-Nan! thức này đích thực là <i>nhân,਀ऀ㰀⼀椀㸀氀 㰀椀㸀ᄀ椁섀甞 欀椀윀渞Ⰰ 㰀⼀椀㸀氀 㰀椀㸀琀관瀞 㰀⼀椀㸀氀 㰀椀㸀搀甀礀渀 ☀†㰀⼀椀㸀挀愞 搀愀渀栀 猀꼀挞⸀㰀⼀猀瀀愀渀㸀㰀⼀搀椀瘀㸀 
<div style="mso-element: footnote" id="ftn66">਀ऀ㰀瀀 挀氀愀猀猀㴀∀䴀猀漀䘀漀漀琀渀漀琀攀吀攀砀琀∀ 猀琀礀氀攀㴀∀洀愀爀最椀渀ⴀ琀漀瀀㨀 　㬀 洀愀爀最椀渀ⴀ戀漀琀琀漀洀㨀 　∀㸀 
	<a name="_ftn66" title style="font-family: Times New Roman; color: #3333FF; text-decoration: none; text-underline: none; text-line-through: none" href="#_ftnref66">਀ऀ㰀猀瀀愀渀 挀氀愀猀猀㴀∀䴀猀漀䘀漀漀琀渀漀琀攀刀攀昀攀爀攀渀挀攀∀㸀㰀猀瀀愀渀 猀琀礀氀攀㴀∀昀漀渀琀ⴀ猀椀稀攀㨀 ㄀㈀瀀琀∀㸀嬀㘀㘀崀㰀⼀猀瀀愀渀㸀㰀⼀猀瀀愀渀㸀㰀⼀愀㸀㰀猀瀀愀渀 猀琀礀氀攀㴀∀昀漀渀琀ⴀ猀椀稀攀㨀 ㄀㈀瀀琀∀㸀  
	A.V, p. 184; M. I, pp. 262-264; Tạp-Hàm, 2. Các bản, trang 542. Còn giải ਀ऀ琀栀挀栀 挀愞 䄀ⴀ吀ⴞᄀꄁ琞ⴀ洀愀 瘀섀„挀甀 渀礀 琀栀 砀攀洀 氀甀관渞 䜀甀ⴀ砀Ⰰ 焀甀礀쌀渞 ㄀㤀 ⠀䠀切挀ⴀ一栀 䈀ꌀ渞  
	p. 1a)</span></div>਀㰀搀椀瘀 猀琀礀氀攀㴀∀洀猀漀ⴀ攀氀攀洀攀渀琀㨀 昀漀漀琀渀漀琀攀∀ 椀搀㴀∀昀琀渀㘀㜀∀㸀 
	<p class="MsoFootnoteText" style="margin-top: 0; margin-bottom: 0">਀ऀ㰀愀 渀愀洀攀㴀∀开昀琀渀㘀㜀∀ 琀椀琀氀攀 猀琀礀氀攀㴀∀昀漀渀琀ⴀ昀愀洀椀氀礀㨀 吀椀洀攀猀 一攀眀 刀漀洀愀渀㬀 挀漀氀漀爀㨀 ⌀㌀㌀㌀㌀䘀䘀㬀 琀攀砀琀ⴀ搀攀挀漀爀愀琀椀漀渀㨀 渀漀渀攀㬀 琀攀砀琀ⴀ甀渀搀攀爀氀椀渀攀㨀 渀漀渀攀㬀 琀攀砀琀ⴀ氀椀渀攀ⴀ琀栀爀漀甀最栀㨀 渀漀渀攀∀ 栀爀攀昀㴀∀⌀开昀琀渀爀攀昀㘀㜀∀㸀 
	<span class="MsoFootnoteReference"><span style="font-size: 12pt">[67]</span></span></a><span style="font-size: 12pt"> ਀ऀ䰀甀관渞 䴀愀栀愀瀀愀欀愀爀愀洀愀 挀愞 一愀洀 倀栀뀀ꄁ渁最 欀쌀„挀 ㈀㐀 搀甀礀渀⸀ 嘀섀„搀愀渀栀 砀뀀渁最 挀愞 ㈀㐀 搀甀礀渀  
	thấy trong (Atthasalini p.9). Luận Xá-Lợi-Phất-A-Tỳ-Ðàm quyển 25, kể 10 ਀ऀ搀甀礀渀⸀ 䠀甞ⴀ䈀�„瘀 瀀栀椀 䐀甀礀 吀栀挞 氀椀윀琞 欀 㐀 搀甀礀渀 琀挞 挀„ᄀꄁ渁 琀栀甀꜀渞 栀愀 搀꜀渞 搀꜀渞⸀  
	Lại như Giáo lý đặc hữu của Hữu bộ, ngoài 4 duyên ra còn lậo ra sáu nhân (và ਀ऀ㔀 焀甀ꌀ⤞ 爀椀渀最Ⰰ 渀栀뀀渁最 挀栀漀 ᄀ뼁渞 渀愀礀 渀最뀀�椞 琀愀 挀椀渁最 挀栀뀀愁 琀栀쌀„戀椀뼀琞 ᄀ뀁挞 琀栀甀礀뼀琞 ᄀ  
	căn nguyên ra sao.</span></div>਀㰀搀椀瘀 猀琀礀氀攀㴀∀洀猀漀ⴀ攀氀攀洀攀渀琀㨀 昀漀漀琀渀漀琀攀∀ 椀搀㴀∀昀琀渀㘀㠀∀㸀 
	<p class="MsoFootnoteText" style="margin-top: 0; margin-bottom: 0">਀ऀ㰀愀 渀愀洀攀㴀∀开昀琀渀㘀㠀∀ 琀椀琀氀攀 猀琀礀氀攀㴀∀昀漀渀琀ⴀ昀愀洀椀氀礀㨀 吀椀洀攀猀 一攀眀 刀漀洀愀渀㬀 挀漀氀漀爀㨀 ⌀㌀㌀㌀㌀䘀䘀㬀 琀攀砀琀ⴀ搀攀挀漀爀愀琀椀漀渀㨀 渀漀渀攀㬀 琀攀砀琀ⴀ甀渀搀攀爀氀椀渀攀㨀 渀漀渀攀㬀 琀攀砀琀ⴀ氀椀渀攀ⴀ琀栀爀漀甀最栀㨀 渀漀渀攀∀ 栀爀攀昀㴀∀⌀开昀琀渀爀攀昀㘀㠀∀㸀 
	<span class="MsoFootnoteReference"><span style="font-size: 12pt">[68]</span></span></a><span style="font-size: 12pt"> ਀ऀ吀ꄀ瀞ⴀ䄀ⴀ䠀洀 ㄀㌀Ⰰ 挀挀 戀ꌀ渞Ⰰ 琀爀愀渀最 㔀㔀㐀㬀 匀⸀ 䤀嘀⸀ 倀㄀㔀⸀㰀⼀猀瀀愀渀㸀㰀⼀搀椀瘀㸀 
<div style="mso-element: footnote" id="ftn69">਀ऀ㰀瀀 挀氀愀猀猀㴀∀䴀猀漀䘀漀漀琀渀漀琀攀吀攀砀琀∀ 猀琀礀氀攀㴀∀洀愀爀最椀渀ⴀ琀漀瀀㨀 　㬀 洀愀爀最椀渀ⴀ戀漀琀琀漀洀㨀 　∀㸀 
	<a name="_ftn69" title style="font-family: Times New Roman; color: #3333FF; text-decoration: none; text-underline: none; text-line-through: none" href="#_ftnref69">਀ऀ㰀猀瀀愀渀 挀氀愀猀猀㴀∀䴀猀漀䘀漀漀琀渀漀琀攀刀攀昀攀爀攀渀挀攀∀㸀㰀猀瀀愀渀 猀琀礀氀攀㴀∀昀漀渀琀ⴀ猀椀稀攀㨀 ㄀㈀瀀琀∀㸀嬀㘀㤀崀㰀⼀猀瀀愀渀㸀㰀⼀猀瀀愀渀㸀㰀⼀愀㸀㰀猀瀀愀渀 猀琀礀氀攀㴀∀昀漀渀琀ⴀ猀椀稀攀㨀 ㄀㈀瀀琀∀㸀  
	Tập-Hàm 12, cáp bản, trang 546.</span></div>਀㰀搀椀瘀 猀琀礀氀攀㴀∀洀猀漀ⴀ攀氀攀洀攀渀琀㨀 昀漀漀琀渀漀琀攀∀ 椀搀㴀∀昀琀渀㜀　∀㸀 
	<p class="MsoFootnoteText" style="margin-top: 0; margin-bottom: 0">਀ऀ㰀愀 渀愀洀攀㴀∀开昀琀渀㜀　∀ 琀椀琀氀攀 猀琀礀氀攀㴀∀昀漀渀琀ⴀ昀愀洀椀氀礀㨀 吀椀洀攀猀 一攀眀 刀漀洀愀渀㬀 挀漀氀漀爀㨀 ⌀㌀㌀㌀㌀䘀䘀㬀 琀攀砀琀ⴀ搀攀挀漀爀愀琀椀漀渀㨀 渀漀渀攀㬀 琀攀砀琀ⴀ甀渀搀攀爀氀椀渀攀㨀 渀漀渀攀㬀 琀攀砀琀ⴀ氀椀渀攀ⴀ琀栀爀漀甀最栀㨀 渀漀渀攀∀ 栀爀攀昀㴀∀⌀开昀琀渀爀攀昀㜀　∀㸀 
	<span class="MsoFootnoteReference"><span style="font-size: 12pt">[70]</span></span></a><span style="font-size: 12pt"> ਀ऀ匀턀ⴞ䰀甀관渞Ⰰ 䤀Ⰰ 瀀⸀ ㄀㌀㐀㬀 吀ꄀ瀞ⴀ䠀洀 㐀㔀Ⰰ 挀瀀 戀ꌀ渞 琀爀愀渀最 ㌀㄀⸀㰀⼀猀瀀愀渀㸀㰀⼀搀椀瘀㸀 
<div style="mso-element: footnote" id="ftn14">਀ऀ㰀栀爀㸀㰀⼀搀椀瘀㸀 
਀㰀琀愀戀氀攀 戀漀爀搀攀爀㴀∀　∀ 眀椀搀琀栀㴀∀㄀　　─∀ 椀搀㴀∀琀愀戀氀攀㄀∀ 挀攀氀氀猀瀀愀挀椀渀最㴀∀　∀ 挀攀氀氀瀀愀搀搀椀渀最㴀∀　∀㸀 
	<tr>਀ऀऀ㰀琀搀 眀椀搀琀栀㴀∀㐀㌀　∀㸀 
਀ऀऀऀ㰀瀀 猀琀礀氀攀㴀∀洀愀爀最椀渀ⴀ琀漀瀀㨀 　㬀 洀愀爀最椀渀ⴀ戀漀琀琀漀洀㨀 　∀ 愀氀椀最渀㴀∀氀攀昀琀∀㸀 
			<font face="Microsoft Sans Serif" style="font-size: 8pt" color="#800000">਀ऀऀऀ䈀愀渀 吀甀 吀栀뀀 倀栀관琞 䠀촀挞㰀⼀昀漀渀琀㸀㰀⼀瀀㸀㰀⼀琀搀㸀 
		<td>਀ऀऀ㰀瀀 愀氀椀最渀㴀∀爀椀最栀琀∀ 猀琀礀氀攀㴀∀洀愀爀最椀渀ⴀ琀漀瀀㨀 　㬀 洀愀爀最椀渀ⴀ戀漀琀琀漀洀㨀 　∀㸀 
		<font face="Microsoft Sans Serif">਀ऀऀ㰀昀漀渀琀 挀漀氀漀爀㴀∀⌀㠀　㠀　㠀　∀ 猀琀礀氀攀㴀∀昀漀渀琀ⴀ猀椀稀攀㨀 㠀瀀琀∀㸀䌀관瀞 渀栀관琞㨀 
		<!--webbot bot="Timestamp" S-Type="EDITED" S-Format="%m/%d/%Y" startspan -->05/24/2005<!--webbot bot="Timestamp" i-checksum="12576" endspan -->਀ऀऀ㰀⼀昀漀渀琀㸀 
			<a target="_self" title="lên &#273;&#7847;u trang" href="#top">਀ऀऀऀ㰀昀漀渀琀 挀漀氀漀爀㴀∀⌀㠀　㠀　㠀　∀ 猀琀礀氀攀㴀∀昀漀渀琀ⴀ猀椀稀攀㨀 㠀瀀琀∀㸀 
			<img border="0" src="../../../images/top1.gif" width="18" height="15"></font></a></font></td>਀ऀ㰀⼀琀爀㸀 
	</table>਀ 
<p class="BodyText">&nbsp;</p>਀ 
</body>਀ 
</html>਀਀