ÿþ<html> <!-- #BeginTemplate "tt2.dwt" --> <head> <meta http-equiv="Content-Type" content="text/html; charset=unicode"> <meta name="description" content="Vn hÍc Ph­t giáo ViÇt nam"> <meta name="author" content="Lê M¡nh Thát"> <meta name="keywords" content="Vn hÍc, Vn hÍc Ph­t giáo, Vn hÍc Ph­t giáo ViÇt nam, VHPGVN, VHPG"> <!-- #BeginEditable "doctitle" --> <title>GiÛi thiÇu T¡p Thí Då Kinh</title> <!-- #EndEditable --> <style> <!-- h1 {margin-bottom:0cm; margin-bottom:18pt; text-align:center; page-break-after:avoid; font-size:16pt; font-family:"CN-Times"; layout-grid-mode:line; text-transform:uppercase; color:#FF0000; font-weight:bold; line-height:100%; margin-left:0; margin-right:0; margin-top:0pt} h4 { text-align: center; line-height: 100%; font-family: CN-Times; color: #000080; font-size: 12pt; font-weight: bold; margin-top: 10 pt; margin-bottom: 6 pt } h2 { font-family: CN-Times; font-size: 14pt; color: #800000; text-transform: uppercase; font-weight: bold; word-spacing: 0; text-align: justify; margin-left: 0.25 cm; margin-right: 0.25 cm; margin-top: 20pt; margin-bottom: 10pt; line-height:100% } h3 { text-align: justify; line-height: 100%; font-family: CN-Times; font-size: 12pt; color: #000080; font-weight: bold; margin-left: 0.25cm; margin-right: 0.25cm; margin-top: 10 pt; margin-bottom: 6 pt } .MsoBodyTextIndext { word-spacing: 0; line-height: 150%; text-align: justify; color: #0000FF; font-size: 12pt; font-family: CN-Times; font-style: italic; margin-left: 3 cm; margin-right: 0; margin-top: 0; margin-bottom: 0 } .MsoFootnoteText {margin-bottom:0 cm; font-size:10.0pt; font-family:"CN-Times"; margin-left:0.25 cm; margin-right:0.25 cm; margin-top:0cm; color:#000000; line-height:150%; text-align:justify} .MsoBodyText {mso-style-parent:""; margin:0 0.25 cm; text-align:justify; font-size:12.0pt; font-family:"CN-Times"; line-height:150%; text-indent:1cm; color:#0000FF; word-spacing:0; } A:link{background:none;color:blue;text-decoration:none} A:visited{background:none;color:brown;text-decoration:none} A:hover{background:none;color:red;text-decoration:none} A:active{background:none;color:black;text-decoration:none} --> </style> <style fprolloverstyle>A:hover {color: #FF0000} </style> </head> <body topmargin="0" leftmargin="0" marginwidth="800" background="../../images/bg3.GIF" link="#000080" vlink="#800000" alink="#FF0000"> <div align="center"> <table border="1" cellpadding="0" cellspacing="0" style="border-collapse: collapse" bordercolor="#C0C0C0" width="800" id="table5" height="126"> <tr> <td width="8" height="26" background="../../images/title.gif"> <div align="center"> <table border="0" style="border-collapse: collapse" width="800" cellpadding="0" id="table6"> <tr> <td align="center" width="160"> <font face="Microsoft Sans Serif" style="font-size: 9pt"> <a href="../../nghienc/nghienc.htm"> <span style="text-decoration: none">Nghiên c&#7913;u</span></a></font></td> <td align="center" width="160"> <font face="Microsoft Sans Serif" style="font-size: 9pt"> <a href="../../dichtht/dichtht.htm"> <span style="text-decoration: none">D&#7883;ch thu&#7853;t</span></a></font></td> <td align="center" width="160"> <font face="Microsoft Sans Serif" style="font-size: 9pt"> <a href="../../vanhoc/vanhoc.htm"> <span style="text-decoration: none">V&#259;n h&#7885;c</span></a></font></td> <td align="center" width="160"> <font face="Microsoft Sans Serif" style="font-size: 9pt"> <span style="text-decoration: none"> <a href="../../pgvn/pqvn.htm"> <span style="text-decoration: none">Ph&#7853;t giáo Vi&#7879;t nam</span></a></span></font></td> <td align="center" width="160"> <font face="Microsoft Sans Serif" style="font-size: 9pt"> <a href="../../index.html"> <span style="text-decoration: none">Trang ch&#7911;</span></a></font></td> </tr> </table> </div> </td> </tr> <tr> <td width="800" height="50" bgcolor="#C0C0C0"> <h1 align="center" style="margin-top: 0; margin-bottom: 0; "><b> <font color="#0000FF" face="Times New Roman"> <span style="text-decoration: none"> <font color="#800000" size="4"><a href="ttvhpg2.htm">T&#7892;NG T&#7852;P V&#258;N H&#7884;C PH&#7852;T GIÁO</a></font></span></font><a href="ttvhpg2.htm"><font size="4" color="#800000" face="Times New Roman"> [ 2 ]</font></a></b></h1> <p class=".MsoBodyText" align="center" style="margin-top: 3pt; margin-bottom:3pt"> <b> <font face="Times New Roman">LÊ M&#7840;NH THÁT</font></b></p> <p class=".MsoBodyText" align="center" style="margin-top: 0; margin-bottom:0"> <b> <font face="Times New Roman" color="#800000"> <span style="text-decoration: none"><a href="../ttvh1/ttvhpg1.htm"><font color="#800000">[ 1 ]</font></a></span>&nbsp;&nbsp;<a href="../ttvh3/ttvhpg3.htm"> <span style="text-decoration: none"> <font color="#800000">[ 3 ]</font></span></a></font></b></p> <p style="margin-top: 0; margin-bottom: 0"></td> </tr> <tr> <td width="800" height="60" bgcolor="#FFFFFF"> <div style="mso-element:footnote-list"> <div style="mso-element:footnote" id="ftn47"> <!-- #BeginEditable "body" --> <h1 style="margin-left: 0.25cm; margin-right: 0.25cm; margin-top: 12pt; margin-bottom: 6pt" align="center"> <b><font size="3" color="#FF0000" face="Times New Roman"> <span style="line-height: 1.5 lines">A - GiÚI THIÆU<br> T P THÍ Dä KINH</span></font></b></h1> <p class="MsoBodyText" style="text-indent: 1.0cm; margin-left: 0.25cm; margin-right: 0.25cm; line-height:100%">&nbsp;</p> <p class="MsoBodyText" style="text-indent: 1.0cm; margin-left: 0.25cm; margin-right: 0.25cm"> <span style="line-height: 1.5 lines; font-family: Times New Roman"><font size="3"> Kà të thÝi àm Thiên (542-607), ng°Ýi ta ã bi¿t trong khi miÁn Nam Trung QuÑc ch°a có kinh sách Ph­t giáo, thì ß n°Ûc ta ã dËch °ãc 15 bÙ kinh, nh° </font><i> <font size="3">ThiÁn uyÃn t­p anh</font></i></span><span style="font-size: 11.5pt; line-height: 1.5 lines; font-family: Times New Roman"><a name="_ftnref1" title style="color: blue; text-decoration: underline; text-underline: single" href="#_ftn1"><span class="MsoFootnoteReference"><span style="font-family: Times New Roman"><font size="3">[1]</font></span></span></a></span><font size="3"><span style="line-height: 1.5 lines; font-family: Times New Roman"> ã ghi. Th¿ thì, 15 bÙ kinh mà àm Thiên nói tÛi này, ngày nay ta có thà bi¿t gì vÁ chúng chng? Và chúng gÓm nhïng bÙ sách nào? à tr£ lÝi nhïng câu hÏi ¥y, chúng tôi cho nghiên céu l¡i toàn bÙ nhïng tác và dËch ph©m cça Kh°¡ng Tng HÙi hiÇn còn, và phát hiÇn ra mÙt hiÇn t°ãng khá lý thú là hai tác dËch ph©m l°u hành khá rÙng rãi cça Kh°¡ng Tng HÙi ã chéa ñng mÙt sÑ nhïng c¥u trúc ti¿ng ViÇt cÕ</span></font><span style="font-size: 11.5pt; line-height: 1.5 lines; font-family: Times New Roman"><a name="_ftnref2" title style="color: blue; text-decoration: underline; text-underline: single" href="#_ftn2"><span class="MsoFootnoteReference"><span style="font-family: Times New Roman"><font size="3">[2]</font></span></span></a><span style="line-height: 1.5 lines; font-family: Times New Roman"><font size="3">. HiÇn t°ãng có m·t các c¥u trúc này d«n chúng tôi ¿n k¿t lu­n là có tÓn t¡i mÙt t¡ng kinh ti¿ng ViÇt vào th¿ k÷ thé hai à làm b£n áy cho nhïng b£n dËch cça Kh°¡ng Tng HÙi, mà nÕi b­t nh¥t là </font><i><font size="3">Låc Ù t­p kinh</font></i></span></span><span class="MsoFootnoteReference"><font size="3"><span style="font-family: Times New Roman; color: blue; text-decoration: underline; text-underline: single; font-size: 11.5pt; line-height: 1.5 lines" class="MsoFootnoteReference"><a name="_ftnref3" title style="text-decoration: underline; text-underline: single; font-family: Times New Roman; font-size: 11.5pt; line-height: 1.5 lines" href="#_ftn3"><font color="#000000">[3</font></a><span style="line-height: 1.5 lines; font-family: Times New Roman; color: blue; text-decoration: underline; text-underline: single; font-size: 11.5pt"><a name="_ftnref3" title style="line-height: 1.5 lines; font-family: Times New Roman; text-decoration: underline; text-underline: single; font-size: 11.5pt" href="#_ftn3"><font color="#000000">]</font></a></span></span></font></span><i><font face="Times New Roman" size="3"><span style="line-height: 1.5 lines; layout-grid-mode: line">.</span></font></i></p> <p class="MsoBodyText" style="text-indent: 1.0cm; margin-left: 0.25cm; margin-right: 0.25cm"><span style="line-height: 1.5 lines; font-family: Times New Roman; layout-grid-mode: line"> Óng thÝi chúng tôi cing cho nghiên céu l¡i nhïng b£n kinh Ph­t giáo bË  th¥t dËch và th°Ýng °ãc x¿p vào thÝi H­u Hán, mà iÃn hình là <i>T¡p thí då kinh</i></span><span style="line-height: 1.5 lines; font-family: Times New Roman; font-size: 11.5pt"><font size="3">.</font></span><span style="line-height: 1.5 lines; font-family: Times New Roman; layout-grid-mode: line">&nbsp;</span></p> <h2 style="margin-left: 0.25cm; margin-right: 0.25cm"> <span style="line-height: 1.5 lines; font-family: Times New Roman; layout-grid-mode: line"> <font size="3"><a name="_210_1"></a>I. V¤N À TRUYÀN B¢N VÀ TÊN GÌI</font></span><font face="Times New Roman"><span style="line-height: 1.5 lines; layout-grid-mode: line">&nbsp;</span></font></h2> <p class="MsoBodyText" style="text-indent: 1.0cm; margin-left: 0.25cm; margin-right: 0.25cm"><span style="line-height: 1.5 lines; layout-grid-mode: line"> <font face="Times New Roman">Tên gÍi <i>T¡p thí då kinh </i>2 quyÃn xu¥t hiÇn l§n §u trong <i>Xu¥t tam t¡ng ký t­p</i> 4 TK 2145 tÝ 22a5 và °ãc x¿p vào lo¡i  th¥t dËch t¡p kinh . <i>Chúng kinh måc låc </i>6 TK 2146 tÝ 144b7 cça Pháp Kinh ghi tên <i>T¡p thí kinh </i>2 quyÃn, mÙt tên là <i>BÓ tát Ù nhân kinh</i>. <i>Chúng kinh måc låc </i>2 TK 427 tÝ 161b19 cça Ng¡n Tôn nm Nhân ThÍ thé 2 cing ghi th¿ và x¿p vào lo¡i  trùng phiên . <i>Chúng kinh måc låc </i>2 TK 2148 tÝ 196a24 cça TÉnh Thái thay vì tên <i>T¡p thí kinh</i>, l¡i ghi <i>T¡p thí då kinh </i>2 quyÃn, mÙt tên <i>BÓ tát Ù nhân kinh</i>, 26 tÝ và cing x¿p vào lo¡i  trùng phiên . ¡o Tuyên vi¿t <i>NÙi iÃn låc </i>7 TK 2149 tÝ 301c23 và 9 tÝ 325b21 ghi <i>T¡p thí då </i>2 quyÃn 26 tÝ, mÙt tên <i>BÓ tát Ù nhân kinh </i> và x¿p vào lo¡i  <i>TiÃu thëa t¡ng kinh</i> và  cí y¿u chuyÃn Ùc . TÉnh M¡i vi¿t <i>CÕ kim dËch kinh Ó ký </i>1 TK 2151 tÝ 250n27 ghi <i>T¡p thí då kinh </i>2 quyÃn vào lo¡i  th¥t dËch nhân danh cça Ýi Hán. ây là l§n §u tiên <i> T¡p thí då kinh </i>°ãc x¿p vào lo¡i  th¥t dËch Ýi Hán . ¿n Minh Thuyên so¡n <i>¡i Châu san Ënh chúng kinh måc låc </i>11 TK 2153 tÝ 438b20 và 442a17 cing x¿p nó vào lo¡i  th¥t dËch thuÙc Ýi Hán. <i>T¡p thí då kinh </i>1 bÙ 2 quyÃn, mÙt tên là <i>BÓ tát Ù nhân kinh </i>26 tÝ. Trí thng vi¿t <i>Khai Nguyên thích giáo låc </i>13 TK 2154 tÝ 623a10 chép:  <i>T¡p thí då kinh 2 quyÃn, mÙt tên BÓ tát Ù nhân kinh, th¥t dËch, t¡i H­u Hán L¡c D°¡ng</i>... <i>Trinh Nguyên tân Ënh thích giáo måc låc </i>2 TK 2157 tÝ 781a6 cça Viên Chi¿u cing x¿p vào lo¡i  th¥t dËch Ýi Hán</font><span style="font-family: Times New Roman">.</span></span></p> <p class="MsoBodyText" style="text-indent: 1.0cm; margin-left: 0.25cm; margin-right: 0.25cm"><font face="Times New Roman"> <span style="line-height: 1.5 lines; layout-grid-mode: line">Qua các b£n kinh låc, <i> T¡p thí då kinh </i>nh° th¿ °ãc xác Ënh là mÙt b£n  th¥t dËch nhân danh të lâu và ¿n TÉnh M¡i thì °ãc x¿p h³n vào lo¡i  th¥t dËch cça Ýi Hán. Minh Thuyên, Trí Thng và Viên Chi¿u Óng ý vÛi lÑi x¿p lo¡i và niên ¡i </span></font><span lang="ZH-CN" style="line-height: 1.5 lines; font-family: Times New Roman; layout-grid-mode: line">ó</span><font face="Times New Roman"><span style="line-height: 1.5 lines; layout-grid-mode: line">. VÁ tên gÍi, ngoài tên <i>T¡p thí då kinh</i>, të Pháp Kinh trß i, nó còn có tên <i>BÓ tát Ù nhân kinh</i>. Tên này gÍi rõ ràng là l¥y bÑn chï §u cça b£n kinh mà ·t. iÁu </span></font><span lang="ZH-CN" style="line-height: 1.5 lines; font-family: Times New Roman; layout-grid-mode: line">ó</span><font face="Times New Roman"><span lang="ZH-CN" style="line-height: 1.5 lines; layout-grid-mode: line"> </span><span style="line-height: 1.5 lines; layout-grid-mode: line">chéng tÏ có lúc ng°Ýi ta ã không bi¿t tên chính théc cça b£n kinh là gì. Cho nên, hÍ l¥y bÑn chï b¯t §u b£n kinh à ·t tên cho nó. Và cing nhÝ tên gÍi bÑn chï này, ngày nay ta có thà ch¯c ch¯n là truyÁn b£n <i>T¡p thí då kinh </i>2 quyÃn, mà Pháp Kinh chÉ có chép là <i>T¡p thí kinh </i>và Ng¡n Tôn cing nh° TÉnh Thái cing Áu làm nh° th¿, thñc sñ là chÉ b£n <i>T¡p thí då kinh </i>cça TÉnh M¡i, Minh Thuyên, Trí Thng, Viên Chi¿u và b£n in <i>T¡p thí då kinh </i>hiÇn nay</span></font><span style="font-family: Times New Roman; line-height:1.5 lines; layout-grid-mode:line">.</span><font face="Times New Roman"><span style="line-height: 1.5 lines; layout-grid-mode: line">&nbsp;</span></font></p> <h2 style="margin-left: 0.25cm; margin-right: 0.25cm"> <span style="line-height: 1.5 lines; font-family: Times New Roman; layout-grid-mode: line"> <font size="3"><a name="_210_2"></a>II. PHÂN TÍCH NØI DUNG</font></span><font face="Times New Roman"><b><span style="line-height: 1.5 lines; layout-grid-mode: line">&nbsp;</span></b></font></h2> <p class="MsoBodyText" style="text-indent: 1.0cm; margin-left: 0.25cm; margin-right: 0.25cm"><font face="Times New Roman"> <span style="line-height: 1.5 lines; layout-grid-mode: line">TruyÁn b£n hiÇn nay gÓm hai quyÃn th°ãng và h¡, có c£ th£y 32 truyÇn. QuyÃn th°ãng có 14 truyÇn të 1 ¿n 14. QuyÃn h¡ gÓm 18 truyÇn còn l¡i të 15 ¿n 32. GÍi là  truyÇn , nh°ng thñc ch¥t có nhïng  truyÇn không ph£i là truyÇn. Cå thà là các truyÇn </span></font><span lang="ZH-CN" style="line-height: 1.5 lines; font-family: Times New Roman; layout-grid-mode: line">á</span><font face="Times New Roman"><span style="line-height: 1.5 lines; layout-grid-mode: line">nh sÑ 1, 2 và 32. </span></font><span lang="ZH-CN" style="line-height: 1.5 lines; font-family: Times New Roman; layout-grid-mode: line">ó</span><font face="Times New Roman"><span lang="ZH-CN" style="line-height: 1.5 lines; layout-grid-mode: line"> </span><span style="line-height: 1.5 lines; layout-grid-mode: line">là các lÑi nói ví von,  thí då , mà <i>Lý ho·c lu­n</i> có dËp Á c­p và phê phán (iÁu 18). Còn l¡i nh° v­y là 29 truyÇn.</span></font></p> <p class="MsoBodyText" style="text-indent: 1.0cm; margin-left: 0.25cm; margin-right: 0.25cm"><font face="Times New Roman"> <span style="line-height: 1.5 lines; layout-grid-mode: line">Trong 29 truyÇn này, 11 truyÇn là nhïng ngå ngôn, nói lên mÙt khía c¡nh cça giáo lý, gÓm các truyÇn 4, 8, 16, 23, 24, 25 và 27 ¿n 31. Thí då, truyÇn 4 nói ¿n lý thuy¿t 4  ¡i là bÑn con r¯n Ùc c¯n ch¿t ng°Ýi. Hay truyÇn 23 ghi nh­n mÙt sñ thñc là con ng°Ýi ai cing ph£i ch¿t qua viÇc ng°Ýi m¹ không i xin lía °ãc të mÙt nhà  không có ai ch¿t , xác nh­n cho tuyên bÑ cça Mâu Tí trong <i>Lý ho·c lu­n</i> là  không có cái ¡o b¥t tí (iÁu 34). Nói tóm l¡i, chúng chç y¿u là nhïng truyÇn ngå ngôn, minh hÍa cho mÙt lu­n Á giáo lý.</span></font></p> <p class="MsoBodyText" style="text-indent: 1.0cm; margin-left: 0.25cm; margin-right: 0.25cm"><font face="Times New Roman"> <span style="line-height: 1.5 lines; layout-grid-mode: line">Còn l¡i 18 truyÇn. Nét nÕi b­t cça các truyÇn này là viÇc nh¥n m¡nh ¿n  oai th§n cça éc Ph­t,  th§n thông cça các nhà s°. ây ph£i nói là mÙt khía c¡nh ·c tr°ng cça nÁn Ph­t giáo truyÁn vào n°Ûc ta ß nhïng th¿ k÷ §u. Tuy cing quan tâm mÙt cách nÓng nhiÇt ¿n nhïng v¥n Á thi¿t thân cça Ýi sÑng, nhïng v¥n Á cça ¥t n°Ûc, chính quyÁn, ph©m ch¥t ¡o éc cça tëng con ng°Ýi v.v... nh° ã th¥y trong <i>Låc Ù t­p kinh</i>, nÁn Ph­t giáo ¥y không quên trình bày m·t  siêu phàm cça Ýi sÑng Ph­t giáo vÛi mÙt éc Ph­t có  oai th§n và các ph°¡ng pháp à ¡t tÛi mÙt sÑ ph©m ch¥t  siêu phàm </span></font><span lang="ZH-CN" style="line-height: 1.5 lines; font-family: Times New Roman; layout-grid-mode: line">ó</span><font face="Times New Roman"><span style="line-height: 1.5 lines; layout-grid-mode: line">.</span></font></p> <p class="MsoBodyText" style="text-indent: 1.0cm; margin-left: 0.25cm; margin-right: 0.25cm"><font face="Times New Roman"> <span style="line-height: 1.5 lines; layout-grid-mode: line">Tình tr¡ng này ph£n £nh quan niÇm Ph­t thà cça Mâu Tí trong iÁu 2 cça <i>Lý ho·c lu­n</i>, theo </span></font><span lang="ZH-CN" style="line-height: 1.5 lines; font-family: Times New Roman; layout-grid-mode: line">ó</span><font face="Times New Roman"><span style="line-height: 1.5 lines; layout-grid-mode: line">  <i>Ph­t là nguyên tÑ cça ¡o éc, là §u mÑi cça th§n minh.... nhanh chóng bi¿n hóa, phân thân tán thÃ, ho·c còn ho·c m¥t, hay lÛn hay nhÏ, hay tròn hay vuông, hay già hay tr», hay ©n hay hiÇn, ¡p lía không bÏng, i dao không ét, muÑn i thì bay, ngÓi thì phóng quang</i>... </span></font></p> <p class="MsoBodyText" style="text-indent: 1.0cm; margin-left: 0.25cm; margin-right: 0.25cm"><font face="Times New Roman"> <span style="line-height: 1.5 lines; layout-grid-mode: line">Và ph°¡ng pháp à ¡t ¿n nhïng ph©m ch¥t ¥y không ph£i không °ãc Á ra. <i>Låc Ù t­p kinh</i> 7 TK 152 tÝ 39b16-23 vi¿t:  <i>BÓ tát tâm tËnh, ¡t °ãc té thiÁn kia thì tñ do theo ý, c¥t nh¹ bay bÕng, ¡p n°Ûc mà i, phân thân tán thÃ, bi¿n hóa muôn cách, ra vào liên tåc n¡i không hß, còn m¥t tñ do, rÝ trÝi trng, rung ¥t trÝi, nghe thông th¥y suÑt, không gì là không th¥y nghe</i>... </span></font><span lang="ZH-CN" style="line-height: 1.5 lines; font-family: Times New Roman; layout-grid-mode: line">ó</span><font face="Times New Roman"><span lang="ZH-CN" style="line-height: 1.5 lines; layout-grid-mode: line"> </span><span style="line-height: 1.5 lines; layout-grid-mode: line">là ph°¡ng pháp  sáu m§u nhiÇm , mà Kh°¡ng Tng HÙi giÛi thiÇu trong <i>An ban thç ý</i> <i> kinh</i> <i>tñ</i> do Tng Hñu chép l¡i trong <i>Xu¥t tam t¡ng ký</i> t­p 6 TK 2145 tÝ 43a1-c3, bao gÓm sÕ, tùy, chÉ, quán, hoàn và tËnh.</span></font></p> <p class="MsoBodyText" style="text-indent: 1.0cm; margin-left: 0.25cm; margin-right: 0.25cm"><font face="Times New Roman"> <span style="line-height: 1.5 lines; layout-grid-mode: line">Nhïng ph©m ch¥t  siêu phàm ¥y do th¿ không chÉ là nhïng ph©m ch¥t gi£ Ënh biÃu lÙ mÙt °Ûc m¡. Ng°ãc l¡i, chúng là nhïng ph©m ch¥t có thñc, có thà ¡t °ãc thông qua mÙt quá trình luyÇn t­p sáu ph°¡ng pháp  m§u nhiÇm (låc diÇu pháp môn) vëa nói, ché không ph£i b±ng viÇc t¯m  n°Ûc sông H±ng à °ãc th§n thông, nh° truyÇn 14 ã ghi. Chúng là nhïng ph©m ch¥t phå cça mÙt ng°Ýi giác ngÙ, có tác dång giác ngÙ ng°Ýi khác nh° truyÇn 11, 12 và 13 mô t£. Nh°ng nhïng ng°Ýi ch°a giác ngÙ v«n có thà sß hïu chúng, và em phåc vå nhïng måc </span></font><span lang="ZH-CN" style="line-height: 1.5 lines; font-family: Times New Roman; layout-grid-mode: line">í</span><font face="Times New Roman"><span style="line-height: 1.5 lines; layout-grid-mode: line">ch phàm tåc, th­m chí tÙi ác, nh° truyÇn 13 và 15 chéng tÏ. Chúng có nhïng h¡n ch¿ cça chúng vÛi mÙt xác nh­n là  séc m¡nh cça th§n thông không b±ng séc m¡nh cça trí tuÇ , nh° truyÇn 10 ã long trÍng tuyên bÑ.</span></font></p> <p class="MsoBodyText" style="text-indent: 1.0cm; margin-left: 0.25cm; margin-right: 0.25cm"><font face="Times New Roman"> <span style="line-height: 1.5 lines; layout-grid-mode: line">iÃm lôi cuÑn là xác nh­n ¥y l¡i chính do mÙt ng°Ýi nÕi ti¿ng là th§n thông sÑ mÙt cça Ph­t giáo nói ra, </span></font><span lang="ZH-CN" style="line-height: 1.5 lines; font-family: Times New Roman; layout-grid-mode: line">ó</span><font face="Times New Roman"><span lang="ZH-CN" style="line-height: 1.5 lines; layout-grid-mode: line"> </span><span style="line-height: 1.5 lines; layout-grid-mode: line">là Måc Liên. iÁu này ph£n ánh mÙt thñc t¿ là Ph­t giáo tuy có nói ¿n th§n thông, nh°ng b£n ch¥t v«n là ¡o trí tuÇ, coi trí tuÇ vëa là ph°¡ng tiÇn vëa là måc tiêu cça giác ngÙ, là  thành tát vân nhã , §y ç mÍi thé,  không gì là không có nh° truyÇn 18 ã nói. <i>Tát vân nhã </i>là phiên âm cça ti¿ng Ph¡n <i>Sarvajnõa </i>và th°Ýng dËch là  nh¥t thi¿t trí , trí hiÃu bi¿t h¿t th£y. Nó th°Ýng dùng à tôn x°ng éc Ph­t. Do th¿, vai trò trí tuÇ v«n °ãc chú trÍng và Á cao.</span></font></p> <p class="MsoBodyText" style="text-indent: 1.0cm; margin-left: 0.25cm; margin-right: 0.25cm"><font face="Times New Roman"> <span style="line-height: 1.5 lines; layout-grid-mode: line">V­y, nÁn Ph­t giáo nhïng th¿ k÷ §u t¡i n°Ûc ta, dù có mÙt Ph­t thà quan mang tính quyÁn nng, v«n không à vuÙt m¥t sãi chÉ Ï xuyên suÑt lËch sí Ph­t giáo, </span></font><span lang="ZH-CN" style="line-height: 1.5 lines; font-family: Times New Roman; layout-grid-mode: line">ó</span><font face="Times New Roman"><span lang="ZH-CN" style="line-height: 1.5 lines; layout-grid-mode: line"> </span><span style="line-height: 1.5 lines; layout-grid-mode: line">là trí tuÇ và viÇc nh¥n m¡nh ¿n vai trò cça trí tuÇ. Cho nên, bên c¡nh công trình tôn thÝ  té pháp cça <i>L)nh Nam chích quái</i>, ta v«n có nhïng tác ph©m mang §y tính trí tuÇ nh° <i>Lý ho·c lu­n</i> cça Mâu Tí, trình bày h¿t séc khúc chi¿t, minh b¡ch quan iÃm cça ng°Ýi Ph­t giáo ViÇt Nam tr°Ûc nhïng v¥n n¡n °a tÛi cho hÍ. Bên c¡nh viÇc nói ¿n th§n thông, ng°Ýi ta v«n nh¥n m¡nh ¿n sñ nghiÇp,  <i>vâng lÝi thánh giáo, giï thân miÇng ý</i> (truyÇn 18 ),  <i>¿n viÇc chÍn b¡n mà ch¡i</i> (truyÇn 2 ),  <i>¿n viÇc g§y dñng công éc</i> (truyÇn 6),  <i>tuân giï nm giÛi, m°Ýi lành, bÑn ³ng, sáu Ù</i> (truyÇn 8, 16).v.v... ·c biÇt viÇc xác nh­n  °ãc nm th§n thông không ph£i là ¡o kiên cÑ, không thà nhÝ c­y °ãc (truyÇn 15).</span></font></p> <p class="MsoBodyText" style="text-indent: 1.0cm; margin-left: 0.25cm; margin-right: 0.25cm"><font face="Times New Roman"> <span style="line-height: 1.5 lines; layout-grid-mode: line">Ngoài ra, mÙt nét nÕi b­t khác cça <i>T¡p thí då kinh</i> là sñ kiÇn nh¥n m¡nh ¿n viÇc cúng d°Ýng và nhïng lãi ích cça nó. Trong 12 truyÇn Á c­p ¿n khía c¡nh này, ba truyÇn nói tÛi viÇc cúng d°Ýng éc Ph­t (truyÇn 10, 17 và 28), hai truyÇn nói tÛi viÇc cúng d°Ýng tháp t°ãng. B£y truyÇn còn l¡i Á c­p tÛi viÇc cúng d°Ýng cho các Ç tí Ph­t, các  ¡o nhân . Có hai iÃm thú vË cça viÇc Á c­p này.</span></font></p> <p class="MsoBodyText" style="text-indent: 1.0cm; margin-left: 0.25cm; margin-right: 0.25cm"><font face="Times New Roman"> <span style="line-height: 1.5 lines; layout-grid-mode: line">Thé nh¥t, nó ·t v¥n Á  vô ích cça các  sa môn ¡o nhân . </span></font><span lang="ZH-CN" style="line-height: 1.5 lines; font-family: Times New Roman; layout-grid-mode: line">ó</span><font face="Times New Roman"><span lang="ZH-CN" style="line-height: 1.5 lines; layout-grid-mode: line"> </span><span style="line-height: 1.5 lines; layout-grid-mode: line">là hÍ  <i>không làm ruÙng, không i lính, không làm bÁ tôi cho vua</i> (truyÇn 7). MÙt v¥n Á ph£i ãi ¿n h¡n 500 nm sau Hàn Di mÛi nêu lên ß Trung QuÑc. Trong khi </span></font><span lang="ZH-CN" style="line-height: 1.5 lines; font-family: Times New Roman; layout-grid-mode: line">ó</span><font face="Times New Roman"><span style="line-height: 1.5 lines; layout-grid-mode: line">, ngay vào nhïng th¿ k÷ §u cça Ph­t giáo n°Ûc ta, nó ã °ãc bàn tÛi mÙt cách công khai vÛi mÙt biÇn pháp gi£i quy¿t khá triÇt Ã, ¥y là n¡p xác cho  quÉ n thËt . CuÑi cùng, b±ng th§n thông, mÙt  sa di mÛi 13 tuÕi ã b¯t h¿t quÉ, c¡o §u, gi£ng ¡o cho chúng và chúng ã chéng qu£. T¥t nhiên, </span></font><span lang="ZH-CN" style="line-height: 1.5 lines; font-family: Times New Roman; layout-grid-mode: line">ó</span><font face="Times New Roman"><span lang="ZH-CN" style="line-height: 1.5 lines; layout-grid-mode: line"> </span><span style="line-height: 1.5 lines; layout-grid-mode: line">là mÙt lÑi gi£i quy¿t theo truyÇn kÃ.</span></font></p> <p class="MsoBodyText" style="text-indent: 1.0cm; margin-left: 0.25cm; margin-right: 0.25cm"><font face="Times New Roman"> <span style="line-height: 1.5 lines; layout-grid-mode: line">Thñc t¿ có thà phéc t¡p h¡n nhiÁu. Cho nên, Ñi diÇn vÛi v¥n Á ¥y, Mâu Tí mÙt m·t thëa nh­n  <i>sa môn giï 250 giÛi, ngày ngày chay</i>, (...) <i>suÑt ngày thâu </i></span></font><i><span lang="ZH-CN" style="line-height: 1.5 lines; font-family: Times New Roman; layout-grid-mode: line">ê</span><font face="Times New Roman"><span style="line-height: 1.5 lines; layout-grid-mode: line">m gi£ng ¡o, tång kinh, không dñ viÇc Ýi</span></font></i><font face="Times New Roman"><span style="line-height: 1.5 lines; layout-grid-mode: line"> (iÁu 1) và  <i>sa môn m·c áo Ï, ngày n mÙt bïa, </i></span></font><i><span lang="ZH-CN" style="line-height: 1.5 lines; font-family: Times New Roman; layout-grid-mode: line">ó</span><font face="Times New Roman"><span style="line-height: 1.5 lines; layout-grid-mode: line">ng cía sáu tình, tñ dét vÛi Ýi</span></font></i><font face="Times New Roman"><span style="line-height: 1.5 lines; layout-grid-mode: line"> (iÁu 19). Nh°ng m·t khác ông cing ghi nh­n tình tr¡ng  <i>sa môn mê thích r°ãu ngon, ho·c nuôi vã con, mua r» bán ¯t, chuyên làm dÑi trá</i> (iÁu 16). iÁu này cho th¥y, éng tr°Ûc hai yêu c§u ôi khi mâu thu«n nhau cça Ýi sÑng Ph­t giáo, </span></font><span lang="ZH-CN" style="line-height: 1.5 lines; font-family: Times New Roman; layout-grid-mode: line">ó</span><font face="Times New Roman"><span lang="ZH-CN" style="line-height: 1.5 lines; layout-grid-mode: line"> </span></font><span style="line-height: 1.5 lines; layout-grid-mode: line"> <font face="Times New Roman">là yêu c§u tÉnh tu truyÁn giáo và yêu c§u tham gia lao Ùng s£n xu¥t, ng°Ýi Ph­t tí ViÇt Nam ã sÛm nh­n ra v¥n Á và cách théc gi£i quy¿t, mà sau này ¡o Cao ã nói rõ trong lá th° gíi Lý MiÅu cça ông:  <i>Có ng°Ýi ngÓi thiÁn trong rëng rú, có k» tu ph°Ûc bên c¡nh thành, ca tán tång vËnh Áu là làm viÇc ¡o c£</i> .</font></span><span style="font-size: 11.5pt; line-height: 1.5 lines; layout-grid-mode: line"><a name="_ftnref4" title style="color: blue; text-decoration: underline; text-underline: single" href="#_ftn4"><span class="MsoFootnoteReference"><span style="font-family: Times New Roman; layout-grid-mode: line"><font size="3">[4]</font></span></span></a></span><span style="line-height: 1.5 lines; layout-grid-mode: line"><font face="Times New Roman"> Yêu c§u nào cing Áu thà hiÇn Ýi sÑng ¡o c£, nên ph£i °ãc </font></span><span lang="ZH-CN" style="line-height: 1.5 lines; font-family: Times New Roman; layout-grid-mode: line">á</span><font face="Times New Roman"><span style="line-height: 1.5 lines; layout-grid-mode: line">p éng mÙt cách thÏa </span></font><span lang="ZH-CN" style="line-height: 1.5 lines; font-family: Times New Roman; layout-grid-mode: line">á</span><font face="Times New Roman"><span style="line-height: 1.5 lines; layout-grid-mode: line">ng và chéng tÏ Ýi sÑng ¡o là hïu ích. </span></font></p> <p class="MsoBodyText" style="text-indent: 1.0cm; margin-left: 0.25cm; margin-right: 0.25cm"><font face="Times New Roman"> <span style="line-height: 1.5 lines; layout-grid-mode: line">iÃm thé hai là khi nói ¿n cúng d°Ýng, <i>T¡p thí då kinh</i> ã có mÙt quan tâm ·c biÇt ¿n nhïng ng°Ýi nghèo, ¿n nhïng ng°Ýi vÛi nhïng ph°¡ng tiÇn h¡n ch¿, nh° ba tiÁu phu cça truyÇn 31, th­m chí không có mÙt ph°¡ng tiÇn gì nh° lão m«u cça truyÇn 3. ây là mÙt mÑi quan tâm ·c biÇt, bßi vì theo truyÇn 21, nó là b£n nguyÇn cça vË Ç tí sÑ mÙt cça éc Ph­t là Ma Ha Ca Di¿p. Ca Di¿p chÉ muÑn  <i>Ù ng°Ýi b§n cùng, mÙt mình không chËu nh­n</i> sñ cúng d°Ýng cça nhà giàu. Ph£i nói </span></font><span lang="ZH-CN" style="line-height: 1.5 lines; font-family: Times New Roman; layout-grid-mode: line">ó</span><font face="Times New Roman"><span lang="ZH-CN" style="line-height: 1.5 lines; layout-grid-mode: line"> </span><span style="line-height: 1.5 lines; layout-grid-mode: line">là mÙt nét ·c tr°ng khá lôi cuÑn cça b£n kinh này. Nó nói lên mÙt thñc tr¡ng là vào nhïng ngày tháng §u tiên lúc mÛi truyÁn tÛi n°Ûc ta, Ph­t giáo ã chÍn éng vÁ phía nhïng ng°Ýi nghèo (truyÇn 3, 21,28, 30 và 31), b¥t h¡nh, ang khÕ au (truyÇn 20, 23), chÑng Ñi nhïng k» giàu keo kiÇt bçn xÉn (truyÇn 17), nhïng k» ÷ quyÁn, ÷ vào séc m¡nh (truyÇn 13), b¡o lñc (truyÇn 8).</span></font></p> <p class="MsoBodyText" style="text-indent: 1.0cm; margin-left: 0.25cm; margin-right: 0.25cm"><font face="Times New Roman"> <span style="line-height: 1.5 lines; layout-grid-mode: line">Nó xác Ënh cho Ph­t giáo mÙt ch× éng giïa lòng dân tÙc ViÇt Nam, ·c biÇt sau sñ bi¿n nm 42, khi nhà n°Ûc Hùng V°¡ng bË quân Ùi Mã ViÇn </span></font><span lang="ZH-CN" style="line-height: 1.5 lines; font-family: Times New Roman; layout-grid-mode: line">á</span><font face="Times New Roman"><span style="line-height: 1.5 lines; layout-grid-mode: line">nh såp, kéo theo mÙt lo¡t Õ vá dây chuyÁn trong Ýi sÑng kinh t¿, xã hÙi và vn hóa, mà ph£i m¥t hàng chåc nm mÛi có thà Õn Ënh l¡i °ãc. Trong c¡n lÑc chính trË, kinh t¿, vn hoá </span></font><span lang="ZH-CN" style="line-height: 1.5 lines; font-family: Times New Roman; layout-grid-mode: line">ó</span><font face="Times New Roman"><span style="line-height: 1.5 lines; layout-grid-mode: line">, viÇc chÍn éng vÁ phía nhïng ng°Ýi nghèo, ng°Ýi b¥t h¡nh, khÕ au nh¥t Ënh em l¡i cho Ph­t giáo mÙt vË th¿ có °ãc nhïng ti¿ng nói có quyÁn uy giïa ¡i a sÑ dân chúng. ây cing là lý do t¡i sao Ph­t giáo trß thành n¡i gíi g¯m nhïng ¡o lý tinh hoa cça dân tÙc, nhïng truyÁn thÑng ngàn Ýi cça ng°Ýi ViÇt, nh° ta ã th¥y trong <i>Låc Ù t­p kinh</i>.</span></font></p> <p class="MsoBodyText" style="text-indent: 1.0cm; margin-left: 0.25cm; margin-right: 0.25cm"><font face="Times New Roman"> <span style="line-height: 1.5 lines; layout-grid-mode: line">Ngoài hai nét ·c tr°ng vëa nói, <i>T¡p thí då kinh</i> vÛi chéc nng là mÙt b£n kinh, t¥t ph£i chuyÃn t£i mÙt hÇ thÑng giáo lý. Tuy ¡n gi£n, hÇ thÑng này t°¡ng Ñi hoàn chÉnh vÛi các giáo lý  bÑn sñ th­t, khÕ, không, phi thân (truyÇn 4)  nm giÛi, m°Ýi lành, bÑn ³ng, sáu Ù (truyÇn 8),  bÑn ³ng, sáu Ù, 37 ph©m trã ¡o (truyÇn 18), ngu không bi¿t gì là gÑc cça 12 nhân duyên (truyÇn 22),  nm ¥m không có gì (truyÇn 27),  nm ¥m, bÑn ¡i, khÕ, không (truyÇn 29). Và ·c biÇt nó nh¯c tÛi Duy Ma C­t và giáo lý bÑn ¡n (truyÇn 27 và 2).</span></font></p> <p class="MsoBodyText" style="text-indent: 1.0cm; margin-left: 0.25cm; margin-right: 0.25cm"><font face="Times New Roman"> <span style="line-height: 1.5 lines; layout-grid-mode: line">Nh° v­y, ngay të nhïng th¿ k÷ §u cça Ph­t giáo ß n°Ûc ta, không chÉ nhïng giáo lý c¡ b£n chung cho các hÇ phái nh° bÑn sñ th­t, m°Ýi hai nhân duyên, khÕ, không, vô ngã, bÑn ³ng, sáu Ù, 37 ph©m trã ¡o, nm giÛi, m°Ýi lành °ãc thuy¿t gi£ng, mà mÙt sÑ t° t°ßng ·c biÇt ¡i thëa ã truyÁn vào và °ãc phÕ bi¿n rÙng rãi. Cå thà là t° t°ßng  Nm ¥m không có gì . T° t°ßng này vÁ sau °ãc bi¿t d°Ûi tên  Nm ¥m Áu không và trß thành cÑt lõi cça hÇ t° t°ßng bát nhã. iÁu này chéng tÏ cùng vÛi quan niÇm <i>Låc Ù t­p kinh</i>, t° t°ßng bát nhã °ãc truyÁn vào n°Ûc ta r¥t sÛm, song lôi cuÑn nh¥t là viÇc nh¯c ¿n Duy Ma C­t và lÝi phát biÃu cça ông:  <i>Thân nh° </i></span></font><i><span lang="ZH-CN" style="line-height: 1.5 lines; font-family: Times New Roman; layout-grid-mode: line">á</span><font face="Times New Roman"><span style="line-height: 1.5 lines; layout-grid-mode: line">m bÍt</span></font></i><font face="Times New Roman"><span style="line-height: 1.5 lines; layout-grid-mode: line"> (truyÇn 27).</span></font></p> <p class="MsoBodyText" style="text-indent: 1.0cm; margin-left: 0.25cm; margin-right: 0.25cm"><font face="Times New Roman"> <span style="line-height: 1.5 lines; layout-grid-mode: line">Nhân v­t Duy Ma C­t là mÙt nhân v­t ·c biÇt ¡i thëa và t° t°ßng cça ông cing là mÙt hÇ t° t°ßng ·c biÇt ¡i thëa. Nó tiêu biÃu cho khuynh h°Ûng th¿ tåc hóa Ph­t giáo, xác Ënh mÙt lÑi sÑng Ph­t giáo l¥y th¿ tåc làm måc </span></font><span lang="ZH-CN" style="line-height: 1.5 lines; font-family: Times New Roman; layout-grid-mode: line">í</span><font face="Times New Roman"><span style="line-height: 1.5 lines; layout-grid-mode: line">ch và chÉ hiÇn diÇn ß th¿ tåc. </span></font><span lang="ZH-CN" style="line-height: 1.5 lines; font-family: Times New Roman; layout-grid-mode: line">ó</span><font face="Times New Roman"><span lang="ZH-CN" style="line-height: 1.5 lines; layout-grid-mode: line"> </span><span style="line-height: 1.5 lines; layout-grid-mode: line">vëa là b£n ch¥t vëa là diÇu dång cça giác ngÙ, là cÑt lõi cça t° t°ßng  <i>Ph­t giáo b¥t ly th¿ gian giác</i> cça HuÇ Nng và chç tr°¡ng  <i>C° tr§n l¡c ¡o</i> cça Tr§n Nhân Tông. ViÇc xu¥t hiÇn khá sÛm cça nhân v­t Duy Ma C­t ây là khá lôi cuÑn, dù lúc ¥y b£n kinh<i> Duy Ma C­t</i> °ãc dËch qua ti¿ng Trung QuÑc n¿u không ph£i do Nghiêm Phù iÁu vào nm 188 nh° <i>CÕ kim dËch kinh Ó k÷ </i>1 TK 2141 tÝ 350a-29b1 và <i>NÙi iÃn låc </i>1 TK 2149 tÝ 224c5 ã ghi, thì cing không thà muÙn h¡n nm 250, khi Chi Khiêm dËch nó, nh° Chi M«n Ù nói trong <i>Hãp Duy Ma C­t kinh tñ </i>cça <i>Xu¥t tam t¡ng ký tñ t­p </i>8 TK 2148 tÝ 58b25 ã xác nh­n.</span></font></p> <p class="MsoBodyText" style="text-indent: 1.0cm; margin-left: 0.25cm; margin-right: 0.25cm"><font face="Times New Roman"> <span style="line-height: 1.5 lines; layout-grid-mode: line">ViÇc xu¥t hiÇn khá sÛm này là lôi cuÑn, vì nó gi£i thích không ít cho ta quan iÃm  ¡o cça Mâu Tí trong iÁu 4 cça <i>Lý ho·c lu­n</i> là  <i>t¡i gia có thà dùng à thÝ cha m¹, giúp n°Ûc có thà dùng à trË dân, sÑng riêng có thà dùng à tu thân</i> . Nó cing lý gi£i cho ta t¡i sao l¡i tÓn t¡i hai hình £nh trái ng°ãc vÁ  sa môn , vÁ nhïng ng°Ýi l¥y Ph­t giáo làm l½ sÑng duy nh¥t cça Ýi mình, cça Ph­t giáo n°Ûc ta thÝi Mâu Tí. MÙt bên là các sa môn  <i>mê thích r°ãu ngon, ho·c nuôi vã con, mua r» bán ¯t, chuyên làm dÑi trá</i> (iÁu 16), và bên kia cing là  <i>các sa môn m·c áo Ï, ngày n mÙt bïa, </i></span></font><i><span lang="ZH-CN" style="line-height: 1.5 lines; font-family: Times New Roman; layout-grid-mode: line">ó</span><font face="Times New Roman"><span style="line-height: 1.5 lines; layout-grid-mode: line">ng cía sáu tình, tñ dét vÛi Ýi</span></font></i><font face="Times New Roman"><span style="line-height: 1.5 lines; layout-grid-mode: line"> (iÁu 19). Nh° v­y bên c¡nh nhïng Ph­t tí tñ dét vÛi Ýi à i tìm giác ngÙ, v«n có nhïng Ph­t tí i tìm giác ngÙ giïa cuÙc Ýi và trong cuÙc Ýi muôn m·t cça nó.</span></font></p> <p class="MsoBodyText" style="text-indent: 1.0cm; margin-left: 0.25cm; margin-right: 0.25cm"><font face="Times New Roman"> <span style="line-height: 1.5 lines; layout-grid-mode: line">Dù lÑi sÑng cça nhïng Ph­t tí d¡ng sau bË ng°Ýi Ñi tho¡i cça Mâu Tí cho là  ¡i ngåy , trái vÛi lý t°ßng  vô vi cça ¡o Ph­t Ýi ¥y, sñ th­t v«n cho th¥y có mÙt khuynh h°Ûng sÑng ¡o theo iÁu 16 mô t£. Ph£i chng hÍ là nhïng Duy Ma C­t b±ng x°¡ng b±ng thËt ho¡t Ùng giïa lòng cuÙc Ýi ViÇt Nam thÝi Mâu Tí? ây là mÙt có thÃ, vì hiÇn nay ta ch°a có §y ç dï kiÇn à phç Ënh hay hoàn toàn kh³ng Ënh. iÁu thú vË là ng°Ýi Ph­t giáo thÝi ¥y v«n có mÙt quan tâm ·c biÇt vÁ cuÙc Ýi, vÁ ¥t n°Ûc, nh° chính <i>Låc Ù t­p kinh</i> ã chéng tÏ, n¿u hÍ không v°¡n lên à trß thành Duy Ma C­t ViÇt Nam. ây là mÙt iÃm c§n l°u ý khi tìm hiÃu Ph­t giáo n°Ûc ta nhïng th¿ k÷ §u. Và chính hÍ ã t¡o nên mô hình sÑng ¡o cho nhïng ng°Ýi Ph­t giáo vÁ sau nh° Lý MiÅu, V¡n H¡nh, Tr§n Nhân Tông, L°¡ng Th¿ Vinh, Ngô Thì NhiÇm v.v...</span></font></p> <p class="MsoBodyText" style="text-indent: 1.0cm; margin-left: 0.25cm; margin-right: 0.25cm"><font face="Times New Roman"> <span style="line-height: 1.5 lines; layout-grid-mode: line">Kinh <i>T¡p thí då </i> nh° th¿ tÏ ra khá lôi cuÑn cho viÇc nghiên céu không chÉ lËch sí Ph­t giáo n°Ûc ta, mà còn ngôn ngï, t° t°ßng, và vn hÍc ViÇt Nam.&nbsp;</span></font></p> <h2 style="margin-left: 0.25cm; margin-right: 0.25cm"> <span style="line-height: 1.5 lines; font-family: Times New Roman; layout-grid-mode: line"> <font size="3"><a name="_210_3"></a>III. V¤N À NIÊN  I VÀ NGÔN NGî</font></span><font face="Times New Roman"><b><span style="line-height: 1.5 lines; layout-grid-mode: line">&nbsp;</span></b></font></h2> <p class="MsoBodyText" style="text-indent: 1.0cm; margin-left: 0.25cm; margin-right: 0.25cm"><font face="Times New Roman"> <span style="line-height: 1.5 lines; layout-grid-mode: line">V­y, të thÝi TÉnh M¡i trß i, <i>T¡p thí då kinh</i> °ãc x¿p vào lo¡i  th¥t dËch cça Ýi Hán.  Th¥t dËch nói cho ç là  th¥t dËch nhân danh , ngh)a là  m¥t tên ng°Ýi dËch . Nh° th¿, Ñi vÛi TÉnh M¡i, <i>T¡p thí då kinh</i> ph£i °ãc dËch të nhïng nm 220 trß vÁ tr°Ûc. T¥t nhiên, khi x¿p lo¡i kiÃu ¥y, TÉnh M¡i, Minh Thuyên, Trí Thng và nhïng ng°Ýi vÁ sau ã thñc hiÇn công tác, mà Tng Hñu cça <i>Xu¥t tam t¡ng ký</i> <i>t­p</i> 4 tÝ 21b22 ã gÍi là  <i>thù gi£o hiÇu</i> , téc là so sánh các b£n vn vÛi nhau, </span></font><span lang="ZH-CN" style="line-height: 1.5 lines; font-family: Times New Roman; layout-grid-mode: line">á</span><font face="Times New Roman"><span style="line-height: 1.5 lines; layout-grid-mode: line">nh giá kh£ nng xu¥t hiÇn cça chúng vào thÝi iÃm nào. B£n thân Tng Hñu ch¯c ch¯n ã làm công tác ¥y, nh°ng h³n vì thi¿u dï kiÇn, nên ch°a i ¿n mÙt k¿t lu­n vÁ thÝi iÃm xu¥t hiÇn cça <i>T¡p thí då kinh</i>. Ông vi¿t:  <i>RÓi ¡o lÛn truyÁn vào, qua sáu triÁu ¡i, so¡n ghi các sách, chÉ th¥y An Công</i> . An Công ây là ¡o An và b£n <i>TÕng lý chúng kinh måc låc </i>cça ông.</span></font></p> <p class="MsoBodyText" style="text-indent: 1.0cm; margin-left: 0.25cm; margin-right: 0.25cm"><font face="Times New Roman"> <span style="line-height: 1.5 lines; layout-grid-mode: line">Th¿ nh°ng, ¿n Phí Tr°Ýng Phòng so¡n <i>LËch ¡i tam b£o ký</i> và ¡o Tuyên vi¿t <i>¡i °Ýng nÙi</i> <i>iÃn låc</i> 10 TK 2149 tÝ 336b11 hÍ kà mÙt lo¡t tên  <i>24 nhà, xét truyÇn ghi thì có, mà ch°a th¥y vn b£n, nên chÉ kê mà thôi</i> , nh° <i>CÕ kinh låc </i>có v» cça Thích Lôi Phòng thÝi T¥n, <i>Cñu låc </i>có v» cça L°u H°Ûng thÝi Hán, <i>Hán thÝi Ph­t kinh måc låc </i>có v» do Ca Di¿p Ma ±ng so¡n, <i>Hán låc </i>cça Chu S) Hành, <i>Chúng kinh låc </i>cça Trúc Pháp HÙ v.v... Nhïng liÇt kê này, ch¯c ch¯n ã qua ti¿p thu thành qu£ të các kinh låc cça B£o X°Ûng, Lý Quách, Pháp Th°ãng, ngoài Tng Hñu và <i>Chúng kinh biÇt hÍc </i>cça mÙt tác gi£ vô danh Ýi L°u TÑng. Nh° th¿, ¿n thÝi hÍ, ·c biÇt sau khi D°¡ng Kiên ã thÑng nh¥t Trung QuÑc và l­p nên nhà Tùy, mÙt lo¡t các kinh låc ã xu¥t hiÇn.</span></font></p> <p class="MsoBodyText" style="text-indent: 1.0cm; margin-left: 0.25cm; margin-right: 0.25cm"><font face="Times New Roman"> <span style="line-height: 1.5 lines; layout-grid-mode: line">Do v­y, viÇc x¿p <i> T¡p thí då kinh</i> nh° mÙt dËch ph©m Ýi Hán ch¯c ch¯n ã có mÙt lËch sí lâu dài, ché không ph£i chÉ të thÝi TÉnh M¡i trß i.</span></font></p> <p class="MsoBodyText" style="text-indent: 1.0cm; margin-left: 0.25cm; margin-right: 0.25cm"><font face="Times New Roman"> <span style="line-height: 1.5 lines; layout-grid-mode: line">Có kh£ nng TÉnh M¡i ã ti¿p thu ý ki¿n cça mÙt sÑ kinh låc tr°Ûc. Dù ti¿p thu hay tñ nghiên céu rÓi k¿t lu­n vÁ thÝi iÃm Ýi Hán cça <i>T¡p thí då kinh,</i> TÉnh M¡i ã không à l¡i lý do cho mÙt x¿p lo¡i nh° th¿. Tuy nhiên, ta ngày nay có thà oán ra là ông ph£i dña vào viÇc phân tích ngôn ngï và t° t°ßng cça b£n kinh à có k¿t lu­n trên. Cå thà là viÇc sí dång mÙt sÑ të ·c thù dùng cho mÙt thÝi kó nh¥t Ënh trong lËch sí dËch thu­t Trung QuÑc. Thí då nhïng cåm të  phát vô th°ãng chánh chân ¡o ý (truyÇn 9,10,11,13),  ngi ¥m, låc suy, khÕ, không, phi thân (truyÇn 4),  vô thân chi quy¿t (truyÇn 29) v.v... nhïng phiên âm  a duy tam Ph­t (truyÇn 8),  tát vân nhã (truyÇn 18) v.v... nhïng quan iÃm  Ýi sau thÍ ph°Ûc thiên °Ýng (truyÇn 16),  nm giÛi m°Ýi lành... không phá m¥t, °ãc cùng ß vÛi Ph­t (truyÇn 16) v.v... Thông qua nhïng v¿t tích nh° th¿, b¥t cé mÙt ng°Ýi nghiên céu nào, ché không nh¥t thi¿t là TÉnh M¡i, cing có thà k¿t lu­n <i>T¡p thí då kinh</i> là mÙt b£n kinh thuÙc vÁ thÝi kó cÕ dËch, téc thÝi kó Hán Ngåy.</span></font></p> <p class="MsoBodyText" style="text-indent: 1.0cm; margin-left: 0.25cm; margin-right: 0.25cm"><font face="Times New Roman"> <span style="line-height: 1.5 lines; layout-grid-mode: line">V¥n Á niên ¡i cça <i> T¡p thí då kinh</i> tñ thân nó do </span></font><span lang="ZH-CN" style="line-height: 1.5 lines; font-family: Times New Roman; layout-grid-mode: line">ó</span><font face="Times New Roman"><span lang="ZH-CN" style="line-height: 1.5 lines; layout-grid-mode: line"> </span><span style="line-height: 1.5 lines; layout-grid-mode: line">không lôi cuÑn chúng ta cho l¯m. iÃm lôi cuÑn n±m ß ch× vÛi mÙt niên ¡i thuÙc Ýi Hán nh° th¿, nó cung c¥p cho chúng ta nhïng tín hiÇu gì vÁ b£n thân nó? VÁ m·t ngôn ngï, nó hiÇn chéa ñng mÙt sÑ c¥u trúc ngï hÍc không °ãc vi¿t theo ngï pháp Trung QuÑc. Trái l¡i, chúng °ãc vi¿t theo ngï pháp ti¿ng ViÇt. NÕi b­t và iÃn hình nh¥t là c¥u trúc  t°ãng Ph­t cça truyÇn 31 trong <i>T¡p thí då kinh</i> quyÃn h¡ tÝ 510a5. C¥u trúc này, các b£n kh¯c Ýi TÑng (1239), Nguyên (1290) và Minh (1601) có iÁu chÉnh l¡i thành  Ph­t t°ãng theo </span></font><span lang="ZH-CN" style="line-height: 1.5 lines; font-family: Times New Roman; layout-grid-mode: line">ú</span><font face="Times New Roman"><span style="line-height: 1.5 lines; layout-grid-mode: line">ng ngï pháp ti¿ng Trung QuÑc. Nh°ng các b£n kh¯c Cao Ly (1151 và sau </span></font><span lang="ZH-CN" style="line-height: 1.5 lines; font-family: Times New Roman; layout-grid-mode: line">ó</span><font face="Times New Roman"><span style="line-height: 1.5 lines; layout-grid-mode: line">) tr°Ûc các b£n kh¯c Trung QuÑc hiÇn còn v«n giï nguyên c¥u trúc ci.</span></font></p> <p class="MsoBodyText" style="text-indent: 1.0cm; margin-left: 0.25cm; margin-right: 0.25cm"><font face="Times New Roman"> <span style="line-height: 1.5 lines; layout-grid-mode: line">C¥u trúc ci </span></font><span lang="ZH-CN" style="line-height: 1.5 lines; font-family: Times New Roman; layout-grid-mode: line">ó</span><font face="Times New Roman"><span lang="ZH-CN" style="line-height: 1.5 lines; layout-grid-mode: line"> </span><span style="line-height: 1.5 lines; layout-grid-mode: line">ph£i chng là mÙt kh¯c chép sai c§n iÁu chÉnh, nh° các b£n in TÑng, Nguyên, Minh ã làm? Bình th°Ýng ng°Ýi ta s½ ngh) nh° th¿, bßi vì <i>T¡p thí då kinh</i> là mÙt b£n vn ti¿ng Trung QuÑc. Cho nên, n¿u có nhïng c¥u trúc vi¿t không </span></font><span lang="ZH-CN" style="line-height: 1.5 lines; font-family: Times New Roman; layout-grid-mode: line">ú</span><font face="Times New Roman"><span style="line-height: 1.5 lines; layout-grid-mode: line">ng theo ngï pháp ti¿ng Trung QuÑc, chúng ph£i °ãc xem nh° nhïng sai l§m lÇch l¡c c§n iÁu chÉnh l¡i cho </span></font><span lang="ZH-CN" style="line-height: 1.5 lines; font-family: Times New Roman; layout-grid-mode: line">ú</span><font face="Times New Roman"><span style="line-height: 1.5 lines; layout-grid-mode: line">ng. Tuy nhiên, do hiÇn t°ãng <i>Låc Ù t­p kinh</i> có quá nhiÁu c¥u trúc vi¿t theo ngï pháp ti¿ng ViÇt, ta không thà ¡n gi£n coi nhïng c¥u trúc kiÃu  t°ãng Ph­t ß trên, tuy ¡n Ùc, là nhïng kh¯c chép sai cça nhïng ng°Ýi làm công tác kh¯c chép trong quá trình l°u truyÁn b£n kinh. Ng°ãc l¡i, ph£i </span></font><span lang="ZH-CN" style="line-height: 1.5 lines; font-family: Times New Roman; layout-grid-mode: line">á</span><font face="Times New Roman"><span style="line-height: 1.5 lines; layout-grid-mode: line">nh giá chúng nh° nhïng chéng tích còn sót l¡i báo cho chúng ta bi¿t viÇc tëng tÓn t¡i mÙt thÝi mÙt vn b£n vi¿t theo ngï pháp cça nhïng c¥u trúc </span></font><span lang="ZH-CN" style="line-height: 1.5 lines; font-family: Times New Roman; layout-grid-mode: line">ó</span><font face="Times New Roman"><span style="line-height: 1.5 lines; layout-grid-mode: line">.</span></font></p> <p class="MsoBodyText" style="text-indent: 1.0cm; margin-left: 0.25cm; margin-right: 0.25cm"><font face="Times New Roman"> <span style="line-height: 1.5 lines; layout-grid-mode: line"></span></font><span lang="ZH-CN" style="line-height: 1.5 lines; font-family: Times New Roman; layout-grid-mode: line">ú</span><font face="Times New Roman"><span style="line-height: 1.5 lines; layout-grid-mode: line">ng là c¥u trúc  t°ãng Ph­t là c¥u trúc duy nh¥t rõ ràng vi¿t theo ngï pháp ti¿ng ViÇt không thà nào chÑi cãi °ãc, trong toàn bÙ b£n vn <i>T¡p thí då kinh</i>. Nó có v» ¡n Ùc và dÅ °a ta ¿n nh­n Ënh nó là mÙt lÇch l¡c, mÙt kh¯c chép sai trong quá trình l°u truyÁn. Thñc t¿, n¿u không có b£n kh¯c Cao Ly, mà chÉ có các b£n kh¯c TÑng, Nguyên, Minh, ta ngày nay ch¯c ch¯n không thà có c¥u trúc  t°ãng Ph­t à bàn cãi, ché khoan nói chi tÛi chuyÇn xác Ënh xem <i>T¡p thí då kinh</i> xu¥t phát të âu? Tuy v­y, nh° ã nói, viÇc tÓn t¡i mÙt lo¡t các c¥u trúc ti¿ng ViÇt trong <i>Låc Ù t­p kinh</i> buÙc ta ph£i xem xét các c¥u trúc có v» lÇch l¡c, ¡n Ùc trên vÛi mÙt nhãn quan mÛi §y trân trÍng, nghiêm túc. Ph£i thëa nh­n sñ xu¥t hiÇn cça chúng là có tính hÇ thÑng và ph£n £nh mÙt hiÇn thñc. Th¿ c¥u trúc  t°ãng Ph­t báo cho ta iÁu gì?</span></font></p> <p class="MsoBodyText" style="text-indent: 1.0cm; margin-left: 0.25cm; margin-right: 0.25cm"><font face="Times New Roman"> <span style="line-height: 1.5 lines; layout-grid-mode: line">Thé nh¥t, nó là mÙt c¥u trúc thu§n túy theo ngï pháp ti¿ng ViÇt, ph£n £nh mÙt ph§n nào hiÇn thñc ti¿ng nói dân tÙc ta cách ây trên 1800 nm vào th¿ k÷ thé II. Thé hai, nó giúp ta gi£ thi¿t, nh° tr°Ýng hãp <i>Låc Ù t­p kinh</i>, là có sñ tÓn t¡i mÙt nguyên b£n ti¿ng ViÇt cça <i>T¡p thí då kinh</i> làm b£n </span></font><span lang="ZH-CN" style="line-height: 1.5 lines; font-family: Times New Roman; layout-grid-mode: line">á</span><font face="Times New Roman"><span style="line-height: 1.5 lines; layout-grid-mode: line">y cho viÇc dËch l¡i b£n <i>T¡p thí då kinh</i> ti¿ng Trung QuÑc hiÇn còn. Thé ba, ng°Ýi dËch có thà là mÙt dËch gi£ ViÇt Nam. Cho nên, ngoài c¥u trúc  t°ãng Ph­t ây, ta th¥y còn có mÙt sÑ c¥u trúc khác mang dáng d¥p ngï pháp ti¿ng ViÇt. Cå thà là câu  hành ¡o trì trì (tÝ 508a17 truyÇn 22) và  sí ngã h­u th¿ nhiÁu tài b£o (tÝ 510a9 truyÇn 31).</span></font></p> <p class="MsoBodyText" style="text-indent: 1.0cm; margin-left: 0.25cm; margin-right: 0.25cm"><font face="Times New Roman"> <span style="line-height: 1.5 lines; layout-grid-mode: line">Rõ ràng câu  hành ¡o trì trì vÛi ngh)a ti¿ng ViÇt  i °Ýng ch­m ch­m , ph£n £nh c¥u trúc ngï pháp ti¿ng ViÇt nhiÁu h¡n ti¿ng Trung QuÑc. iÃm lôi cuÑn là câu này mÙt l§n nïa l¡i l¥y të o¡n thé hai cça bài th¡ <i>CÑc phong</i> cça <i>Kinh Thi </i>ß <i> Mao thi chính ngh)a</i>:</span></font></p> <p class="MsoBodyTextIndext" style="text-indent: 85.05pt; margin-left: 0.25cm; margin-right: 0.25cm"> <font face="Times New Roman">Hành ¡o trì trì</font></p> <p class="MsoBodyTextIndext" style="text-indent: 85.05pt; margin-left: 0.25cm; margin-right: 0.25cm"> <font face="Times New Roman">Trung tâm hïu vi</font></p> <p class="MsoBodyTextIndext" style="text-indent: 85.05pt; margin-left: 0.25cm; margin-right: 0.25cm"> <font face="Times New Roman">B¥t viÅn y ngh)</font></p> <p class="MsoBodyTextIndext" style="text-indent: 85.05pt; margin-left: 0.25cm; margin-right: 0.25cm"> <font face="Times New Roman">B¡c tÑng ngã kó</font></p> <p class="MsoBodyText" style="text-indent: 1.0cm; margin-left: 0.25cm; margin-right: 0.25cm"><font face="Times New Roman"> <span style="line-height: 1.5 lines; layout-grid-mode: line">V­y, cùng vÛi d¡ng cú pháp <i>trung tâm</i>, d¡ng cú pháp <i>hành ¡o trì trì </i>cça <i>Kinh Thi </i> l¡i ph£n £nh trong cú pháp ti¿ng ViÇt hiÇn ¡i. Không nhïng th¿, viÇc sí dång nhïng câu th¡ cça <i>Kinh Thi</i> vào trong các vn b£n vi¿t nh° th¿ này cho phép ta gi£ thi¿t ng°Ýi dËch <i>T¡p thí då kinh</i> có ít nhiÁu liên quan vÛi Kh°¡ng Tng HÙi. Có thà là Mâu Tí chng? Ta hiÇn không thà tr£ lÝi dét khoát °ãc, bßi vì phong cách vi¿t vn iÃn nhã cça ng°Ýi Trung QuÑc ngày x°a, ·c biÇt là vào thÝi Hán và Tam QuÑc trß i th°Ýng gi£ Ënh ng°Ýi vi¿t sí dång mÙt ít câu cça <i>Kinh Thi</i> trong bài vn mình. Tuy v­y, bút pháp này<i> </i>ít nhiÁu v«n gãi cho ta y ngh) Mâu Tí nh° là ng°Ýi ch¥p bút, ã dËch kinh <i>T¡p thí då</i> të mÙt b£n ti¿ng ViÇt ra b£n ti¿ng Hán.</span></font></p> <p class="MsoBodyText" style="text-indent: 1.0cm; margin-left: 0.25cm; margin-right: 0.25cm"><font face="Times New Roman"> <span style="line-height: 1.5 lines; layout-grid-mode: line">D¡ng cú pháp ¥y cing ph£n £nh trong mÙt sÑ các câu khác nh°  <i>sí ngã h­u th¿ nhiÁu tài b£o</i> ngh)a là  khi¿n ta Ýi sau nhiÁu cça báu . ·c biÇt viÇc dùng l°ãng të  nhiÁu , mà ngày nay ã trß thành mÙt l°ãng të tiêu chu©n cça ti¿ng ViÇt hiÇn ¡i. L°ãng të này không th¥y xu¥t hiÇn trong các dËch ph©m cça An HuyÁn v.v& nh°ng l¡i có m·t trong các dËch ph©m cça Chi Khiêm. Cå thà là <i>So¡n t­p bách duyên kinh</i>, và trong <i>Lý ho·c lu­n</i> iÁu 17 (<i>Ho±ng minh t­p</i> 1 TK 2102 tÝ 4b5) cça Mâu Tí. iÁu này chéng tÏ kh£ nng  nhiÁu të nguyên thçy là mÙt l°ãng të cça ti¿ng ViÇt °ãc sí dång rÙng rãi trong các vùng ¥t tÕ tiên cça ng°Ýi ViÇt bao gÓm c£ miÁn Nam cça Trung QuÑc phía d°Ûi sông D°¡ng Tí cho ¿n n°Ûc ta.</span></font></p> <p class="MsoBodyText" style="text-indent: 1.0cm; margin-left: 0.25cm; margin-right: 0.25cm"><font face="Times New Roman"> <span style="line-height: 1.5 lines; layout-grid-mode: line">Chính viÇc sí dång rÙng rãi này mÛi t¡o c¡ hÙi cho viÇc xu¥t hiÇn khá th°Ýng xuyên cça l°ãng të ¥y trong các tác và dËch ph©m thñc hiÇn t¡i miÁn Nam Trung QuÑc và n°Ûc ta vào giai o¡n </span></font><span lang="ZH-CN" style="line-height: 1.5 lines; font-family: Times New Roman; layout-grid-mode: line">ó</span><font face="Times New Roman"><span style="line-height: 1.5 lines; layout-grid-mode: line">. iÁu thú vË là trong các tác và dËch ph©m cça Kh°¡ng Tng HÙi, l°ãng të </span></font><span lang="ZH-CN" style="line-height: 1.5 lines; font-family: Times New Roman; layout-grid-mode: line">ó</span><font face="Times New Roman"><span lang="ZH-CN" style="line-height: 1.5 lines; layout-grid-mode: line"> </span><span style="line-height: 1.5 lines; layout-grid-mode: line">không th¥y có m·t. ây có thà do yêu c§u vn b£n cing nh° vn phong cça Kh°¡ng Tng HÙi. Nh°ng cing có thà të kho£ng nm 250 trß vÁ sau quá trình Hán hóa x£y ra m¡nh m½ ß miÁn Nam Trung QuÑc, nên °a ¿n viÇc lo¡i bÏ mÙt sÑ të ngo¡i lai xâm nh­p vào Hán ngï. Dù vÛi tr°Ýng hãp nào i nïa, viÇc v¯ng m·t l°ãng të  nhiÁu trong các tác dËch ph©m cça Kh°¡ng Tng HÙi là mÙt sñ th­t c§n quan tâm xí lý mÙt cách th¥u </span></font><span lang="ZH-CN" style="line-height: 1.5 lines; font-family: Times New Roman; layout-grid-mode: line">á</span><font face="Times New Roman"><span style="line-height: 1.5 lines; layout-grid-mode: line">o nh±m </span></font><span lang="ZH-CN" style="line-height: 1.5 lines; font-family: Times New Roman; layout-grid-mode: line">ó</span><font face="Times New Roman"><span style="line-height: 1.5 lines; layout-grid-mode: line">ng góp cho viÇc tìm hiÃu quá trình ti¿n hóa cça ti¿ng nói dân tÙc ta mà giÛi h¡n ß ây không cho phép làm ngay bây giÝ.</span></font></p> <p class="MsoBodyText" style="text-indent: 1.0cm; margin-left: 0.25cm; margin-right: 0.25cm"><font face="Times New Roman"> <span style="line-height: 1.5 lines; layout-grid-mode: line">T¥t nhiên, vÛi mÙt b£n kinh l°u hành trên quê ng°Ýi, mà còn b£o tÓn cho ta mÙt sÑ c¥u trúc mang tính ngï pháp ti¿ng ViÇt nh° th¿, thì </span></font><span lang="ZH-CN" style="line-height: 1.5 lines; font-family: Times New Roman; layout-grid-mode: line">ó</span><font face="Times New Roman"><span lang="ZH-CN" style="line-height: 1.5 lines; layout-grid-mode: line"> </span><span style="line-height: 1.5 lines; layout-grid-mode: line">là nhïng </span></font><span lang="ZH-CN" style="line-height: 1.5 lines; font-family: Times New Roman; layout-grid-mode: line">ó</span><font face="Times New Roman"><span style="line-height: 1.5 lines; layout-grid-mode: line">ng góp to lÛn và quý giá. Tuy ít Ïi, chúng v«n mang tính hÇ thÑng, vì chúng xu¥t hiÇn trên mÙt bÑi c£nh, trong </span></font><span lang="ZH-CN" style="line-height: 1.5 lines; font-family: Times New Roman; layout-grid-mode: line">ó</span><font face="Times New Roman"><span lang="ZH-CN" style="line-height: 1.5 lines; layout-grid-mode: line"> </span><span style="line-height: 1.5 lines; layout-grid-mode: line">nhïng tác dËch ph©m khác cing có nhïng c¥u trúc t°¡ng tñ và °ãc bi¿t ch¯c ch¯n xu¥t phát të ¥t n°Ûc ta nh° <i>Låc Ù t­p kinh, Cñu t¡p thí då kinh, Lý ho·c lu­n</i>... Chính nhìn trên bÑi c£nh các tác dËch ph©m vëa nêu, mà nhïng chéng tích nh° c¥u trúc  t°ãng Ph­t trên mÛi không tÏ ra rÝi r¡c, l¡c lõng giïa mÙt biÃn toàn các c¥u trúc ti¿ng Trung QuÑc. Không nhïng th¿, không nhïng không bË nh­n chìm, mà qua g§n 1000 nm tÓn t¡i và luôn luôn có nguy c¡ bË iÁu chÉnh theo ngï pháp ti¿ng Hán, chúng v«n bÙc lÙ mÙt séc sÑng riêng, mÙt nét ·c tr°ng ôi khi có v» huyÁn bí.</span></font></p> <p class="MsoBodyText" style="text-indent: 1.0cm; margin-left: 0.25cm; margin-right: 0.25cm"><font face="Times New Roman"> <span style="line-height: 1.5 lines; layout-grid-mode: line">Chúng tôi nói  huyÁn bí , vì nhïng c¥u trúc có tính ngo¡i lai ¥y, t¡i sao các Ùc gi£ và nhà sao chép Trung QuÑc không iÁu chÉnh l¡i? T¡i sao chúng có thà tÓn t¡i trong mÙt biÃn các c¥u trúc Trung QuÑc? D) nhiên quá trình iÁu chÉnh không ph£i ã không x£y ra. Và ây là mÙt nguy c¡, mà các c¥u trúc ngo¡i lai ¥y ph£i th°Ýng xuyên Ñi phó. Ta ã th¥y tr°Ýng hãp  t°ãng Ph­t ß trên. N¿u không có b£n kh¯c Cao Ly, nguy c¡ iÁu chÉnh ã trß thành hiÇn thñc, và c¥u trúc  t°ãng Ph­t theo ngï pháp ti¿ng ViÇt v)nh viÅn bË nh­n chìm trong biÃn các c¥u trúc Trung QuÑc  Ph­t t°ãng . Sñ tÓn t¡i các c¥u trúc nh°  t°ãng Ph­t do th¿ ôi khi có v» nh° mÙt  m§u nhiÇm , mÙt  huyÁn bí . D«u sao i nïa, d«u huyÁn bí hay không, thì sñ th­t v«n là viÇc tÓn t¡i các c¥u trúc nh°  t°ãng Ph­t , và sñ kiÇn ¥y chéng tÏ <i>T¡p thí då kinh</i> ã tëng mÙt thÝi l°u hành ß n°Ûc ta và l°u hành vào mÙt giai o¡n khá sÛm trong lËch sí Ph­t giáo dân tÙc ta, kho£ng vào th¿ k÷ thé II sau d°¡ng lËch. </span> </font></p> <p class="MsoBodyText" style="text-indent: 1.0cm; margin-left: 0.25cm; margin-right: 0.25cm">&nbsp;</p> <div style="mso-element:footnote-list"> <hr align="left" size="1" width="33%"> <div style="mso-element:footnote" id="ftn1"> <p class="MsoFootnoteText" style="margin-left: 0; margin-right: 0.25cm" align="left"> <a name="_ftn1" title style="color: blue; text-decoration: underline; text-underline: single" href="#_ftnref1"> <span class="MsoFootnoteReference"> <span style="font-family: Times New Roman"><font size="3">[1]</font></span></span></a><font size="3"><span style="font-family:&quot;Times New Roman&quot;;layout-grid-mode:line"> </span><span style="font-family: Times New Roman"> <font color="#000000" size="3">Lê M¡nh Thát, Nghiên céu vÁ ThiÁn uyÃn t­p anh, Tp. HÓ Chí Minh: NXB Tp.HÓ Chí Minh, 1999, tr. 203-204.</font></span></font></div> <div style="mso-element:footnote" id="ftn2"> <p class="MsoFootnoteText" style="margin-left: 0; margin-right: 0.25cm" align="left"> <font color="#000000" size="3"> <span style="font-family: Times New Roman"> <a name="_ftn2" title href="#_ftnref2"><font color="#000000">[2]</font></a> Lê M¡nh Thát, Låc Ù t­p kinh và lËch sí khßi nguyên dân tÙc ta, Sài Gòn: Tu th° ¡i hÍc V¡n H¡nh, 1972, tr. 254-321.<span style="font-family:&quot;Times New Roman&quot;"> </span></span></font></div> <div style="mso-element:footnote" id="ftn3"> <p class="MsoFootnoteText" style="margin-left: 0; margin-right: 0.25cm" align="left"> <font color="#000000" size="3"> <span style="font-family: Times New Roman"> <a name="_ftn3" title href="#_ftnref3"><font color="#000000">[3]</font></a><span style="font-family:&quot;Times New Roman&quot;"> Lê M¡nh Thát, Kh°¡ng Tng HÙi toàn t­p I, Sài Gòn: Tu th° ¡i hÍc V¡n H¡nh, 1975.</span></span></font></p> <p class="MsoFootnoteText" style="margin-left: 0; margin-right: 0.25cm" align="left"> <font color="#000000" size="3"> <span style="font-family: Times New Roman"> <a name="_ftn4" title href="#_ftnref4"><font color="#000000">[4]</font></a> Lê M¡nh Thát, S¡ kh£o lËch sí Ph­t giáo ViÇt Nam II, Tp. HÓ Chí Minh: Tu th° Ph­t hÍc V¡n H¡nh, 1979.</span></font></p> </div> </div> <!-- #EndEditable --></div> <div style="mso-element:footnote" id="ftn59"> <p class="MsoBodyText" style="text-indent: 1.0cm; margin-left:0.25cm; margin-right:0cm; text-align:right; line-height:100%; margin-top:6pt; margin-bottom:0"> <font face="Times New Roman"> <span style="text-decoration: none"> <b><i><a href="ttvhpg2.htm"><span style="text-decoration: none">M&#7909;c l&#7909;c</span></a></i></b> <a target="_self" title="len dau trang" href="#top"><img border="0" src="../../images/top1.gif" width="18" height="15"></a></span></font></p></div> </div></td> </tr> </table> </div> <p align="center" style="margin-top: 6pt; margin-bottom: 0"> <font face="Microsoft Sans Serif" size="1" color="#800000">BAN TU TH&#431; PH&#7852;T H&#7884;C</font></p> </body> <!-- #EndTemplate --> </html>