PHẦN 1 - TỨ PHẦN LUẬT - TĂNG SỰ
Việt dịch quyển 1
Hiệu chính và chú thích: Tỳ-kheo Thích Nguyên Chứng
Một thời, đức Thế tôn du hóa nơi thành Xá-vệ. Bấy giờ, Ca-lưu-đà-di[1] v́ bị ám ảnh dục bừng bừng,[2] nên nhan sắc tiều tụy, thân thể yếu ṃn. Trong thời gian khác, Ca-lưu-đà-di sống một ḿnh trong một pḥng, trang bị vơng tốt, giường cây, nệm lớn, nệm nhỏ, chăn gối, dưới đất lại trải phu cụ tốt, ngoài cửa để đồ đựng nước nóng rửa chân; ăn uống đầy đủ sung túc; do vậy ám ảnh dục càng bừng bừng. Mỗi khi dục tâm khởi lên, ông bèn vọc cho xuất bất tịnh. Nhờ vậy, các căn tươi vui, nhan sắc sáng sủa. Các tỳ-kheo thân hữu thấy vậy hỏi:
«Trước đây nhan sắc của thầy tiều tụy, thân h́nh gầy ốm, mà nay th́ nhan sắc tươi vui sáng sủa. Ấy là do đi đứng thoải mái chăng? Không khốn khổ v́ ăn uống phải không? V́ sao được như vậy?»
Ca-lưu-đà-di trả lời:
«Tôi đi đứng thoải mái, không khổ v́ chuyện ăn uống.»
Các tỳ-kheo lại hỏi:
«Nhờ phương tiện ǵ mà đi đứng thoải mái, không khổ v́ chuyện ăn uống?»
Ca-lưu-đà-di đáp:
«Này Đại đức, trước đây tôi v́ bị ám ảnh dục bừng bừng, nên nhan sắc tiều tụy, thân thể yếu ṃn. Sau đó, tôi sống một ḿnh trong một pḥng, trang bị vơng tốt, giường cây, nệm lớn, nệm nhỏ, chăn gối, dưới đất lại trải phu cụ tốt, ngoài cửa để đồ đựng nước nóng rửa chân; ăn uống đầy đủ sung túc. Mỗi khi dục tâm khởi lên, tôi bèn vọc cho nó xuất bất tịnh. Nhờ vậy mà tôi đi đứng thoải mái, các căn tươi vui, nhan sắc sáng sủa.»
Các tỳ-kheo nói:
«Việc Thầy làm th́ rất khổ, tại sao nói an lạc? Việc làm không an mà lại nói an sao? Trong chánh pháp này nói về dục cốt để trừ dục, nói về mạn cốt để trừ mạn; diệt trừ khát ái, đoạn các kết sử, do diệt tận ái mà Niết-bàn. Tại sao Thầy bị dục ám ảnh bừng bừng; mỗi khi dục tâm khởi lên, bèn vọc cho xuất bất tịnh?»
Lúc bấy giờ, các tỳ-kheo đi đến chỗ đức Thế tôn, đem nhơn duyên này bạch lên đức Thế tôn một cách đầy đủ. Đức Thế tôn v́ nhơn duyên này tập hợp Tăng tỳ-kheo.
Ngài biết mà vẫn hỏi Ca-lưu-đà-di:
«Có phải ngươi do ám ảnh dục bừng bừng; rồi mỗi khi dục tâm khởi lên, bèn vọc cho xuất bất tịnh chăng?»
Ca-lưu-đà-di thưa:
«Kính bạch đức Thế tôn, thật vậy.»
Đức Thế tôn dùng vô số phương tiện quở trách:
«Việc ngươi làm là sai quấy, chẳng phải oai nghi, chẳng phải tịnh hạnh, chẳng phải hạnh tùy thuận, là việc không nên làm. Tại sao nay ngươi đă xuất gia trong pháp thanh tịnh của Ta mà làm cái hạnh ô uế, vọc âm cho xuất tinh? Ngươi, kẻ ngu si này, nay đưa cánh tay ra để nhận thức ăn của tín thí, rồi lại bằng cánh tay đó mà vọc âm cho xuất tinh!»
Đức Thế tôn dùng vô số phương tiện quở trách, rồi bảo các tỳ-kheo:
«Kẻ ngu si này, là nơi trồng nhiều giống hữu lậu, là người đầu tiên phạm giới này. Từ nay về sau ta v́ các tỳ-kheo kết giới, tập mười cú nghĩa, cho đến, để chánh pháp tồn tại lâu dài. Người muốn thuyết giới nên thuyết như vầy:
«Tỳ-kheo nào, cố ư vọc âm cho xuất tinh, tăng-già bà-thi-sa.»
Sau khi Thế tôn kết giới như vậy cho các tỳ-kheo, bấy giờ có một tỳ-kheo khi ngủ ư loạn, bị mộng tinh có ức niệm, khi tỉnh dậy, suy nghĩ: «Đức Thế tôn v́ các tỳ-kheo kiết giới: ‹Vọc âm xuất tinh, tăng-già-bà-thi-sa.› Ta khi ngủ loạn ư, bị mộng tinh có ức niệm, há không phạm tăng-già-bà-thi-sa ư? Nay ta nên như thế nào?» Vị ấy liền đến tỳ-kheo đồng ư kể lại đầy đủ: «Đức Thế tôn v́ các tỳ-kheo kiết giới: ‹Vọc âm xuất tinh, tăng-già-bà-thi-sa.› Tôi khi ngủ loạn ư, bị mộng tinh mà c̣n nhớ, há không phạm tăng-già-bà- thi-sa ư? Nay tôi nên như thế nào? Đại đức v́ tôi đem nhơn duyên này bạch với đức Phật. Nếu đức Phật dạy bảo thế nào, tôi sẽ phụng hành thế ấy.»
Các tỳ-kheo đến chỗ đức Phật, đảnh lễ dưới chân Phật, rồi ngồi qua một bên, đem nhơn duyên này bạch lên đức Phật một cách đầy đủ. Đức Thế tôn v́ nhơn duyên này liền tập hợp các tỳ-kheo bảo rằng:
«Khi ngủ mà ư loạn có năm điều tai hại : 1. Ác mộng. 2. Chư thiên không hộ vệ. 3. Tâm không nhập pháp.[3] 4. Không tư duy minh tướng.[4] 5. Trong mộng xuất tinh. Đó là năm điều tai hại. Khi ngủ với ư lành có năm công đức: 1. Không thấy ác mộng. 2. Chư thiên vệ hộ. 3. Tâm vào nơi pháp. 4. Cột ư nơi minh tướng. 5. Không bị xuất tinh trong mộng. Đó là năm điều công đức. Trong mộng xuất tinh không phạm.»
Từ nay về sau giới này sẽ được thuyết như vầy:
Nếu Tỳ-kheo nào, cố ư vọc âm cho xuất tinh, trừ chiêm bao, tăng-già-bà-thi-sa.
Tỳ-kheo: nghĩa như trên.
Vọc:[5] thật cố tâm làm cho xuất tinh. Tinh có bảy loại:[6] xanh, vàng, đỏ, trắng, đen, màu sữa,[7] màu sữa tương.[8] Tinh màu xanh là tinh của Chuyển luân thánh vương. Tinh màu vàng là tinh của Thái tử Chuyển luân thánh vương. Tinh màu đỏ là tinh phạm nhiều đến nữ sắc. Tinh màu trắng là tinh của người vác nặng. Tinh màu đen là tinh của đệ nhất Đại thần Chuyển luân thánh vương. Tinh màu sữa là ǵ? Là tinh của Tu-đà-hoàn. Tinh màu sữa tương là ǵ? Là tinh của Tư-đà-hàm.
Lúc bấy giờ, có một bà-la-môn ở chỗ nhàn tịnh tŕ tụng chú thuật. Kinh của ông nói, «Nếu ai cố ư làm xuất tinh th́ mạng chung sẽ sanh thiên.» Người kia muốn cầu thiên đạo, thường vọc âm xuất tinh. Khi người bà-la-môn xuất gia hành đạo, nghe theo lời nói này, v́ muốn sanh thiên, nên vọc âm xuất tinh. Vị kia nghi, nói với các tỳ-kheo. Các tỳ-kheo bạch lên đức Phật. Phật nói, phạm tăng-già-bà-thi-sa.
Nếu v́ khoái lạc, v́ làm thuốc, v́ tự thí nghiệm sự xuất tinh, v́ cầu phước, v́ tế trời, v́ sanh thiên, v́ để cho, v́ nối gịng, v́ tự phóng túng (lung tánh), v́ tự thử sức, v́ nhan sắc đẹp, v́ những việc như vậy mà lộng xuất tinh,[9] tất cả đều phạm tăng-già-bà-thi-sa.
Nếu bằng ức niệm mà vọc cho xuất tinh, tăng-già-bà-thi-sa.[10] Nếu bằng ức niệm mà vọc, muốn cho xuất tinh màu xanh; tinh xuất, tăng-già-bà-thi-sa. Nếu bằng ức niệm mà vọc, muốn cho xuất tinh màu xanh nhưng tinh xuất màu vàng, đỏ, trắng, đen, sữa, tương sữa, tăng-già-bà-thi-sa. Nếu muốn xuất tinh màu vàng lại ra tinh màu đỏ, trắng, đen, sữa, sữa tương, màu xanh, tăng-già-bà-thi-sa. Màu đỏ, trắng, đen, sữa, sữa tương cũng như vậy.
V́ mục đích khoái lạc, bằng ức niệm mà vọc cho xuất bất tịnh,[11] tăng-già-bà-thi-sa. V́ mục đích khoái lạc, bằng ức niệm mà vọc, muốn cho xuất bất tịnh màu xanh, nếu xuất, tăng-già-bà-thi-sa. V́ mục đích khoái lạc, bằng ức niệm mà vọc, muốn cho xuất bất tịnh màu xanh lại thất màu vàng, đỏ, trắng, đen, sữa và sữa tương, tăng-già-bà-thi-sa. V́ mục đích khoái lạc, bằng ức niệm mà vọc, muốn cho xuất bất tịnh màu vàng, đỏ, trắng, đen, sữa, sữa tương và xanh cũng lại như vậy.
V́ muốn làm thuốc, v́ tự ḿnh thử, v́ cầu phước, v́ tế tự, v́ sanh thiên, [580a1] v́ để cho, v́ để lấy giống, v́ phóng túng, v́ tự thử sức, v́ nhan sắc tươi vui, cũng như vậy.
Hoặc đối với nội sắc, ngoại sắc, nội ngoại sắc, nước, gió, không.
- Nội sắc: là sắc có thọ.[12]
- Ngoại sắc: là sắc không thọ.[13]
- Nội ngoại sắc: là sắc có thọ và không thọ.
- Nước: thuận gịng nước hay ngược ḍng nước, dùng nước rưới lên.
- Gió: là thuận chiều gió, nghịch chiều gió, hoặc dùng miệng thổi.
- Không: từ nơi hư không mà dao động thân.[14]
Nếu ở nơi nội sắc mà vọc cho xuất bất tịnh, tăng-già-bà-thi-sa. Nếu ở nơi nội sắc, bằng ức niệm mà vọc, muốn cho thất bất tịnh màu xanh, nếu xuất, tăng-già-bà-thi-sa. Nếu ở nơi nội sắc, bằng ức niệm mà vọc, muốn cho xuất bất tịnh màu xanh, lại xuất màu vàng, đỏ, trắng, đen, sữa, sữa tương, tăng-già-bà-thi-sa. Nếu v́ khoái lạc nên ở nơi nội sắc mà vọc cho xuất bất tịnh, tăng-già-bà-thi-sa. Nếu v́ khoái lạc nên ở nơi nội sắc, bằng ức niệm mà vọc, muốn cho xuất bất tịnh màu xanh, nếu xuất, tăng-già-bà-thi-sa. Nếu v́ khoái lạc nên ở nơi nội sắc, bằng ức niệm mà vọc, muốn cho xuất bất tịnh màu xanh, lại xuất màu vàng, đỏ, trắng, đen, sữa, sữa tương, tăng-già-bà-thi-sa. Nếu v́ khoái lạc cho đến v́ nhan sắc ḥa duyệt cũng như vậy. Đối với ngoại sắc cũng như vậy. Đối với nội sắc cũng như vậy. Đối với nước, gió, hư không cũng như vậy.
Bằng ức niệm mà vọc cho xuất bất tịnh, tăng-già-bà-thi-sa. Không xuất, thâu-lan-giá. Nếu tỳ-kheo phương tiện vọc mà xuất bất tịnh, tăng-già-bà-thi-sa; không xuất, thâu-lan-giá.
Nếu tỳ-kheo dạy tỳ-kheo phương tiện vọc cho xuất bất tịnh; nếu xuất, thâu-lan-giá; không xuất đột-kiết-la. Nếu tỳ-kheo-ni dạy tỳ-kheo phương tiện vọc xuất bất tịnh; nếu xuất, thâu-lan-giá; không xuất, đột-kiết-la. Chỉ dạy cho người khác, ngoại trừ cho tỳ-kheo và tỳ-kheo-ni, vọc mà xuất hay không xuất đều phạm đột-kiết-la.
Tỳ-kheo-ni,
ba-dật-đề. Thức-xoa-ma-na, sa-di, sa-di-ni,
đột-kiết-la. Đó gọi là phạm.
Sự
không phạm: trong
mộng bị xuất. Tỉnh dậy, sợ bẩn thân,
bẩn y, giường, chăn, dùng vật xấu tệ,
lá cây hay vật ǵ đựng đem vất đi, hoặc
dùng tay quẹt bỏ. Hoặc do dục tưởng mà
xuất bất tịnh; hoặc thấy sắc đẹp,
không xúc chạm mà xuất bất tịnh; hoặc khi đi,
tự chạm hai bắp vế; hoặc chạm y, hoặc
chạm niết-bàn-tăng[15] mà xuất bất tịnh;
hoặc khi đại tiểu tiện xuất bất
tịnh; hoặc tắm rửa bằng nước nóng, nước
lạnh xuất bất tịnh; hoặc trong nhà tắm dùng
da cây mịn, bột, thuốc, bùn, đất xoa chà,
xuất bất tịnh; hoặc dùng tay kỳ, xoa nơi
thân xuất bất tịnh; hoặc khi kêu la khóc lớn,
hoặc khi dụng lực làm việc. Tất cả trường
hợp không có ư tạo nên mà xuất bất tịnh, đều
không phạm.
Người
không phạm:
người phạm đầu tiên khi chưa chế giới;
người si cuồng, loạn tâm, thống năo, bức
bách.[16]
Phật trú
tại nước Xá-vệ. Bấy giờ,
Ca-lưu-đà-di nghe Phật chế giới cấm không được
vọc âm cho xuất tinh, bèn cầm cây gài cửa, đứng
ngoài cửa, chờ các phụ nữ, vợ các nhà cư
sĩ, và các thiếu nữ đến,[17] nói rằng:
«Này cô, cô có
thể vào pḥng mà xem.»
Khi họ
vào trong pḥng, Ca-lưu-đà-di nắm tay, rờ rẫm, hôn
hít. Người nào ưa thích th́ vui cười với
việc làm đó. Người không ưa thích th́ liền
nổi giận mắng chửi, bỏ ra khỏi pḥng, nói
với các tỳ-kheo:
«Đại
đức nên biết, điều không lành, phi pháp, không
thích hợp, không phải thời! Tôi thường nghĩ
rằng đây là nơi an ổn, không có các hoạn nạn,
không có tai biến, không có sợ hăi. Nay chính nơi đây tôi
lại gặp phải tai biến, sợ hăi. Xưa nay nói nước
có khả năng làm tắt lửa; nay trong nước
lại sanh ra lửa. Ca-lưu-đà-di đưa chúng tôi vào
trong pḥng rồi nắm tay, kéo, rờ mó, hôn hít chúng tôi. Phu
chủ của chúng tôi, khi ở trong pḥng kéo níu như
vậy, chúng tôi c̣n không chấp nhận được,
huống nay là sa-môn Thích tử mà lại làm như vậy!»
Bấy
giờ, các tỳ-kheo nghe, trong số đó có vị thiểu
dục tri túc, sống với hạnh đầu đà, ưa
học giới, biết tàm quư, quở trách
Ca-lưu-đà-di, rằng:
«Đức
Thế tôn chế giới không được vọc âm
xuất tinh. Nay tại sao thầy cầm cây gài cửa, đứng
trước cửa chờ các phụ nữ, hoặc
vợ của nhà cư sĩ, vào pḥng xem rồi rờ mó,
hôn hít ?»
Quở trách
như vậy rồi, vị ấy đi đến
chỗ đức Thế tôn, lạy dưới chân
Phật, rồi ngồi qua một bên, đem nhơn duyên
ấy bạch đầy đủ lên đức Phật.
Đức Thế tôn v́ nhơn duyên này tập hợp các
tỳ-kheo. Ngài biết mà vẫn hỏi:
«Ca-lưu-đà-di!
Ngươi thật sự có làm như vậy không?»
Ca-lưu-đà-di
thưa:
«Kính
bạch đức Thế tôn, sự thật đúng như
vậy.»
Khi ấy, đức
Thế tôn quở trách Ca-lưu-đà-di:
«Việc làm
của ngươi là sai quấy, chẳng phải oai nghi,
chẳng phải pháp sa-môn, chẳng phải tịnh
hạnh, chẳng phải hạnh tùy thuận, làm việc
không nên làm.»
Đức
Thế tôn dùng vô số phương tiện quở trách
rồi bảo các tỳ-kheo:
«Kẻ ngu
si này, là nơi trồng nhiều giống hữu lậu, là
người phạm giới này đầu tiên. Từ nay
về sau v́ các tỳ-kheo kiết giới, tập mười
cú nghĩa, cho đến, để chánh pháp tồn tại
lâu dài.»
Muốn
thuyết giới nên thuyết như vầy:
Tỳ-kheo
nào, với ư dâm dục, cùng người nữ, thân xúc
chạm nhau, hoặc nắm tay, hoặc nắm tóc, hoặc
xúc chạm mỗi một thân phần, tăng-già-bà-thi-sa.
Tỳ-kheo: nghĩa như trên.
Ư dâm
dục: tức là
tâm bị nhiễm ô bởi ái.[18]
Người
nữ: như trên đă
nói.[19]
Thân: tức là từ tóc cho đến
chân.
Thân xúc
chạm nhau
:[20] hoặc xoa nắm, hoặc xoa
bóp khắp,[21] hoặc kéo, hoặc đẩy,
hoặc xoa ngược, hoặc xoa xuôi, hoặc nâng lên, hoặc
để xuống, hoặc nắm, hoặc bóp, hoặc
ấn mạnh.[22]
Xoa
nắm: xoa chà phía
trước hay phía sau trong thân.[23]
Kéo: kéo ra phía trước.[24]
Đẩy: đẩy nhau.
Xoa ngược: từ dưới xoa lên.
Xoa xuôi: từ trên xoa xuống.
Nâng lên: ẳm mà nâng lên.
Để
xuống: đang đứng
mà ẳm để ngồi xuống.
Nắm: nắn phía trước,
nắn phía sau, nắn vú, nắn đùi.
Sờ: bóp phía trước, bóp phía sau,
bóp vú, hoặc bóp đùi.[25]
Thảy đều
tăng-già-bà-thi-sa.
Hoặc
nữ tưởng là nữ; nữ nhơn rờ mó thân
tỳ-kheo, hai thân xúc chạm nhau, (tỳ-kheo) với ư
dục nhiễm trước, có cảm giác khoái lạc trong
khi xúc chạm, tăng-già-bà-thi-sa.
Người
nữ khởi nữ tưởng. Người nữ
ấy dùng tay rờ mó, tỳ-kheo động thân, dục ư
nhiễm trước, có cảm giác khoái lạc khi xúc
chạm, tăng-già-bà-thi-sa. Cũng vậy, cho đến
nắn, bóp. Nếu nghi là nữ, thâu-lan-giá.
Nếu là người
nữ, (tỳ-kheo) có ư tưởng đó là nữ; thân xúc
chạm áo, đồ anh lạc của người nữ
kia, với dục tâm nhiễm trước, có cảm giác
khoái lạc khi xúc chạm, thâu-lan-giá. Nếu là người
nữ, (tỳ-kheo) có ư tưởng đó là nữ; thân xúc
chạm áo, đồ anh lạc của người nữ
kia, với dục tâm nhiễm trước, không có cảm
giác khoái lạc khi xúc chạm, thâu-lan-giá.
Nếu là người
nữ, (tỳ-kheo) có ư tưởng đó là người
nữ. Người nữ ấy dùng y, đồ anh
lạc nơi thân xúc chạm trên thân tỳ-kheo; (tỳ-kheo)
với dục tâm nhiễm trước, có cảm giác khoái
lạc khi xúc chạm, thâu-lan-giá. Nếu là người
nữ, (tỳ-kheo) có ư tưởng đó là người
nữ. Người nữ dùng y, đồ anh lạc, xúc
chạm thân tỳ-kheo, (tỳ-kheo) với dục tâm
nhiễm trước, không có cảm giác khoái lạc khi xúc
chạm, thâu-lan-giá. Nếu là người nữ,
(tỳ-kheo) có ư tưởng đó là người nữ,
dùng thân xúc chạm y, anh lạc của người nữ,
(tỳ-kheo) với dục tâm nhiễm trước, động
thân, nhưng không có cảm giác khoái lạc khi xúc chạm,
thâu-lan-giá. Nếu là người nữ, (tỳ-kheo) có ư tưởng
đó là người nữ, (tỳ-kheo) dùng thân xúc chạm
y, đồ anh lạc của người nữ, với
dục tâm nhiễm trước, không động thân nhưng
có cảm giác khoái lạc khi xúc chạm, thâu-lan-giá. Nếu
là người nữ, (tỳ-kheo) có ư tưởng đó là
người nữ; người nữ này dùng y, đồ
anh lạc nơi thân xúc chạm thân tỳ-kheo, (tỳ-kheo)
với dục tâm nhiễm trước, động thân, nhưng
không có cảm giác khoái lạc khi xúc chạm, thâu-lan-giá. Người
nữ, (tỳ-kheo) có ư tưởng đó là người
nữ; người nữ này dùng y, đồ anh lạc nơi
thân xúc chạm, (tỳ-kheo) có dục tâm nhiễn
trước, dù không động thân, thâu-lan-giá. Người
nữ, (tỳ-kheo) có ư tưởng đó là người
nữ, thân xúc chạm nhau, với dục tâm nhiễm trước,
có cảm giác khoái lạc xúc chạm, dù không động
thân, thâu-lan-giá. Cũng vậy, nắm, xoa cho đến
nắn, bóp, thảy đều thâu-lan-giá. Nếu là nữ
mà nghi, phạm đột-kiết-la.
Nữ,
(tỳ-kheo) có ư tưởng đó là nữ, dùng y nơi thân
xúc chạm y, đồ anh lạc nơi thân,[26] với dục tâm nhiễm trước,
có cảm giác khoái lạc khi xúc chạm, phạm
đột-kiết-la. Nữ, (tỳ-kheo) có ư tưởng
đó là nữ, dùng y nơi thân xúc chạm y, đồ anh
lạc nơi thân, với dục tâm nhiễm trước,
dù không có cảm giác khoái lạc khi xúc chạm, phạm
đột-kiết-la. Nữ, (tỳ-kheo) có ư tưởng
đó là nữ, dùng y nơi thân xúc chạm y, đồ anh
lạc nơi thân, với dục tâm nhiễm trước,
dù không có cảm giác khoái lạc khi xúc chạm, phạm
đột-kiết- la. Nữ, (tỳ-kheo) có ư tưởng
đó là nữ, dùng y nơi thân xúc chạm, y đồ anh
lạc nơi thân, với dục tâm nhiễm trước,
dù không có cảm giác khoái lạc khi xúc chạm, động
thân phạm đột-kiết-la. Nữ, (tỳ-kheo) có ư tưởng
đó là nữ, dùng y nơi thân xúc chạm y, đồ anh
lạc nơi thân, với dục tâm nhiễm trước,
có cảm giác khoái lạc khi xúc chạm, dù không động
thân, đột-kiết-la. Nữ, (tỳ-kheo) có ư tưởng
đó là nữ, dùng y nơi thân xúc chạm y, đồ anh
lạc nơi thân, với dục tâm nhiễm trước, không
có cảm giác khoái lạc khi xúc chạm, không động
thân, đột-kiết-la. Nữ, (tỳ-kheo) có ư tưởng
đó là nữ, dùng y nơi thân xúc chạm y, đồ anh
lạc nơi thân, với dục tâm nhiễm trước,
có cảm giác khoái lạc khi xúc chạm, động thân,
đột-kiết-la. Cho đến nắn, bóp, tất
cả đều phạm đột-kiết-la. Là người
nữ mà nghi, phạm đột-kiết-la.
Nếu
tỳ-kheo cùng người nữ hai thân xúc chạm nhau,
mỗi một lần xúc chạm là phạm một
tăng-già-bà-thi-sa. Tùy theo sự xúc chạm nhiều ít,
với rồng cái, ngạ quỷ cái, súc sanh cái, có thể
biến h́nh, hai thân xúc chạm nhau phạm
đột-kiết-la. Nếu cùng người nam hai thân xúc
chạm nhau, đột-kiết-la. Nếu cùng với
người lại cái,[27] thân xúc chạm nhau, thâu-lan-giá.
Nếu người nữ khi làm lễ nắm chân,
tỳ-kheo có cảm thấy thích thú do sự xúc chạm,
nhưng không động thân, đột-kiết-la. Nếu
tỳ-kheo có dục tâm, xúc chạm y, bát, ni-sư-đàn,
ống đựng kim, cọng cỏ rỗng,[28] cho đến tự ḿnh xúc
chạm thân, tất cả đều phạm
đột-kiết-la.
Nữ nhơn
tưởng là nữ nhơn, tăng-già-bà-thi-sa. Nữ nhơn,
sanh nghi, thâu-lan-giá. Nữ nhơn, tưởng chẳng
phải nữ nhơn, thâu-lan-giá. Chẳng phải nữ nhơn
tưởng là nữ nhơn, thâu-lan-giá. Chẳng phải là
nữ nhơn, sanh nghi, thâu-lan-giá.
Tỳ-kheo-ni,
ba-la-di. Thức-xoa-ma-na, sa-di, sa-di-ni, đột-kiết-la. Đó
là phạm.
Sự
không phạm: xúc
chạm nhau khi nhận đồ vật ǵ; xúc chạm nhau,
chỉ v́ đùa giỡn; xúc chạm nhau, khi cởi mở
(trói) th́ không phạm.
Người
không phạm:
người phạm đầu tiên khi chưa chế giới;
người si cuồng loạn tâm, thống năo, bức
bách.
Một
thời, đức Một thời đức Phật
ở nước Xá-vệ.[30] Bấy giờ
Ca-lưu-đà-di nghe đức Thế tôn chế giới:
‹Không được vọc âm cho xuất tinh›; ‹không được
thân xúc chạm người nữ,› bèn cầm cây gài cửa
ra đứng ngoài cửa, chờ các phụ nữ, vợ
các nhà cư sĩ, và các thiếu nữ đến, nói
rằng:
«Mời các
cô vào pḥng tôi xem.»
Khi dẫn
họ vào trong pḥng rồi, Ca-lưu-đà-di, do dục tâm,
nói với họ những lời thô tục bỉ ối.
Những người nữ bằng ḷng th́ vui vẻ trước
những lời nói đó, c̣n những người không
bằng ḷng th́ nổi sân mắng chửi, bỏ ra khỏi
pḥng, nói với các tỳ-kheo:
«Đại
đức nên biết, nay tôi thấy phải điều
sai quấy, điều không lành, phi pháp, không thích hợp,
không phải thời! Tôi thường nghĩ rằng đây
là nơi an ổn, không có các hoạn nạn, không có tai
biến, không có sợ hăi. Nay lại chính nơi đây tôi
lại gặp phải tai biến, sợ hăi. Xưa nay nói nước
có khả năng làm tắt lửa; nay trong nước
lại sanh ra lửa. Tại sao tôi nói như vậy?
Ca-lưu-đà-di mời chúng tôi vào pḥng, với ư dâm
dục, nói lời thô bỉ xấu ác đối với
chúng tôi. Khi ở tại nhà, phu chủ tôi nói lời thô
bỉ xấu ác như vậy, tôi c̣n không thể chấp
nhận, huống chi nay là người xuất gia, mà
lại nói những lời tồi tệ như thế.»
Các
tỳ-kheo nghe; trong số đó có vị thiểu dục,
sống hạnh đầu-đà, ưa học giới,
biết tàm quư, quở trách Ca-lưu-đà-di... (nói đầy
đủ như trước); rồi đến chỗ đức
Thế tôn, đảnh lễ dưới chân Phật,
rồi ngồi qua một bên, đem nhơn duyên này bạch
lên đức Thế tôn một cách đầy đủ. Đức
Thế tôn v́ nhơn duyên này tập hợp các tỳ-kheo.
Ngồi trong đại chúng, đức Thế tôn biết
mà cố hỏi Ca-lưu-đà-di:
«Có thật
ngươi đă làm sự việc như vậy chăng?»
Ca-lưu-đà-di
thưa:
«Kính
bạch đức Thế tôn, đúng như vậy.»
Đức
Thế tôn quở trách:
«Việc làm
của ngươi là sai quấy, chẳng phải oai nghi,
chẳng phải pháp sa-môn, chẳng phải tịnh
hạnh, chẳng phải hạnh tùy thuận, làm việc
không nên làm.»
Đức
Thế tôn dùng vô số phương tiện quở trách
rồi bảo các tỳ-kheo:
«Kẻ ngu
si này, là nơi trồng nhiều giống hữu lậu, là
người phạm giới này đầu tiên. Từ nay
về sau v́ các tỳ-kheo kiết giới, tập mười
cú nghĩa, cho đến, để chánh pháp trường
tồn.»
Muốn
thuyết giới nên thuyết như vầy:
Tỳ-kheo
nào, với ư dâm dục, nói lời dâm dục thô ác với
người nữ; tùy theo lời nói dâm dục thô ác,[31] tăng-già-bà-thi-sa.
Tỳ-kheo: nghĩa như trên.
Ư dâm
dục,[32] như trên.
Người
nữ:
cũng
như trên.
Thô ác: là chẳng phải phạm
hạnh.
Lời
nói dâm dục: là nói
đến hai đường tốt xấu.[33]
Hoặc
tự ḿnh yêu cầu, hoặc sai người yêu cầu,
hoặc hỏi, hoặc trả lời, hoặc giải
bày, hoặc nói năng, hoặc dạy, hoặc mắng.[34]
Tự
ḿnh yêu cầu:
như
nói, cùng tôi nơi hai đường làm việc như
vậy, như vậy, hoặc dùng bao nhiêu lời nói khác
khác.
Sai
người yêu cầu: như nói, ‹Cầu mong Trời, Phạm, thủy
thần, Ma-hê-thủ-la thiên... hộ trợ tôi cùng cô làm
việc như vậy, như vậy.› Hoặc nói những
lời tương tự khác.
Hỏi: như hỏi, ‹Đường
đại tiểu tiện của cô ra sao? Cô với
chồng cùng làm việc thế nào? Cô cùng người ngoài
tư thông thế nào?› Hoặc nói những lời
tương tự khác.
Đáp: ‹Đường đại
tiểu của cô như vậy. Cô cùng chồng,
người ngoài tư thông như vậy.› Hoặc nói
những lời tương tự khác.
Giải
bày: nói năng
cũng như vậy.
Chỉ
dạy: như nói,
‹Tôi chỉ cho cô chăm sóc hai đường như
vậy, cô có thể khiến cho chồng, người ngoài
kính ái.› Hoặc nói những lời tương tự khác.
Mắng: như nói, ‹Cô hư hoại,
mục nát, teo tóp, đọa lạc. Cô cùng với con
lừa làm chuyện như vậy.› Hoặc bằng
những lời khác chửi mắng người.
Nếu
tỳ-kheo cùng với người nữ một phen nói
lời thô ác th́ phạm một tăng-già-bà-thi-sa. Tùy theo
lời nói thô ác nhiều hay ít, nói rơ ràng, th́ mỗi mỗi đều
phạm một tăng-già-bà-thi-sa. Nói không rơ ràng th́ phạm
thâu-lan-giá. Nếu dùng dấu tay,[35] thư, sai sứ giả, làm
hiệu, khiến cho người nữ kia hiểu,
phạm tăng-già-bà-thi-sa; không hiểu, phạm thâu-lan-giá.
Trừ đường đại tiểu tiện ra, nói
đẹp hay nói xấu về những chỗ khác,
phạm thâu-lan-giá. Đối với Thiên nữ, A-tu-la
nữ, Dạ-xoa nữ, Long nữ, súc sanh cái có thể
biến h́nh huỳnh môn, có hai h́nh, mà nói lời thô ác
khiến cho đối tượng hiểu, phạm
thâu-lan-giá; không hiểu, phạm đột-kiết-la.
Nếu dùng dấu tay, thư, sai sứ giả, làm hiệu,
khiến cho các hạng nữ kia hiểu, phạm
thâu-lan-giá; không hiểu, phạm đột-kiết-la. Hướng
đến súc sanh không thể biến h́nh nói lời thô ác
phạm đột-kiết-la. Nếu hướng về
đàn ông nói lời thô ác, phạm đột-kiết-la.
Nếu tỳ-kheo với ư dục nói lời thô ác, tưởng
là nói lời thô ác, phạm tăng-già-bà-thi-sa. Nói lời thô
ác, sanh nghi phạm thâu-lan-giá. Chẳng phải lời thô ác,
tưởng là lời thô ác, phạm thâu-lan-giá. Chẳng
phải lời thô ác, mà nghi, phạm thâu-lan-giá.
Nữ loài
người, có ư tưởng đó là nữ loài
người, tăng-già-bà-thi-sa. Nữ loài người, nghi
thâu-lan-giá. [582a1] Nữ loài người, tưởng
nữ loài phi nhơn, thâu-lan-giá. Nữ loài phi nhơn, tưởng
là nữ loài người, thâu-lan-giá.
Thức-xoa-ma-na,
sa-di, sa-di-ni, đột-kiết-la. Đó gọi là phạm.
Sự
không phạm: nếu v́ người nữ mà
giảng pháp bất tịnh quán,[36] như nói, «Này cô, nên biết,
thân này có chín mụt ghẻ, chín lổ, chín nơi rỉ
chảy, chín ḍng nước chảy. Chín lỗ là: hai
mắt, hai tai, hai mũi, miệng, đại, tiểu
tiện đạo.» Khi nói điều bất tịnh này,
người nữ kia cho là lời thô ác. Hoặc khi nói
Tỳ-ni, theo thứ tự nói đến việc này, người
kia gọi là nói lời thô ác. Hoặc cầu học kinh,
hoặc hai người đồng thọ; hoặc người
kia hỏi, hoặc đồng tụng, hoặc vui giỡn
nói chơi, hoặc nói một ḿnh, hoặc nói gấp gáp,
hoặc nói trong mộng, hoặc muốn nói việc này,
nhầm nói việc kia. Tất cả đều không
phạm.
Người
không phạm:
người phạm đầu tiên khi chưa chế
giới; người si cuồng, loạn tâm, thống năo,
bức bách.
Một
thời, đức Một thời đức Phật
ở nước Xá-vệ. Bấy giờ, Ca-lưu-đà-di
nghe đức Thế tôn chế giới: «không được
vọc âm xuất tinh», «không được xúc chạm
người nữ», «không được nói với người
nữ những lời thô ác», bèn cầm cây gài cửa đứng
ngoài cửa, chờ các phụ nữ, vợ các nhà cư
sĩ, và các thiếu nữ đến, nói rằng:
«Các cô có thể
vào pḥng tôi xem.»
Khi dẫn
họ vào pḥng rồi, Ca-lưu-đà-di tự tán thân ḿnh,
nói:
«Các cô
biết không, trong số người có học, tôi là người
hạng nhất. Tôi là người phạm hạnh, tŕ
giới, tu thiện pháp. Các cô có thể đem sự dâm
dục cúng dường tôi.»
Khi ấy,
những người nữ bằng ḷng th́ vui vẻ trước
những lời nói đó, c̣n những người không
bằng ḷng th́ nổi sân mắng chửi, bỏ ra khỏi
pḥng, nói với các tỳ-kheo:
«Đại
đức nên biết, nay tôi thấy phải điều
sai quấy, điều không lành, phi pháp, không thích hợp,
không phải thời! Tôi thường nghĩ rằng đây
là nơi an ổn, không có các hoạn nạn, không có tai
biến, không có sợ hăi. Nay lại chính nơi đây tôi
lại gặp phải tai biến, sợ hăi. Xưa nay nói nước
có khả năng làm tắt lửa; nay trong nước
lại sanh ra lửa. Khi ở tại nhà, chồng tôi nói
lời như vậy, tôi c̣n không thể chấp nhận,
huống chi nay là người xuất gia, mà lại nói
những lời như thế.»
Các
tỳ-kheo nghe; trong số đó có vị thiểu dục,
sống hạnh đầu-đà, ưa học giới,
biết tàm quư, quở trách Ca-lưu-đà-di, «Thầy há
không nghe Thế tôn chế giới, ‹không được
vọc âm xuất tinh›, ‹không được xúc chạm
người nữ›, ‹không được nói với người
nữ những lời thô ác› (nói đầy đủ như
trước)...» Họ bèn đến chỗ Thế tôn,
đảnh lễ dưới chân Phật, rồi ngồi
qua một bên, đem nhơn duyên này bạch lên đức
Thế tôn một cách đầy đủ. Đức
Thế tôn v́ nhơn duyên này tập hợp các tỳ-kheo.
Ngồi trong đại chúng, đức Thế tôn biết
mà cố hỏi Ca-lưu-đà-di:
«Có thật
ngươi đă làm sự việc như vậy chăng?»
Ca-lưu-đà-di
thưa:
«Kính
bạch đức Thế tôn, sự việc đúng như
vậy.»
Đức
Thế tôn quở trách:
«Việc làm
của ngươi là sai quấy, chẳng phải oai nghi,
chẳng phải pháp sa-môn, chẳng phải tịnh
hạnh, chẳng phải hạnh tùy thuận, làm việc
không nên làm.»
Đức
Thế tôn dùng vô số phương tiện quở trách
rồi bảo các Tỳ-kheo:
«Kẻ ngu
si này, là nơi trồng nhiều giống hữu lậu, là
người phạm giới này đầu tiên. Từ nay
về sau v́ các tỳ-kheo kiết giới, tập mười
cú nghĩa, cho đến, để chánh pháp tồn tại
lâu dài.››
Muốn
thuyết giới nên thuyết như vầy:
Tỳ-kheo
nào, với ư dâm dục, đối trước người
nữ tự khen thân ḿnh, nói: ‹Này cô, tôi tu phạm hạnh,
tŕ giới tinh tấn, tu tập pháp lành; cô nên đem sự
dâm dục cúng dường tôi. Đó là sự cúng
dường bậc nhất›; tăng-già-bà-thi-sa.
Tỳ-kheo: nghĩa như trên.
Ư dâm
dục: như trên đă
nói.
Người
nữ: như trên đă
nói.
Khen thân
ḿnh: khen thân đoan chánh, nhan
sắc đẹp; «Tôi là Sát-đế-lợi, trưởng
giả, cư sĩ, bà-la-môn.»
Phạm
hạnh: siêng tu ĺa uế trược.
Tŕ
giới: không khuyết, không thủng,
không nhiễm ô.
Pháp lành: ưa ở nơi nhàn
tịnh, đến giờ khất thực, mặc y
phấn tảo; tác pháp dư thực,[37] cũng không ăn; ăn
một lần ngồi
,[38] ăn một nắm; ngồi nơi
băi tha ma, nơi đất trống, dưới gốc cây,
luôn luôn ngồi, chỉ ngồi; tŕ ba y; bối nặc,[39]
đa văn, hay thuyết
pháp; tŕ tỳ-ni, tọa thiền.
Sau khi
tự khen ngợi ḿnh như vậy rồi, nói rằng,
«Hăy đến đây cúng dường tôi», trong đó không
nói đến việc dâm dục, phạm thâu-lan-giá; có nói
việc dâm dục phạm tăng-già-bà-thi-sa. Nếu
trước người nữ, một lần tự khen
thân ḿnh là một tội tăng-già-bà-thi-sa. Tùy theo sự
tự khen thân ḿnh nhiều hay ít, và nói một cách rơ ràng,
mỗi mỗi đều phạm tăng-già-bà-thi-sa. Nói
không rơ, phạm thâu-lan-giá. Nếu dùng dấu tay, thư tín,
sai sứ, làm hiệu khiến cho người kia hiểu,
tăng-già-bà-thi-sa. Họ không hiểu, thâu-lan-giá.
Trừ hai đường,
đ̣i hỏi cung phụng nơi khác, thâu-lan-giá.
Đối
với thiên nữ, a-tu-la nữ, long nữ, dạ-xoa cái,
ngạ quỷ cái, súc sanh cái có thể biến h́nh, mà tự
khen thân ḿnh, nếu các hạng nữ kia hiểu, phạm
thâu-lan-giá; chúng không hiểu, đột-kiết-la. Nếu
dùng dấu tay thư tín, sứ giả, ra dấu hiệu để
tự khen thân ḿnh mà người kia hiểu, phạm
thâu-lan-giá. Khen nói mà họ không hiểu, phạm
đột-kiết-la.
Đối
với súc sanh không thể biến h́nh mà tự khen thân ḿnh,
phạm đột-kiết-la.
Nữ loài
người, tưởng là nữ loài người,
tăng-già-bà-thi-sa. Nữ loài người, nghi, phạm
thâu-lan-giá. Nữ loài người, có ư tưởng là nữ
loài phi nhơn, phạm thâu-lan-giá. Nữ loài phi nhơn, nghi,
phạm thâu-lan-giá.
Tỳ-kheo-ni
phạm thâu-lan-giá. Thức-xoa-ma-na, sa-di, sa-di-ni,
đột-kiết-la. Đó là phạm.
Sự
không phạm:
nếu tỳ-kheo nói với người nữ: «Đây là
chỗ diệu tôn tối thắng. Tỳ-kheo này tinh
tấn tŕ giới, tu thiện pháp, các cô nên dùng thân
nghiệp từ, khẩu nghiệp từ, ư nghiệp
từ cúng dường bằng sự từ hoà của thân
nghiệp, bằng sự từ hoà của khẩu
nghiệp, bằng sự từ hoà của ư nghiệp.» Ư
của các người nữ kia cho rằng tỳ-kheo v́ ta
nên tự khen thân ḿnh; hoặc khi nói tỳ-ni, ngôn thuyết
có vẻ tương tự, mà người kia nói là tự
khen ngợi thân ḿnh; hoặc từ việc thọ kinh,
tụng kinh; hoặc hai người cùng thọ tụng
kinh; hoặc hỏi đáp; hoặc đồng tụng;
hoặc nói giỡn; hoặc nói liến thoắng, nói trong
mộng; hoặc muốn nói việc nầy nhầm
việc khác, đều không phạm.
Người
không phạm:
người phạm đầu tiên khi chưa chế giới;
người si cuồng loạn tâm, thống khổ bức
bách
Một
thời, đức Phật ở trong núi Kỳ-xà-quật,
tại thành La-duyệt-kỳ.[40] Bấy giờ, trong thành
La-duyệt có một tỳ-kheo tên là Ca-la,[41] trước đây là Đại
thần của Vua, biết rành về pháp thế tục.
Vị ấy chuyên làm việc mai mối như vầy: đến
người nam nói chuyện người nữ; đến
người nữ nói chuyện người nam. Thời
bấy giờ, các cư sĩ trong thành La-duyệt muốn
có việc giá thú, tất cả đều đến nhờ
Ca-la. Ca-la trả lời: «Để tôi đến nhà đó
quan sát trước đă.» Quan sát xong, Ca-la đến các nhà
cư sĩ nói: «Nhà ngươi muốn cùng với gia đ́nh
đó làm sui gia th́ cứ thực hiện theo ư muốn.» Khi
ấy, các cư sĩ theo lời hướng dẫn mà làm
việc hôn thú. Các nam nữ làm việc cưới hỏi
rồi, được vừa ư th́ vui vẻ cúng dường
khen ngợi, nói rằng: «Nên làm cho Ca-la thường được
hoan lạc như chúng ta ngày nay. V́ sao? V́ nhờ Ca-la mà ta
được hoan lạc như thế này. Mong Ca-la và các
tỳ-kheo khác cũng được cúng dường.»
Nếu, đôi nam nữ kia, sau khi cưới hỏi xong
không được sự thích ư, họ bèn nói: «Hăy làm cho
Ca-la luôn luôn chịu khổ năo như chúng ta ngày nay. Tại
sao? V́ chính Ca-la khiến cho tôi làm việc cưới
hỏi nên nay tôi mới chịu khổ năo thế này. Mong
cho Ca-la và các tỳ-kheo cũng chịu sự khổ năo;
không được ai cúng dường.» Khi ấy, các cư
sĩ không tin Phật, Pháp, Tăng trong thành La-duyệt,
đồn đăi nhau: «Các người [583a1] nếu muốn được
làm sui gia với nhà giàu to, nhiều của cải lắm
vật báu, th́ nên đến nhờ sa-môn Thích tử điều
đó; tuỳ thời cúng dường thân cận cung kính
th́ có thể được như ư. Tại sao vậy?
Sa-môn Thích tử này giỏi việc mai mối; biết người
nam nầy có thể lấy người nữ kia; người
nữ kia có thể cùng người nam nầy.» Rồi các
Tỳ-kheo nghe lời đồn đăi ấy; trong số đó
có vị thiểu dục tri túc, sống với hạnh đầu
đà, ưa học giới, biết tàm quư quở trách Ca-la
tỳ-kheo: «Sao lại đi làm mai mối người nam
cho người nữ; người nữ cho người
nam?» Sau khi quở trách rồi, họ đến chỗ đức
Thế tôn; đảnh lễ dưới chân Phật,
rồi ngồi qua một bên, đem nhơn duyên nầy
bạch lên đức Phật một cách đầy đủ.
Đức Thế tôn v́ nhơn duyên nầy tập hợp
các Tăng tỳ-kheo. Ngài biết mà cố hỏi Ca-la:
«Có thật
ngươi đă làm sự việc như vậy chăng?»
Ca-lưu-đà-di
thưa:
«Kính
bạch đức Thế tôn, sự việc đúng như
vậy.»
Đức
Thế tôn quở trách:
«Việc làm
của ngươi là sai quấy, chẳng phải oai nghi,
chẳng phải pháp sa-môn, chẳng phải tịnh
hạnh, chẳng phải hạnh tùy thuận, làm việc
không nên làm.»
Đức
Thế tôn dùng vô số phương tiện quở trách
rồi bảo các Tỳ-kheo:
«Kẻ ngu
si này, là nơi trồng nhiều giống hữu lậu, là
người phạm giới này đầu tiên. Từ nay
về sau v́ các tỳ-kheo kiết giới, tập mười
cú nghĩa, cho đến, để chánh pháp tồn tại
lâu dài.»
Muốn
thuyết giới nên thuyết như vầy:
Tỳ-kheo
nào, tới lui bên này, bên kia làm mai mối; đem ư người
nam nói với người nữ; đem ư người
nữ nói với người nam; hoặc để thành
vợ chồng, hoặc v́ việc tư thông, cho đến
chỉ trong chốc lát, tăng-già-bà-thi-sa.[42]
Tỳ-kheo: nghĩa như trên.
Tới
lui:[43] khiến cho hai bên được
hoà hợp.
Người
nữ có hai mươi hạng:[44] mẹ giám hộ, cha giám
hộ, mẹ cha giám hộ, anh giám hộ, chị giám
hộ, anh chị giám hộ, tự ḿnh giám hộ, pháp giám
hộ, họ hàng giám hộ, tông thân giám hộ, tự
nguyện làm tỳ nữ,[45] làm tỳ nữ để
kiếm áo, tỳ nữ để nhận tiền của,
tỳ nữ do hợp tác, tỳ nữ v́ bị
nước cuốn, làm tỳ nữ v́ không nộp
thuế, tỳ nữ bị thải,[46] tỳ nữ cho khách, tỳ
nữ do người khác giám hộ, tỳ nữ
được từ biên phương.
- Mẹ
giám hộ: được
giám hộ bởi mẹ.
- Cha giám
hộ: được
giám hộ bởi cha.
- Cha mẹ giám hộ, anh giám hộ, chị giám
hộ, anh chị giám hộ cũng như vậy.
- Tự ḿnh giám hộ: thân được tự
tại.
- Pháp giám hộ: tu hành phạm hạnh.[47]
- Họ hàng giám hộ: không được quan hệ
với ḍng họ thấp hơn.
- Tông thân giám hộ: được canh chừng bởi
tông thân.
- Tự
nguyện làm tỳ nữ:[48] vui ḷng làm tỳ nữ cho
người khác.
- Làm nô
tỳ để kiếm áo: được trả giá bằng y phục.[49]
- Nô
tỳ để nhận tiền của: được trả giá thậm
chí chỉ một đồng.
- Nô
tỳ do hợp tác:[50] cùng sinh hoạt nghề
nghiệp chung nhưng chưa làm lễ để thành
vợ chồng.
- Nô
tỳ v́ bị nước cuốn: được vớt lên khi bị
nước cuốn.[51]
- Nô
tỳ v́ không nộp thuế: không lấy tiền
thuế.
- Nô
tỳ bị thải: được mua lại, hay sinh từ trong nhà
chủ.[52]
- Nô
tỳ khách:
được tiền thuê để làm tôi tớ trong nhà.
- Nô
tỳ do người khác giám hộ: nhận tràng hoa của người để
làm vật giao ước.
- Nô
tỳ được từ biên phương: do sự cướp đoạt
mà được.[53]
Đó là hai
mươi hạng.
Nam tử
cũng có hai mươi loại như vậy.
Người
nam do mẹ giám hộ, và nữ do mẹ giám hộ, nhờ
tỳ-kheo làm sứ giả nói với người kia, «Nàng
hăy làm vợ tôi», hoặc nói, «Nàng hăy tư thông với tôi,
chốc lát hay trong một niệm.» Nếu tỳ-kheo
tự nhận lời bên này, đến nói bên kia; rồi
nhận ư kiến bên kia, trở lại trả lời bên
này, phạm tăng-già-bà-thi-sa.
Nếu
tỳ-kheo tự nhận lời, tự đến bên kia
nói, sai sứ mang tin trở lại trả lời,
tăng-già-bà-thi-sa.
Nếu
tỳ-kheo tự nhận lời, sai sứ đến nói,
tự mang tin trở lại trả lời,
tăng-già-bà-thi-sa.
Nếu
tỳ-kheo tự nhận lời, cùng sai sứ đến
nói, sai sứ mang tin trở lại trả lời,
tăng-già-bà-thi-sa.
Nếu
tỳ-kheo tự nhận lời, tự làm thư mang đến
bên kia, tự mang thư trở lại trả lời,
tăng-già-bà-thi-sa.
Nếu
tỳ-kheo tự nhận lời, tự làm thư mang đến
bên kia, sai sứ mang thư trở lại trả lời,
tăng-già-bà-thi-sa.
Nếu
tỳ-kheo tự nhận lời, sai sứ mang thư đến
bên kia, tự mang thư trở lại trả lời,
tăng-già-bà-thi-sa.
Nếu
tỳ-kheo tự nhận lời, sai sứ mang thư đến
bên kia, sai sứ mang thư trở lại trả lời,
tăng-già-bà-thi-sa.
Bằng
dấu tay, bằng ra hiệu, cũng với bốn
trường hợp như vậy.
Nếu
tỳ-kheo tự nhận thư, mang đến bên kia,
tự mang thư trở lại trả lời,
tăng-già-bà-thi-sa.
Nếu
tỳ-kheo tự nhận thư, mang đến bên kia;
rồi sai sứ mang thư trở lại trả lời,
tăng-già-bà-thi-sa.
Nếu
tỳ-kheo tự nhận thư, sai sứ mang đến
bên kia; rồi tự mang thư trở lại trả
lời, tăng-già-bà-thi-sa.
Nếu
tỳ-kheo tự nhận thư, sai sứ mang thư đến
bên kia; rồi sai sứ mang thư trở lại trả
lời, tăng-già-bà-thi-sa.
Nếu
tỳ-kheo tự nhận thư, tự mang dấu tay, đến
bên kia; rồi tự mang dấu tay trở lại trả
lời, tăng-già-bà-thi-sa.
Nếu
tỳ-kheo tự nhận thư, tự mang dấu tay đến
bên kia; rồi sai sứ mang dấu tay trở lại
trả lời, tăng-già-bà-thi-sa.
Nếu
tỳ-kheo tự nhận thư, sai sứ mang dấu tay đến
bên kia; rồi tự mang dấu tay trở lại tả
lời, tăng-già-bà-thi-sa.
Nếu
tỳ-kheo tự nhận thư, sai sứ mang dấu tay đến
bên kia; rồi sai sứ mang dấu tay trở lại trả lời, tăng-già-bà-thi-sa.
Bốn
trường hợp ra hiệu cũng như vậy.
Bốn trường hợp nhận lời cũng như
vậy. Mười sáu trường hợp của dấu
tay cũng như vậy. Mười sáu trường
hợp của ra hiệu cũng như vậy.
Nếu
tỳ-kheo tự nhận lời, tự mang thư đến
bên kia, tự mang dấu tay trở lại trả lời,
tăng-già-bà-thi-sa.
Nếu
tỳ-kheo tự nhận lời, tự mang thư đến
bên kia, sai sứ mang dấu tay trở lại trả
lời, tăng-già-bà-thi-sa.
Nếu
tỳ-kheo tự nhận lời, sai sứ mang thư đến
bên kia, sai sứ mang dấu tay trở lại trả
lời, tăng-già-bà-thi-sa.
Nếu
tỳ-kheo tự nhận lời, tự mang thư đến
bên kia, tự mang dấu hiệu trở lại trả
lời, cũng có bốn trường hợp như
vậy.
Nếu
tỳ-kheo tự nhận lời, tự mang dấu tay đến
bên kia; rồi tự mang trở lại trả lời,
cũng có bốn trường hợp như vậy.
Nếu
tỳ-kheo tự nhận lời, đến bên kia, trở
lại trả lời, tăng-già-bà-thi-sa; tự nhận
lời, đến bên kia, không trở lại trả
lời, phạm thâu-lan-giá.
Nếu cùng
nói mà không nhận, bèn đến bên kia nói, trở lại
trả lời, thâu-lan-giá.
Nếu
nhận lời, không đến bên kia nói, không trở
lại trả lời, đột-kiết-la.
Nếu nghe
nói, không đến bên kia nói, không trở lại trả
lời, đột-kiết-la.
Nếu không
nhận lời, đến nói, không trả lại trả
lời, đột-kiết-la.
Nếu nói đă
lấy người khác, hoặc nói đă đi chỗ khác,
hoặc nói đă chết, hoặc nói bị giặc bắt
đi, hoặc nói không có, tất cả thâu-lan-giá.
Nếu có
bệnh hủi, bệnh ung thư, bệnh bạch lại,
càn tiếu, điên cuồng, bệnh trĩ, nơi đường
(đại tiểu tiện) có nhọt mủ chảy măi,
trở lại trả lời như vậy, lời nói này
tăng-già-bà-thi-sa.
Nếu tỳ-kheo
một lần làm môi giới cho người nữ,
phạm một tăng-già-bà-thi-sa. Tùy theo làm mai mối
nhiều hay ít, nói rơ ràng, mỗi mỗi phạm
tăng-già-bà-thi-sa; nói không rơ ràng phạm thâu-lan-giá.
Nếu
bằng thư, bằng dấu tay, hoặc ra hiệu,
tới lui nói, tăng-già-bà-thi-sa.
Nếu ra
hiệu mà người kia hiểu, tăng-già-bà-thi-sa; không
hiểu, thâu-lan-giá. Trừ hai đường, nói đến
chi tiết nào trong thân phần để mai mối,
phạm thâu-lan-giá.
Đối
với thiên nữ, a-tu-la nữ, long nữ, dạ-xoa
nữ, ngă quỷ nữ, súc sanh cái có thể biến h́nh,
huỳnh môn, hai căn, mà làm mai mối, nói rơ ràng, thâu-lan-giá;
không rơ ràng, đột-kiết-la. Bằng thư, bằng
dấu tay, bằng ra hiệu khiến cho người kia
hiểu, thâu-lan-giá; không hiểu, đột-kiết-la. [584a1] Đối với súc sanh không
thể biến h́nh, làm mai mối, đột-kiết-la. Làm
mai mối nam, đột-kiết-la.
Nếu
tỳ-kheo tới lui làm mai mối với ư tưởng làm
mai mối, tăng-già-bà-thi-sa. Làm mai mối, nhưng nghi,
thâu-lan-giá. Làm mai mối với ư tưởng không phải
mai mối, thâu-lan-giá. Không làm mai mối mà nghi làm mai, thâu-lan-giá.
Người nữ mà nghi, thâu-lan-giá. Nữ loài người
mà tưởng nữ loài phi nhơn, thâu-lan-giá. Nữ loài
phi nhơn, mà tưởng là nữ loài người,
thâu-lan-giá. Nữ loài phi nhơn, nghi, thâu-lan-giá.
Nếu
tỳ-kheo mang thư của người đi nhưng không
xem, đột-kiết-la. Nếu v́ bạch y làm sứ
giả các việc khác, đột-kiết-la. Tỳ-kheo-ni,
tăng-già-bà-thi-sa. Thức-xoa-ma-na, sa-di, sa-di-ni,
đột-kiết-la. Đây là các trường hợp
phạm.
Sự
không phạm:
nếu nam nữ trước đă thông nhau mà sau ly biệt
làm cho ḥa hợp lại. Hoặc v́ cha mẹ bệnh
hoạn, hay bị giam hăm trong ngục, xem thư rồi mang
đi. Hoặc v́ ưu-bà-tắc tín tâm tinh tấn mà bị
bệnh, hoặc bị giam hăm trong ngục, xem thư
rồi mang đi. Hoặc v́ Phật, Pháp, Tăng, tháp,
hoặc v́ tỳ-kheo bệnh, xem thư rồi mang đi.
Những trường hợp như trên không phạm.
Người
không phạm:
người
phạm đầu tiên khi chưa chế giới;
người si cuồng loạn tâm, thống năo, bức
bách.
Đức
Phật ở trong núi Kỳ-xà-quật, tại thành
La-duyệt-kỳ.[55] Lúc bấy giờ, đức
Thế tôn cho phép các tỳ-kheo làm pḥng xá riêng. Các tỳ-kheo
người nước Khoáng dă,[56] nghe đức Thế tôn cho
phép các tỳ-kheo làm pḥng xá riêng, họ liền làm pḥng xá
lớn. V́ họ làm pḥng xá lớn nên đ̣i hỏi
nhiều công sức. Các tỳ-kheo ấy đi cầu xin
khắp nơi, nói: «Cho tôi công thợ khéo; cung cấp cho tôi xe cộ và người đánh xe; cung cấp cho tôi cây, gỗ, tre, tranh, giây cột, v.v... »
V́ các
tỳ-kheo khất cầu quá phiền hà, nên các cư sĩ
mỗi khi từ xa, thấy tỳ-kheo đều quay xe
tránh xa; hoặc lánh vào trong các đường hẻm,
hoặc vào trong chợ búa, hoặc tự vào trong nhà, hay cúi đầu
đi thẳng, không cho tỳ-kheo thấy mặt. Tại
sao vậy? V́ sợ tỳ-kheo có sự khất cầu đ̣i
hỏi.
Lại có
một tỳ-kheo Khoáng dă muốn xây cất pḥng xá; bèn
tự ḿnh chặt lấy cây để làm. Vị thần nương
ở nơi cây đó có nhiều con cháu, khởi ư nghĩ:
«Con cháu của ta đông, cây này là nơi che chở, nương
tựa của ta, mà tỳ-kheo này chặt phá. Ta phải đánh
tỳ-kheo này.» Rồi thần cây nghĩ trở lại:
«Nay ta nếu trước không xét kỹ mà đánh
tỳ-kheo, sợ e trái đạo lư. Ta nên đến
chỗ đức Thế tôn, đem vấn đề này thưa
rơ với Ngài. Nếu đức Thế tôn giáo sắc
thế nào, ta sẽ phụng hành thế ấy.» Nghĩ
rồi, liền đến chỗ đức Thế tôn,
lạy dưới chân Phật, đứng qua một bên và
đem vấn đề thưa rơ đức Thế tôn. Đức
Thế tôn khen ngợi:
«Lành thay, ngươi
đă không đánh vị tỳ-kheo tŕ giới. Nếu đánh
th́ mắc tội vô lượng. Nay ngươi nên đến
ḍng sông Hằng, nơi đó có một cây đại
thọ tên là Ta-la. Vị thần nương ở cây đó
vừa mạng chung. Ngươi có thể cư ngụ
ở nơi đó.» Vị thần kia nghe xong, đảnh
lễ dưới chân đức Thế tôn, nhiễu ba
ṿng, rồi biến mất.
Khi ấy,
Tôn giả Ma-ha Ca-diếp[57] từ nước Ma-kiệt, hướng
dẫn chúng đại tỳ-kheo năm trăm người,
cùng đến nơi thành Khoáng dă, nghỉ lại một đêm,
sáng ngày đắp y, bưng bát vào thành khất thực, bước
đi đoan nghiêm, mắt nh́n đứng đắn,
cử chỉ dáng điệu cùng chúng có khác.
Khi ấy,
trong thành, các cư sĩ xa thấy tỳ-kheo bèn lánh vào đường
hẻm, hay vào trong chợ búa, hoặc tự vào lại trong
nhà, hoặc cúi đầu đi thẳng không cho tỳ-kheo
thấy mặt. Tôn giả Ca-diếp thấy sự
việc như vậy, bèn hỏi một người:
«Các cư
sĩ nơi đây tại sao thấy tỳ-kheo tránh
mặt, không cho tỳ-kheo thấy?»
Người
ấy nói với Tôn giả Ca-diếp rằng:
«Đức
Thế tôn cho phép các tỳ-kheo làm pḥng xá riêng. Các tỳ-kheo
khất cầu phương tiện nhiều nên gây
phiền hà. Do vậy, mọi người đều tránh
mặt.»
Tôn giả
Ca-diếp nghe như vậy rồi bùi ngùi không vui.
Lúc ấy, đức
Thế tôn từ thành La-duyệt dẫn 1.250 vị
Tỳ-kheo đến nơi thành Khoáng dă. Đến nơi,
quư vị đều trải toà an toạ. Tôn giả
Ca-diếp đến chỗ đức Thế tôn, lạy
dưới chân Phật, đứng qua một bên, bày
trống vai hữu, chấp tay, quỳ gối bạch
Phật:
«Vừa vào
thành khất thực, con thấy các cư sĩ, từ xa
trông thấy các tỳ-kheo, họ đều tránh mặt...
(nói đầy đủ như trên).»
Tôn giả
thưa xong, lạy dưới chân Phật, nhiễu ba ṿng,
rồi ra khỏi thành Khoáng dă. Tại sao vậy? V́ sợ
các tỳ-kheo nơi thành Khoáng dă sanh tâm thù hận. Đức
Thế tôn v́ nhơn duyên nầy tập hợp Tăng
tỳ-kheo, bảo rằng:
«Ta nhớ
ngày trước, trong núi Kỳ-xà-quật, thành
La-duyệt-kỳ này, có một vị thần đến nơi
ta, cúi đầu lạy dưới chân, rồi đứng
qua một bên, thưa với ta: ‹Đức Thế tôn cho
phép tỳ-kheo nơi Khoáng dă làm pḥng xá riêng. Các ngươi
khất cầu nhiều... (nói đầy đủ như
trước).› Nay ta hỏi: Có thật các người làm
pḥng xá riêng, khất cầu nhiều như vậy chăng?»
Các
tỳ-kheo trả lời:
«Sự
thật như vậy.»
Đức
Thế tôn dùng vô số phương tiện quở trách các
tỳ-kheo:
«Tại sao
các ngươi lấy cớ ta cho phép làm pḥng xá riêng mà
lại làm pḥng xá lớn, để rồi đ̣i hỏi
nhiều sự khất cầu phi pháp đối với
vật khó kiếm?»
Đức
Thế tôn quở trách các tỳ-kheo kia rồi, bảo các
tỳ-kheo:
«Xưa kia
bên ḍng sông Hằng nầy có một Phạm chí bện tóc
,[58] thường ở bên ḍng sông,
nhan sắc tiều tụy, h́nh thể gầy c̣m. Bấy
giờ ta đến đó, chào hỏi xong, hỏi: ‹Tại
sao h́nh thể của ông gầy c̣m, nhan sắc tiều
tụy như thế?› Người kia trả lời Ta
rằng: ‹Trong nước sông này có một Long vương
tên là Ma-ni-kiền-đại.[59] Mỗi lần ra khỏi cung,
nó đến chỗ tôi. Thân nó quấn quanh ḿnh tôi.
Đầu nó che trên tôi. Khi ấy, tôi nghĩ: Tánh của
loài rồng rất bạo, sợ nó hại mạng tôi. V́
sự lo sợ này mà thân thể gầy c̣m, nhan sắc
tiều tụy thế nầy.›
«Khi ấy
Ta hỏi vị Phạm chí kia rằng: ‹Ngươi có
muốn khiến con rồng đó thường ở trong nước,
không đến chỗ người hay không?›
«Phạm chí
kia nói: ‹Thật sự tôi muốn con rồng đó đừng
đến chỗ tôi.›
«Ta liền
hỏi Phạm chí: ‹Con rồng kia có chuỗi anh lạc[60] hay không?›
«Phạm chí
đáp: ‹Dưới cổ nó có chuỗi ngọc châu anh
lạc rất tốt.›
«Đức
Phật nói với Phạm chí rằng: ‹Nếu con rồng
kia, khi ra khỏi nước, đến chỗ ngươi,
ngươi nên đứng dậy tiếp đón và nói: Long
vương, hăy chờ! Hăy mang chuỗi anh lạc dưới
cổ cho tôi. Nói xong rồi th́ đọc kệ:
Nay ta
cần chuỗi ngọc,
Anh lạc
dưới cổ ngươi.
Hăy tỏ ḷng tin ưa,
Cho ta
viên ngọc đó.›
«Phạm chí
ghi nhớ lời của Ta. Sau đó, khi Long vương
từ trong nước ra, đến chỗ Phạm chí.
Từ xa, Phạm chí trông thấy, liền đứng
dậy nghinh đón và nói: ‹Hăy chờ chút, nầy Long vương!
Xin vui ḷng đưa cho tôi chuỗi ngọc dưới
cổ.›
«Phạm chí
nói xong thuyết kệ:
Nay ta
cần chuỗi ngọc,
Anh lạc
dưới cổ ngươi.
Hăy tỏ ḷng tin ưa,
Cho ta
viên ngọc đó.
«Long vương
bèn trả lời Phạm chí bằng bài kệ:
Của
báu tôi có được,
Do từ viên ngọc này;
Ông lại muốn cầu xin,
Thôi không gặp nhau nữa.
Đoan chánh, đẹp, tinh sạch,
Xin ngọc khiến tôi sợ;
Thôi không gặp nhau nữa,
Cho ông ngọc làm ǵ?
«Long vương tức thời trở lại cung, không xuất hiện đến nữa.»
[585a1] Lúc bấy giờ, đức Thế tôn liền nói kệ:
Xin nhiều người không ưa,
Xin quá thành thù ghét;
Phạm chí xin ngọc rồng,
Rồng không trở lại nữa!
«Tỳ-kheo, các ngươi nên biết, cho đến súc sanh c̣n không ưa người xin, huống là đối với loài người, xin nhiều không nhàm chán mà không làm cho chán ghét? Tỳ-kheo Khoáng dă là người ngu si, riêng làm pḥng xá lớn, có quá nhiều yêu sách... (nói đầy đủ như trước).»
Đức Thế tôn lại bảo các tỳ-kheo:
«Xưa kia, một thuở nọ, ta ở nơi vườn Cấp-cô-độc, trong rừng cây Kỳ-đà, nước Xá-vệ. Khi ấy, có một tỳ-kheo[61] đến chỗ ta, cúi đầu lạy dưới chân, rồi ngồi qua một bên, ta hỏi thăm uỷ lạo rằng, ‹Các người sống có được an ổn không? Không khổ v́ sự khất thực chăng?›
«Tỳ-kheo ấy trả lời: ‹Chúng con sống được an ổn, không phải gặp sự khó khăn v́ khất thực. Nhưng con ở trong rừng, có một điều lo ngại chính là, vào nửa đêm bọn chim kêu la bi thảm, làm rối loạn định tâm của con. Con khốn đốn v́ việc này.›
«Đức Phật hỏi các tỳ-kheo: ‹Các ông có muốn bầy chim này không đến nơi rừng nầy nghỉ đêm nữa hay không?›
«Tỳ-kheo thưa với đức Phật: ‹Thật sự chúng con không muốn bầy chim ấy trở lại nghỉ đêm nơi rừng nầy nữa.›
«Đức Phật bảo các tỳ-kheo: ‹Các ông ŕnh, khi nào bầy chim trở lại nghỉ đêm, nói với chúng nó rằng, Cho ta xin hai cái cánh, ta có việc cần dùng nó.›
«Lúc ấy,[62] các tỳ-kheo kia sau khi ghi nhớ lời dạy của Ta, bèn ŕnh khi bầy chim kia trở lại nghỉ đêm nơi rừng; vào lúc nửa đêm, đến chỗ bầy chim kia, nói, ‹Nay ta cần dùng hai cái cánh của ngươi, ngươi đem cho ta đi!›
«Khi ấy, bầy chim, nghĩ thầm, ‹Tỳ-kheo này xin ta như vậy.› Nghĩ xong, liền bay ra khỏi rừng, từ đó không trở lại nữa.»
Đức Phật bảo các tỳ-kheo:
«Các ông nên biết, cho đến loài cầm thú c̣n không thích bị người xin, huống là đối với người cầu xin đ̣i hỏi nhiều, mà không sinh chán ghét sao?
«Tỳ-kheo Khoáng dă là người ngu si, làm pḥng xá lớn riêng, có qua nhiều yêu sách... (nói đầy đủ như trước).»
Rồi đức Phật bảo các tỳ-kheo:
«Xưa kia có con trai nhà tộc tánh, tên là Lại-tra-bà-la,[63] xuất gia hành đạo cho đến đối với nhà của cha mẹ mà cũng hoàn toàn không đến xin. Khi ấy, ông cha nói với Lại-tra-bà-la:
«Con biết chăng, ta tự nghiệm xét, ít có người không đến nhà cha xin. Con là con của cha, tại sao không đến nhà cha để xin?
«Khi ấy,
Lại-tra-bà-la nói kệ cho cha nghe:
Cầu
nhiều, người không ưa.
Cầu
không được, sinh oán.
Cho
nên con không xin,
Sợ
sanh thêm bớt vậy.
«Tỳ-kheo
nên biết, Lại-tra-bà-la, đối với nhà của cha
ḿnh c̣n không đến xin, huống là các tỳ-kheo, đối
với nhà cư sĩ, lại đến khất cầu đ̣i
hỏi nhiều, khiến cho họ không ưa.»
Đức
Thế tôn dùng vô số phương tiện quở trách các
tỳ-kheo khất cầu phi thời, khất cầu không
biết chán, khất cầu bất chánh. Đức Thế
tôn dùng vô số phương tiện khen ngợi sự
khất cầu đúng thời, khất cầu một cách
vừa phải, khất cầu chơn chánh; rồi bảo
các tỳ-kheo:
«Tỳ-kheo
Khoáng dă là người ngu si, là nơi trồng nhiều
giống hữu lậu, là kẻ phạm giới nầy
ban đầu. Từ nay về sau, Ta v́ các tỳ-kheo kết
giới, tập mười cú nghĩa, cho đến,
để chánh pháp tồn tại lâu dài.»
Muốn nói
giới nên nói như vầy:
Tỳ-kheo
nào, tự khất cầu để cất thất, không có
thí chủ, tự làm cho ḿnh, cần phải làm đúng lượng.
Trong đây đúng lượng là dài mười hai gang tay
Phật, bên trong rộng bảy gang tay phật. Phải
mời các tỳ-kheo đến chỉ định nơi
chốn. Các tỳ-kheo ấy cần chỉ định nơi
chốn, là nơi không có nguy hiểm, nơi không bị bít
lối. Nếu tỳ-kheo, nơi có nguy hiểm, nơi
bị bít lối, tự khất cầu để cất
thất, không có thí chủ, tự làm cho ḿnh, không mời các
tỳ-kheo đến để chỉ định nơi
chốn, hoặc làm quá lượng định,
tăng-già-bà-thi-sa.
Tỳ-kheo:
nghĩa như trên.
Tự
khất cầu:
vị
kia khất cầu yêu sách chỗ này chỗ kia.
Thất
[64]: tức là pḥng.
Không có
chủ:[65] không có một người, hai người, hay nhiều
người đứng ra cất.
Tự làm
cho ḿnh:[66] tự ḿnh t́m cầu, tự
ḿnh làm lấy.
Đúng lượng:
dài mười hai
gang tay Phật, bên trong rộng bảy gang tay Phật.[67]
Chỗ
nguy hiểm:[68] là chỗ có hổ lang, sư tử, các thú dữ, cho đến
loài kiến. Nếu tỳ-kheo không bị các loài trùng
kiến hay các loài thú gây năo hại, th́ nên dọn khu
đất cho bằng phẳng; hoặc có gốc cây, đá,
gai gốc, th́ hăy sai người đào bỏ. Hoặc có
hang, hầm, mương, rănh, ao, ng̣i, th́ hăy cho người
lấp đi. Hoặc sợ nước ngập, hăy làm
đê để chắn. Hoặc chỗ đất có người
nói là của họ, th́ nên cùng xử đoán, chớ
để người khác tranh căi. Đó gọi là chỗ
nguy hiểm.
Chỗ
bị bít lối:[69] nghĩa là nơi không đủ cho chiếc xe chở
cỏ[70] quay đầu để
tới lui, như vậy gọi là chỗ bị bít
lối.
Tỳ-kheo
này xem coi, nơi không có nguy hiểm, không bị bít lối
rồi, đến trong Tăng cởi bỏ giày dép,
trống vai bên hữu, quỳ gối bên hữu chấm đất,
chắp tay tác bạch:[71]
Đại đức Tăng xin lắng nghe!
Tôi Tỳ-kheo tên là..., tự khất cầu để cất thất, không có thí chủ, tự làm cho
ḿnh. Nay tôi đến trong Tăng cầu xin biết cho đó là chỗ không nguy hiểm, không
bị bít lối.
Bạch như
vậy ba lần.
Lúc bấy
giờ, chúng Tăng nên quan sát tỳ-kheo nầy có thể
tin cậy được không? Nếu có thể tin cậy
th́ nên cho phép cất. Nếu không thể tin cậy th́
tất cả chúng tăng nên đến nơi đó để
xem xét. Nếu chúng Tăng không thể đi th́ nên sai vị
Tăng nào[72] có thể tin cậy đến
đó để quan sát. Nếu nơi đó có nguy hiểm,
bị bít lối th́ không nên cho. Nếu không có nguy hiểm mà
bị bít lối th́ cũng không nên cho. Nơi có nguy hiểm
mà không bị bít lối cũng không cho. Chỗ không nguy
hiểm, không bị bít lối mới cho. Nơi chốn đă
ổn định như vậy rồi, trong chúng sai
một người có khả năng tác yết-ma. Vị
ấy có thể là thượng tọa, thứ tọa,
hoặc tụng luật hay không tụng luật, nên tác
bạch:
Đại đức Tăng xin
lắng nghe! Tỳ-kheo này tên là..., tự khất cầu để cất thất, tự cất không có thí
chủ. Nay đến trước chúng Tăng xin chỉ định nơi chốn là nơi không nguy hiểm,
không bị bít lối. Nếu thời gian thích hợp đối với Tăng, Tăng chấp thuận, chỉ
định nơi chốn không nguy hiểm, không bị bít lối cho tỳ-kheo này. Đây là lời tác
bạch.
Đại đức
Tăng xin lắng nghe! Tỳ-kheo
này tên là..., tự khất cầu để cất thất, tự cất cho ḿnh, không có thí chủ. Nay,
tỳ-kheo này đến trước Tăng xin chỉ định nơi chốn[73] là nơi không có nguy hiểm, không bị
bít lối. Nay, Tăng chỉ định nơi chốn cho
tỳ-kheo tên là..., nơi không có nguy hiểm, không bị bít
lối. Các trưởng lăo nào chấp thuận, Tăng nay
chỉ định nơi chốn cho tỳ-kheo tên là..., nơi
không có nguy hiểm, không bị bít lối, th́ im lặng. Ai
không chấp nhận, xin nói.
Tăng
đă chỉ định nơi chốn cho tỳ-kheo tên
là..., nơi không có nguy hiểm, không bị bít lối, v́ im lặng.
Việc nầy tôi ghi nhận như vậy.
Vị
tỳ-kheo cất pḥng nên biết, từ khi khởi công
đặt đá, đắp đất, hay vắt bùn, cho đến
khi trét bùn sau cùng, hoàn thành toàn bộ, mà không được
Tăng chỉ định nơi chốn, làm quá lượng,
nơi nguy hiểm, bị bít lối: phạm hai
tăng-già-bà-thi-sa, hai đột-kiết-la.
Tăng không
chỉ định nơi chốn, cất quá lượng,
nơi có nguy hiểm, nhưng không bị bít lối: hai
tăng-già-bà-thi-sa, một đột-kiết-la.
Tăng không
chỉ định nơi chốn, cất quá lượng,
tuy nơi không nguy hiểm, nhưng bị bít lối:
một tăng-già-bà-thi-sa, hai đột-kiết-la.
Tăng không
chỉ định nơi chốn, tuy không cất quá lượng,
nhưng cất nơi nguy hiểm, bị bít lối:
một tăng-già-bà-thi-sa, hai đột-kiết-la.
Tăng không
chỉ định nơi chốn, không cất quá lượng,
nơi nguy hiểm, không bị bít lối, phạm một
tăng-già-bà-thi-sa, một đột-kiết-la.
Tăng không
chỉ định nơi chốn, không cất quá lượng,
nơi không nguy hiểm nhưng bị bít lối, phạm
một tăng-già-bà-thi-sa, một đột-kiết-la.
Tăng đă
chỉ định nơi chốn, nhưng cất quá lượng,
[586a1] nơi có nguy hiểm, bị
bít lối: một tăng-già-bà-thi-sa, hai
đột-kiết-la.
Tăng đă
chỉ định nơi chốn, nhưng cất quá lượng,
tuy cất nơi có nguy hiểm nhưng không bị bít
lối: một tăng-già-bà-thi-sa, một
đột-kiết-la.
Tăng đă
chỉ định nơi chốn, nhưng cất quá lượng;
nơi không nguy hiểm, nhưng bị bít lối: một
tăng-già-bà-thi-sa, một đột-kiết-la.
Tăng đă
chỉ định nơi chốn, không cất quá lượng,
nơi có nguy hiểm nhưng không bị bít lối: một
đột-kiết-la.
Tăng đă
chỉ định nơi chốn, không cất quá lượng,
nơi không nguy hiểm, nhưng bị bít lối: một
đột-kiết-la.
Tăng đă
chỉ định nơi chốn, nhưng cất quá lượng,
nơi không nguy hiểm, không bị bít lối: một
tăng-già-bà-thi-sa.
Nếu
Tăng tỳ-kheo không chỉ định nơi chốn,
cất quá lượng, nơi có nguy hiểm, bị bít
lối, tự cất thất, hoàn thành, phạm
tăng-già-bà-thi-sa, hai đột-kiết-la; cất mà không
thành, phạm hai thâu-lan-giá, hai đột-kiết-la.
Nếu sai
bảo người khác cất, thành th́ phạm hai
tăng-già-bà-thi-sa, hai đột-kiết-la;[74] không thành th́ phạm hai
thâu-lan-giá, hai đột-kiết-la. Nếu v́ người
khác cất thất, mà thành th́ phạm hai thâu-lan-giá, hai
đột-kiết-la; không thành, phạm bốn
đột-kiết-la.
Nếu khi cất thất mà dùng dây đo đất đúng lượng,
nhưng người cất quá lượng, th́
người cất phạm. Nếu tỳ-kheo sai người
đặt dây mực để cất, người
nhận lời sai bảo nói: «Cất như pháp», mà cất
quá lượng th́ người nhận lời ấy
phạm. Nếu người ấy lại sai bảo
người khác coi theo dây mực và được làm như
pháp, không báo trở lại mà cất th́ phạm. Nếu sai
người đặt dây mực mà cất tức là
cất như pháp; người dạy không hỏi có nên như
pháp cất không? Người dạy phạm.
Nếu Tăng
không chỉ định nơi chốn, có ư tưởng
không chỉ định nơi chốn, phạm
tăng-già-bà-thi-sa. Tăng không chỉ định nơi
chốn, nghi, thâu-lan-giá. Tăng không chỉ định nơi
chốn, có ư tưởng Tăng chỉ định nơi
chốn,
thâu-lan-giá. Tăng
đă chỉ định nơi chốn, có ư tưởng Tăng
không chỉ định nơi chốn, thâu-lan-giá. Tăng đă
chỉ định nơi chốn, có nghi, thâu-lan-giá. Cất
quá lượng cũng như vậy.
Nếu có
nguy hiểm, tưởng có nguy hiểm,
đột-kiết-la. Có nguy hiểm, nghi,
đột-kiết-la. Có nguy hiểm, tưởng không nguy
hiểm, đột-kiết-la. Không nguy hiểm, tưởng
có nguy hiểm, đột-kiết-la. Không nguy hiểm, nghi,
đột-kiết-la. Nơi bị bít lối cũng như
vậy.
Tỳ-kheo-ni,
thâu-lan-giá. Thức-xoa-ma-na, sa-di, sa-di-ni th́
đột-kiết-la. Đó gọi là phạm.
Sự
không phạm:
cất đúng lượng, cất giảm lượng, Tăng
chỉ định nơi chốn, nơi không nguy hiểm,
nơi không bị bít lối, đo như pháp. Hoặc v́ Tăng
mà cất, v́ Phật mà cất, cất làm giảng đường,
am bằng cỏ, am bằng lá, hoặc cất thất
nhỏ đủ ở dung thân, hoặc cất cho nhiều
người ở, đó gọi là không phạm.
Người
không phạm:
người
phạm đầu tiên khi chưa chế giới;
người si cuồng loạn tâm, thống năo, bức
bách.
Lúc bấy
giờ, đức Thế tôn ở trong vườn
Cừ-sư-la,[76] tại nước
Câu-thiểm-di.[77] Khi ấy, Vua Ưu-điền[78] nói
cùng Tôn giả Xiển-đà,[79] là bạn tri thức thân
hữu, rằng:
«Tôi muốn
làm cho ngài một cái nhà. Ngài muốn cái nhà đó đẹp
như thế nào cũng được. Địa điểm
nào tốt có thể xây cất pḥng xá, cũng tùy ư ngài
chọn.»
Tôn giả
trả lời:
«Tốt
đẹp thay!»
Lúc bấy
giờ, gần thành Câu-thiểm-di có cây thần là
Ni-câu-luật.[80] Nhiều người qua
lại, cũng như voi ngựa xe cộ thường
nghỉ mát dưới gốc cây đó. Tôn giả
Xiển-đà đến chặt cây kia để cất
nhà lớn. Các cư sĩ thấy vậy, đều chê
trách: «Sa-môn Thích tử không có tàm quư, đoạn mạng
chúng sanh. Bên ngoài tự xưng rằng ta biết Chánh pháp.
Như vậy làm ǵ có Chánh pháp. Cây đại thọ tốt
đẹp như vậy, nhiều người tới lui,
voi, ngựa, xe cộ thường nghỉ mát dưới
gốc cây đó, mà lại đến chặt để làm
nhà lớn.»
Lúc ấy,
trong số các tỳ-kheo nghe được, có vị
thiểu dục tri túc, sống hạnh đầu đà, ưa
học giới, biết tàm quư, hiềm trách Xiển-đà
rằng: «Cây đại thọ tốt như vậy,
nhiều người tới lui, voi ngựa xe cộ thường
đến nghỉ mát dưới gốc cây, sao lại đến
chặt để làm nhà lớn?»
Các
tỳ-kheo quở trách rồi, đến chỗ đức
Thế tôn, đảnh lễ dưới chân Phật,
rồi ngồi qua một bên, đem nhơn duyên nầy
tŕnh lên đức Phật, một cách đầy đủ.
Đức
Thế tôn dùng nhơn duyên nầy tập hợp các
tỳ-kheo. Ngài biết mà vẫn cố ư hỏi
Xiển-đà:
«Có thật
ngươi đă làm sự việc như vậy chăng?»
Xiển-đà
thưa:
«Kính
bạch đức Thế tôn, sự việc đúng như
vậy.»
Đức
Thế tôn quở trách:
«Việc làm
của ngươi là sai quấy, chẳng phải oai nghi,
chẳng phải pháp sa-môn, chẳng phải tịnh
hạnh, chẳng phải hạnh tùy thuận, làm việc
không nên làm.»
Đức
Thế tôn dùng vô số phương tiện quở trách
rồi bảo các tỳ-kheo:
«Kẻ ngu
si này, là nơi trồng nhiều giống hữu lậu, là
người phạm giới này đầu tiên. Từ nay
về sau v́ các Tỳ-kheo kiết giới, tập mười
cú nghĩa, cho đến, để chánh pháp tồn tại
lâu dài.»
Muốn
thuyết giới nên thuyết như vầy:
Tỳ-kheo
nào, muốn cất chùa lớn, có thí chủ làm cho ḿnh,
cần phải mời các tỳ-kheo khác đến chỉ định
nơi chốn. Các tỳ-kheo ấy cần chỉ định
nơi chốn, là nơi không có nguy hiểm, nơi không
bị bít lối. Nếu tỳ-kheo, nơi có nguy hiểm, nơi
bị bít lối, cất chùa lớn, có thí chủ làm cho
ḿnh, không mời các tỳ-kheo đến để chỉ định
nơi chốn, tăng-già-bà-thi-sa.
Tỳ-kheo: nghĩa như trên.
Lớn: dùng nhiều tiền
của và vật liệu.[81]
Có chủ: hoặc một, hai hoặc
số đông người.
Làm cho ḿnh: v́ thân ḿnh mà làm.
Chỗ
nguy hiểm: là chỗ có hổ lang, sư
tử, các thú dữ, cho đến loài kiến. Nếu
tỳ-kheo không bị các loài trùng kiến hay các loài thú gây năo
hại, th́ nên dọn khu đất cho bẳng phẳng;
hoặc có gốc cây, đá, gai gốc, th́ hăy sai người
đào bỏ. Hoặc có hang, hầm, mương, rănh, ao,
ng̣i, th́ hăy cho người lấp đi. Hoặc sợ nước
ngập, hăy làm đê để chắn. Hoặc chỗ đất
có người nói là của họ, th́ nên cùng xử đoán,
chớ để người khác tranh căi. Đó gọi là
chỗ không bị nguy hiểm.
Chỗ
bị bít lối: nghĩa là nơi không đủ
cho chiếc xe chở cỏ[82] quay đầu để
tới lui, như vậy gọi là chỗ bị bít
lối.
Tỳ-kheo
này xem coi, nơi không có nguy hiểm, không bị bít lối
rồi, đến trong Tăng cởi bỏ giày dép,
trống vai bên hữu, quỳ gối bên hữu chấm đất,
chắp tay tác bạch:
Đại đức
tăng xin lắng nghe! Tôi Tỳ-kheo tên là..., muốn cất
chùa lớn, có thí chủ làm cho ḿnh, nay đến trước
Tăng, xin chỉ định cho chỗ không nguy hiểm,
không bị bít lối.
Lần
thứ hai, lần thứ ba cũng thưa như vậy.
Lúc bấy giờ, chúng tăng nên quan sát tỳ-kheo nầy
có thể tin cậy được không? Có trí tuệ không?
Nếu có thể tin cậy, có trí tuệ, th́ nên tác
yết-ma cho phép cất. Nếu không thể tin cậy, không
có trí tuệ, th́ nên cử một số tỳ-kheo, hoặc
sai tỳ-kheo có trí tuệ, đáng tin cậy, đến nơi
đó để xem xét. Nếu nơi đó có nguy hiểm,
bị bít lối th́ không nên cho. Nếu không có nguy hiểm mà
bị bít lối th́ cũng không nên cho. Nơi có nguy hiểm
mà không bị bít lối cũng không cho. Chỗ không nguy
hiểm, không bị bít lối mới cho. Nơi chốn đă
ổn định như vậy rồi, trong chúng sai
một người có khả năng như đă nói tác
yết-ma. Nên tác bạch:
Đại
đức
tăng xin lắng nghe! Tỳ-kheo nầy tên là..., muốn cất
chùa lớn, có thí chủ làm cho ḿnh, nay đến trước
Tăng xin chỉ định nơi không nguy hiểm, không bị
bít lối. Nếu thời gian thích hợp đối với
Tăng, Tăng chấp thuận chỉ định cho tỳ-kheo
tên là..., chỗ không nguy hiểm, không bị bít lối. Đây
là lời tác bạch:
Đại đức
tăng xin lắng nghe! Tỳ-kheo tên là..., muốn cất
chùa lớn, có thí chủ làm cho ḿnh, nay đến Tăng xin
chỉ định chỗ không nguy hiểm, không bị bít lối.
Nay Tăng trao cho tỳ-kheo tên là..., yết-ma chỉ định
chỗ không nguy hiểm, không bị bít lối. Chư đại
đức nào chấp thuận Tăng trao cho tỳ-kheo tên
là..., yết-ma chỉ định chỗ không nguy hiểm,
không bị bít lối th́ im lặng; ai không đồng ư xin
nói. Tăng đă thuận cho [587a1] tỳ-kheo tên là..., yết-ma chỉ định
chỗ không nguy hiểm, không bị bít lối rồi, nên im
lặng. Việc ấy ghi nhận như vậy.
Vị
tỳ-kheo cất pḥng nên biết, từ khi khởi công
đặt đá, đắp đất, hay vắt bùn, cho đến
khi trét bùn sau cùng, hoàn thành toàn bộ, mà không được
Tăng chỉ định nơi chốn, nơi nguy
hiểm, bị bít lối, phạm một
tăng-già-bà-thi-sa, hai đột-kiết-la.
Tăng không
chỉ định nơi chốn, chỗ có nguy hiểm nhưng
không bị bít lối, phạm một tăng-già-bà-thi-sa,
một đột-kiết-la.
Tăng không
chỉ nơi chốn mà cất nơi không nguy hiểm nhưng
bị bít lối, phạm một tăng-già-bà-thi-sa, một
đột-kiết-la.
Tăng đă
chỉ định nơi chốn mà cất nơi có nguy
hiểm, bị bít lối, phạm hai
đột-kiết-la.
Tăng đă
chỉ định nơi chốn mà cất nơi có nguy
hiểm, nhưng không bị bít lối, phạm một
đột-kiết-la.
Tăng đă
chỉ định nơi chốn, mà cất nơi không nguy
hiểm nhưng bị bít lối, phạm một
đột-kiết-la.
Tăng không
chỉ định nơi chốn, nhưng cất nơi
không nguy hiểm, không bị bít lối, phạm một
tăng-già-bà-thi-sa.
Nếu
tỳ-kheo, Tăng không chỉ định nơi chốn, nơi
có nguy hiểm, bị bít lối, cất pḥng lớn, có thí
chủ cất cho ḿnh, cất xong, phạm một
tăng-già-bà-thi-sa, hai đột-kiết-la; cất không
thành, phạm một thâu-lan-giá, hai đột-kiết-la.
Nếu sai bảo người cất th́ phạm một
tăng-già-bà-thi-sa, hai đột-kiết-la; không thành
phạm một thâu-lan-giá, hai đột-kiết-la. V́ người
khác khởi công xây cất nhà mà hoàn thành th́ phạm một
thâu-lan-giá, hai đột-kiết-la; cất mà không thành
phạm ba đột-kiết-la.
Tăng không
chỉ định nơi chốn, có ư tưởng không
chỉ định nơi chốn, phạm
tăng-già-bà-thi-sa. Tăng không chỉ định nơi
chốn, sanh nghi, phạm thâu-lan-giá. Tăng không chỉ định
nơi chốn, có ư tưởng là chỉ định nơi
chốn, phạm thâu-lan-giá.
Tăng đă
chỉ định nơi chốn, tưởng không chỉ
định nơi chốn, phạm thâu-lan-giá. Tăng đă
chỉ định nơi chốn, sanh nghi, phạm
thâu-lan-giá. Có nguy hiểm, tưởng có nguy hiểm; bị
bít lối, tưởng có bị bít lối, đều
cũng dùng năm câu như vậy.
Tỳ-kheo-ni,
thâu-lan-giá. Thức-xoa-ma-na, sa-di, sa-di-ni phạm
đột-kiết-la. Đó gọi là phạm.
Sự
không phạm:
tăng chỉ định nơi
chốn, cất nơi không nguy hiểm, không bị bít
lối, v́ Tăng, v́ Phật đồ, giảng đường,
am bằng tranh, am bằng lá, cái thất nhỏ đủ
dung thân, v́ nhiều người xây cất thất th́ không
phạm.
Người
không phạm:
người
phạm đầu tiên khi chưa chế giới;
người si cuồng loạn tâm, thống năo, bức
bách.
Một
thời, đức Phật ở trong núi Kỳ-xà-quật,
tại thành La-duyệt-kỳ. Bấy giờ, có Tôn giả Đạp-bà-ma-la
Tử
[83] đắc A-la-hán, đang
thiền tọa tư duy tại chỗ thanh vắng, tâm
tự nghĩ rằng: «Thân này không bền chắc. Nay ta nên
dùng phương tiện nào để t́m cầu sự
bền chắc?» Tôn giả lại nghĩ: «Nay ta nên tận
lực cúng dường bằng cách phân phối ngọa
cụ trong Tăng và theo thứ lớp mời Tăng đi
phó trai chăng?»
Khi ấy,
vào buổi xế chiều, Đạp-bà-ma-la Tử rời
khỏi chỗ thiền tịnh, sửa lại y phục, đến
chỗ đức Thế tôn, đảnh lễ
dưới chân Phật, rồi ngồi qua một bên,
bạch đức Thế tôn:
«Vừa
rồi, khi đang thiền tọa tư duy tại chỗ
thanh vắng, con tự nghĩ rằng: ‹Thân này không bền
chắc. Nay ta nên dùng phương tiện nào để t́m
cầu sự bền chắc? Ta có nên tận lực cúng
dường bằng cách phân phối ngọa cụ trong Tăng
và theo thứ lớp mời Tăng đi phó trai chăng?›»
Đức
Thế tôn bảo các tỳ-kheo:
«Nên sai Đạp-bà-ma-la
Tử làm người phân phối ngọa cụ cho Tăng,
và theo thứ tự mời Tăng đi thọ thực.»
Bạch
nhị yết-ma, trong chúng nên sai người có
khả năng như đă nói, tác bạch như vầy:
«Đại đức
Tăng xin lắng nghe, nếu thời gian thích hợp đối
với Tăng, Tăng chấp thuận sai Đạp-bà-ma-la
Tử phân phối ngọa cụ cho Tăng, và theo thứ tự
mời Tăng đi phó trai. Đây là lời tác bạch.
«Đại đức
tăng xin lắng nghe, nay Tăng sai Đạp-bà-ma-la Tử
phân phối ngoạ cụ cho Tăng, và theo thứ tự mời
Tăng đi thọ thực. Các trưởng lăo nào chấp
thuận Tăng sai Đạp-bà-ma-la Tử phân phối ngọa
cụ cho Tăng, và theo thứ tự mời Tăng đi
phó trai, th́ im lặng; ai không đồng ư xin nói.
«Tăng đă
chấp thuận sai Đạp-bà-ma-la Tử phân phối ngọa
cụ cho Tăng, và theo thứ tự mời Tăng đi
phó trai rồi, nên im lặng. Việc nầy tôi ghi nhận
như vậy.»
Lúc ấy, Đạp-bà-ma-la
Tử liền v́ Tăng phân phối ngọa cụ.
Những vị cùng ư hướng th́ thành cộng
đồng[84]: A-luyện-nhă cộng đồng
với A-luyện-nhă, khất thực[85] cộng đồng với khất
thực, nạp y cộng đồng với nạp y,[86] không làm pháp dư thực
cộng đồng với không làm pháp dư thực,[87] nhất tọa thực
cộng đồng với nhất tọa thực, ăn
một vắt cộng đồng với ăn một
vắt, ngồi nơi g̣ mả cộng đồng với
ngồi nơi g̣ mả, ngồi nơi chỗ trống
cộng đồng với ngồi nơi chỗ trống,
ngồi dưới bóng cây cộng đồng với
ngồi dưới bóng cây, thường ngồi cộng đồng
với thường ngồi, tùy tọa cộng đồng
với tùy tọa, ba y cộng đồng với ba y,
bối-nặc[88] cộng đồng với
bối-nặc, đa văn cộng đồng với đa
văn, pháp sư cộng đồng với pháp sư, tŕ
luật cộng đồng với tŕ luật, tọa
thiền cộng đồng với tọa thiền.
Bấy
giờ, nơi La-duyệt-kỳ có tỳ-kheo khách đến,
Đạp-bà-ma-la Tử liền theo thứ tự thích
hợp phân phối ngọa cụ. Khi ấy có một trưởng
lăo tỳ-kheo, xẩm chiều, lên núi Kỳ-xà-quật. Tôn
giả Đạp-bà-ma-la Tử từ nơi tay phát ra ánh
sáng để phân phối ngọa cụ. Tôn giả nói:
«Đây là
pḥng. Đây là giường dây. Đây là giường cây. Đây
là nệm lớn, nệm nhỏ. Đây là gối nằm. Đây
là đồ trải đất. Đây là ống nhổ. Đây
là đồ đựng nước tiểu. Đây là nơi
đại tiện. Đây là tịnh địa. Đây là
bất tịnh địa.»
Đức
Thế tôn khen ngợi rằng:
«Trong hàng đệ
tử của ta, người phân phối ngọa cụ cho
Tăng, Đạp-bà-ma-la Tử là đệ nhất.»
Khi ấy,
có tỳ-kheo Từ Địa
[89] đến thành La-duyệt. Đạp-bà-ma-la
Tử phân phối ngọa cụ cho tỳ-kheo khách, tùy theo
thứ bậc thích hợp, kể từ hàng Thượng
tọa. Tỳ-kheo Từ Địa kia là bậc hạ
tọa ở trong chúng, nên nhận được pḥng
xấu, ngọa cụ xấu. Từ Địa bèn nổi
sân nhuế, nói: ‹Đạp-bà-ma-la Tử thiên vị, ưa
thích người nào th́ phân phối pḥng tốt, ngọa
cụ tốt. Người nào không ưa thích th́ trao pḥng
xấu, ngọa cụ xấu. Tại sao chúng tăng
lại sai người có sự thiên vị như vậy mà
phân phối ngọa cụ của Tăng?›
Sáng hôm sau, Đạp-bà-ma-la
Tử, mời chư Tăng theo thứ tự đi phó
trai.
Khi ấy,
trong thành La-duyệt, có một đàn-việt thường
mỗi năm lại thết một bữa cơm ngon để
cúng dường Tăng. Từ Địa tỳ-kheo hôm
ấy đến phiên được mời đến đó.
Nhà đàn-việt kia nghe Từ Địa tỳ-kheo sẽ
đến thọ thực theo thứ tự. Họ bèn
trải phu cụ tệ xấu ngoài ngơ để đón,
tọa cụ và thức ăn cũng tồi tệ dùng để
thiết đăi. Tỳ-kheo Từ Địa nhận được
thức ăn xấu như vậy lại càng sân nhuế,
nói:
«Đạp-bà-ma-la
Tử thiên vị, ưa thích người nào th́ phân phối
pḥng tốt, ngọa cụ tốt. Người nào không ưa
thích th́ trao pḥng xấu, ngọa cụ xấu. Ông không ưa
chúng tôi nên trao cho tôi pḥng xấu, ngọa cụ xấu. Sáng
hôm nay v́ không thích chúng tôi nên lại mời chúng tôi đến
thọ thức ăn tồi. Tại sao chúng tăng lại
sai tỳ-kheo có thiên vị như vậy là người v́ Tăng
phân phối ngọa cụ và mời Tăng đi phó trai?»
Bấy
giờ, trong thành La-duyệt, có một tỳ-kheo-ni tên là
Từ,[90] em gái của tỳ-kheo Từ Địa,
nghe tỳ-kheo Từ Địa đến thành La-duyệt,
liền đến chỗ tỳ-kheo thăm hỏi:
«Đi đường
xa có mệt nhọc không? Có vất vả lắm không?»
Với
những lời thăm hỏi tốt đẹp như
vậy, mà tỳ-kheo Từ Địa làm thinh không trả
lời. Cô Tỳ-kheo-ni hỏi:
«Thưa đại
đức! Em có lỗi ǵ mà Đại đức không
đáp?»
Tỳ-kheo
Từ Địa nói:
«Cần ǵ
nói chuyện với cô? Tôi đang bị Đạp-bà-ma-la Tử
quấy nhiễu, mà cô không thể trợ giúp tôi.»
Cô
tỳ-kheo-ni hỏi:
«Muốn em
làm những phương tiện ǵ để khiến Đạp-bà-ma-la
Tử không quấy nhiễu Đại đức?»
Tỳ-kheo
Từ Địa nói:
«Cô chờ
khi nào Phật và Tăng tỳ-kheo họp, đến
giữa chúng nói như vầy: ‹Thưa Chư Đại đức!
Thật là điều không thiện, không thích hợp, không
tốt đẹp, không tùy thuận, điều không nên,
không hợp thời! Tôi vốn nương vào nơi không có
sự sợ sệt, sự ưu năo, tại sao ngày nay
lại sanh sợ sệt ưu năo? Tại sao trong nước
lại sanh ra lửa? Đạp-bà-ma-la Tử nầy [588a1] đă phạm đến tôi.› Chúng
Tăng liền ḥa hợp làm pháp diệt tẩn. Như
vậy, y không c̣n đến gây quấy nhiễu anh nữa.»
Cô
tỳ-kheo-ni nói:
«Điều
này có khó ǵ? Em có thể làm được.»
Rồi th́,
tỳ-kheo-ni Từ đến giữa Tăng,…
được nói như trên.[91]
Lúc ấy, Đạp-bà-ma-la
Tử ngồi cách Đức Phật không xa. Đức
Thế tôn biết mà vẫn hỏi
«Ông có nghe
những ǵ tỳ-kheo-ni này nói hay chăng?»
Tôn giả
thưa:
«Bạch
Thế tôn con có nghe. Thế tôn biết điều đó.»
Đức
Thế tôn bảo:
«Nay không nên
trả lời như vậy. Thật th́ nói là thật. Không
thật th́ nói không thật.»
Đạp-bà-ma-la
Tử nghe đức Thế tôn dạy như vậy
rồi, liền từ chỗ ngồi đứng dậy,
bày vai bên hữu, quỳ gối phải xuống đất,
chấp tay bạch phật:
«Con từ
khi sanh đến nay chưa từng nhớ trong mộng
hành bất tịnh, huống là đối với lúc
tỉnh mà hành bất tịnh.»
Đức
Thế tôn bảo:
«Lành thay,
lành thay, Đạp-bà-ma-la Tử, ông nên nói như vậy.»
Khi ấy, đức
Thế tôn bảo các tỳ-kheo:
«Các ông nên
kiểm vấn tỳ-kheo Từ Địa này. Chớ
để có sự vu khống bằng tội phi phạm
hạnh không căn cứ cho Tỳ-kheo Đạp-bà-ma-la Tử
là người thanh tịnh này. Nếu vu khống bằng
tội phi phạm hạnh không căn cứ th́ mắc
trọng tội.»
Các
tỳ-kheo thưa rằng:
«Thật
vậy, bạch Thế tôn.»
Các
tỳ-kheo vâng lời Phật dạy, t́m đến chỗ
tỳ-kheo Từ Địa để kiểm vấn
gốc ngọn:
«Việc này
thế nào? Có thật vậy không? Chớ vu khống
bằng tội phi phạm hạnh không căn cứ.
Tỳ-kheo Đạp-bà-ma-la Tử này là người thanh
tịnh. Nếu vu khống bằng tội phi phạm
hạnh không căn cứ th́ mắc trọng tội.»
Khi
tỳ-kheo Từ Địa bị các tỳ-kheo cật
vấn, báo cáo rằng:
«Tôi biết
Đạp-bà-ma-la Tử là người phạm hạnh
thanh tịnh, không có việc làm như vậy. Nhưng tôi đến
thành La-duyệt, ông ấy v́ Tăng phân pḥng xá, ngọa
cụ; đă trao cho chúng tôi pḥng xấu, ngọa cụ
xấu. Tôi liền sanh tâm bất nhẫn, nói: Đạp-bà-ma-la
Tử có thiên vị. Thích ai th́ phân cho pḥng tốt, ngọa
cụ tốt. Không thích ai th́ phân cho pḥng xấu, ngọa
cụ xấu. Do không thích tôi nên chia cho tôi pḥng xấu,
ngọa cụ xấu. Rồi theo thứ tự mời
thọ thực th́ lại mời tôi đến chỗ có
thức ăn dở. Do vậy, tôi càng thêm oán hận
bội phần, nói rằng: Tại sao Tăng lại giao
cho người có thiên vị như vậy phân chia pḥng,
ngọa cụ và phân chia thứ tự mời đi thọ
thực? Nhưng Đạp-bà-ma-la Tử này lại người
phạm hạnh thanh tịnh, không có việc làm như
vậy.»
Trong các
tỳ-kheo nghe, có vị thiểu dục tri túc, hành hạnh đầu
đà, ưa học giới, biết tàm quư hiềm trách
tỳ-kheo Từ Địa:
«Tại sao
ông vu khống Đạp-bà-ma-la Tử là người
phạm hạnh bằng tội phi phạm hạnh không căn
cứ?»
Rồi các
tỳ-kheo đến chỗ đức Thế tôn,
đảnh lễ dưới chân Phật, rồi ngồi
qua một bên, đem nhơn duyên này bạch đầy đủ
lên đức Thế tôn. Đức Thế tôn v́ nhơn
duyên nầy tập hợp các tỳ-kheo, dùng vô số phương
tiện quở trách tỳ-kheo Từ Địa:
«Việc làm
của ngươi là sai quấy, chẳng phải oai nghi,
chẳng phải pháp sa-môn, chẳng phải tịnh
hạnh, chẳng phải hạnh tùy thuận, làm việc
không nên làm. Tại sao vu khống người phạm
hạnh bằng tội phi phạm hạnh không căn
cứ?»
Đức
Thế tôn nói với các tỳ-kheo:
«Có hai
hạng người nhất định vào địa
ngục. Hoặc chẳng phải phạm hạnh mà tự
xưng là phạm hạnh; hoặc vu khống người
chơn phạm hạnh bằng tội phi phạm hạnh
không căn cứ. Hai hạng người nầy một
mạch vào thẳng địa ngục.»
Đức
Thế tôn dùng vô số phương tiện quở trách
tỳ-kheo Từ Địa rồi bảo các tỳ-kheo:
«Tỳ-kheo
Từ Địa này là kẻ ngu si, là nơi trồng
nhiều giống hữu lậu, là người phạm
giới này đầu tiên. Từ nay về sau v́ các
tỳ-kheo kiết giới, tập mười cú nghĩa,
cho đến, để chánh pháp tồn tại lâu dài.»
Muốn
thuyết giới nên thuyết như vầy:
Tỳ-kheo
nào, v́ giận hờn ấp ủ, đối với
tỳ-kheo không phải ba-la-di, mà vu khống bằng pháp
ba-la-di không căn cứ, muốn hủy hoại đời
sống thanh tịnh của vị ấy. Về sau, dù
bị cật vấn hay không bị cật vấn, sự
việc ấy được biết là không căn cứ, tỳ-kheo này nói rằng: ‹Tôi v́ thù hận nên nói như
vậy.› Tỳ-kheo nói như vậy, tăng-già-bà-thi-sa.
Tỳ-kheo: nghĩa như trên.
Sân
nhuế: có mười ác pháp làm nhơn duyên
cho nên sân. Trong mười pháp, mỗi một pháp
đều làm phát sinh sân.
Căn cứ : có ba căn. Căn cứ do thấy, căn cứ do nghe, căn cứ do nghi.
- Căn cứ do thấy: thật thấy phạm phạm hạnh; thấy trộm năm tiền hay hơn năm tiền; thấy đoạn mạng người. Nếu người khác thấy mà ḿnh nghe từ họ th́ gọi là căn cứ do thấy.
- Căn cứ do nghe: nếu nghe nói phạm phạm hạnh; nghe nói trộm năm tiền hay hơn năm tiền; nghe nói đoạn mạng người; nghe nói tự khen ngợi đắc pháp thượng nhơn. Nếu người kia nói mà nghe từ người khác th́ gọi là căn cứ do nghe.
- Căn cứ do nghi: có hai loại sanh ra nghi, từ thấy sanh ra nghi, từ nghe sanh ra nghi. Từ thấy sanh nghi, như thấy cùng người nữ vào trong rừng, hay từ rừng đi ra, không có y, lơa h́nh, nam căn không trong sạch, thân bị nhớp; tay cầm dao có dính máu, cùng ác tri thức làm bạn. Đó gọi là từ thấy sanh ra nghi. Từ nghe sanh nghi, hoặc trong chỗ tối nghe tiếng giường kêu, hoặc nghe tiếng nệm cỏ chuyển động, hoặc nghe tiếng thân động, hoặc nghe tiếng th́ thầm nói khẽ, hoặc nghe tiếng giao hội, hoặc nghe nói «Tôi phạm phạm hạnh»; nghe tiếng nói trộm năm tiền hay hơn năm tiền nghe tiếng nói «Tôi giết người»; hoặc nghe nói «Tôi được pháp thượng nhơn.» Đó gọi là từ nghe sanh nghi.
Trừ ba căn nầy ra, nếu dùng pháp khác để vu khống, th́ gọi là không căn cứ.
Nếu người kia không thanh tịnh, nhưng không thấy phạm ba-la-di, không nghe phạm ba-la-di, không nghi phạm ba-la-di lại nói: «Tôi thấy, nghe, nghi, người kia phạm ba-la-di.» Bằng pháp vô căn để hủy báng, tăng-già-bà-thi-sa.
Nếu người kia không thanh tịnh, nhưng không thấy phạm ba-la-di, không nghe phạm ba-la-di, không nghi phạm ba-la-di, lại sanh ư tưởng thấy, nghe, nghi, sau đó quên mất ư tưởng nầy, nói: «Tôi thấy, nghe, nghi, người kia phạm ba-la-di.» Bằng pháp vô căn để vu khống, tăng-già-bà-thi-sa.
Nếu người kia không thanh tịnh, nhưng không thấy, nghe, nghi người kia phạm ba-la-di. Đối với người kia có nghi, sau đó lại nói, «Tôi trong đây không nghi.» Nhưng lại nói, «Tôi thấy, nghe, nghi.» Bằng pháp không căn cứ mà vu khống, tăng-già-bà-thi-sa.
Nếu người kia không thanh tịnh, nhưng không thấy, nghe, nghi người kia phạm ba-la-di, mà đối với người kia sanh nghi, sau đó lại quên mất nghi, bèn nói: «Tôi thấy, nghe, nghi.» Bằng pháp không căn cứ mà vu khống, tăng-già-bà-thi-sa.
Nếu người kia không thanh tịnh, nhưng không thấy, nghe, nghi người kia phạm ba-la-di, mà trong đây không nghi. Nhưng lại nói, «Tôi trong đây có nghi là tội phạm ba-la-di được thấy, được nghe, được nghi.» Bằng pháp không căn cứ mà vu khống, tăng-già-bà-thi-sa.
Nếu người kia không thanh tịnh, nhưng không thấy, nghe, nghi người kia phạm ba-la-di. Trong đây không nghi, sau đó quên là đă không nghi, nhưng lại nói: «Tôi thấy, nghe, nghi người kia phạm ba-la-di.» Bằng pháp không căn cứ mà [589a1] vu khống, tăng-già-bà-thi-sa.
Nếu người kia không thanh tịnh, nhưng không thấy người kia phạm ba-la-di, mà nói, «Tôi nghe và nghi người kia phạm ba-la-di.» Bằng pháp không căn cứ mà vu khống, tăng-già-bà-thi-sa.
Nếu người kia không thanh tịnh, nhưng không thấy người kia phạm ba-la-di. Mà trong đó tưởng là thấy, sau đó quên ư tưởng nầy, lại nói, «Tôi nghe và nghi người kia phạm ba-la-di.» Bằng pháp không căn cứ mà vu khống, tăng-già-bà-thi-sa.
Nếu người kia không thanh tịnh, nhưng không thấy người kia phạm ba-la-di. Trong đây có nghi, lại nói: Trong đây không có nghi. «Tôi nghe và nghi người kia phạm ba-la-di.» Bằng pháp không căn cứ mà vu khống, tăng-già-bà-thi-sa.
Nếu người kia không thanh tịnh, nhưng không thấy người kia phạm ba-la-di. Trong đây có nghi, sau quên, lại nói: «Tôi nghe và nghi người kia phạm ba-la-di.» Bằng pháp không căn cứ mà vu khống, tăng-già-bà-thi-sa.
Nếu người kia không thanh tịnh, nhưng không thấy người kia phạm ba-la-di. Trong đây không nghi, lại nói: Tôi có nghi. «Tôi nghe và nghi người kia phạm ba-la-di.» Bằng pháp không căn cứ mà vu khống, tăng-già-bà-thi-sa.
Nếu người kia không thanh tịnh, nhưng không thấy người kia phạm ba-la-di Trong đây không nghi, sau đó quên điều không nghi, lại nói: «Tôi nghe, nghi người kia phạm ba-la-di.» Bằng pháp không căn cứ mà vu khống, tăng-già-bà-thi-sa.[92]
Nghe nghi cũng như vậy. (Trong đây có các câu, nhưng văn dài ḍng không chép ra.)[93]
Nếu tỳ-kheo bằng bốn sự[94] không căn cứ để vu khống tỳ-kheo, nói rơ ràng, phạm tăng-già-bà-thi-sa; không rơ ràng phạm thâu-lan-giá. Nếu dùng dấu tay, thư, sai sứ, hoặc làm dấu hiệu mà được nhận thức rơ ràng, phạm tăng-già-bà-thi-sa; không rơ ràng phạm thâu-lan-giá.
Trừ bốn ba-la-di, dùng các pháp phi tỳ-kheo khác để vu khống, nói: «Ông phạm biên tội, phạm tỳ-kheo-ni, với tâm giặc thọ giới, phá nội ngoại đạo, huỳnh môn, giết cha, giết mẹ, giết A-la-hán, phá Tăng, ác tâm làm thân Phật xuất huyết, phi nhân, súc sanh, hai căn.»[95] Nói rơ ràng, phạm tăng-già-bà-thi-sa; không rơ ràng, phạm thâu-lan-giá. Nếu dùng dấu tay, thư, sai sứ, hoặc làm dấu hiệu mà được nhận thức rơ ràng, phạm tăng-già-bà-thi-sa; không rơ ràng phạm thâu-lan-giá.
Ngoại trừ chẳng phải pháp tỳ-kheo nầy, lại dùng pháp không căn cứ khác để vu khống tỳ-kheo, theo trước mà phạm.
Nếu dùng tám pháp ba-la-di không căn cứ để vu khống tỳ-kheo-ni, nói rơ ràng, phạm tăng-già-bà-thi-sa; không rơ ràng, phạm thâu-lan-giá. Nếu dùng dấu tay, thư, sai sứ, hoặc làm dấu hiệu mà được nhận thức rơ ràng, phạm tăng-già-bà-thi-sa; không rơ ràng phạm thâu-lan-giá.
Trừ tám pháp ba-la-di này, mà dùng các phi pháp tỳ-kheo-ni không căn cứ khác, để hủy báng, rơ ràng, tăng-già-bà-thi-sa; không rơ ràng, phạm thâu-lan-giá. Nếu dùng dấu tay, thư, sai sứ, hoặc làm dấu hiệu mà được nhận thức rơ ràng, phạm tăng-già-bà-thi-sa; không rơ ràng phạm thâu-lan-giá.
Trừ pháp phi tỳ-kheo-ni, lại dùng pháp không căn cứ khác vu khống tỳ-kheo-ni, theo trước mà phạm.
Trừ tỳ-kheo, tỳ-kheo-ni ra nếu dùng tội không căn cứ vu khống người khác phạm đột-kiết-la.
Tỳ-kheo-ni, tăng-già-bà-thi-sa. Thức-xoa-ma-na, sa-di, sa-di-ni, phạm đột-kiết-la. Đó gọi là phạm.
Sự không phạm: dùng căn cứ thấy, nghe, nghi mà nói sự thật, nói giỡn chơi, nói gấp gáp, nói một ḿnh, nói trong mộng, muốn nói việc nầy nhầm nói việc khác th́ không phạm.
Người không phạm: người phạm đầu tiên khi chưa chế giới; người si cuồng loạn tâm, thống năo, bức bách.
Một thời, đức Phật ở trong núi Kỳ-xà-quật, tại La-duyệt-kỳ.[96] Bấy giờ, tỳ-kheo Từ Địa từ trên núi Kỳ-xà-quật đi xuống, thấy con dê đực lớn cùng với con dê cái đang hành dâm. Thấy vậy, bèn nói với nhau bảo rằng:
«Con dê đực này là Đạp-bà-ma-la Tử. Con dê cái là tỳ-kheo-ni Từ . Nay, ta sẽ nói với các tỳ-kheo rằng: ‹Trước kia, tôi đă vu khống Đạp-bà-ma-la Tử bằng pháp được nghe không căn cứ. Nay chúng tôi tự mắt thấy Đạp-bà Ma-la Tử hành dâm với tỳ-kheo-ni Từ.›»
Sau đó liền đến chỗ các tỳ-kheo nói:
«Trước kia, tôi đă vu khống Đạp-bà-ma-la Tử bằng pháp được nghe không căn cứ. Nay chúng tôi tự mắt thấy Đạp-bà-ma-la Tử hành dâm với tỳ-kheo-ni Từ.»
Các Tỳ-kheo hỏi:
«Việc này như thế nào? Các ông chớ nên dùng pháp không căn cứ vu khống Đạp-bà-ma-la Tử là người tu phạm hạnh. Vu khống người tu phạm hạnh bằng pháp không căn cứ mắc tội rất nặng.»
Lúc bấy giờ, tỳ-kheo Từ Địa sau khi bị các tỳ-kheo cật vấn, liền nói:
«Đạp-bà-ma-la Tử không có việc ấy. Đó là người thanh tịnh. Vừa rồi chúng tôi từ trên núi Kỳ-xà-quật đi xuống, thấy con dê đực cùng với con dê cái hành dâm, nên chúng tôi liền tự bảo nhau rằng: ‹Con dê đực này là Đạp-bà-ma-la Tử. Con dê cái là tỳ-kheo-ni Từ. Hôm nay chính mắt chúng ta thấy việc ấy. Chúng ta sẽ đến chỗ các tỳ-kheo để tố cáo: Trước đây, tôi bằng pháp được nghe không căn cứ mà vu khống Đạp-bà Ma-la Tử. Nay chính mắt tôi tự thấy Đạp-bà cùng tỳ-kheo-ni hành dâm.› Song, Đạp-bà-ma-la Tử là người thanh tịnh. Thật không có việc ấy.»
Trong các tỳ-kheo nghe, có vị thiểu dục tri túc, sống hạnh đầu đà, ưa học giới, biết tàm quư, hiềm trách tỳ-kheo Từ Địa:
«Tại sao các ông lại vu khống Đạp-bà-ma-la Tử, là người thanh tịnh, bằng ba-la-di không căn cứ của sự việc thuộc phần sự khác?»
Các tỳ-kheo liền đến chỗ đức Thế tôn, đảnh lễ dưới chân Phật, rồi ngồi qua một bên, đem nhơn duyên này bạch lên đức Thế tôn một cách đầy đủ.
Đức Thế tôn v́ nhơn duyên này tập hợp các Tăng tỳ-kheo, dùng vô số phương tiện quở trách tỳ-kheo Từ Địa:
«Việc làm của ngươi là sai quấy, chẳng phải oai nghi, chẳng phải pháp sa-môn, chẳng phải tịnh hạnh, chẳng phải hạnh tùy thuận, làm việc không nên làm. Đạp-bà-ma-la Tử tu phạm hạnh. Tại sao các ông lại vu khống Đạp-bà-ma-la Tử bằng ba-la-di không căn cứ của việc thuộc phần sự khác?»
Đức Thế tôn quở trách tỳ-kheo Từ Địa, rồi bảo các tỳ-kheo:
«Tỳ-kheo Từ Địa này là kẻ ngu si, là nơi trồng nhiều giống hữu lậu, là người phạm giới này đầu tiên. Từ nay về sau v́ các tỳ-kheo kiết giới, tập mười cú nghĩa, cho đến, để chánh pháp tồn tại lâu dài.»
Muốn thuyết giới nên thuyết như vầy:
Tỳ-kheo nào, v́ giận hờn, dựa vào tiểu tiết trong phần sự khác, đối với tỳ-kheo không phải là ba-la-di, mà vu khống bằng pháp ba-la-di không có căn cứ, muốn hủy hoại đời sống phạm hạnh của vị ấy, về sau, dù bị cật vấn hay không bị cật vấn, sự việc ấy được biết là dựa lấy tiểu tiết trong phần sự khác, Tỳ-kheo này tự nói rằng: ‹Tôi v́ thù hận nên nói như vậy.› Tỳ-kheo nào nói như vậy, tăng-già-bà-thi-sa.
Tỳ-kheo: nghĩa như trên.
Sân nhuế: như trước đă nói.
Phần sự khác:[97] tỳ-kheo phạm ba-la-di, nói là thấy phạm ba-la-di, vu khống bằng pháp không căn cứ thuộc phần sự khác, tăng-già-bà-thi-sa.
Nếu tỳ-kheo không phạm ba-la-di mà gọi là phạm, tăng-già-bà-thi-sa.
Bằng pháp ba-la-di không căn cứ thuộc phần sự khác mà vu khống, tăng-già-bà-thi-sa.
Nếu tỳ-kheo không phạm ba-la-di, nhưng thấy vị ấy phạm ba-dật-đề, ba-la-đề-đề-xá-ni, thâu-lan-giá, đột-kiết-la, ác thuyết, mà vu khống bằng pháp ba-la-di không căn cứ thuộc phần sự khác, tăng-già-bà-thi-sa.
Nếu tỳ-kheo phạm tăng-già-bà-thi-sa, nhưng vị ấy nói phạm ba-la-di, mà vu khống bằng pháp ba-la-di không căn cứ thuộc phần sự khác, tăng-già-bà-thi-sa.
Nếu tỳ-kheo phạm tăng-già-bà-thi-sa, nhưng vị ấy nói phạm ba-dật-đề, ba-la-đề-đề-xá-ni, thâu-lan-giá, đột-kiết-la, ác thuyết, mà vu khống bằng pháp ba-la-di không căn cứ thuộc phần sự khác, tăng-già-bà-thi-sa.
Người không thanh tịnh giống người không thanh tịnh,[98] hay cùng tên, cùng họ, đồng tướng; lấy sự của việc người này vu khống cho người kia, bằng pháp ba-la-di không căn cứ thuộc phần sự khác mà vu khống, tăng-già-bà-thi-sa.
Nếu người không thanh tịnh giống người thanh tịnh, đồng tên, đồng họ, đồng tướng; lấy sự việc của người này vu khống cho người kia, bằng pháp ba-la-di không căn cứ thuộc phần sự khác mà vu khống, tăng-già-bà-thi-sa.
Nếu người thanh tịnh giống người không thanh tịnh, đồng tên, đồng họ, đồng tướng; lấy sự việc của người này vu khống cho người kia, bằng [590a1] pháp ba-la-di không căn cứ thuộc phần sự khác mà vu khống, tăng-già-bà-thi-sa.
Nếu người thanh tịnh giống người thanh tịnh, đồng tên, đồng họ, đồng tướng; lấy sự việc của người này vu khống cho người kia, bằng pháp ba-la-di không căn cứ thuộc phần sự khác mà vu khống, tăng-già-bà-thi-sa.
Hoặc thấy người ấy lúc c̣n tại gia mà phạm dâm, trộm năm tiền hoặc hơn năm tiền, hoặc giết người, bèn nói với người rằng: «Tôi thấy tỳ-kheo phạm dâm, trộm năm tiền, hơn năm tiền, nghe giết người.» Bằng pháp ba-la-di không căn cứ thuộc phần sự khác mà vu khống, tăng-già-bà-thi-sa.
Hoặc nghe nói người ấy lúc c̣n tại gia mà phạm dâm, nghe nói trộm năm tiền hoặc hơn năm tiền, nghe nói giết người, nghe nói tự xưng được pháp Thượng nhơn, bèn nói: «Tôi nghe nói người kia phạm dâm, nghe nói trộm năm tiền hoặc hơn năm tiền, nghe nói giết người, nghe nói tự xưng được pháp Thượng nhơn.» Bằng pháp ba-la-di không căn cứ thuộc phần sự khác mà vu khống, tăng-già-bà-thi-sa.
Nếu tỳ-kheo tự nói nghe có tiếng vang rằng: «Tôi phạm dâm, nghe nói trộm năm tiền hoặc hơn năm tiền, nghe nói giết người, nghe nói tự xưng được pháp Thượng nhơn.› Bằng pháp ba-la-di không căn cứ thuộc phần sự khác mà vu khống, tăng-già-bà-thi-sa.
Nếu tỳ-kheo bằng bốn sự pháp [99] không căn cứ thuộc phần sự khác[100] để vu khống tỳ-kheo, nói rơ ràng, phạm tăng-già-bà-thi-sa; nói không rơ ràng, phạm thâu-lan-giá. Nếu dùng dấu tay, hoặc viết thư, hoặc sai sứ, làm dấu hiệu cho biết dấu được nhận biết rơ ràng, phạm tăng-già-bà-thi-sa; không rơ ràng, phạm thâu-lan-giá.
Trừ bốn ba-la-di, bằng pháp phi tỳ-kheo khác, không căn cứ, thuộc phần sự khác, mà hủy báng, nói: ‹Ông phạm biên tội, cho đến, hai h́nh, chi tiết như trên;› nói mà hiểu được, phạm tăng-già-bà-thi-sa; không hiểu được, phạm thâu-lan-giá. Nếu dùng dấu tay, thư từ, sai người, làm hiệu cho biết, nếu hiểu được, phạm tăng-già-bà-thi-sa; không hiểu được phạm thâu-lan-giá.
Trừ những sự trên, nếu dùng các pháp khác không căn cứ thuộc phần sự khác để vu khống tỳ-kheo, tùy theo trước mà phạm.
Nếu tỳ-kheo dùng tám pháp ba-la-di không căn cứ thuộc phần sự khác để vu khống tỳ-kheo-ni, nói mà hiểu được, phạm tăng-già-bà-thi-sa; không hiểu được, phạm thâu-lan-giá. Nếu dùng dấu tay, thư từ, sai người, ra dấu cho biết, nếu hiểu được, phạm tăng-già-bà-thi-sa; không hiểu được, phạm thâu-lan-giá.
Ngoài tám ba-la-di, dùng các pháp phi tỳ-kheo-ni khác thuộc phần sự khác để vu khống, nói mà hiểu được, phạm tăng-già-bà-thi-sa; không hiểu được, phạm thâu-lan-giá. Nếu dùng dấu tay, thư từ, sai sứ, ra dấu cho biết, nếu hiểu được, phạm tăng-già-bà-thi-sa; không hiểu được, phạm thâu-lan-giá. Trừ pháp phi tỳ-kheo-ni, nếu dùng các pháp khác không căn cứ thuộc phần sự khác để vu khống tỳ-kheo-ni, tùy trường hợp phạm.
Trừ vu khống tỳ-kheo và tỳ-kheo-ni, dùng pháp không căn cứ thuộc phần sự khác để vu khống người khác, phạm đột-kiết-la.
Tỳ-kheo-ni, tăng-già-bà-thi-sa. Thức-xoa-ma-na, Sa-di, da-di-ni, đột-kiết-la. Đó
gọi là phạm.
Sự
không phạm: căn
cứ do thấy, do nghe, do nghi căn mà nói đúng sự
thật, nói giỡn cợt, nói gấp gáp, nói một ḿnh,
nói trong mộng, muốn nói việc nầy nhầm nói
việc khác th́ không phạm.
Người không
phạm: người phạm
đầu tiên khi chưa chế giới; người si
cuồng, loạn tâm, thống năo, bức bách.
Một
thời, đức Phật ở A-nô-di-giới, nước
Di-ni-sưu.[101] Bấy giờ, các hào tộc Thích
tử với đức tin kiên cố, theo đức
Thế tôn cầu xuất gia. Bấy giờ, có hai anh em
họ Thích. Một người tên là A-na-luật.[102] Người kế tên là Ma-ha-nam
.[103] A-na-luật được mẹ yêu
mến, không muốn rời xa mắt. Bà cho xây cất cung
điện ba mùa xuân, hạ, đông, và cung cấp các
thể nữ để cho mặc t́nh hưởng thụ
ngũ dục.
Khi ấy,
Ma-ha-nam nói với A-na-luật:
«Hiện nay
con cháu hào tộc của gịng họ Thích do tín tâm kiên cố
thảy đều theo Thế tôn cầu xin xuất gia.
Riêng nhà ta không có một người nào xuất gia. Anh hăy
trông coi gia nghiệp, từ việc công đến việc
tư, em xin giao hết. Em muốn xuất gia. Nếu anh
không thể được th́ em sẽ duy tŕ gia nghiệp để
anh đi xuất gia.»
A-na-luật
nói:
«Hiện
tại, anh không thể xuất gia. Em có thể đi đi.»
Ma-ha-nam nói
như vậy ba lần. A-na-luật cũng trả lời
như vầy:
«Anh không
thể xuất gia.»
Ma-ha-nam nói
với A-na-luật:
«Nếu anh
không thể xuất gia th́ em cáo bạch để cho anh duy
tŕ gia nghiệp. Anh trông coi người làm, sửa sang nhà
cửa, phụng sự tôn trưởng và các người
thân tộc; ra vào nơi vương sở, với oai nghi
lễ tiết phải như vậy; cày ruộng, gieo
trồng sao cho đúng thời vụ.»
A-na-luật
bảo:
«Những điều
em vừa nói, hết sức là phiền toái. Anh không thể
kham được. Tại sao em không nói, anh hăy mặc t́nh
hưởng thụ ngũ dục, c̣n việc nhà cửa em
sẽ lo liệu? Anh muốn v́ ḷng tin theo Thế tôn cầu
xuất gia.»
Ma-ha-nam nói:
«Anh cần đến
từ giă mẹ.»
A-na-luật
liền đến chỗ mẹ, thưa:
«Mẹ nghe
con nói. Hiện nay các con cái ḍng họ Thích tử đều
có người xuất gia. Riêng nhà ḿnh không có người
nào đi xuất gia. Nay con muốn đến chỗ đức
Thế tôn cầu xin xuất gia. Nếu mẹ cho phép, con
sẽ xuất gia tu hạnh thanh tịnh.»
Bà mẹ
nói:
«Mẹ
chỉ có hai đứa con. T́nh yêu thương rất sâu
đậm. Một chút cũng không muốn xa rời con
mắt. Nay làm sao để cho con xuất gia
được? Cho đến chết, c̣n không muốn
rời, huống là c̣n sống mà lại cách biệt!»
A-na-luật
ba lần như vậy thưa mẹ xin xuất gia. Bà
mẹ cũng như vậy ba lần từ chối: «Mẹ không để con đi!»
A-na-luật
ba lần cầu xin mẹ đi xuất gia. Bà liền suy
nghĩ: «Nên làm cách nào để khiến con đừng đi
xuất gia?» Rồi bà lại nghĩ: «Thích tử
Bạt-đề[104] được
mẹ rất yêu mến, tất không cho xuất gia. Ta nên
nói với A-na-luật: ‹Nếu mẹ của
Bạt-đề cho Bạt-đề xuất gia th́ mẹ
cũng sẽ cho con xuất gia.›» Nghĩ như vậy
rồi, bà nói với A-na-luật. A-na-luật nghe mẹ nói
như vậy, liền đến chỗ
Bạt-đề, nói:
«Anh nay
biết không? Các Thích tử đều xuất gia. Song chúng
ta chưa có người xuất gia. Hai người chúng ta
có thể cùng nhau đi xuất gia.»
Bạt-đề
bảo:
«Tôi không kham
xuất gia. Anh muốn xuất gia th́ tùy ư.»
A-na-luật
ba lần khuyên. Bạt-đề cũng ba lần trả
lời:
«Tôi không
xuất gia.»
A-na-luật
bảo:
«Hôm nay, việc
xuất gia của tôi một phần tùy thuộc nơi anh.»
Bạt-đề
đáp lại:
«Tại sao
việc xuất gia của anh một phần tùy thuộc
tôi?»
A-na-luật
đáp:
«Tôi xin phép
mẹ xuất gia. Mẹ tôi nói với tôi: ‹Nếu con có
thể khiến Bạt-đề xuất gia th́ mẹ
sẽ cho con đi xuất gia.› Lư do là vậy.»
Bạt-đề
bảo:
«Được
rồi. Anh chờ một chút, để tôi đi thưa
với mẹ tôi.»
Bạt-đề
tử liền đến chỗ mẹ, quỳ mọp thưa:
«Nay mẹ
có biết không? Các con nhà họ Thích đều xuất gia.
Duy chỉ có một nhà ḿnh là không. Nay tin tưởng
muốn theo Thế tôn cầu xuất gia. Mẹ cho con
đi!»
Bà mẹ
bảo:
«Mẹ không
cho con xuất gia. V́ sao? Mẹ chỉ có một ḿnh con.
Mẹ rất thương yêu, không muốn xa con dù chỉ
trong chốt lát. Cho đến khi chết mẹ cũng
không muốn rời, huống là hiện sống mà phải
cách biệt.»
[591a1]
Bạt Đề
thưa xin xuất gia như vậy ba lần. Bà mẹ
cũng ba lần trả lời không thuận cho.
Bà mẹ
thấy con ḷng rất chí thiết, nên tự nghĩ: «Ta
sẽ làm cách nào để khiến con ta đừng
xuất gia?» Rồi bà suy nghĩ: «Mẹ của
A-na-luật rất yêu mến con của bà. Tất không cho
con xuất gia. Nếu mẹ của A-na-luật cho con
xuất gia th́ ta cũng cho con ta đi xuất gia.» Nghĩ
như vậy rồi liền nói với Bạt-đề:
«Nếu
mẹ của A-na-luật cho con của bà đi xuất gia
th́ mẹ cũng sẽ cho con đi xuất gia.»
Khi ấy,
Bạt-đề Thích tử đến chỗ A-na-luật
nói:
«Mẹ tôi đă
cho tôi đi xuất gia. Chúng ta nay có thể hoăn thời gian
bảy năm để ở tại nhà, hưởng
thụ ngũ dục đến mức tối đa, sau đó
sẽ xuất gia.»
A-na-luật
bảo:
«Bảy năm
lâu quá, mạng người vô thường.»
Bạt-đề
lại nói:
«Không
thể bảy năm th́ có thể sáu năm, hoặc năm,
bốn, hai, một năm ở tại nhà để
thụ hưởng ngũ dục.»
A-na-luật
lại nói:
«Một năm
lâu quá. Tôi không thể chịu nổi, v́ mạng người
vô thường.»
Bạt-đề
nói:
«Không
thể một năm th́ có thể bảy tháng, để
thụ hưởng ngũ dục.»
A-na-luật
nói:
«Bảy
tháng lâu quá. Tôi không thể chịu nổi, v́ mạng người
vô thường.»
Bạt-đề
nói:
«Không
chịu nói bảy tháng th́ sáu, năm, bốn, ba, hai, một
tháng để chúng ta cùng nhau thụ hưởng ngũ
dục.»
A-na-luật
nói:
«Một
tháng lâu quá. Tôi không thể chịu nổi, v́ mạng người
vô thường.»
Bạt-đề
tử nói:
«Nếu
không thể một tháng th́ có thể trong bảy ngày, để
cùng nhau hưởng thụ dục lạc.»
A-na-luật
nói:
«Bảy ngày
th́ không xa. Nếu hết bảy ngày mà anh có thể xuất
gia th́ tốt, bằng không th́ tôi sẽ xuất gia.»
Rồi trong
bảy ngày đó các Thích tử cùng nhau thụ hưởng
ngũ dục với mức tối đa theo ư ḿnh. Khi
hết bảy ngày, Thích tử A-na-luật, Thích tử
Bạt-đề, Thích tử Nan-đề, Thích tử
Kim-tỳ-la, Thích tử Nan-đà, Thích tử
Bạt-nan-đà, Thích tử A-nan-đà, Thích tử Đề-bà-đạt,
ông thợ cạo Ưu-ba-ly là người thứ chín, đều
tắm rửa sạch sẽ, dùng hương thoa nơi
thân, chải tóc, mang châu anh lạc, cỡi voi ngựa
lớn ra thành Ca-tỳ-la-vệ. Nhân dân trong nước
thấy các Thích tử, cùng nhau bàn nói:
«Các Thích
tử này trước đây thường tắm rửa
thân thể, mang đồ anh lạc, cỡi voi ngựa
lớn vào trong vườn dạo chơi, hôm nay chắc
cũng vậy.»
Khi các Thích
tử cỡi voi lớn đến bên trong ranh giới,
xuống voi, cỡi y phục, chuỗi anh lạc, và luôn
cả voi, ngựa trao cho Ưu-ba-ly nói rằng:
«Nhà ngươi
thường nương nhờ chúng tôi để sống.
Nay, chúng tôi xuất gia. Cho nhà ngươi y phục quư báu và
voi lớn này để nhà ngươi làm phương
tiện nuôi sống.»
Khi các Thích
tử tiến về phía trước, đến
A-nậu-di,[105] nước Di-ni; ở phía sau, Ưu-ba-ly
trong ḷng suy nghĩ: «Ta vốn nhờ Thích tử nầy mà
có được sự sống. Nay với ḷng tin họ
bỏ ta, theo Thế tôn cầu xin xuất gia. Nay ta hăy theo
họ xuất gia. Nếu họ có sở đắc th́ ta
cũng sẽ đắc.»
Ưu-ba-ly
liền dùng tấm lụa trắng gói y phục quư báu và anh
lạc lại, đem treo trên cây cao, với ư nghĩ: «Ai đến
lấy th́ cho.» Ưu-ba-ly tiến đến chỗ các Thích
tử và thưa họ rằng:
«Sau khi quư
vị đi, tôi liền khởi ư nghĩ: ‹Ta vốn
nhờ Thích tử nầy mà có được sự
sống. Nay với ḷng tin họ bỏ ta, theo Thế tôn
cầu xin xuất gia. Nay ta hăy theo họ xuất gia.
Nếu họ có sở đắc th́ ta cũng sẽ
đắc.›»
Khi ấy,
các Thích tử cùng Ưu-ba-ly dẫn nhau đến chỗ đức
Thế tôn, đảnh lễ dưới chân Phật, lui đứng
qua một bên, bạch với đức Phật:
«Bạch
Thế tôn! Chúng con đă được cha mẹ cho phép
xuất gia. Cúi xin Đại đức cho chúng con được
xuất gia. Cúi mong Thế tôn, độ cho Ưu-ba-ly
trước nhất. V́ sao? V́ chúng con có nhiều kiêu mạn
và muốn trừ kiêu mạn ấy.»
Lúc bấy
giờ, đức Thế tôn, trước hết độ
cho Ưu-ba-ly, kế đến độ Thích tử
A-na-luật, kế đến Thích tử
Bạt-đề, kế đến Thích tử
Nan-đề, kế đến Thích tử Kim-tỳ-la,
kế đến Thích tử Nan-đà. Ưu-ba-ly thọ
đại giới là bậc Thượng tọa trên
hết. Khi ấy, có vị đại Thượng tọa
tên là Tỳ-la-trà,[106]
độ riêng Thích tử
A-nan-đà. Ngoài ra các thượng tọa khác độ
Thích tử Bạt-nan-đà, và Thích tử Đề-bà-đạt
Khi đức
Thế tôn độ các Thích tử rồi, Ngài bảo
họ đến nước Chiêm-bà. Sau khi các Thích tử
nhận sự giáo thọ của đức Thế tôn và
các Thượng tọa rồi, đến nước kia,
mỗi người đều tự tư duy, chứng tăng
thượng địa. Đề-bà-đạt-đa đặng
thần tức. Khi ấy, Bạt-đề Thích tử
ở một ḿnh nơi a-lan-nhă, dưới bóng cây, trong băi
tha ma, tu tập tư duy. Đến cuối đêm, lớn
tiếng nói rằng: «Sung sướng thay! Sung sướng
thay!» Các tỳ-kheo ở gần ở bên nghe và nghĩ:
«Tỳ-kheo Bạt-đề này, vốn khi ở đời,
thường hưởng thụ ngũ dục. Nay xả
bỏ vinh hoa kia mà xuất gia hành đạo, sống
một ḿnh nơi a-lan-nhă, dưới bóng cây, trong băi tha ma, đến
cuối đêm, tự ḿnh nói rằng: ‹Sung sướng thay!
Sung sướng thay!› Thích tử Bạt-đề nầy
há không phải nhớ lại lúc c̣n ở nhà hưởng
thụ ngũ dục nên tự nói: ‹Sung sướng thay!
Sung sướng thay!›?»
Sáng hôm sau,
các tỳ-kheo đến chỗ đức Thế tôn,
đảnh lễ dưới chân Phật, rồi ngồi
qua một bên, đem nhơn duyên này tŕnh bày rơ ràng với đức
Thế tôn. Đức Thế tôn bảo một tỳ-kheo:
«Ông đến
gọi gấp Tỳ-kheo Bạt-đề đến đây!»
Tỳ-kheo
vâng lời đức Phật, đến nói với
tỳ-kheo Bạt-đề rằng:
«Đức
Thế tôn kêu người đến gấp.»
Tỳ-kheo
Bạt-đề liền đến chỗ đức
Thế tôn, đảnh lễ dưới chân Phật,
rồi ngồi qua một bên. Đức Thế tôn biết
mà vẫn có hỏi Bạt-đề:
«Có thật
ông một ḿnh ở nơi a-lan-nhă, trong băi tha ma, dưới
bóng cây, rồi đến giữa đêm tự kêu lên: ‹Sung
sướng thay! Sung sướng thay!› ?»
Bạt-đề
thưa:
«Bạch
Thế tôn, có thật như vậy.»
Phật
hỏi Bạt-đề:
«Ông quan sát ư nghĩa ǵ mà tự kêu lên: ‹Sung sướng thay! Sung sướng thay!›?»
Bạt-đề thưa:
«Trước đây, khi con ở nhà, bên trong lẫn bên ngoài thường được tự hộ vệ bằng đao gậy. Với sự vệ hộ như vậy mà c̣n có sự sợ hăi. Sợ kẻ giặc bên ngoài đến xâm đoạt mạng sống của con. Nhưng, nay con ở một ḿnh nơi a-lan-nhă, dưới gốc cây, trong băi tha ma, cho đến giữa đêm mà không thấy có sự sợ hăi nào, lông trong người không hề dựng đứng. Bạch Thế tôn, con nghĩ đến cái lạc của sự xuất ly, cho nên tự nói: ‹Sung sướng thay! Sung sướng thay!› như thế.»
Thế tôn liền khen:
«Lành thay, lành thay, thiện gia nam tử! Điều đó thích hợp để ông chí tín xuất gia, vui hạnh thanh tịnh.»
Lúc bấy giờ, đức Thế tôn ở núi Kỳ-xà-quật, tại La-duyệt-kỳ.
Lúc ấy, Vua B́nh-sa[107] không có con. Vua liền tập hợp các bà-la-môn có khả năng về tướng số, khiến họ xem tướng các phu nhơn. Nhà Vua nói: «Người xem tướng các phu nhơn nầy, ai sẽ sanh được con.»
Bà-la-môn xem tướng xong, tâu:
«Phu nhơn trẻ, khỏe mạnh này sẽ sanh con. Nhưng sẽ là kẻ thù của Vua.» Vua nghe nói như vậy rồi, đêm đó cùng giao hợp với phu nhơn này. Bà ấy liền có thai. Sau đó, sanh một nam tử, tướng mạo đoan chánh. V́ khi chưa được sanh, bà-la-môn đă đoán định, nó sẽ là kẻ thù của Vua. V́ duyên cớ ấy cho nên đặt tên là Vị Sanh Oán .[108]
Vương tử này theo thời gian trưởng thành. Đề-bà-đạt-đa dùng sức thần thông khiến Vương tử hâm mộ.
Đề-bà-đạt-đa suy nghĩ rằng: «Ta cần nuôi đồ chúng.»
Lúc bấy giờ, đức Thế tôn ở tại nước Câu-thiểm-tỳ.[109] Trong nước đó có một người tên là Ca-hưu-câu-la Tử.[110] Mạng chung, không bao lâu, ông này đă sanh hóa vào trong cơi trời Hoá tự tại[111]. Lúc ấy, Ca-hưu Thiên tử , vào giữa đêm, đến chỗ Đại Mục-kiền-liên, đảnh lễ dưới chân, rồi đứng qua một bên, bạch với Mục-liên rằng:
«Tâm của Đề-bà-đạt-đa muốn làm ác, nên sanh ư niệm: ‹Ta [592a1] muốn nuôi đồ chúng.›»
Ca-hưu Thiên tử nói như vậy rồi, đảnh lễ, nhiễu quanh, xong biến mất.
Khi đêm đă qua, Mục-liên đến chỗ đức Thế tôn, đảnh lễ dưới chân Phật, rồi ngồi qua một bên, đem nhơn duyên này bạch lên đức Phật một cách đầy đủ. Đức Thế tôn hỏi Mục-liên:
«Ư ông nghĩ thế nào, như lời Ca-hưu Thiên tử nói, đúng thật chứ không nhầm lẫn chăng?»
Mục-liên thưa:
«Bạch Thế tôn, đúng như vậy.»
Đức Thế tôn bảo Mục-liên:
«Chớ nói như vậy. Ta không thấy có lời nói nào của Chư thiên, người đời các Ma, Phạm vương, Sa-môn, Bà-la-môn mà là như thật, không sai trái. Chỉ trừ có lời nói của Như Lai là không hư dối.»[112]
Đức Phật bảo Mục-liên:
«Ở đời có năm việc tối tôn (sẽ nói ở sau[113]).»
Lúc bấy giờ, Đề-bà-đạt-đa đến chỗ A-xà-thế, dùng sức thần thông bay lên hư không; hoặc hiện thân nói pháp, hoặc ẩn thân nói pháp, hoặc hiện nửa thân nói pháp, hoặc thân tuôn ra khói, hoặc thân tuôn ra lửa; hoặc biến thân làm hài nhi, thân mang anh lạc,[114] ngồi lên đùi thái tử, rồi xoay nghiêng qua, mút ngón tay thái tử. Thái tử A-xà-thế thấy sự biến hóa này đâm ra hoăng sợ, lông trong người đều dựng ngược lên. Đề-bà-đạt-đa biết Thái tử hoảng sợ liền nói:
«Chớ sợ, chớ sợ!»
Thái tử hỏi:
«Ông là ai?»
«Tôi là Đề-bà-đạt-đa.»
Thái tử nói:
«Ông thật là Đề-bà-đạt-đa th́ trở lại nguyên h́nh.»
Đề-bà-đạt-đa trở lại nguyên h́nh. Thái tử thấy rồi, liền tăng thêm ḷng hâm mộ. Đă hâm mộ rồi, Thái tử lại tăng thêm sự cúng dường.
Bấy giờ, hằng ngày, A-xà-thế dùng năm trăm chiếc xe sáng chiều đến thăm hỏi và cung cấp năm trăm chơ đồ ăn thức uống.
Khi các Tỳ-kheo nghe A-xà-thế hằng ngày dùng năm trăm chiếc xe đến thăm hỏi Đề-bà-đạt-đa sáng chiều và cung cấp năm trăm chơ đồ ăn thức uống, họ liền đến chỗ đức Thế tôn, đảnh lễ dưới chân Phật, rồi ngồi qua một bên, đem nhơn duyên này bạch lên đức Thế tôn một cách đầy đủ. Đức Thế tôn bảo các Tỳ-kheo:
«Các ông, nên tự nhiếp tâm chớ sanh ḷng tham đắm[115] những thứ lợi dưỡng của Đề-bà-đạt-đa. V́ sao? Chính v́ A-xà-thế hằng ngày dùng năm trăm chiếc xe đến thăm hỏi sáng chiều, và cung cấp năm trăm chơ đồ ăn thức uống, nên làm cho Đề-bà-đạt-đa tăng thêm ác tâm. Ví như nam tử, đánh vào lỗ mũi con chó dữ, khiến cho chó kia càng thêm hung ác. Các Tỳ-kheo nên biết, ở đây cũng như vậy. Chính hằng ngày A-xà-thế dùng năm trăm chiếc xe đến thăm hỏi sáng chiều, và cung cấp năm trăm chơ đồ ăn thức uống, nên khiến cho ác tâm của Đề-bà-đạt-đa tăng thêm vậy.»
Lúc ấy, Vua B́nh-sa nước Ma Kiệt nghe biết A-xà-thế hằng ngày dùng năm trăm chiếc xe đến thăm hỏi sáng chiều, và cung cấp năm trăm chơ đồ ăn thức uống cho Đề-bà-đạt-đa. Vua B́nh-sa, hằng ngày cũng dùng bảy trăm chiếc xe đến thăm hỏi đức Thế tôn, và cung cấp bảy trăm chơ đồ ăn thức uống.
Lúc bấy giờ, Đề-bà-đạt-đa nghe Vua B́nh-sa dùng bảy trăm chiếc xe sáng chiều đến thăm hỏi đức Thế tôn, và cung cấp bảy trăm chơ đồ ăn thức uống. Do v́ lợi dưỡng nên sanh tâm tật đố, Đề-bà-đạt-đa liền mất thần thông, bèn khởi ư nghĩ như vầy: «Nay ta nên chờ khi nào Phật cùng đại chúng hội hợp sẽ đến trước đức Phật, tha thiết thưa rằng: ‹Thế tôn tuổi đă già nua, thọ mạng hơn người, học đạo cũng lâu, nên yên sống nơi nhàn tịnh, mặc nhiên tự thủ. Đức Thế tôn là chủ của các pháp, nên phú chúc Tăng cho con, con sẽ chăm sóc.›»
Nghĩ như vậy rồi, Đề-bà-đạt-đa chờ đại chúng tập hợp, liền đem ư nghĩ đó tŕnh bày đầy đủ lên đức Thế tôn. Đức Thế tôn bảo:
«Đối với Xá-lợi-phất, Mục-liên, ta c̣n không đem Tăng phú chúc cho, huống chi là đối với ông, người ngu si, mũi dăi đầy ḿnh,[116] đâu có thể đem Tăng phú chúc cho ông được!»
Khi ấy, Đề-bà-đạt-đa sanh ư niệm này: «Nay đức Thế tôn giữa đại chúng lại nói ta là người ngu si, mũi dăi đầy ḿnh.» Do vậy, Đề-bà-đạt-đa liền sanh tâm bất nhẫn. Đây là lần đầu trong đời này, Đề-bà-đạt-đa sanh tâm bất nhẫn đối với Thế tôn.
Khi ấy, Đề-bà-đạt-đa đến chỗ A-xà-thế, nói:
«Đức Vua dùng chánh pháp trị dân cho nên được trường thọ. Sau khi Phụ vương băng hà th́ ngài mới được lên ngôi. Lúc ấy, tuổi ngài đă già nua, sẽ không hưởng thụ ngũ dục được lâu. Nay ông hăy giết cha. Tôi sẽ giết Phật. Lúc bấy giờ, quốc giới Ma-kiệt có Vua mới, Phật mới trị nước giáo hóa, đâu há không vui sao?»
Vương tử bảo rằng:
«Có thể vậy.»
Vương tử liền hỏi Đề-bà-đạt-đa:
«Ngài cần những ǵ ?»
Đề-bà nói:
«Tôi cần một số người.»
Vương tử liền cung cấp người.
Đề-bà-đạt-đa sai hai người đến hại Phật, dạy rằng:
«Ngươi đến giết Phật rồi, đi về bằng con đường khác.»
Sau khi sai hai người ấy đi rồi, Đề-bà-đạt-đa lại sai bốn người nữa đi với lời dặn:
«Các ngươi đón đầu hai người kia. Gặp chúng th́ giết. Rồi theo con đường khác mà về.»
Tiếp đó, lại sai tám người, cũng dặn:
«Các ngươi đón đầu bốn người kia. Gặp chúng giữa đường th́ giết. Rồi theo con đường khác mà về.»
Cứ như vậy Đề-bà-đạt-đa lần lượt sai gấp đôi người lên, cho đến sáu mươi bốn người. Như vậy, đầu mối bị cắt đứt, không thể phân biệt, không biết ai hại Thế tôn.
Lúc bấy giờ, đức Thế tôn ngồi trong hang Trư khảm;[117] từ trong hang nầy đi ra, kinh hành dưới sườn núi. Đức Phật tự nghĩ rằng: «Nhân duyên Ta làm xưa kia, ngày hôm nay là kỳ hẹn.»
Khi ấy, hai người nhận lệnh của Đề-bà-đạt-đa liền mặc áo giáp, cầm đao trượng đi đến đức Thế tôn. Cả hai người đều tâm niệm: «Ta sẽ hại Phật.» Vừa sanh ư niệm này, tức thời không thể bước tới được. Họ liền nghĩ: «Thế tôn có đại thần đức, oai lực vô lượng. Chính đệ tử của Ngài cũng có thần lực. Chúng ta đâu có thể hại được đức Thế tôn.» Vừa sanh ư nghĩ này th́ liền bước đến được. Từ xa, họ thấy tướng mạo đức Thế tôn đoan chánh, các căn tịch tịnh, được sự điều phục tối thượng, tịch diệt đệ nhất, các căn kiên cố, như con long tượng đă được huấn luyện, ư không thác loạn, như nước lóng trong, trong ngoài đều thấu suốt. Họ thấy như vậy, liền phát tâm hoan hỷ, buông bỏ đao trượng, vất vào một chỗ, tiến đến chỗ đức Thế tôn, đảnh lễ, rồi ngồi qua một bên. Đức Thế tôn tuần tự v́ hai người nói pháp vi diệu, khiến họ phát tâm hoan hỷ, khuyên họ tu thiện, nói bố thí, nói tŕ giới, nói tạo phước sanh thiên; quở trách dục là bất tịnh, khen ngợi sự xuất ly. Hai người ngay nơi chỗ ngồi, hết các trần cấu, đặng pháp nhăn tịnh, thấy pháp, đắc pháp, liền bạch Phật rằng:
«Từ nay về sau, chúng con xin thọ ba tự quy: quy y Phật, quy y Pháp, quy y Tăng, làm người ưu-bà-tắc . Từ nay cho đến trọn đời không sát sanh, cho đến không uống rượu.»
Khi ấy, đức Thế tôn bảo hai người rằng:
«Các ngươi muốn trở về, nên đi con đường kia, không nên đi con đường này.»
Hai người liền từ chỗ ngồi đứng dậy, đảnh lễ Phật, nhiễu quanh ba ṿng rồi cáo lui.
Khi về đến chỗ Đề-bà-đạt-đa, họ báo cáo:
«Đức Thế tôn có đại thần lực, oai lực vô lượng. Đệ tử của ngài cũng có thần lực. Chúng tôi đâu có thể hại Thế tôn được.»
Đề-bà-đạt-đa đáp lại:
«Các ngươi hăy cút đi, diệt đi! Cần ǵ các ngươi? Tại sao hai người mà không thể giết một người?»
Đề-bà-đạt-đa đang trong cơn thịnh nộ ấy, đích thân đến núi Kỳ-xà-quật, tự tay ḿnh cầm một tảng đá lớn, từ xa ném đức Thế tôn. Khi ấy, có một vị trời liền đón viên đá đặt lên trên đỉnh núi. Từ bên mép tảng đá đó, có một mảnh nhỏ văng ra, nhằm vào ngón chân Phật, làm chợt da chảy máu. Khi ấy, đức Thế tôn như con đại long quay nh́n bên hữu và nói:
«Chuyện chưa từng có! Người họ Cù-đàm lại làm việc này.»
Khi ấy, đức Thế tôn trở vào trong hang, tự lấy tăng-già-lê xếp thành bốn lớp làm gối, nằm nghiêng bên hữu như con sư tử, hai gót chân chồng lên nhau, nhất tâm nhẫn thọ sự đau nhức cực kỳ.
Lúc bấy giờ, [593a1] một số đông tỳ-kheo nghe việc Đề-bà-đạt-đa sai người hại Phật; mỗi người cầm gậy, đá, bảo vệ quanh hang, lớn tiếng kêu réo. Phật từ trong hang nói ra, bảo các tỳ-kheo, ‹Các ông làm ǵ mà cầm gậy, đá đi quanh hang la lối như bọn người đánh cá la lối khi bắt được cá vậy?»
Các tỳ-kheo bạch Phật rằng:
«Vừa rồi, chúng con nghe Đề-bà-đạt-đa muốn đến hại Phật. Bởi vậy, chúng con cầm gậy, đá đến nơi hang. Sợ oan gia đến hại Thế tôn.»
Đức Phật bảo các tỳ-kheo:
«Các ông hăy trở về chỗ nghỉ, chuyên tâm tu tập. Pháp thường của chư Phật không cần được che chở. V́ sao? V́ đă thắng các oán địch. Tỳ-kheo các ông nên biết, Chuyển luân thánh vương mà bị hại bởi kẻ thù từ bên ngoài, là điều không thể có. Như Lai cũng lại như vậy. Không có trường hợp các điều ác đến hại Như Lai.»
Rồi Phật bảo các tỳ-kheo:
«Trong đời có năm hạng Tôn sư :[118] Những ǵ là năm?
«Hoặc có Tôn sư giới không thanh
tịnh, tự xưng rằng: ‹Ta giới thanh tịnh.› Nhưng
các đệ tử thân cận biết như thật điều
đó nên nói: ‹Thầy của ta giới không thanh tịnh mà
tự xưng là giới của ông thanh tịnh. Nếu ta đến
nói với hàng bạch y,
thầy của ta sẽ không vui. Thầy không vui th́ không nên
nói. Cứ để cho Thầy nhận sự cúng dường
của thí chủ, sau đó
sẽ tự biết.› Như
vậy, nầy các tỳ-kheo, pháp của vị tôn sư
trong đời kia là đệ tử v́ giới mà bảo
vệ. Thầy mong cầu đệ tử bảo vệ.
«Thứ hai,
này các tỳ-kheo, hoặc có tôn sư hoạt mạng không
thanh tịnh[119] mà tự xưng, ‹Ta hoạt
mạng thanh tịnh.›... nói như trên.
«Thứ ba,
này các tỳ-kheo, hoặc có người kiến huệ
không thanh tịnh[120] mà tự xưng, ‹Ta kiến
huệ thanh tịnh.›... nói như trên.
«Thứ
tư, hoặc có người ngôn thuyết không thanh
tịnh,[121] mà tự xưng, ‹Ta ngôn
thuyết thanh tịnh.›... nói như trên.
«Thứ
năm, hoặc có người ở ngoài pháp luật,[122] mà tự xưng, ‹Ta thanh
tịnh ở trong pháp luật.›... nói như trên.
«Như
vậy, nầy các tỳ-kheo, trong đời có năm
loại được coi là pháp của tôn sư.
«Này các
tỳ-kheo! Nay, Ta tŕ giới thanh tịnh cũng tự nói
là: ‹Ta tŕ giới thanh tịnh.› Không khiến đệ
tử bảo vệ Ta. Ta cũng không cầu đệ
tử bảo vệ.
«Cũng
vậy, này các tỳ-kheo, Ta hoạt mạng thanh tịnh, và
cũng tự nói là, ‹Ta mạng thanh tịnh.›... nói như
trên.
«Cũng
vậy, này các tỳ-kheo, Ta kiến huệ của ta thanh
tịnh, và xưng là, ‹Ta kiến huệ thanh tịnh.›... nói
như trên.
«Cũng
vậy, này các tỳ-kheo, Ta ngôn thuyết thanh tịnh,
cũng tự nói là: ‹Ta ngôn thuyết thanh tịnh.›... nói
như trên.
«Cũng
vậy, này các tỳ-kheo, Ta ở trong pháp luật, cũng
tự xưng là ‹Ta ở trong pháp luật.›... nói như trên.»
Khi ấy, đức
Thế tôn bảo các tỳ-kheo:
«Các ông hăy
sai Xá-lợi-phất cáo tri cho đại chúng bạch y
biết rằng, ‹Những ǵ Đề-bà-đạt-đa
làm đều không phải việc của Phật, Pháp, Tăng.
Đó là Đề-bà-đạt-đa tự ư làm.› Nên bạch nhị yết-ma. Sai người biết làm
yết-ma. Như sự việc trên mà tác bạch như
vầy:
«Đại
đức Tăng lắng nghe. Nếu thời gian thích hợp
đối với Tăng, Tăng chấp thuận, nay sai tỳ-kheo
Xá-lợi-phất đến đại chúng bạch y cáo
tri rằng, ‹Những ǵ Đề-bà-đạt-đa làm
đều không phải là việc của Phật, Pháp, Tăng.
Nên biết, đó là điều do Đề-bà-đạt-đa
tự ư làm.›
Đây
là lời tác bạch.»
«Đại
đức Tăng lắng nghe. Tăng nay sai tỳ-kheo Xá-lợi-phất
đến đại chúng bạch y cáo tri rằng, ‹Những
ǵ Đề-bà-đạt-đa làm đều không phải
là việc của Phật, Pháp, Tăng. Nên biết, đó là
điều do Đề-bà-đạt-đa tự ư làm.› Các
trưởng lăo nào chấp thuận Tăng sai tỳ-kheo
Xá-lợi-phất đến đại chúng bạch y cáo
tri rằng, ‹Những ǵ Đề-bà-đạt-đa làm
đều không phải là việc của Phật, Pháp, Tăng.
Nên biết, đó là điều do Đề-bà-đạt-đa
tự ư làm› th́ im lặng. Ai không đồng ư, hăy nói.»
«Tăng đă
chấp thuận, Tăng sai tỳ-kheo Xá-lợi-phất
đến đại chúng bạch y cáo tri rằng, ‹Những
ǵ Đề-bà-đạt-đa làm đều không phải
là việc của Phật, Pháp, Tăng. Nên biết, đó là
điều do Đề-bà-đạt-đa tự ư làm› V́
im lặng. Việc ấy tôi ghi nhận như vậy.»
Xá-lợi-phất
nghe lời nói nầy rồi, tâm sanh nghi, liền đến
chỗ đức Thế tôn, đảnh lễ
dưới chân Phật, rồi ngồi qua một bên, thưa:
«Bạch
Thế tôn, làm sao con có thể đến chúng bạch y nói
việc xấu của ông ấy? V́ sao? Trước đây,
con trước các bạch y đă khen ngợi điều
hay của Đề-bà-đạt-đa rằng, ‹Xuất
gia từ ḍng họ lớn, thông minh, có đại thần
lực, nhan mạo đoan chánh.›»
Phật bảo Xá-lợi-phất:
«Trước
đây ông khen ngợi Đề-bà-đạt-đa
rằng, ‹Xuất gia từ ḍng họ lớn, thông minh, có
đại thần lực, nhan mạo đoan chánh.› Sự
thật có phải vậy không?»
Xá-lợi-phất
thưa:
«Bạch Đại
đức, sự thật là như vậy.»
«Cho nên, này
Xá-lợi-phất, nay ông nên đến trong đại chúng
bạch y, nói: ‹Trước đây Đề-bà-đạt-đa
là như vậy, ngày nay là như vậy. Những ǵ Đề-bà-đạt-đa
đă làm, không phải là việc của Phật, Pháp, Tăng.
Đó là do Đề-bà-đạt-đa tự ư làm.›»
Tôn giả
Xá-lợi-phất vâng lời đức Phật dạy
rồi, đến trong đại chúng bạch y, nói, «Trước
đây Đề-bà-đạt-đa là như vậy, ngày
nay là như vậy. Những ǵ Đề-bà-đạt-đa
đă làm, không phải là việc của Phật, Pháp, Tăng.
Đó là do Đề-bà-đạt-đa tự ư làm.»
Khi ấy
trong đại chúng có một số người chấp
nhận Đề-bà-đạt-đa th́ nói, «Sa-môn Thích
tử v́ sự cúng dường nên sanh tâm đố kỵ.
Họ không vui khi Đề-bà-đạt-đa được
sự cúng dường, cho nên nói giữa đại chúng
rằng: ‹Những ǵ Đề-bà-đạt-đa làm không
phải là việc của Phật, Pháp, Tăng mà là do Đề-bà-đạt-đa
tự ư làm.›»
Trong đó
những người hâm mộ Phật th́ nói: «Hoặc có
thể Đề-bà-đạt-đa đă làm, hoặc
mới đương làm.»
Lúc bấy
giờ, A-xà-thế bí
mật dấu con dao bên trong chiếc áo, vội vàng lén vào
trong cung để giết cha. Người giữ cửa
phát giác, lục thấy trong người của A-xà-thế
dấu một con dao, hỏi:
«Thái tử dấu con dao nầy đề làm ǵ?»
A-xà-thế
trả lời:
«Ta muốn
vào cung để hại Vua.»
Người
giữ cửa hỏi:
«Ai dạy
ông, sanh tâm như vậy?»
Vương
tử nói:
«Đề-bà-đạt-đa
dạy ta.»
Khi ấy,
người giữ cửa liền đẫn đến
chỗ các Đại thần, và báo cáo:
«A-xà-thế
muốn hại Vua.»
Các Đại
thần hỏi:
«Ai dạy
ông điều đó?
Vương
tử trả lời:
«Đề-bà-đạt-đa
dạy tôi.»
Trong số
các Đại thần có vị nói:
«Sa-môn
họ Thích đều làm việc nầy. Phải giết
hết.»
Có Đại
thần lại nói:
«Không
phải tất cả Sa-môn họ Thích đều làm
việc ác. Đây chỉ là việc làm của Vương
tử và Đề-bà-đạt-đa. Phải giết
những người này.»
Có Đại
thần lại nói:
«Không
phải tất cả Sa-môn họ Thích đều làm
việc ác. Đây chỉ là việc làm của Đề-bà-đạt-đa
và A-xà-thế. Tuy là tội đáng chết, nhưng không nên
giết. V́ sao vậy? Vua là vị vương trọng pháp,
khi nghe ắt không vui.»
Khi ấy,
người giữ cửa liền dẫn đến
chỗ Vua B́nh-sa, tâu:
«A-xà-thế
nầy muốn hại Vua.»
Vua hỏi:
«Ai bảo
ngươi làm điều đó?»
Vương
tử thưa:
«Đề-bà-đạt.»
Trong số
các Đại thần có vị nói:
«Sa-môn
họ Thích tất cả đều làm việc nầy.
Phải giết hết.»
Nhà Vua nghe
câu nói nầy ḷng không vui. Trong các Đại thần có người
nói:
«Sa-môn Thích
tử không phải làm ác hết, không nên giết hết. Đây
chỉ là việc làm của Đề-bà-đạt-đa
và A-xà-thế, th́ nên giết họ mà thôi.»
Nhà Vua nghe
lời nói nầy, ḷng cũng không vui.
Trong số Đại
thần, có vị nói:
«Sa-môn Thích
tử không làm ác hết, không nên giết hết. Đây là
việc làm của Đề-bà-đạt-đa và
A-xà-thế. Hai người tuy đáng chết nhưng không
nên giết. Tại sao vậy? Nhà Vua là vị pháp vương,
khi nghe ắt người không vui.»
Vua B́nh Sa hài
ḷng với ư kiến nầy, bảo các thần rằng:
«Tất
cả Sa-môn Thích tử nầy không hẳn đều là ác,
bởi vậy không nên giết hết. Đây là việc làm
của Đề-bà-đạt-đa và A-xà-thế, song
cũng không nên giết. Tại sao vậy? Trước đây
đức Phật đă khiến Xá-lợi-phất báo
khắp giữa đám đông rằng: ‹Những ǵ Đề-bà-đạt-đa
đă làm, không phải việc của Phật, Pháp, Tăng
mà là Đề-bà-đạt-đa tự ư làm.› Cho nên, không
nên giết.»
Sau khi
phụ vương quở trách Thái tử A-xà-thế
rồi, bảo các Đại thần:
Có thể
tha thứ cho Thái tử A-xà-thế.»
Sau đó
liền thả cho đi.
Khi ấy,
các Đại thần cùng nhau lớn tiếng nói:
«A-xà-thế
làm việc tày trời, đáng chết, tại sao chỉ
quở trách sơ [594a1] rồi thả?»
Lúc bấy
giờ, Đề-bà-đạt-đa đă sai người
hại Phật, lại bảo A-xà-thế giết cha,
tiếng ác lan tràn, lợi dưỡng bị đoạn
tuyệt. Đề-bà-đạt-đa cùng đồng
bọn gồm năm người đến từng nhà
khất thực. Người thứ nhất tên là Tam-văn-đạt-đa;
người thứ hai tên là Kiền-trà-đạt-ba; người
thứ ba tên là Cấu-bà-ly; người thứ tư tên
Ca-lưu-la-đê-xá[123] và bản thân của Đề-bà-đạt-đa
là người thứ năm.
Khi ấy,
các tỳ-kheo nghe Đề-bà-đạt-đa sai người
hại Phật, lại bảo A-xà-thế giết cha,
tiếng ác lan tràn, lợi dưỡng đoạn
tuyệt, cùng đồng bọn năm người đến
từng nhà khất thực, liền đến chỗ đức
Thế tôn, đảnh lễ dưới chân Phật,
rồi ngồi qua một bên, đem nhơn duyên này bạch
lên đức Thế tôn, một cách đầy đủ. Đức
Thế tôn v́ nhân duyên này liền tập hợp đại
chúng. Ngài biết mà vẫn hỏi Đề-bà-đạt-đa:
«Có thật
ông dẫn bốn người đến từng nhà
khất thực hay không?»
Đề-bà-đạt-đa
thưa:
«Đúng như
vậy, bạch Thế tôn.»
Đức
Thế tôn dùng vô số phương tiện quở trách Đề-bà-đạt-đa:
«Việc làm
của ngươi là sai quấy, chẳng phải oai nghi,
chẳng phải pháp sa-môn, chẳng phải tịnh
hạnh, chẳng phải hạnh tùy thuận, làm việc
không nên làm. Tại sao ông riêng rẽ dẫn bốn người
đến từng nhà khất thực. Ta đă dùng vô
số phương tiện nói, ‹Các ngươi hăy
thương tưởng nhà bạch y.› Nay sao ông riêng rẽ
dẫn bốn người đến từng nhà khất
thực?»
Đức
Thế tôn dùng vô số phương tiện quở trách Đề-bà-đạt-đa
rồi, liền bảo các tỳ-kheo:
«Từ nay
về sau không được ăn riêng chúng, được
phép cho đến ba người cùng ăn.[124] Có hai điều lợi nên
phải như vậy. Một là v́ nhiếp phục người
khó điều phục. Hai là v́ từ mẫn đối
với nhà bạch y. Tại sao vậy? V́ sợ hạng người
khó điều phục kia tự cấu kết tạo chúng
riêng để gây phiền năo chúng Tăng.»
Đề-bà-đạt-đa
liền sanh ư niệm này: «Điều chưa từng có!
Sa-môn Cù-đàm lại đi cắt miếng ăn của
kẻ khác. Ta hăy phá Tăng luân[125] của
ông ta. Sau khi ta qua đời có thể để lại
tiếng là, ‹Sa-môn Cù-đàm có đại thần lực, trí
tuệ vô ngại, mà bị Đề-bà-đạt-đa
phá Tăng luân của ông ta.›»
Rồi th́, Đề-bà-đạt-đa liền đến các tỳ-kheo đồng
bạn nói rằng:
«Nay chúng ta
có thể cùng nhau phá Tăng luân của Cù-đàm. Sau khi chúng
ta chết có thể để lại tiếng là, ‹Sa-môn
Cù-đàm có đại thần lực, trí tuệ vô
ngại, mà bị Đề-bà-đạt-đa phá Tăng
luân của ông ta.›»
Khi ấy,
một đồng bạn của Đề-bà-đạt-đa
là Tam-văn-đạt-đa, trí tuệ tài cao, phát biểu:
«Sa-môn
Cù-đàm có đại thần lực. Cho đến đồ
chúng đệ tử cũng lại như vậy. Làm sao
chúng ta có thể phá được Tăng luân của người?»
Đề-bà-đạt-đa
nói:
«Như Lai
thường khen nói hạnh đầu-đà
, thiểu dục, tri túc, ưa
xuất ly. Nay, ta có năm pháp cũng là thắng pháp của
đầu đà, thiểu dục, tri túc, ưa xuất ly:
trọn đời khất thực, trọn đời
mặc y phấn tảo, trọn đời ngồi nơi
đất trống, trọn đời không ăn muối,[126] trọn đời không ăn
cá thịt.[127] Nay, ta tŕ năm pháp này giáo hóa
các tỳ-kheo đủ khiến cho họ tin ưa. Ta
sẽ nói với các tỳ-kheo: ‹Đức Thế tôn dùng vô
số phương tiện khen ngợi người tu
hạnh đầu đà, thiểu dục tri túc, ưa
xuất ly. Nay, chúng ta có năm pháp cũng là thắng pháp đầu
đà: trọn đời khất thực,… cho đến
không ăn thịt cá. Hăy cùng nhau thực hành điều đó.›
Tỳ-kheo tuổi nhỏ chắc sẽ thọ giáo.
Tỳ-kheo thượng tọa sẽ ngại không tín
thọ. Do phương tiện nầy có thể phá được
Tăng luân kia.»
Bấy
giờ, Tam-văn-đạt-đa nói với Đề-bà-đạt-đa
rằng:
«Nếu làm
như vậy, đủ để phá Tăng luân kia.»
Khi ấy, Đề-bà-đạt-đa
liền dùng năm pháp trên, dạy các tỳ-kheo:
«Đức
Thế tôn dùng vô số phương tiện khen ngợi người
tu hạnh đầu đà, thiểu dục, tri túc, ưa
xuất ly. Nay, chúng ta có năm thắng pháp, cũng là
hạnh đầu đà, thiểu dục, tri túc, ưa
xuất ly: chúng ta trọn đời khất thực,
trọn đời mặc y phấn tảo, trọn đời
ngồi nơi đất trống, trọn đời không
ăn muối, cá và thịt.»
Lúc bấy
giờ, số đông tỳ-kheo nghe Đề-bà-đạt-đa
dùng năm pháp như vậy dạy các tỳ-kheo, khiến
họ tin ưa... chi tiết như trên.
Các
tỳ-kheo nghe rồi, đến chỗ đức Thế
tôn, đảnh lễ dưới chân Phật, rồi
ngồi qua một bên, đem nhân duyên này bạch đầy
đủ lên đức Thế tôn. Đức Phật
bảo các tỳ-kheo:
«Hiện
nay, Đề-bà-đạt-đa muốn đoạn
bốn Thánh chủng.[128] Những ǵ là bốn? Ta thường
dùng vô số phương tiện nói, y phục cốt
nhắm đến tri túc. Ta cũng khen nói, y phục
cốt nhắm đến tri túc. Ta cũng dùng vô số phương
tiện nói, thức ăn, giường nằm và ngọa
cụ, thuốc thang để chữa bệnh cần
nhắm đến tri túc. Các tỳ-kheo nên biết, nay Đề-bà-đạt
muốn đoạn bốn thánh chủng.»
Rồi
đức Thế tôn v́ nhơn duyên này tập hợp Tăng
tỳ-kheo. Ngài biết mà vẫn cố hỏi Đề-bà-đạt-đa:
«Có thật
ông dùng năm pháp dạy các tỳ-kheo hay chăng?» … chi
tiết như trên.
Trả
lời:
«Đúng
vậy, bạch Thế tôn.»[129]
Bấy
giờ, đức Thế tôn dùng vô số phương
tiện quở trách Đề-bà-đạt-đa:
«Tại sao
ông dùng năm pháp dạy các tỳ-kheo... (như trên). Này Đề-bà-đạt-đa,
ông chớ nên đoạn bốn thánh chủng, (4 thánh chủng như trên đă nói). Này Đề-bà-đạt-đa,
nay ông chớ nên phương tiện phá ḥa hiệp Tăng, chớ chấp chặt phương
tiện phá ḥa hiệp Tăng, kiên tŕ không bỏ. Ông nên cùng
Tăng ḥa hiệp, không tranh chấp, cùng một thầy
học như nước với sữa, ở trong
Phật pháp mới có ích, sống an lạc. Bởi vậy
cho nên, này Đề-bà-đạt-đa, ông nên biết, phá
ḥa hiệp Tăng là điều ác, gian nan, mắc đại
trọng tội. Phá ḥa hiệp Tăng đọa trong Nê-lê
một kiếp, thọ tội không thể cứu vớt.»
Đức
Thế tôn dùng vô số phương tiện khiến cho tâm
phá Tăng của Đề-bà-đạt-đa tạm
chấm dứt. Ngài dùng vô số phương tiện
quở trách Đề-bà-đạt-đa rồi bảo các
tỳ-kheo:
«Cho phép Tăng
trao cho Đề-bà-đạt-đa pháp ha gián, can gián để
bỏ sự việc này bằng cách bạch tứ
yết-ma.»
Trong chúng nên
sai một vị có khả năng yết-ma, như trên
đây mà tác bạch như sau:
«Đại đức
Tăng xin lắng nghe! Đề-bà-đạt-đa này muốn
phương tiện phá ḥa hiệp Tăng, kiên tŕ không bỏ.
Nếu thời gian thích hợp đối với Tăng, Tăng
châp thuận cho pháp ha gián để bỏ việc này, nói rằng,
‹Đề-bà-đạt-đa, ông chớ
phá ḥa hợp Tăng, kiên tŕ không bỏ. Đề-bà-đạt-đa, ông nên cùng Tăng ḥa hợp, hoan hỷ,
không tranh chấp, đồng nhất như nước với
sữa, ở trong Phật pháp mới sống an lạc.› Đây
là lời tác bạch.
«Đại đức
Tăng xin lắng nghe! Đề-bà-đạt-đa này muốn
thọ pháp phá ḥa hợp Tăng, kiên tŕ không bỏ. Nay Tăng
trao cho pháp ha can gián để bỏ sự việc này.
‹Đề-bà-đạt-đa, ông chớ
phá ḥa hợp Tăng, kiên tŕ không bỏ. Đề-bà-đạt-đa, ông nên cùng Tăng ḥa hợp, hoan hỷ,
không tranh chấp, đồng nhất như nước với
sữa, ở trong Phật pháp mới sống an lạc.›
Các trưởng lăo nào chấp thuận Tăng trao cho Đề-bà-đạt-đa
pháp ha gián để bỏ việc này th́ im lặng. Vị
nào không chấp thuận xin nói. Đây là yết-ma lần thứ
nhất. » (lần thứ hai, lần thứ
ba cũng nói như vậy).
«Tăng đă
chấp thuận trao cho Đề-bà-đạt-đa pháp ha
gián để bỏ [595a1] việc
nầy rồi. Tăng chấp thuận nên im lặng. Việc
ấy tôi ghi nhận như vậy.»
Nên làm pháp ha
gián như vậy, Tăng v́ Đề-bà-đạt-đa
làm pháp bạch tứ yết-ma ha gián như vậy rồi,
các tỳ-kheo đem việc này bạch lên đức
Thế tôn.
Đức
Thế tôn bảo:
«Nếu có
tỳ-kheo nào khác phương tiện muốn phá ḥa hợp
Tăng, cũng dùng pháp bạch tứ yết-ma ha gián này.
Từ nay về sau, Ta v́ các tỳ-kheo kiết giới,
tập mười cú nghĩa, cho đến, chánh pháp
tồn tại lâu dài.»
Muốn nói
giới nên nói như vầy:
Tỳ-kheo
nào, muốn phá hoại ḥa hợp Tăng, tiến hành phá
hoại ḥa hợp Tăng, chấp chặt pháp phá ḥa
hợp Tăng, kiên tŕ không bỏ.[130] Các Tỳ-kheo nên can gián
tỳ-kheo này rằng: ‹Đại đức chớ phá ḥa hợp Tăng,
chớ tiến hành phá hoại ḥa hiệp Tăng, chớ
chấp chặt phá hoại hoài hợp Tăng kiên tŕ không
bỏ. Đại đức, nên cùng Tăng ḥa hợp, v́
cùng Tăng ḥa hợp, hoan hỷ không tranh chấp, đồng
một thầy học, ḥa hợp như nước
với sữa, th́ ở trong Phật pháp mới có sự tăng
ích, sống an lạc.› Tỳ-kheo ấy được can
gián như vậy ba lần cho bỏ việc ấy, cho đến
ba lần can gián, bỏ th́ tốt; nếu không bỏ, tăng-già-bà-thi-sa.
Tỳ-kheo:
nghĩa như trên.
Ḥa
hiệp: đồng một yết-ma, đồng
một thuyết giới.[131]
Tăng: có bốn tỳ-kheo, có năm
tỳ-kheo, hoặc mười tỳ-kheo, cho đến vô
số.
Phá: phá có mười tám việc:
pháp, phi pháp, luật, phi luật, phạm, không phạm,
hoặc nhẹ, hoặc nặng, có dư tàn, không dư tàn,
thô ác, chẳng phải thô ác, thường sở hành, phi thường
sở hành, chế, phi chế, thuyết, phi thuyết. Đó
là mười tám việc.
Trụ
pháp phá Tăng:[132] tức là trụ nơi mười tám việc này.
Nếu
tỳ-kheo tiến hành muốn phá ḥa hợp Tăng,[133] chấp chặt pháp phá Tăng[134] kiên tŕ không bỏ tỳ-kheo kia
nên can gián[135] tỳ-kheo này rằng, ‹Đại
đức chớ tiến hành muốn phá ḥa hợp Tăng,
chớ chấp chặt pháp phá Tăng kiên tŕ không bỏ. Đại
đức nên cùng Tăng ḥa hợp, hoan hỷ không tranh
chấp như nước với sữa, th́ ở trong
Phật pháp có sự tăng ích, sống an lạc. Đại
đức nên bỏ việc này, đừng để Tăng
tác pháp ha gián mà phạm trọng tội.» Nếu vị
ấy nghe lời th́ tốt; bằng không nghe
lời th́ lại nên khiến tỳ-kheo, Tỳ-kheo-ni, ưu-bà-tắc,
ưu-bà-di, hoặc Đại thần của Vua, các Sa-môn
khác đạo, bà-la-môn đến nói. Nếu tỳ-kheo
ở nơi khác mà nghe biết vị này tin dùng lời nói
của họ th́ nên đến nhờ nói.
Nếu
vị này nghe lời th́ tốt, bằng không nghe lời th́
nên tác bạch.[136] Tác bạch rồi lại nói: «Đại
đức, tôi đă tác bạch xong, c̣n các pháp yết-ma
nữa. Nay ngài nên bỏ việc này, đừng để
Tăng tác yết-ma mà phạm trọng tội.» Nếu
vị ấy nghe lời th́ tốt; bằng không nghe lời nên tác sơ yết-ma, rồi
lại nói: «Đại đức, tôi đă tác sơ
yết-ma rồi, c̣n hai yết-ma nữa. Ngài nên bỏ
việc này, đừng để Tăng v́ ngài tác
yết-ma mà phạm trọng tội.» Nếu vị ấy
nghe lời th́ tốt, bằng không nghe lời th́ nên tác
yết-ma lần thứ hai, rồi lại nói: «Đại đức,
tôi đă tác yết-ma lần thứ hai rồi, c̣n một
yết-ma nữa. Ngài nên bỏ việc này, đừng để
Tăng v́ ngài tác yết-ma mà phạm trọng tội.»
Nếu vị ấy bỏ th́ tốt, bằng không bỏ
th́ tác pháp yết-ma lần thứ ba. Trao xong, vị ấy
phạm tăng-già-bà-thi-sa.
Yết-ma
lần thứ hai xong mà bỏ, phạm ba thâu-lan-giá.
Yết-ma lần thứ nhất xong mà bỏ, phạm hai
thâu-lan-giá. Tác bạch xong mà bỏ, phạm một
thâu-lan-giá. Bắt đầu tác bạch chưa xong mà
bỏ, phạm một đột-kiết-la. Nếu
tất cả chưa tác bạch, khi tiến hành muốn phá
ḥa hợp Tăng, chấp chặt phá ḥa hợp Tăng kiên
tŕ không bỏ, tất cả phạm đột-kiết-la.
Nếu khi Tăng
đang tác yết-ma ha gián cho người phá Tăng mà có
tỳ-kheo khuyến khích «Đừng bỏ.» Tỳ-kheo
ấy phạm thâu-lan-giá. Nếu không phải là ha gián,
tỳ-kheo ấy phạm đột-kiết-la. Nếu
tỳ-kheo-ni xúi: «Đừng bỏ.» Cô ni này phạm
thâu-lan-giá. Chưa tác pháp ha gián, cô ni xúi: «Đừng
bỏ.» Cô ni ấy phạm đột-kiết-la. Trừ
tỳ-kheo, tỳ-kheo-ni, người khác xúi «Đừng
bỏ.» Những người ấy phạm
đột-kiết-la.
Tỳ-kheo-ni
phạm tăng-già-bà-thi-sa. Thức-xoa-ma-na, sa-di, sa-di-ni
phạm đột-kiết-la. Đó là phạm.
Sự
không phạm:
bắt đầu can gián liền bỏ. Nếu phi pháp
biệt chúng tác pháp ha gián; phi pháp ḥa hợp chúng tác pháp ha
gián; pháp biệt chúng, pháp tương tợ biệt chúng,
pháp tương tợ ḥa hợp, phi pháp, phi luật, phi giáo
giới của Phật. Nếu tất cả chưa tác
pháp ha gián. Hoặc v́ phá ác
hữu, ác tri thức; hoặc v́ phá phương
tiện muốn phá Tăng, can ngăn khiến không phá; hoặc phá phương tiện
trợ việc phá Tăng; hai, ba người yết-ma; hoặc muốn tác yết-ma phi pháp, phi tỳ-ni; hoặc v́ Tăng, v́ tháp, v́ hai Ḥa thượng,
đồng Ḥa thượng, v́ A-xà-lê, đồng
A-xà-lê, v́ tri thức, làm tổn giảm, làm không có trú
xứ. V́ những mục đích này mà phá, th́ không phạm,
Người
không phạm:
người phạm đầu tiên khi chưa chế giới;
người si cuồng, loạn tâm, thống năo, bức
bách.
Một
thời, đức Phật ở trong núi Kỳ-xà-quật,
tại La-duyệt-kỳ. Bấy giờ, Đề-bà-đạt-đa cố chấp chặt năm pháp
này, và lại đến dạy các tỳ-kheo rằng:
«Thế tôn
dùng vô số phương tiện thường khen nói người
tu hạnh đầu đà, thiểu dục, tri túc, ưa
xuất ly; thế th́ trọn đời khất thực,
mặc y phấn tảo, ngồi nơi đất
trống, không ăn muối, không ăn thịt và cá.»
Bấy
giờ, các tỳ-kheo nói với Đề-bà-đạt-đa
rằng:
«Ông chớ
nên phá hoại ḥa hợp Tăng, chớ nên chấp chặt
pháp phá Tăng kiên tŕ không bỏ. Tại sao vậy? Cùng Tăng
ḥa hợp, hoan hỷ, không tranh chấp, như nước
với sữa, ở trong Phật pháp mới có sự tăng
ích an lạc.»
Bấy
giờ, bè đảng của Đề-bà-đạt-đa,
tiến hành trợ giúp phá hoại ḥa hợp Tăng, các
tỳ-kheo ấy nói với các tỳ-kheo rằng:
«Các thầy
chớ nên quở trách Đề-bà-đạt-đa.
Những điều Đề-bà-đạt-đa là
tỳ-kheo nói pháp ngữ, là tỳ-kheo luật ngữ.
Những điều Đề-bà-đạt-đa nói chúng
tôi chấp nhận.»
Trong số
các tỳ-kheo nghe đó, có vị thiểu dục tri túc, hành
đầu đà, ưa học giới, biết tàm quư,
hiềm trách các tỳ-kheo bè đảng của Đề-bà-đạt-đa:
«Sao các
Thầy lại nói Đề-bà-đạt-đa là
tỳ-kheo nói đúng pháp, tỳ-kheo nói đúng luật;
những ǵ Đề-bà-đạt-đa nói chúng tôi chấp
nhận?»
Các
tỳ-kheo hiềm trách rồi, đến chỗ đức
Thế tôn, đảnh lễ dưới chân Phật,
rồi ngồi qua một bên, đem nhơn duyên này bạch
lên đức Thế tôn một cách đầy đủ. Đức
Thế tôn v́ nhơn duyên này tập hợp các Tăng
tỳ-kheo, dùng vô số phương tiện quở trách các
tỳ-kheo bè đảng của Đề-bà-đạt-đa:
«Việc làm
của ngươi là sai quấy, chẳng phải oai nghi,
chẳng phải pháp sa-môn, chẳng phải tịnh
hạnh, chẳng phải hạnh tùy thuận, làm việc
không nên làm. V́ sao các ông nói với các tỳ-kheo là: ‹Đừng
quở trách những điều Đề-bà-đạt-đa
nói. Đề-bà-đạt-đa là tỳ-kheo nói đúng
pháp, tỳ-kheo nói đúng luật; những ǵ Đề-bà-đạt-đa
nói chúng tôi chấp nhận.›?»
Lúc bấy
giờ, đức Thế tôn dùng vô số phương
tiện quở trách các tỳ-kheo bè đảng của Đề-bà-đạt-đa
rồi bảo các tỳ-kheo:
«Cho phép Tăng
trao cho các tỳ-kheo bè đảng của Đề-bà-đạt-đa
pháp ha gián để bỏ việc này, bằng pháp bạch
tứ yết-ma.»
Trong chúng nên
sai một vị có khả năng tác yết-ma, theo sự
việc trên tác bạch:
«Đại đức
Tăng xin lắng nghe. Các tỳ-kheo bè đảng của Đề-bà-đạt-đa
này, thuận theo Đề-bà-đạt-đa, mà nói như
vầy, ‹Tỳ-kheo các ngài chớ quở trách Đề-bà-đạt-đa.
Tại sao vậy? V́ Đề-bà-đạt-đa là tỳ-kheo
pháp ngữ, là tỳ-kheo luật ngữ. Những điều
Đề-bà-đạt-đa nói chúng tôi chấp nhận.› Nếu
thời gian thích hợp đối với Tăng, Tăng
chấp thuận, nay Tăng trao cho các tỳ-kheo [596a1] bè đảng của Đề-bà-đạt-đa
pháp ha gián để bỏ việc này. Rằng, ‹Các ngài chớ
nên nói ‹Đề-bà-đạt-đa tỳ-kheo pháp ngữ,
là tỳ-kheo luật ngữ. Những điều Đề-bà-đạt-đa
nói chúng tôi chấp thuận.› Song Đề-bà-đạt-đa
chẳng phải là tỳ-kheo pháp ngữ, tỳ-kheo luật
ngữ. Các ngài chớ nên phá hoại ḥa hợp Tăng, mà
nên trợ giúp ḥa hợp Tăng. Đại đức cùng
Tăng ḥa hợp, hoan hỷ không tranh chấp, như nước
với sữa, ở trong Phật pháp mới có sự tăng
ích an lạc.› Đây là lời tác bạch.»
«Đại đức
Tăng xin lắng nghe. Các tỳ-kheo bè đảng với Đề-bà-đạt-đa
này, thuận theo Đề-bà-đạt-đa, mà nói như
vầy, ‹Tỳ-kheo các ngài chớ quở trách Đề-bà-đạt-đa.
Tại sao vậy? V́ Đề-bà-đạt-đa là tỳ-kheo
pháp ngữ, là tỳ-kheo luật ngữ. Những điều
Đề-bà-đạt-đa nói chúng tôi chấp nhận.›
Nay Tăng v́ các tỳ-kheo bè đảng của Đề-bà-đạt-đa
tác pháp ha gián để bỏ việc kia, rằng: ‹Đại
đức chớ nên nói ‘Đề-bà-đạt-đa tỳ-kheo
pháp ngữ, là tỳ-kheo luật ngữ. Những điều
Đề-bà-đạt-đa nói chúng tôi chấp thuận.’
Song Đề-bà-đạt-đa chẳng phải là tỳ-kheo
pháp ngữ, tỳ-kheo luật ngữ. Các ngài chớ nên phá
hoại ḥa hợp Tăng, mà nên trợ giúp ḥa hợp Tăng.
Đại đức cùng Tăng ḥa hợp, hoan hỷ không
tranh chấp, như nước với sữa, ở trong
Phật pháp mới có sự tăng ích an lạc.› Các trưởng
lăo nào chấp thuận Tăng ha gián các tỳ-kheo bè đảng
của Đề-bà-đạt-đa, khiến cho bỏ việc
kia, th́ im lặng. Ai không đồng ư xin nói. Đây là yết-ma
lần thứ nhất.» (lần thứ hai, lần thứ
ba cũng nói như vậy).
«Tăng đă
chấp thuận tác pháp ha gián các tỳ-kheo bè đảng của
Đề-bà-đạt-đa để bỏ việc kia rồi.
Tăng chấp nhận cho nên im lặng. Việc nầy tôi
ghi nhận như vậy.»
Nên tác pháp
quở trách can ngăn các tỳ-kheo bè đảng của Đề-bà-đạt-đa
bằng bạch tứ yết-ma như vậy. Các
tỳ-kheo bạch Phật. Phật bảo các tỳ-kheo:
«Từ nay
về sau, nếu có bè đảng cùng trợ giúp việc
phá hoại ḥa hợp Tăng như vậy, cũng nên tác
pháp bạch tứ yết-ma ha gián như vậy. Từ nay
trở đi, Ta v́ các Tỳ-kheo kiết giới, tập mười
cú nghĩa, cho đến, để chánh pháp tồn tại
lâu dài.»
Muốn nói
giới nên nói như vầy:
Tỳ-kheo
nào, có bè đảng từ một, hoặc hai, hoặc ba,
cho đến vô số. Các tỳ-kheo bè đảng ấy
nói với các tỳ-kheo rằng: ‹Đại đức, chớ can
gián tỳ-kheo ấy. Tỳ-kheo ấy là tỳ-kheo nói như
pháp. tỳ-kheo ấy là tỳ-kheo nói như luật.
Những điều tỳ-kheo ấy nói, chúng tôi ưa
thích. Những điều tỳ-kheo ấy nói chúng tôi
chấp nhận.› Chúng tỳ-kheo ấy nói: ‹Đại đức chớ nói như
vầy: ‹Tỳ-kheo ấy là tỳ-kheo nói như pháp. Tỳ-kheo ấy là
tỳ-kheo nói như luật. Những điều
tỳ-kheo ấy nói chúng tôi ưa thích. Những điều
tỳ-kheo ấy nói là chúng tôi chấp nhận.› Nhưng
tỳ-kheo ấy là tỳ-kheo nói phi pháp, là tỳ-kheo nói phi
luật. Đại đức, chớ phá hoại ḥa
hợp tăng. Các ngài nên hoan hỷ ḥa hợp tăng. Đại
đức cùng tăng ḥa hợp, hoan hỷ, không tranh
chấp, đồng học một thầy, ḥa hợp như
nước với sữa, ở trong Phật pháp mới có
tăng ích an lạc.› Các tỳ-kheo bè đảng được
can gián như vậy mà kiên tŕ không bỏ. Chúng tỳ-kheo kia
nên can gián ba lần cho bỏ việc này. Cho đến ba
lần can gián, bỏ th́ tốt. Nếu không bỏ, tăng-già-bà-thi-sa.
Tỳ-kheo: nghĩa như trên.
Thuận
theo
:[137] có hai thứ: thuận v́ pháp và
thuận theo v́ y thực.
-
Thuận theo v́ Pháp: dùng pháp mà giáo thọ tăng
thượng giới, tăng thượng tâm, tăng
thượng huệ, phúng tụng thọ tŕ.
-
Thuận theo v́ y thực: cung cấp y phục, ẩm thực, giường,
ngọa cụ, thuốc thang chữa bệnh.
Bè đảng: từ bốn người,
hoặc hơn bốn người.
Lời
nói tán trợ bè đảng:[138] từ một, hoặc hai, hoặc ba, cho đến
số đông.
Nếu bè đảng
của tỳ-kheo nói phi pháp, nói các tỳ-kheo rằng: «Đại
đức, chớ can gián tỳ-kheo ấy. Tỳ-kheo
ấy là tỳ-kheo nói như pháp, tỳ-kheo nói như
luật. Những điều tỳ-kheo ấy nói chúng tôi
chấp nhận…» (…)[139] Ngài chớ nói như vầy:
«Tỳ-kheo ấy là tỳ-kheo nói như pháp, tỳ-kheo nói
như luật. Những điều tỳ-kheo ấy nói
chúng tôi chấp nhận.» Nhưng tỳ-kheo ấy là
tỳ-kheo nói phi pháp, là tỳ-kheo nói phi luật. Các ngài
chớ nên phá hoại ḥa hợp Tăng, mà nên trợ giúp cho
Tăng ḥa hiệp. Đại đức cùng Tăng ḥa
hiệp, hoan hỷ, không tranh chấp, như nước
với sữa, ở trong Phật pháp mới có sự tăng
ích an lạc. Các ngài nên bỏ việc này, đừng để
cho Tăng quở trách mà phạm trọng tội.» Nói mà nghe
lời th́ tốt. Bằng không nghe lời th́ nên tác
bạch. Tác bạch rồi nên nói với người kia:
«Tôi đă bạch xong, c̣n mấy lần yết-ma nữa.
Ngài nên bỏ việc này, đừng để cho Tăng
quở trách mà phạm trọng tội.» Nếu nghe lời
th́ tốt. Bằng không nghe lời th́ nên yết-ma lần đầu.
Yết-ma lần đầu xong, nên nói với người
kia rằng: «Tôi đă bạch và làm yết-ma lần đầu
rồi, c̣n hai yết-ma nữa. Ngài nên bỏ việc này, đừng
để cho Tăng quở trách mà phạm trọng
tội.» Nếu nghe lời th́ tốt. Bằng không nghe
lời, th́ nên tác yết-ma lần thứ hai. Tác yết-ma
lần thứ hai xong, nên nói với người kia: «Tôi đă
bạch và làm hai pháp yết-ma rồi. C̣n một yết-ma
nữa. Ngài nên bỏ việc kia, đừng để Tăng
quở trách mà phạm trọng tội.» Nếu nghe lời
th́ tốt. Bằng không nghe lời, th́ yết-ma lần
thứ ba. Khi yết-ma lần thứ ba xong, phạm tăng-già-bà-thi-sa.
Bạch xong
hai yết-ma mà bỏ, phạm ba thâu-lan-giá. Bạch xong
một yết-ma mà bỏ, phạm hai thâu-lan-giá. Bạch
xong mà bỏ phạm một thâu-lan-giá. Tác bạch chưa
xong mà bỏ phạm đột-kiết-la. Nếu khi chưa
bạch, tất cả đều tùy thuộc vào việc
phá Tăng của bè đảng, đều phạm đột-kiết-la.
Nếu khi tỳ-kheo can gián các tỳ-kheo bè đảng,
lại có tỳ-kheo khác nói đừng bỏ. Tỳ-kheo
(xúi dục) này phạm thâu-lan-giá. Nếu chưa quở
trách can gián, th́ phạm đột-kiết-la. Nếu khi
tỳ-kheo can gián các tỳ-kheo bè đảng, tỳ-kheo-ni nói:
«kiên tŕ đừng bỏ», cô ni này phạm thâu-lan-giá.
Nếu chưa tác pháp can gián cô ni nói: «đừng bỏ» th́
phạm đột-kiết-la.
Trừ
tỳ-kheo, tỳ-kheo-ni người khác nói: «đừng
bỏ» đều phạm đột-kiết-la.
Tỳ-kheo-ni
tăng già bà thi sa. Thức-xoa-ma-na, sa-di, sa-di-ni, đột-kiết-la.
Đó gọi là phạm.
Sự
không phạm: khi
mới nói liền bỏ. Yết-ma phi pháp biệt chúng, phi
pháp ḥa hợp chúng, pháp biệt chúng, pháp tương tợ
biệt chúng, pháp tương tợ ḥa hợp chúng, phi pháp,
phi luật, phi Phật dạy. Hoặc tất cả chưa
tác pháp can gián th́ không phạm.
Người không phạm: người phạm
đầu tiên khi chưa chế giới; người si
cuồng, loạn tâm, thống năo, bức bách.
Một
thời, đức Phật ở trong vườn
Cấp-cô-độc, rừng cây Kỳ-đà, tại nước
Xá-vệ.
Bấy giờ, ở Kỳ-liên[141] có hai tỳ-kheo. Một tên là A-thấp-bà ,[142] người thứ hai tên là Phú-na-bà-sa.[143] Cả hai ở tại Kỳ-liên có hành vi xấu, làm hoen ố nhà người. Hành vi xấu mọi người đều thấy, mọi người đều nghe. Sự làm hoen ố nhà người, mọi người đều thấy, mọi người đều nghe. Họ làm những điều phi pháp như: tự ḿnh trồng cây hoa, sai người trồng cây hoa; tự ḿnh tưới nước, sai người tưới nước; tự ḿnh hái hoa, sai người hái hoa; tự ḿnh làm tràng hoa, sai ngư̖