|
II. CỰ TRIỆT THIỀN SƯTHẬP MỤC NGƯU ĐỒ TỤNG
(Họa tranh trâu trắng, xin trích lời dẫn của TUỆ SỸ) A - TỨ TUYỆT1 - Thất ngưu 失牛DẪN: Trâu ở phía tây, mặt hướng về tây. Mục đồng ở phía đông, mặt hướng về đông.
TỤNG
牛尚牛兮童尚童 牛童背向各西東 纖塵不隔何霄壞 曠劫來今枉自懵
ÂM
Ngưu thượng ngưu hề, đồng thượng đồng, Ngưu đồng bối hướng các đông tây. Tiêm trần bất cánh hà tiêu nhưỡng, Khóan kiếp lai kim uổng tự mông
NGHĨA
Trâu còn lưu lạc, trẻ còn đây, Trâu hướng về đông, trẻ hướng tây. Chẳng cách đất trời chừng mảy bụi, Uổng công thao thức bấy xưa nay.
2 - Tầm ngưu 尋牛DẪN:Chủ nhân hỏi trâu ở đâu? Mục đồng ngơ ngác. Lại có một người từ phía tây đi đến đưa tay chỉ về xa.
TỤNG
忽向山童問白牛 山童罔措不知求 傍人識得牛蹤跡 指點山童急轉頭
ÂM
Hốt hướng sơn đồng vấn bạch ngưu, Sơn đồng võng thố bất tri cầu. Bàng nhân thức đắc ngưu tung tích, Chỉ điểm sơn đồng cấp chuyển đầu.
NGHĨA
Tìm trâu chộp hỏi thử sơn đồng, Vắng bặc mù tăm luống hỏi mong. Có kẻ quanh vùng nhìn biết dấu, Chỉ đường quay gấp khỏi hoài công.
3 - Kiến tích 見跡DẪN: Chú nhắm phía tây mà chạy. Thấy có nhiều dấu chân trâu trong đồng ruộng.
TỤNG
隄回陌轉向溪西 弌路深蹄間淺蹄 端的新知尋舊識 人牛到此两無迷
ÂM
Đề hồi mạch chuyển hướng khê tê, Nhất lộ thâm đề gián thiển đề. Đoan đích tân tri tầm cựu thức, Nhân ngưu đáo thử lưỡng vô mê.
NGHĨA
Khe tây quanh quất dặm xa mù, Một nẻo chập chồng mong cạn sâu. Đoan đích mới tìm, nhờ bạn cũ, Người không lầm lộn dấu chân trâu.
4 - Kiến ngưu 見牛DẪN: Trâu trắng nằm êm trong đồng ruộng. Đồng tử trông thấy vui mừng.
TỤNG
行盡山村過水村 草中忽見白牛蹲 欣欣穩步方輕快 喘息初調與細論
ÂM
Hành tận sơn thôn quá thủy thôn, Thảo trung hốt kiến bạch ngưu tôn. Hân hân ổn bộ phương khinh khoái, Suyển tức sơ điều dữ tế lôn.
NGHĨA
Làng mây xóm nước lội quanh quần, Bổng thấy trâu đi vũng cỏ gần. Rộn rã lòng mừng chân khấp khởi, Nén hơi nhỏ nhẹ bắt đầu chăn.
5 - Đắc ngưu 得牛DẪN: Trâu trắng từ từ đứng dậy, đồng tử vui vẻ, vuốt ve lưng nó.
TỤNG
跋踄溪山豈憚勞 白牛頓獲價彌高 快心乆別重相契 善撫從容喜伏弢
ÂM
Bạc thiệp sơn khê khởi đãn lao, Bạch ngưu đốn họa ch giá di cao. Khoái tâm cửu biệt trùng tương khế, Thiện phủ thung dung hỉ phục thao.
NGHĨA
Lặng lội rừng khe há khổ lao, Được trâu càng được giá thêm cao. Xa lâu gặp lại mừng khôn xiết , Vui sướng thong dong vuốt ngọt ngào. BIỆT CHÚ: - Thao: Là cái đãy đựng cung. Chữ thao này đồng nghĩa với chữ - Sở Cung Vương Triệu Dưỡng Do Cơ bắn Lữ Kỳ hạng phục Thao. - Ở đây ý nói trâu đã tìm trúng đích và đã được hàng phục rồi một cách vui đẹp qua sự vỗ về ngon ngọt. 6 - Hộ ngưu 護牛DẪN: Đồng tử rỗi rảnh ngồi trên tảng đá.Trâu trắng uống nước suối thích lòng.
TỤNG
牛適人閒卻瘐肥 風青月白乆忘飢 幽香野綠盈山谷 幾度朝暉映夕暉
ÂM
Ngưu thích nhân nhàn khước sấu phì, Phong thanh nguyệt bạch cửu vong ky. U hương dã lục doanh sơn cốc, Kỷ độ triêu huy ảnh tịch huy.
NGHĨA
Trâu thích, người nhàn, mặt béo gầy, Quên ăn chừng bởi gió trăng đầy. Cỏ xanh hương đượm đầy sơn cốc, Nắng sớm bao lần chói tịch huy.
7 - Kỵ ngưu 騎牛DẪN: Bóng chiều gát núi, trâu trắng về rông. Mục đồng vắt vẻo trên lưng, thổi sáo làm vui.
TỤNG
放曠騎歸世所稀 柳絲鞭影任風揮 山童吹轍無生曲 笛韻餘暉入禁圍
ÂM
Phóng khoáng kị qui thế sở hy, Liễu ti tiên ảnh nhậm phong huy. Sơn đồng xuy triệt vô sinh khúc, Địch vận dư huy nhập cấm vi.
NGHĨA
Phóng khoáng lưng trâu mấy ít nhiều, Bóng roi tơ liễu gió điều hiêu. Sơn đồng thổi réo vô sinh khúc, Cửa cấm dư ba vận sáo chiều. 8 - Vong ngưu 忘牛DẪN: Trăng sáng trên trời, mục đồng vỗ tay ca hát một mình.
TỤNG
白牯渾忘無剩蹤 踈狂牧子嘯呱峰 山河倒映蟾蜍轉 玉露冷冷光影重
ÂM
Bạch hổ hồn vong vô thặng tung, Sơ cuồn mục tử tiếu cô phong. Sơn hà đảo ảnh thiềm thư chuyển, Ngọc lộ linh linh quang ảnh trùng.
NGHĨA
Quên lửng muôn nghìn dấu vết chân, Mục đồng ngơ ngẩn gọi rừng sâu. Non sông nghiên bóng trăng chênh chếch, Trăng rụng sương rơi sáng điệp màu.
9 - Song mẫn 雙泯DẪN: Người và trâu đều không thấy, chỉ có một vòng tròn.
TỤNG
樓閣重重彈指開 本無餘欠七般財 空傳五十三家醜 泯卻人牛大夢回
ÂM
Lâu các trùng trùng đàn chỉ khai, Bản vô dư khiếm thất ban tài. Không truyền ngũ thập tam gia xú, Dẫn khước nhân ngưu đại mộng hồi.
NGHĨA
Khảy móng lầu đài mở chập chùng, Thiếu dư bảy báu vốn là không. Năm mươi ba nếp nhà hay dở, Bừng tỉnh người trâu mộng viễn vông.
Biệt chú: Thiện Tài khi sinh ra thì bảy báu cùng lúc nhẫy đầy, tượng trưng con người cao sang nhất trong thiên hạ. Thiện Tài khi tham đến Bồ-tát Di-lặc, Ngài liền dắt Thiện Tài vào lầu Vaiconara-Quang minh biến chiếu - tức thời cánh cửu mở rộng khi đức Di-Lặc khảy móng tay. Thiện Tài bước vào một thế giới ánh sáng giao nhau trùng trùng vô tận. Người chăn trâu lúc này cũng đã bước vào pháp giới vô tận. Rồi từ đó quay lại độ sanh như Bồ-tát vào cảnh chợ đời mà không ngại.
10 - Nhập triền 入廛DẪN: Đồng tử đi trước, hướng về phía đông (vì là đang đi vào cõi sanh tử). Trâu trắng lẻo đẻo theo sau.
TỤNG
賣弄閒閒白牯牛 入廛垂手恣遨遊 同流九界慈風度 心佛眾生無別求
ÂM
Mãi lộng nhàn nhàn bạch hổ ngưu, Nhập triền thủy thủ tứ ngao du. Đồng lưu cửu giới từ phong độ, Tâm phật chúng sanh vô biệt cầu.
NGHĨA
Đổi thử trâu đi chuốc lấy vui, Thỏng tay vào chợ dạo rong chơi. Gío Từ chín cõi tràn qua khắp, Tâm, phật, chúng sanh chẳng tách rời.
B - LỤC BÁT1 - Mất trâuChú trâu này chú nọ trâu, Chú trâu hai ngã hai đầu tay đông. Đất trời chẳng cách mảy hồng, Trước nay luống uổng mõi lòng ngóng trông. 2 - Tìm trâuTrâu đâu chợt hỏi sơn đồng, Đó đây chẳng biết mịt mùng bâng quơ. Người gần biết dấu tự giờ, Chú mau trở gót thẩn thờ làm chi. 3 - Thấy dấuQuanh co bờ cõi khe tây, Móng chân chồng chập nẻo này cạn sâu. Mới hay đầu mối từ lâu, Đến đây thôi cả người trâu chẳng lầm. 4 - Thấy trâuThôn rừng xóm nước dạo tầm, Bổng đâu thấp thóang trong chầm cỏ tươi. Bước dồn nhẹ nhõm mừng vui, Nén hơi nhỏ nhẹ mấy lời vuốt ve. 5 - Được trâuNhọc nhằn há lội sơn khê, Được trâu càng được giá này thật cao. Cách lâu mừng nỗi tương giao, Vỗ về ngon ngọt xiết bao vui vầy. 6 - Giữ trâuNgười nhàn trâu mặc béo gầy, Gió trăng quên đói đêm chầy ngày sang. Cỏ xanh hương ngát đầy hang, Bao phen nắng sớm chói chang bóng chiều. 7 - Cưỡi trâuLưng trâu đời được ít nhiều, Bóng roi tơ liễu gió vèo lung linh. Sơn đồng thổi khúc vô sinh, Chiều rơi cửa cấm vận thành nỉ non. 8 - Quên trâuQuên trâu quên dấu chân bon, Mục đồng ngơ ngẩn gọi hồn non xa. Nước non nghiên, ánh trăng tà, Trăng soi lai láng sương pha lạnh lùng. 9 - Vắng hếtKhảy tay lầu các chập chùng, Ngọc vàng bảy báu vốn không thiếu thừa. Năm mươi ba nếp đạo nhà, Bừng lên tâm cảnh lại là mộng mê. 10 - Vào chợChuốc vui đổi thử trâu đi, Buông tay vào chợ vui say thỏa đời. Gió Từ chín cõi thổi dài, Chúng sanh tâm phật chẳng hoài tìm riêng. |