ÿþ<html xmlns:v="urn:schemas-microsoft-com:vml" xmlns:o="urn:schemas-microsoft-com:office:office" xmlns="http://www.w3.org/TR/REC-html40"> <!-- #BeginTemplate "tsnc12.dwt" --> <head> <meta http-equiv="Content-Language" content="en-us"> <meta http-equiv="Content-Type" content="text/html; charset=unicode"> <link rel="File-List" href="nc12_03_files/filelist.xml"> <title>T­p san nghiên céu Ph­t hÍc</title> <style> <!-- p.MsoNormal {mso-style-parent:""; margin-top:6.0pt; margin-right:0cm; margin-bottom:0cm; margin-left:0cm; margin-bottom:.0001pt; text-align:justify; text-justify:inter-ideograph; font-size:12.0pt; font-family:CN-Times; } .MsoBody { font-family: CN-Times; font-size: 12pt; color: #000080; word-spacing: 0; text-indent: 0; line-height: 150%; text-align: justify; margin: 0 } div.Section9 {page:Section9; } h1 {margin-top:12.0pt; margin-right:0cm; margin-bottom:3.0pt; margin-left:0cm; text-align:justify; text-justify:inter-ideograph; page-break-after:avoid; font-size:18.0pt; font-family:CN-Times; text-transform:uppercase; font-style:italic} h2 {margin:3.0pt 0cm; text-align:center; page-break-after:avoid; font-size:14.0pt; font-family:CN-Times; font-weight:bold; } h3 {margin-top:6.0pt; margin-right:0cm; margin-bottom:3.0pt; margin-left:0cm; text-align:center; page-break-after:avoid; font-size:13.0pt; font-family:CN-Times; color:red; font-weight:bold; font-style:italic; } span.byline {color:navy} div.Section10 {page:Section10; } span.MsoFootnoteReference {font-family:CN-Times; color:maroon; vertical-align:super} div.Section1 {page:Section1; } div.Section2 {page:Section2; } div.Section3 {page:Section3; } table.MsoNormalTable {mso-style-parent:""; font-size:10.0pt; font-family:"Times New Roman"; } div.Section4 {page:Section4; } div.Section5 {page:Section5; } div.Section6 {page:Section6; } div.Section7 {page:Section7; } div.Section8 {page:Section8; } --> </style> <!--[if !mso]> <style> v\:* { behavior: url(#default#VML) } o\:* { behavior: url(#default#VML) } .shape { behavior: url(#default#VML) } </style> <![endif]--><!--[if gte mso 9]> <xml><o:shapedefaults v:ext="edit" spidmax="1027"/> </xml><![endif]--> </head> <body style="text-align: center"> <p class="Heaing1" align="center" style="margin:0 0cm; text-align: center; "> <font face="Times New Roman"> <span style="font-weight: normal; font-style: normal">T¬P SAN</span></font></p> <h1 align="center" style="margin:0 0cm; text-align: center; "> <font color="#000080" face="Times New Roman" size="4"> <span lang="VI" style="font-style: normal">NGHIÊN CèU PH¬T HÌC</span></font></h1> <p class="MsoNormal" align="center" style="text-align: center; margin-top: 0; margin-bottom:0"> <font face="Times New Roman" size="2"> <span lang="VI">PH¬T GIÁO THêA THIÊN - HU¾</span></font></p> <p class="MsoNormal" align="center" style="text-align: center; margin-top: 0; margin-bottom:0"> <font face="Times New Roman" size="2"> <b><i><span lang="VI">SÑ </span>12<span lang="VI"> - Pl. 2548 - PhÕ bi¿n nÙi bÙ</span></i></b></font></p> <hr width="40%"> <p class="MsoNormal" align="center" style="text-align: center; margin-top: 0; line-height:150%; margin-bottom:0"> &nbsp;</p> <table border="0" width="100%" id="table1" cellspacing="0" cellpadding="0"> <tr> <td><!-- #BeginEditable "body" --> <div class="Section1"> <h1 align="right" style="text-align: center; margin-bottom:6pt"> <font size="6"> <span lang="EN-US" style="font-family: CN-Times; font-style:normal">T¯ NG GIAO VÀ NH¤T THÂ</span></font></h1> <hr width="30%"> <p class="MsoNormal" style="text-align: center; margin-top: 0; margin-bottom: 0"> <i><font color="#000000"><span lang="EN-US">&nbsp;</span><span lang="EN-US" style="font-size: 13.0pt">HÓng D°¡ng</span></font></i><font color="#000000"><span lang="EN-US">&nbsp;</span></font><p class="MsoNormal" style="text-align: center; margin-top: 0; margin-bottom: 0"> &nbsp;</div> <div class="Section2"> <p class="MsoBody" style="text-align: center; margin-top: 12pt; "> <font color="#000000" size="4"><b>(I)</b></font></p> <p class="MsoBody" style="text-align: center; margin-top: 12pt; "> <font color="#000000" size="4"><b>Ba tánh hay hai tánh?</b></font></p> <p class="MsoBody">&nbsp;</p> <p class="MsoBody"><font color="#000000"> <span lang="EN-US">Theo BÓ tát Long ThÍ, Chân không trong thuy¿t Chân không cça Bát nhã có ngh)a là h¿t th£y hiÇn t°ãng chÉ là hiÇn hïu t°¡ng quan, do ó không có tñ tính. Vì vô tñ tính nên hiÇn khßi do nhân duyên và vì duyên sinh vô tính nên duyên sinh là Không. Duyên khßi Óng ngh)a vÛi Không °ãc xác nh­n trong bài tång XXIV.18, Trung lu­n:  Các pháp do duyên khßi (pratìtya samutpàda), nên ta nói là Không (sùnyatà).&quot; </span></font></p> <p class="MsoBody"><font color="#000000"> <span lang="EN-US">Theo ngh)a ti¿ng Ph¡n, pratìtya samutpàda dËch là duyên khßi có thà hiÃu là &quot;hiÇn khßi t°¡ng y t°¡ng Ñi (interdependence)&quot; hay &quot;do các duyên phÑi hãp mà pháp sinh khßi&quot;. VÁ chï sùnyatà, theo T. Stcherbatsky, hay nh¥t nên dËch là &quot;tánh t°¡ng Ñi hay tánh ng«u duyên&quot; (relativity or contingency). Ông vi¿t: &quot;Toàn bÙ vn hÍc ¡i thëa chung qui cho th¥y sùnya Óng ngh)a vÛi duyên khßi và có ngh)a không ph£i cái gì r×ng không, mà là cái gì không có tñ thà Ùc l­p (svabhàva-sùnya)&quot; (The Conception of Buddhist Nirvàna)</span></font></p> <p class="MsoBody"><font color="#000000"> <span lang="EN-US">Trung lu­n cho r±ng éc Ph­t thuy¿t vÁ pháp Không nh° là ph°¡ng tiÇn Ñi trË và ã tuyên thuy¿t giáo lý cça mình cho chúng sinh b±ng ph°¡ng tiÇn NhË ¿. Chính theo tåc ¿ mà éc Ph­t gi£ng r±ng t¥t c£ pháp Áu có là do nhân duyên; nh°ng theo Chân ¿ thÝi t¥t c£ pháp Áu Không, ngh)a là b£n tính cça t¥t c£ các pháp là không có tñ tính. Trung lu­n ã éng trên l­p tr°Ýng Chân ¿ à £ phá sñ quan sát và phân tích sai l§m cça tåc ¿. Do ó, có thà hiÃu mÙt cách tiêu cñc Duyên khßi hay tánh Không là vô tñ tính, không có thñc t¡i céu cánh, t¥t c£ Áu không và bình ³ng, không giá trË, và không có gì áng à ch¥p tr°Ûc.</span></font></p> <p class="MsoBody"><font color="#000000"> <span lang="EN-US">Pháp T¡ng ng°ãc l¡i muÑn hiÃu tánh Không hay Duyên khßi theo ngh)a tích cñc là &quot;hiÇn khßi t°¡ng y t°¡ng Ñi&quot;. Vì t°¡ng y t°¡ng Ñi cing có ngh)a là vô tñ tính, là Không, cho nên trên quan iÃm nh­n théc cça Pháp T¡ng, Óng thÝi vÛi sñ phç Ënh hay bài bác các tà ki¿n và nhïng sai l§m cça tri théc th°Ýng nghiÇm, phát sinh mÙt °Ýng lÑi nh­n théc mÛi m», r¥t tích cñc, là nh­n chân tánh Óng nh¥t và quan hÇ h× t°¡ng y tÓn cça muôn v­t úng theo y¿u chÉ cça kinh Hoa nghiêm.</span></font></p> <p class="MsoBody"><font color="#000000"> <span lang="EN-US">Trong Ch°¡ng Hai: &quot;Duyên khßi môn låc nhân ngh)a&quot;, Hoa nghiêm Nh¥t thëa giáo ngh)a phân tÁ ch°¡ng, gÍi t¯t là Ngi giáo ch°¡ng, TuÇ Sù dËch, éng trên ph°¡ng diÇn thà và dång Ngài gi£i thích l¡i sáu ngh)a cça pháp chçng tí và gÍi ó là sáu ngh)a cça nhân [Xem Nhân duyên và té cú, Tánh khßi và Duyên khßi. HÓng D°¡ng. Sáu ngh)a cça nhân là 1. Không, có lñc, không ãi duyên; 2. Không, có lñc, ãi duyên; 3. Không, vô lñc, ãi duyên; 4. Hïu, có lñc, không ãi duyên; 5. Hïu, có lñc, ãi duyên; 6. Hïu, vô lñc, ãi duyên]. So vÛi bÑn song th¿ phç Ënh (bát b¥t) mà BÓ tát Long ThÍ sí dång à biÃu d°¡ng ¡o lý Duyên khßi cça éc Th¿ Tôn, Ngài vi¿t:</span></font></p> <p class="MsoBody"><font color="#000000"> <span lang="EN-US">&quot;HÏi: Quan hÇ (phân tÁ) giïa sáu ngh)a vÛi bát b¥t nh° th¿ nào?</span></font></p> <p class="MsoBody"><font color="#000000"> <span lang="EN-US">áp: Bát b¥t cn cé phç Ënh (già). Sáu nhân cn cé kh³ng Ënh (biÃu). L¡i nïa, bát b¥t °Ûc theo sñ ph£n tình (tình chÉ sáu cn théc) à lý tñ hiÃn. Sáu ngh)a cn cé theo sñ hiÃn lý mà tình tñ chúng m¥t. Hai môn này chÉ là hai m·t cça mÙt Óng tiÁn.&quot;</span></font></p> <p class="MsoBody"><font color="#000000"> <span lang="EN-US">Ngh)a là, bát b¥t phç Ënh mÍi l°ãng oán vÁ sinh và diÇt, th°Ýng và o¡n, Óng và khác, ¿n và i à chéng minh sñ v­t vô tñ tính, à hiÃn minh tánh Không. Trái l¡i, nhïng l°ãng oán ¥y °¡ng nhiên bË phç Ënh do ngh)a sáu nhân hiÃn bày lý duyên khßi. Pháp T¡ng mÙt m·t, chÉ cho th¥y làm th¿ nào m×i sñ v­t tác dång nh° mÙt nhân nng Ùng theo sáu ngh)a khác nhau, và m·t khác, vëa nh¥n m¡nh ¿n lñc tác Ùng và sáng t¡o cça m×i sñ v­t trên t¥t c£ sñ v­t khác, vëa chéng minh các hiÇn t°ãng chÉ hiÇn hïu trong sñ t°¡ng quan giao thiÇp và không có tñ thÃ.</span></font></p> <p class="MsoBody"><font color="#000000"> <span lang="EN-US">Tuy ¡t cùng mÙt k¿t qu£ nh° BÓ tát Long ThÍ là chéng minh °ãc sñ v­t không hiÇn hïu cái này Ùc l­p Ñi vÛi cái kia, nh°ng ph°¡ng cách l­p lu­n thÝi khác h³n. à gi£i thích th¿ nào là sñ v­t h× t°¡ng y tÓn trong ti¿n trình chúng bi¿n vË, Pháp T¡ng c¯t ngh)a th¿ nào là mÙt pháp (dharma) làm nhân sáu cách khác nhau và vì các hiÇn t°ãng t°¡ng giao làm nhân cho nhau, nên mÍi pháp hay sñ v­t Óng thÝi cing là qu£ cça nhïng nhân khác. Nh° th¿, sñ hiÇn hïu cça pháp là chÉ do n°¡ng vào nhïng iÁu kiÇn h× trã và không có tñ thà Ùc l­p. VÛi lÑi nhìn tích cñc th¥y m×i pháp là duyên tÑ h× trã c§n thi¿t Ñi vÛi t¥t c£ pháp khác, nên b¥t kó hiÇn t°ãng nào cing °ãc công nh­n có mÙt giá trË tuyÇt Ñi trong m¡ng l°Ûi hiÇn t°ãng t°¡ng ÷ h× l¡i, thay vì xem t¥t c£ pháp l°u xu¥t të tánh Không Áu bình ³ng, không trÍng y¿u.</span></font></p> <p class="MsoBody"><font color="#000000"> <span lang="EN-US">à xây dñng mÙt nÁn t£ng hãp lý xác chéng quan iÃm nh­n théc phát xu¥t të ThiÁn quán cho r±ng v¡n v­t Óng nh¥t trên c¡ b£n và chÉ hiÇn hïu trong th¿ t°¡ng giao vô t­n, Pháp T¡ng trong Ngi giáo ch°¡ng tìm cách gi£i thích t¡i sao và nh° th¿ nào v¡n hïu hiÇn khßi h× t°¡ng nhi¿p nh­p vô ng¡i. Lu­n chéng ¡i c°¡ng có thà t¡m chia làm ba ph§n. Ph§n §u Á c­p tánh Óng nh¥t cça v¡n hïu, k¿ ti¿p là v¥n Á h× t°¡ng y tÓn, và cuÑi cùng chéng minh mÙt là t¥t c£, t¥t c£ là mÙt.</span></font></p> <p class="MsoBody"><font color="#000000"> <span lang="EN-US">Tr°Ûc tiên, Pháp T¡ng thuy¿t minh sñ bao hàm và dung n¡p l«n nhau giïa HiÇn t°ãng và B£n thÃ, giïa Sñ và Lý, úng theo ý ngh)a câu  S¯c téc thË Không, Không téc thË S¯c trong Tâm kinh. ó là b°Ûc §u c§n thi¿t cho sñ thi¿t l­p hÇ thÑng t° t°ßng gÍi là thuy¿t sñ sñ vô ng¡i. Ba khí cå °ãc sí dång trong giai o¡n mß §u này. MÙt là lý duyên khßi, cn cé sß y cça hÇ thÑng, thé ¿n là thuy¿t ba tánh dùng làm khung ý niÇm à th£o lu­n các v¥n Á duyên khßi, và cuÑi cùng là phép té cú cça Trung quán, ph°¡ng théc thích hãp nh¥t à quán sát và phân tích ba tánh.</span></font></p> <p class="MsoBody"><font color="#000000"> <span lang="EN-US">Có nhiÁu nguyên nhân °ãc nêu ra khác vÛi lý do c§n thi¿t à c¯t ngh)a t¡i sao Pháp T¡ng dùng thuy¿t ba tánh cça phái Duy théc theo truyÁn thÑng HuyÁn Tráng làm khung ý niÇm à lu­n chéng vÁ thuy¿t sñ sñ vô ng¡i hay pháp giÛi trùng trùng duyên khßi. Bao gÓm mÙt hÍc thuy¿t quan trÍng cça phái Duy théc nh° thuy¿t ba tánh có thà là à hiÃn bày ·c tính viên dung cça hÇ thÑng t° t°ßng cça Ngài. L¡i nïa, °a thuy¿t ba tánh làm mÙt ph§n cça toàn bÙ t° t°ßng cça Ngài là mÙt cách gián ti¿p chÉ trích thuy¿t này có tính cách phi¿n diÇn chÉ soi sáng mÙt ph§n cça toàn thà mà thôi. Ngoài ra, theo mÙt sÑ hÍc gi£ Nh­t b£n, Pháp T¡ng muÑn chéng tÏ vÛi triÁu ình nhà °Ýng r±ng tri¿t lý viên dung cça Hoa nghiêm theo cách Ngài gi£i thích §y ç h¡n thuy¿t Duy théc cça HuyÁn Tráng và cung c¥p mÙt c¡ b£n lý do thích éng vÛi các mÑi quan hÇ giïa TriÁu ình Thiên tí và các n°Ûc ch° h§u lúc b¥y giÝ. Ngang ây, tác gi£ bài này không thà không bn khon vÁ tình th¿ hiÇn t¡i trên hoàn c§u và không ngn ch­n °ãc ý ngh) n¿u Hoa kó mê muÙi không bi¿t hÍc hÏi và tìm cách éng dång lý thuy¿t t°¡ng dung cça Hoa nghiêm trong chính sách toàn c§u hóa thÝi qu£ là mÙt iÁu b¥t h¡nh cho nhân lo¡i!</span></font></p> <p class="MsoBody"><font color="#000000"> <span lang="EN-US">T°ßng cing c§n nh¯c l¡i ba tánh là y tha khßi tánh, bi¿n k¿ ch¥p tánh, và viên thành th­t tánh. Trong hÇ thÑng Pháp T¡ng, y tha khßi tánh là tánh cça mÙt v­t mà sñ hiÇn hïu hoàn toàn tùy thuÙc ngo¡i duyên. Bi¿n k¿ ch¥p tánh là tánh cça cing v­t ¥y do phàm phu mê muÙi vÍng tình phân biÇt biÃu hiÇn nh° c£nh ß bên ngoài mÙt chç thà nh­n théc và ch¥p cho là th­t pháp, Ñi t°ãng nh­n théc cça mÙt th­t ngã. Viên thành th­t tánh cça v­t ¥y là tñ thân thñc t¡i, là chân nh° cça v­t ¥y, không thà dùng danh tñ à kêu gÍi, không thà dùng lÝi nói lu­n bàn, không thà dùng tâm suy ngh) °ãc, chÉ chéng nh­p khi lìa các vÍng niÇm phân biÇt.</span></font></p> <p class="MsoBody"><font color="#000000"> <span lang="EN-US">Ba tánh là s¯c thái cça các pháp sß tri (sß tri là °ãc bi¿t ¿n) bao gÓm t¥t c£ có không, tâm v­t, nhiÅm tËnh, thiÇn ác, mê ngÙ, thánh phàm. M×i pháp Áu cùng lúc có c£ ba tánh. Nhi¿p lu­n nói <b>ba tánh</b> <b>là</b> <b>các pháp sß tri</b> và viên thành là n¡i y tha mà không còn bi¿n k¿ ngã pháp. Y tha tánh là tråc chính cça thuy¿t ba tánh, bßi vì  n¡i y tha, bi¿n k¿ vÛi viên thành, téc sinh tí vÛi ni¿t bàn không có sai khác. T¡i sao? Vì chính n¡i y tha, do m·t bi¿n k¿ mà thành sinh tí, do m·t viên thành mà thành ni¿t bàn. </span></font></p> <p class="MsoBody"><font color="#000000"> <span lang="EN-US">Ba tánh là ba cách có cça cùng mÙt v­t. Tánh có ba bßi vì m×i tánh <b>có</b> m×i cách: bi¿n k¿ có mÙt cách sai l§m.và vô th°Ýng, gÍi là vÍng hïu, y tha có mÙt cách t°¡ng Ñi nh°ng vô th°Ýng, gÍi là gi£ hïu, và viên thành có mÙt cách ích thñc và th°Ýng, gÍi là th­t hïu. L¡i nïa, có mÙt sñ t°¡ng ph£n triÇt à giïa bi¿n k¿ và viên thành, và y tha là y tha, ch³ng ph£i bi¿n k¿ ch³ng ph£i viên thành. Bi¿n k¿ và viên thành là hai Ñi cñc biÃu hiÇn b£n ch¥t cça vô minh và giác ngÙ, cça vÍng và ch¡n. Trên quan iÃm cça thuy¿t ba tánh, muÑn °ãc giác ngÙ gi£i thoát hoàn toàn thÝi ph£i tìm cách chuyÃn bi¿n të bi¿n k¿ sang viên thành n°¡ng n¡i y tha. </span></font> </p> <p class="MsoBody"><font color="#000000"> <span lang="EN-US">Trái vÛi quan iÃm Duy théc, Pháp T¡ng cho r±ng cái gÍi là ch¡n và vÍng không ph£i là hai thé tr­t tñ cça thñc t¡i hoàn toàn riêng biÇt và Ñi nghËch nhau mà th­t ra chúng b¥t t°¡ng ly và vô sai biÇt. à chéng minh chÉ có mÙt thñc t¡i trong ó ch¡n vÍng hòa hiÇp, không mÙt không khác, Pháp T¡ng tr°Ûc h¿t gi£i thích tánh nào trong ba tánh cing có hai ngh)a giÑng nhau là vÍng và ch¡n hay Hïu và Không. Të ó Ngài Óng nh¥t hóa ba tánh, gi£m trë kho£ng cách và sñ sai biÇt giïa hai Ñi cñc, bi¿n k¿ và viên thành, vÍng và ch¡n, mê và ngÙ, luân hÓi và ni¿t bàn, tåc ¿ và chân ¿, ... ¿n Ù chúng hóa Óng nh¥t. H¡n nïa, b±ng ph°¡ng pháp rút ba vÁ hai Pháp T¡ng chÉ cho th¥y cái th¿ giÛi ngoài kia ch³ng nhïng là mÙt th¿ giÛi s¯c t°Ûng mà còn chính là Pháp thân cça ch° Ph­t. Sau ây là nhïng o¡n vn lu­n chéng cça Pháp T¡ng trong Hoa nghiêm Nh¥t thëa giáo ngh)a phân tÁ ch°¡ng, TuÇ Sù dËch. (T. 1866, 499a)</span></font></p> <p class="MsoBody"><font color="#000000"> <span lang="EN-US">B¯t §u là ghép hai ngh)a cho m×i tánh:  Trong ba tánh, m×i tánh Áu có hai ngh)a. Trong Chân (Viên thành th­t tánh), có hai ngh)a: 1. Tùy duyên, 2. B¥t bi¿n. Trong Y tha, có hai ngh)a: 1. Tã hïu, 2. Vô tánh. Trong Bi¿n k¿ sß ch¥p, có hai ngh)a: 1. Tình hïu, 2. Lý vô. </span></font></div> <div class="Section3"> <p class="MsoBody" style="text-align: center"><font color="#000000"> <span lang="EN-US">&nbsp;</span>&nbsp; </font></p> <table class="MsoNormalTable" border="1" cellspacing="0" cellpadding="0" style="border-collapse: collapse; border: medium none; margin-left: 5.4pt" id="table11"> <tr> <td width="160" valign="top" style="width: 119.7pt; border: 1.0pt solid windowtext; padding-left: 5.4pt; padding-right: 5.4pt; padding-top: 0cm; padding-bottom: 0cm"> <p class="MsoBody" style="text-align: center"><span lang="EN-US">&nbsp;</span></td> <td width="122" valign="top" style="width: 91.8pt; border-left: medium none; border-right: 1.0pt solid windowtext; border-top: 1.0pt solid windowtext; border-bottom: 1.0pt solid windowtext; padding-left: 5.4pt; padding-right: 5.4pt; padding-top: 0cm; padding-bottom: 0cm"> <p class="MsoBody" align="center" style="text-align: center"> <span lang="EN-US">Ngh)a 1</span></td> <td width="128" valign="top" style="width: 96.0pt; border-left: medium none; border-right: 1.0pt solid windowtext; border-top: 1.0pt solid windowtext; border-bottom: 1.0pt solid windowtext; padding-left: 5.4pt; padding-right: 5.4pt; padding-top: 0cm; padding-bottom: 0cm"> <p class="MsoBody" align="center" style="text-align: center"> <span lang="EN-US">Ngh)a 2</span></td> </tr> <tr> <td width="160" valign="top" style="width: 119.7pt; border-left: 1.0pt solid windowtext; border-right: 1.0pt solid windowtext; border-top: medium none; border-bottom: 1.0pt solid windowtext; padding-left: 5.4pt; padding-right: 5.4pt; padding-top: 0cm; padding-bottom: 0cm"> <p class="MsoBody" style="text-align: center"><span lang="EN-US"> Viên thành th­t tánh</span></td> <td width="122" valign="top" style="width: 91.8pt; border-left: medium none; border-right: 1.0pt solid windowtext; border-top: medium none; border-bottom: 1.0pt solid windowtext; padding-left: 5.4pt; padding-right: 5.4pt; padding-top: 0cm; padding-bottom: 0cm"> <p class="MsoBody" style="text-align: center"><span lang="EN-US">B¥t bi¿n</span></td> <td width="128" valign="top" style="width: 96.0pt; border-left: medium none; border-right: 1.0pt solid windowtext; border-top: medium none; border-bottom: 1.0pt solid windowtext; padding-left: 5.4pt; padding-right: 5.4pt; padding-top: 0cm; padding-bottom: 0cm"> <p class="MsoBody" style="text-align: center"><span lang="EN-US">Tùy duyên</span></td> </tr> <tr> <td width="160" valign="top" style="width: 119.7pt; border-left: 1.0pt solid windowtext; border-right: 1.0pt solid windowtext; border-top: medium none; border-bottom: 1.0pt solid windowtext; padding-left: 5.4pt; padding-right: 5.4pt; padding-top: 0cm; padding-bottom: 0cm"> <p class="MsoBody" style="text-align: center"><span lang="EN-US">Y tha khßi tánh</span></td> <td width="122" valign="top" style="width: 91.8pt; border-left: medium none; border-right: 1.0pt solid windowtext; border-top: medium none; border-bottom: 1.0pt solid windowtext; padding-left: 5.4pt; padding-right: 5.4pt; padding-top: 0cm; padding-bottom: 0cm"> <p class="MsoBody" style="text-align: center"><span lang="EN-US">Vô tánh</span></td> <td width="128" valign="top" style="width: 96.0pt; border-left: medium none; border-right: 1.0pt solid windowtext; border-top: medium none; border-bottom: 1.0pt solid windowtext; padding-left: 5.4pt; padding-right: 5.4pt; padding-top: 0cm; padding-bottom: 0cm"> <p class="MsoBody" style="text-align: center"><span lang="EN-US">Tã hïu</span></td> </tr> <tr> <td width="160" valign="top" style="width: 119.7pt; border-left: 1.0pt solid windowtext; border-right: 1.0pt solid windowtext; border-top: medium none; border-bottom: 1.0pt solid windowtext; padding-left: 5.4pt; padding-right: 5.4pt; padding-top: 0cm; padding-bottom: 0cm"> <p class="MsoBody" style="text-align: center"><span lang="EN-US"> Bi¿n k¿ ch¥p tánh</span></td> <td width="122" valign="top" style="width: 91.8pt; border-left: medium none; border-right: 1.0pt solid windowtext; border-top: medium none; border-bottom: 1.0pt solid windowtext; padding-left: 5.4pt; padding-right: 5.4pt; padding-top: 0cm; padding-bottom: 0cm"> <p class="MsoBody" style="text-align: center"><span lang="EN-US">Lý vô</span></td> <td width="128" valign="top" style="width: 96.0pt; border-left: medium none; border-right: 1.0pt solid windowtext; border-top: medium none; border-bottom: 1.0pt solid windowtext; padding-left: 5.4pt; padding-right: 5.4pt; padding-top: 0cm; padding-bottom: 0cm"> <p class="MsoBody" style="text-align: center"><span lang="EN-US"> Tình hïu</span></td> </tr> </table> </div> &nbsp;<div class="Section4"> <p class="MsoBody" style="text-align: center; margin-top: 12pt; "> <font color="#000000" size="4"><b>Ba tánh vÛi các ngh)a cça chúng.</b></font></p> <p class="MsoBody">&nbsp;</p> <p class="MsoBody"><font color="#000000"> <span lang="EN-US">VÛi Viên thành, b¥t bi¿n có ngh)a là tñ tánh thanh tËnh th°Ýng còn không bi¿n Õi m·c d§u °ãc nh­n bi¿t nh° là nhïng hiÇn t°ãng. Tùy duyên t°ßng chëng trái nghËch vÛi b¥t bi¿n bßi vì Chân nh° iÁu Ùng bßi séc nhân duyên mà xu¥t hiÇn d°Ûi hình théc các pháp thanh tËnh hay ô nhiÅm. VÛi y tha khßi, tã hïu có ngh)a là hình t°Ûng hiÃn hiÇn t°ßng chëng tÓn t¡i và th­t có. Trái l¡i, vô tánh có ngh)a là không có tñ thÃ, có là do duyên sinh nên có mà không. CuÑi cùng, vÛi bi¿n k¿, tình hïu là có Ñi vÛi giác quan, ngh)a là t°Ûng d¡ng các pháp biÃu hiÇn tr°Ûc m¯t cho là có th­t. Tuy nhiên, ngh)a thé hai kiÃu chính l¡i là lý vô téc phi hïu.</span></font></p> <p class="MsoBody"><font color="#000000"> <span lang="EN-US">Nhìn vào b£ng trên và xét các trÍng tính khác nhau cça ba tánh, ta th¥y m·c d§u giïa ch¡n và vÍng, téc giïa viên thành và hai tánh kia, ngh)a r¥t khác nhau trên ba ph°¡ng diÇn, tu d°áng, b£n thÃ, và nh­n théc, chung cánh ba tánh giÑng nhau bßi vì c£ ba Áu do ch¡n vÍng hòa hiÇp mà thành. Th­t v­y, theo Pháp T¡ng, ba ngh)a trong cÙt Ngh)a 1 th­t ra có cùng mÙt ngh)a. Ngh)a là, vô tánh cça y tha chính là b¥t bi¿n cça viên thành và lý vô cça bi¿n k¿. H¡n nïa, c£ ba Áu là ch¡n và Óng hóa vÛi Không. Cing th¿, ba ngh)a trong cÙt Ngh)a 2 Óng mÙt ngh)a, Áu là vÍng và Óng hóa vÛi Hïu. Hïu ây t°¡ng °¡ng vÛi S¯c, S¯c trong vn hÍc Bát nhã. RÑt cuÙc tánh nào trong ba tánh cing có hai môn, ch¡n và vÍng, Không và Hïu. Vì lý do ¥y mà nói ba tánh Óng nh¥t, tuy ba nh°ng th­t ra chÉ là mÙt.</span></font></p> <p class="MsoBody"><font color="#000000"> <span lang="EN-US">Pháp T¡ng gi£i thích:  Do b¥t bi¿n trong Chân, vô tánh n¡i Y tha, lý vô n¡i Sß ch¥p, cho nên ba tánh Óng mÙt t¿, không dË biÇt. ó téc là không ho¡i ngÍn mà gÑc th°Ýng. Kinh nói: Chúng sinh téc Ni¿t bàn, không c§n ph£i diÇt thêm nïa.</span></font></p> <p class="MsoBody"><font color="#000000"> <span lang="EN-US">L¡i °Ûc theo tùy duyên cça Chân nh°, tã hïu cça Y tha, tình hïu cça Sß ch¥p; do ba ngh)a này, chúng cing không dË biÇt. ó téc là, gÑc không Ùng mà ngÍn th°Ýng. Kinh nói: Pháp thân l°u chuyÃn trong nm °Ýng, gÍi là chúng sanh. Do ba ngh)a này cùng vÛi ba ngh)a tr°Ûc là b¥t nh¥t. Cho nên, Chân bao trùm ¿n ngÍn vÍng. VÍng th¥u suÑt t­n nguÓn Chân. Tánh t°Ûng dung thông, không ch°Ûng ng¡i.</span></font></p> <p class="MsoBody"><font color="#000000"> <span lang="EN-US">HÎI: Y tha tã hïu, há cing Óng vÛi Sß ch¥p là tình hïu chng?</span></font></p> <p class="MsoBody"><font color="#000000"> <span lang="EN-US">ÁP: Do hai ngh)a, nên chúng không khác. 1. Sß ch¥p ch¥p cái t°¡ng tã cho là th­t, cho nên không có pháp nào khác. 2. Nh°ng n¿u rÝi Sß ch¥p, cái tã không xu¥t hiÇn. Tùy duyên ß trong Chân, nên bi¿t, cing nh° v­y. Vì không có Sß ch¥p thì không có tùy duyên.</span></font></p> <p class="MsoBody"><font color="#000000"> <span lang="EN-US">HÎI: Vì sao, trong ba tánh, m×i tánh Áu có hai ngh)a, mà không mâu thu«n nhau?</span></font></p> <p class="MsoBody"><font color="#000000"> <span lang="EN-US">ÁP: Do hai ngh)a này mà không tánh dË biÇt. Vì sao không có dË biÇt? Nh° Viên thành, tuy tùy duyên mà trß thành nhiÅm tËnh, nh°ng h±ng không m¥t tñ tánh thanh tËnh. Chính do không m¥t tñ tánh thanh tËnh, nó mÛi có thà trß thành nhiÅm tËnh. Cing nh° g°¡ng sáng làm hiÇn rõ nhiÅm tËnh. Tuy hiÇn nhiÅm tËnh, mà h±ng không m¥t tính minh tËnh cça g°¡ng. Chính do g°¡ng không m¥t i tính minh tËnh, nó mÛi có thà hiÇn rõ các hình t°Ûng nhiÅm tËnh. B±ng sñ hiÇn rõ nhiÅm tËnh mà nh­n théc °ãc sñ minh tËnh cça g°¡ng. B±ng sñ minh tËnh cça g°¡ng mà nh­n théc °ãc sñ hiÇn rõ cça nhiÅm tËnh. Vì v­y c£ hai ngh)a duy chÉ mÙt tính. Tuy hiÇn pháp tËnh mà g°¡ng không sáng thêm. Tuy hiÇn pháp nhiÅm mà g°¡ng không làm Ñ sñ sáng cça g°¡ng. Không nhïng không bË làm Ñ i, trái l¡i nó còn hiÃn lÙ cái minh tËnh cça g°¡ng. Nên bi¿t, ¡o lý Chân nh° cing v­y. Cho nên, toàn thà t°Ûng cça hai ngh)a thâu vào mÙt tính, không hai. Há có mâu thu«n chng?</span></font></p> <p class="MsoBody"><font color="#000000"> <span lang="EN-US">Trong Y tha, tuy hiÃn hiÇn nhân duyên tã hïu, nh°ng cái tã hïu này t¥t nhiên vô tñ tánh. Vì các duyên sanh Áu vô tñ tánh. N¿u không ph£i là vô tñ tánh, téc không m°ãn duyên. Vì không m°ãn duyên, nên không ph£i là tã hïu. Tã hïu n¿u thành, t¥t do các duyên. Do các duyên téc vô tñ tánh. Cho nên, do vô tñ tánh mà có thà trß thành tã hïu. Do thành tã hïu, cho nên là vô tánh. Trí lu­n nói: Quán t¥t c£ pháp të nhân duyên sanh. Të nhân duyên sanh téc vô tñ tánh. Vô tñ tánh cho nên là T¥t cánh Không. T¥t cánh Không, ó là Bát nhã ba la m­t. ây là do duyên sanh, cho nên hiÃn vô tánh v­y. Trung lu­n nói: Vì có ngh)a Không, nên các pháp °ãc thành. ây là do vô tánh mà thuy¿t minh duyên sanh v­y. Kinh Ni¿t bàn nói: Nhân duyên, cho nên hïu. Vô tánh, cho nên không. ây là nói vô tánh téc nhân duyên, nhân duyên téc vô tánh. ó chính là pháp môn b¥t nhË. Không nhïng tánh và t°Ûng cça hai ngh)a không mâu thu«n nhau, mà toàn c£ thà và t°Ûng °ãc thâu vào tuyÇt Ñi vô nhË.</span></font></p> <p class="MsoBody"><font color="#000000"> <span lang="EN-US">Trong Sß ch¥p, tuy ngay n¡i tình mà ch¥p hiÇn hïu, nh°ng n¡i ¡o lý nó t¥t cánh là vô. Vì ß n¡i ch× cái vô mà suy lu­n sai l§m thành hïu. Nh° th¥y cây cåt ngÍn mà nh§m t°ßng là qu÷ không §u. Qu÷ Ñi vÛi cây là t¥t cánh vô. Nh° ß n¡i cây mà qu÷ không là vô, téc không thà nói là suy lu­n nh§m có qu÷. Nh° v­y biêt rõ, vÁ lý, nó là vô. Do lý vô nên thành có suy lu­n nh§m. Vì thành suy lu­n nh§m nên bi¿t r±ng lý vô. Cho nên, c£ hai không có hai, mà duy nh¥t là mÙt tính. Nên bi¿t, trong ¡o lý Sß ch¥p cing v­y. </span></font></p> <p class="MsoBody"><font color="#000000"> <span lang="EN-US">Sau ó, Pháp T¡ng dùng té cú chÉ rõ ba tánh mô t£ vÛi các ngh)a ghép nh° trên rÑt ráo là Không:</span></font></p> <p class="MsoBody"><font color="#000000"> <span lang="EN-US"> HÎI: Chân nh° là hïu chng? áp: Không ph£i. Vì tùy duyên. HÏi: Chân nh° là vô chng? áp: Không ph£i. Vì b¥t bi¿n. HÏi: Vëa hïu vëa vô chng? áp: Không ph£i. Vì không có hai tính. HÏi: Phi hïu phi vô chng? áp: Không ph£i. Vì ç các ph©m tính.</span></font></p> <p class="MsoBody"><font color="#000000"> <span lang="EN-US">L¡i hÏi: Hïu chng? áp: Không ph£i. Vì b¥t bi¿n. Vì sao? Do b¥t bi¿n, tùy duyên hiÃn thË.</span></font></p> <p class="MsoBody"><font color="#000000"> <span lang="EN-US">HÏi: Vô chng? áp: Không ph£i. Vì tùy duyên. Vì sao? Do tùy duyên, nên b¥t bi¿n, th°Ýng trå. </span></font></p> <p class="MsoBody"><font color="#000000"> <span lang="EN-US">Hai cú còn l¡i, theo ó mà suy.</span></font></p> <p class="MsoBody"><font color="#000000"> <span lang="EN-US">L¡i hÏi: Hïu chng? áp: Không ph£i. Vì v°ãt ngoài Ñi t°ãng ngôn thuy¿t. Ba cú còn l¡i, cing v­y.</span></font></p> <p class="MsoBody"><font color="#000000"> <span lang="EN-US">L¡i hÏi: Hïu chng? áp: Không ph£i. Vì là không Chân nh°. HÏi: Vô chng? áp: Không ph£i. Vì b¥t không Chân nh°. HÏi: Vëa hïu vëa vô chng? áp: Không ph£i. Vì v°ãt ngoài mÍi mâu thu«n. HÏi: Phi hïu phi vô chng? áp: Không ph£i. Vì xa lìa hý lu­n.</span></font></p> <p class="MsoBody"><font color="#000000"> <span lang="EN-US">L¡i hÏi: Hïu chng? áp: Không ph£i. Vì xa lìa vÍng niÇm. HÏi: Vô chng? áp: Không ph£i. Vì là hành xé cça Thánh trí. Còn l¡i chu©n theo ó.</span></font></p> <p class="MsoBody"><font color="#000000"> <span lang="EN-US">VÁ Y tha. HÏi: Y tha là hïu chng? áp: Không ph£i. Vì duyên khßi vô tánh. HÏi: Y tha là vô chng? áp: Không ph£i. Vì vô tánh duyên khßi. HÏi: Vëa hïu vëa vô chng? áp: Không ph£i. Không có hai tính. HÏi: Phi hïu phi vô chng? áp: Không ph£i. Vì có nhiÁu ngh)a môn.</span></font></p> <p class="MsoBody"><font color="#000000"> <span lang="EN-US">L¡i hÏi: Hïu chng? áp: Không ph£i. Vì duyên khßi. Vì sao? Nhïng gì là duyên khßi Áu vô tánh. HÏi: Vô chng? áp: Không ph£i. Vì vô tánh. Vì vô tánh mà thành duyên khßi. Hai cú còn l¡i, chu©n theo ó.&quot;</span></font></p> <p class="MsoBody"><font color="#000000"> <span lang="EN-US">VÁ Sß ch¥p, cing lý lu­n t°¡ng tã. K¿t lu­n: Chung cánh ba tánh vÛi hai ngh)a Pháp T¡ng ghép cho m×i tánh nh° trên Áu có tñ thà Không, ch³ng có gì áng ch¥p tr°Ûc. Tam th­p tång cça Th¿ Thân nh¥n m¡nh r±ng tánh viên thành th­t, chân t°Ûng cça thñc t¡i, cing chính là y tha khßi:  Viên thành th­t có ngh)a là sñ v¯ng m·t v)nh viÅn cça bi¿n k¿ ch¥p n¡i y tha khßi. Do ó nó (viên thành th­t) vÛi y tha khßi không ph£i mÙt mà cing không ph£i khác. Vì v­y n¿u th¿ giÛi các pháp hïu vi (hiÇn t°ãng) không gì khác là Chân nh° (Viên thành th­t) b¥t bi¿n tùy duyên thÝi sñ biÇt l­p ba tánh bË ph¿ bÏ và cái còn l¡i là mÙt th¿ giÛi hiÇn t°ãng (vÍng) tàng ©n trong Chân nh° th°Ýng h±ng b¥t bi¿n (ch¡n). Nh° th¿, B£n thà khi t)nh là Chân nh°, khi Ùng là HiÇn t°ãng. B£n thà téc thË HiÇn t°ãng, HiÇn t°ãng téc thË B£n thÃ, úng là mÙt cách phô diÅn ý ngh)a cça câu  S¯c téc thË Không, Không téc thË S¯c trong Tâm kinh.</span></font></p> <p class="MsoBody"><font color="#000000"> <span lang="EN-US">Nói cách khác, B£n thà là hóa hãp cça Ch¡n và VÍng, Không và Hïu (S¯c). Trên Ch¡n thÝi tùy duyên, trên VÍng thÝi thà Không, nên chi Ch¡n ch³ng khác VÍng. Trên Ch¡n nó ch³ng bi¿n, trên VÍng nó thành sñ, nên chi Ch¡n ch³ng Óng nhau vÛi VÍng. Nh° v­y, Ch¡n và VÍng, Không và Hïu phi Óng phi khác, b¥t téc b¥t ly. M×i m×i sñ v­t là hóa hãp vÍng và ch¡n, ngh)a là, vëa hiÇn t°ãng vëa b£n thÃ, c£ hïu l«n Không.</span></font></p> <p class="MsoBody" style="text-align: center; margin-top: 12pt; "> <font color="#000000" size="4"><b><span lang="EN-US">Óng nh¥t trong dË biÇt</span></b><span lang="EN-US">.</span></font></p> <p class="MsoBody">&nbsp;</p> <p class="MsoBody"><font color="#000000"> <span lang="EN-US">Sau b°Ûc §u chéng minh sñ bao hàm và dung n¡p l«n nhau giïa hiÇn t°ãng và b£n thÃ, giïa Sñ và Lý, nay ¿n giai o¡n gi£i thích th¿ nào là v¡n hïu Óng nh¥t thÃ. Vì  Do tánh Không mà t¥t c£ pháp °ãc thành tñu và hãp lý (Trung lu­n) và  Cái MÙt luân l°u toàn v¹n trong th¿ giÛi a thù (d«n chéng kinh Hoa nghiêm trong Lng già s° t° ký cça HuÇ Kh£), cho nên v¡n v­t dù t°Ûng d¡ng sai khác ¿n âu, chúng cing Óng nhau ß ch× t¥t c£ Áu Không. Óng nh¥t ß ây là Óng nh¥t trong dË biÇt, ngh)a là <b>sñ v­t giÑng nhau vì chúng khác nhau</b>.</span></font></p> <p class="MsoBody"><font color="#000000"> <span lang="EN-US">Chç tr°¡ng Óng nh¥t trong dË biÇt cça Pháp T¡ng °ãc th¥y trong cách phân tích mÍi hïu thành hai thÃ, Óng thà và dË thÃ. ây là k¿t qu£ cça lu­n chéng phân tích ba tánh. Riêng m×i tánh và toàn ba tánh Áu có hai ngh)a, tùy lúc gÍi tên khác nhau, khi thÝi ch¡n và vÍng, khi thÝi Không và Hïu. Vì ba tánh là các pháp sß tri cho nên pháp sß tri nào cing theo ó mà có hai ngh)a nh° v­y. L§n này, hai ngh)a là Óng thà và dË thà và do hai ngh)a này mà các pháp thành t°¡ng téc t°¡ng nh­p.  Sß d) có hai môn này là vì trong các duyên khßi môn Áu có hai ngh)a: 1. Không h× t°¡ng quan hÇ (b¥t t°¡ng do ngh)a); bßi vì m×i cái tñ thân §y ç các ph©m tính (cå éc), nh° trong nhân không c§n hÙi ç duyên (b¥t ãi duyên). 2. H× t°¡ng quan hÇ (t°¡ng do ngh)a), nh° c§n hÙi ç các duyên v­y. Ngh)a §u là Óng thÃ; ngh)a sau là dË thÃ. (T. 45, 1866, 503b. TuÇ Sù dËch)</span></font></p> <p class="MsoBody"><font color="#000000"> <span lang="EN-US">HiÃu mÙt cách tiêu cñc, Óng thà có ngh)a là h¿t th£y pháp Áu giÑng nhau ß ch× có tñ thà Không. Tuy nhiên, t¥t c£ pháp là dË thà t¡i vì trên ph°¡ng diÇn Hïu m×i pháp có m×i cách khác nhau. Nh° lía và n°Ûc Óng nh¥t thà vì b£n thà chúng là Không, nh°ng cách théc m×i môn hiÇn có thÝi rõ ràng là dË biÇt.</span></font></p> <p class="MsoBody"><font color="#000000"> <span lang="EN-US">Áp dång sáu ngh)a cça nhân, Pháp T¡ng gi£i thích hai môn Óng thà và dË thà mÙt cách tích cñc h¡n. M×i bi¿n cÑ hay sñ v­t là mÙt cá thà riêng biÇt, có t°Ûng và dång cça riêng nó, và trong cách th¿ mÙt cá thÃ, nó h× t°¡ng giao thiÇp vÛi môi tr°Ýng chung quanh. Theo Hoa nghiêm tông, môi tr°Ýng ¥y bao gÓm toàn thà vi trå. M·t khác, mÙt bi¿n cÑ hiÇn khßi không thà vì duy nh¥t mÙt nguyên nhân, mà ph£i c§n vô sÑ iÁu kiÇn. MÙt pháp mà thôi không ç tính cách d«n sanh ra mÙt qu£ nào ó. MÙt cÍng lúa ch³ng h¡n không ph£i chÉ do mÙt h¡t giÑng sinh ra mà còn c§n ¿n vô sÑ iÁu kiÇn khác nïa nh° ¥t, n°Ûc, ánh sáng m·t trÝi, phân bón, v.v..., không kà xi¿t. Theo Hoa nghiêm thÝi toàn thà vi trå tác dång nh° mÙt iÁu kiÇn à sanh cÍng lúa. Nói nh° th¿, không có ngh)a thông th°Ýng là h¡t giÑng c§n ¿n vô sÑ iÁu kiÇn khác, mà ß ây có ngh)a là h¡t giÑng m°ãn hay chi¿m o¡t t¥t c£ tính ch¥t cça các iÁu kiÇn khác. Pháp T¡ng muÑn nói r±ng h¿t th£y tính ch¥t t¥t y¿u cça các iÁu kiÇn khác Áu hàm nhi¿p trong h¡t giÑng. ó là ý ngh)a cça chï t°¡ng nh­p theo thu­t ngï Hoa nghiêm. B¥t kó bi¿n cÑ nào trong cách th¿ mÙt cá thà trß thành mÙt iÁu kiÇn Ñi vÛi toàn thÃ, do ó mà nói nó thu nhi¿p trong nó h¿t th£y mÍi iÁu kiÇn khác.</span></font></p> <p class="MsoBody"><font color="#000000"> <span lang="EN-US">Tuy nhiên, cÍng lúa nói trên là thí då nhân tác dång chÉ theo mÙt chiÁu trong thÝi gian. Trong Hoa nghiêm, trái l¡i, nhân tác dång kh¯p mÍi chiÁu. Bßi th¿ cái th°Ýng th¥y là nhân cing Óng thÝi là qu£ cça các nhân khác. Bi¿n cÑ A, nhân cça qu£ B cing Óng thÝi là qu£ cça B (và cça vô sÑ iÁu kiÇn khác). Các ph¡m trù &quot;nhân&quot;, &quot;qu£&quot;, và &quot;trã duyên&quot; ch³ng nhïng không còn phân cách sai biÇt rõ rÇt nïa mà còn có thà hoán Õi cho nhau. Lý do: nhïng iÁu kiÇn chung hãp vÛi mÙt bi¿n cÑ làm nhân sinh ra mÙt qu£ ngay chúng cing là qu£ cça nhân bßi vì m×i bi¿n cÑ °ãc xem nh° nhân cça toàn thÃ. Các trã duyên, cing là qu£ cça nhân, Óng thÝi là nhân cça cái bi¿n cÑ ang °ãc xem nh° là nhân cça toàn thÃ. Nh° v­y, không có bi¿n cÑ nào chÉ là nhân, chÉ là qu£, hay chÉ là trã duyên, mà úng ra là c£ ba. CÍng lúa qu£ th­t lÛn lên të h¡t giÑng. Tuy v­y, h¡t giÑng là nhân chÉ trong quan hÇ vÛi sñ mÍc mÙng. N¿u không mÍc mÙng thÝi h¡t giÑng không ph£i là mÙt nhân, do ó, nhân bË qu£ iÁu phÑi. Ngoài ra, các iÁu kiÇn khác nh° m°a, ¥t, và h¡i nóng là nhïng y¿u tÑ h× trã h¡t giÑng, là nhân do cça h¡t giÑng và Óng thÝi do nhân bßi h¡t giÑng.</span></font></p> <p class="MsoBody"><font color="#000000"> <span lang="EN-US">Tóm l¡i, h¿t th£y mÍi pháp theo ngh)a Óng thà thÝi làm nhân sinh khßi, theo ngh)a dË thà thÝi sinh khßi do t°¡ng y t°¡ng Ñi, ngh)a là pháp nào cing vëa Không vëa hïu.</span></font></p> <p class="MsoBody"><font color="#000000"> <span lang="EN-US">Trong tr°Ýng hãp l¥y thân thà con ng°Ýi làm thí då, b£o r±ng cái mii và gan cça tôi Óng nh¥t không có ngh)a là muÑn tiêu trë sñ sai khác vÁ hình d¡ng, vË trí, và chéc nng cça hai bÙ ph­n ¥y. Th­t v­y, n¿u tôi n±ng n·c b£o gan cça tôi chÉ Óng nh¥t vÛi mii cça tôi, và n¿u tôi n±ng n·c b£o chúng không dË biÇt, thÝi con ng°Ýi cça tôi hóa ra là mÙt l× mii lÛn và không thà là cái thân thà này vì nó ph£i có mii, gan, m¯t, tay, não, v.v... Nh°ng khi t¥t c£ các bÙ ph­n là  nh° th¿ ,  trå pháp vË , tác dång theo cách théc cça chúng, thÝi tôi chính là cái thân thà ó. Nói ¿n toàn thà téc là ã ngå ý bÙ ph­n vì không thà có toàn thà nào tách riêng khÏi các bÙ ph­n c¥u thành. Khi m×i bÙ ph­n tác dång trong cách th¿ hiÇn hïu cça chúng thÝi phát hiÇn mÙt toàn thÃ, và tánh Óng nh¥t cça các bÙ ph­n cá biÇt là do tr¡ng huÑng trong ó m×i m×i bÙ ph­n cá biÇt tác dång cùng mÙt cách giÑng nhau nh° mÙt iÁu kiÇn t¥t y¿u cça toàn thÃ. N¿u t¥t c£ Áu hoàn toàn không dË biÇt, thÝi toàn thà không thà hình thành. Óng nh¥t thà và h× t°¡ng y tÓn th­t ra là hai lÑi nhìn vào cùng mÙt tr¡ng huÑng, mÙt t)nh mÙt Ùng. C£ hai lÑi nhìn Áu ch¥p nh­n rÑt ráo h¿t th£y Áu Không. Sñ v­t là Không vì chúng h× t°¡ng y tÓn, và trong quan hÇ h× t°¡ng y tÓn chúng Óng nh¥t thÃ.</span></font></p> <p class="MsoBody"><font color="#000000"> <span lang="EN-US">Th§y TuÇ Sù cho bi¿t trong Hoa nghiêm kinh Minh pháp Ph©m nÙi l­p Tam b£o ch°¡ng, có Ch°¡ng Pháp giÛi duyên khßi trình bày tóm t¯t qua bÑn môn, môn §u tiên là Duyên khßi t°¡ng do môn, nói ¿n Óng thà và dË thÃ. à hiÃu ý ngh)a cça hai khái niÇm Óng thà và dË thÃ, xin trích ra ây o¡n vn Th§y dËch vÁ Duyên khßi t°¡ng do môn.</span></font></p> <p class="MsoBody" style="text-align: center; margin-top: 12pt; "> <b><font color="#000000" size="4"><span lang="EN-US"> PHÁP GIÚI DUYÊN KHÞI CH¯ NG </span></font></b></p> <p class="MsoBody">&nbsp;</p> <p class="MsoBody"><font color="#000000"> <span lang="EN-US">Pháp giÛi duyên khßi, tóm t¯t trình bày qua bÑn môn: 1. Duyên khßi t°¡ng do môn, 2. Pháp tánh dung thông môn, 3. Duyên tánh song hiÃn môn, 4. Lý sñ phân vô môn.</span></font></p> <p class="MsoBody" style="text-align: center; margin-top: 12pt; "> <font color="#000000" size="4"><b>I. DUYÊN KHÞI T¯ NG DO </b></font></p> <p class="MsoBody">&nbsp;</p> <p class="MsoBody"><font color="#000000"> <span lang="EN-US">Trong ph§n, chia thành ba tiÃu måc: 1. Ch° duyên h× dË, téc dË thÃ; 2. Ch° duyên h× éng, téc Óng thÃ; 3. èng dË vô ng¡i, téc song biÇn Óng dË. Trong ba tiÃu måc này, m×i måc có ba ngh)a: (a) H× t°¡ng y trì lñc vô lñc, do ngh)a này mà thành t°¡ng nh­p. (b) H× t°¡ng hình o¡t thà vô thÃ, do ngh)a này mà thành t°¡ng téc. (c) Thà dång hïu vô, do ây mà t°¡ng téc và t°¡ng nh­p Óng thÝi tñ t¡i.</span></font></p> <p class="MsoBody" style="text-align: center; margin-top: 12pt; "> <font color="#000000" size="4"><b>1. Duyên khßi h× dË (h× t°¡ng dË biÇt)</b></font></p> <p class="MsoBody">&nbsp;</p> <p class="MsoBody"><font color="#000000"> <span lang="EN-US">(a) Trong ¡i duyên khßi, các duyên quan hÇ l«n nhau, thà và dång cça chúng khác biÇt nhau. Vì chúng không xen t¡p nhau nên nói là dË. Nói là y trì, téc MÙt duy trì NhiÁu. Vì MÙt hïu lñc nên có thà bao hàm NhiÁu. NhiÁu y trên MÙt, NhiÁu vô lñc. Cho nên nó tiÁm nh­p vào trong MÙt. ây téc là không có cái MÙt nào mà không bao dung NhiÁu; vì không có cái MÙt nào là không duy trì. Không có cái NhiÁu nào mà không nh­p vào MÙt; vì không có cái NhiÁu nào mà không y trên MÙt. Cing nh° NhiÁu y MÙt; ngh)a cça trì cing v­y. MÙt y NhiÁu, trì cing v­y. Cho nên, cing không có cái NhiÁu nào mà không bao hàm MÙt. Do MÙt quy chi¿u NhiÁu mà có y, có trì, toàn lñc, vô lñc, cho nên nng nhi¿p (sñ bao hàm), nng nh­p (sñ hÙi nh­p), không có gì ch°Ûng ng¡i. Do NhiÁu quy chi¿u MÙt mà có y, có trì, vô lñc, toàn lñc, do ó nng nhi¿p, nng nh­p cing không có gì ch°Ûng ng¡i. C£ hai cùng tÓn t¡i, cùng triÇt tiêu, hoàn toàn vô ng¡i; chu©n theo ó mà diÅn dËch. ã nói xong ngh)a t°¡ng nh­p.</span></font></p> <p class="MsoBody"><font color="#000000"> <span lang="EN-US">(b) Các duyên t°¡ng o¡t (triÇt tiêu l«n nhau), thà và vô thÃ: NhiÁu duyên là vô tánh, do MÙt mà thành. Cho nên, NhiÁu téc MÙt. Do MÙt có tñ th» nên bao hàm NhiÁu. Do NhiÁu vÑn vô tánh, mÙt cách tiÁm th¿ Óng vÛi MÙt; do ó, không cái MÙt nào không ph£i là cça NhiÁu. Cing không có cái NhiÁu nào không ph£i là cça MÙt. MÙt là vô tánh do NhiÁu mà thành. NhiÁu có MÙt là Không, nên téc NhiÁu cing v­y. MÙt quy chi¿u NhiÁu, có vô thà cça hïu thÃ, cho nên nó bao hàm cái khác Óng vÛi tñ thân. Ph¿ bÏ tñ thân à Óng vÛi cái khác, không có gì ch°Ûng ng¡i. NhiÁu quy chi¿u MÙt, có hïu thà cça vô thÃ, nên có thà ph¿ bÏ tñ thân à Óng vÛi cái khác mà bao hàm cái khác Óng vÛi tñ thân, cing không có gì ch°Ûng ng¡i. Vëa là ta Óng vÛi cái khác vëa là cái khác Óng vÛi ta; không ph£i ta Óng cái khác cing không ph£i cái khác Óng ta. C£ hai Áu vô ng¡i, viên dung, tñ t¡i. T° duy thì có thà th¥y. ã nói xong ngh)a t°¡ng téc.</span></font></p> <p class="MsoBody"><font color="#000000"> <span lang="EN-US">(c) Thà dång song dung hïu vô môn, tiÃu måc này có sáu v¿:</span></font></p> <p class="MsoBody"><font color="#000000"> <span lang="EN-US">(c1) Không có thà nào mà không có dång. TrÍn c£ thà là toàn dång, téc duy dång mà không có thÃ. Nh°ng hïu t°¡ng nh­p vô, vì t°¡ng téc.</span></font></p> <p class="MsoBody"><font color="#000000"> <span lang="EN-US">(c2) Không có dång nào không có thÃ, cho nên toàn dång quy thÃ. Duy thà mà không có dång. Nh°ng hïu t°¡ng téc vô, vì là t°¡ng nh­p.</span></font></p> <p class="MsoBody"><font color="#000000"> <span lang="EN-US">(c3) Dång quy thà nh°ng không ch°Ûng ng¡i dång. Thà cça toàn dång mà không m¥t thÃ. Cho nên, thà và dång cùng song song tÓn t¡i mà không ch°Ûng ng¡i l«n nhau. Téc là, vëa (t°¡ng) téc vëa (t°¡ng) nh­p. Không có gì ch°Ûng ng¡i, tiêu dung, dung gi£i, tñ t¡i.</span></font></p> <p class="MsoBody"><font color="#000000"> <span lang="EN-US">(c4) Thà cça toàn dång là thà m¥t d¥u. Dång cça toàn thà là dång m¥t hút. Nh° v­y, thà và dång giao triÇt nhau, hình thành nhau và triÇt tiêu nhau, c£ hai Áu phi. (T°¡ng) téc và (t°¡ng) nh­p Óng nguÓn, viên dung, mÙt vË.</span></font></p> <p class="MsoBody"><font color="#000000"> <span lang="EN-US">(c5) TÕng hãp bÑn v¿ trên, Óng nh¥t duyên khßi, không trß ng¡i sñ cÍng tÓn.</span></font></p> <p class="MsoBody"><font color="#000000"> <span lang="EN-US">(c6) TriÇt tiêu c£ 5 v¿ tr°Ûc, tuyÇt Ñi không quan hÇ, ly ngôn.</span></font></p> <p class="MsoBody" style="text-align: center; margin-top: 12pt; "> <font color="#000000" size="4"><b>2. Ch° duyên h× éng (h× t°¡ng áp éng)</b></font></p> <p class="MsoBody">&nbsp;</p> <p class="MsoBody"><font color="#000000"> <span lang="EN-US">(a) Trong các duyên sai biÇt, l¥y mÙt duyên mà áp éng nhiÁu duyên. Tëng duyên mÙt cùng vÛi NhiÁu, hãp toàn thành MÙt. Cho nên, cái MÙt này hàm ç nhiÁu cái mÙt. Song, cái MÙt cça NhiÁu (=nhiÁu cái MÙt) này tuy v«n do të cái MÙt c¡ b£n, vì áp éng nhiÁu duyên nên nó là MÙt cça NhiÁu. Tuv v­y, nó cùng vÛi cái MÙt c¡ b£n không có gì sai biÇt. Do ó, gÍi ây là Óng thà môn.</span></font></p> <p class="MsoBody"><font color="#000000"> <span lang="EN-US">VÁ y trì dung nh­p, cái MÙt c¡ b£n này vì là hïu lñc nên nó duy trì nhiÁu cái mÙt kia. Do v­y, trong cái MÙt c¡ b£n, nó bao dung cái MÙt cça NhiÁu kia. MÙt cça NhiÁu là vô lñc vì y trên MÙt c¡ b£n, cho nên MÙt cça NhiÁu hÙi nh­p vào trong MÙt c¡ b£n.</span></font></p> <p class="MsoBody"><font color="#000000"> <span lang="EN-US">ó téc là, không cái MÙt c¡ b£n nào mà không bao dung MÙt cça nhiÁu. Cing không có cái MÙt cça nhiÁu nào mà không hÙi nh­p vào trong MÙt c¡ b£n. Cing nh° MÙt c¡ b£n vì hïu lñc nên nó là cái duy trì. MÙt cça nhiÁu vì là vô lñc nên nó là cái y tña. (Bao) dung và (hÙi) nh­p ã v­y, th¿ thì, MÙt cça nhiÁu hïu lñc nên trì, MÙt c¡ b£n vô lñc nên y; dung và nh­p cing v­y.</span></font></p> <p class="MsoBody"><font color="#000000"> <span lang="EN-US">ó téc là, không có cái MÙt cça nhiÁu nào mà không bao dung MÙt c¡ b£n. Không có MÙt c¡ b£n nào mà không hÙi nh­p MÙt cça nhiÁu. ó téc là do MÙt c¡ b£n quy chi¿u lên MÙt cça nhiÁu, vì có trì có y, hïu lñc vô lñc, nên sñ bao dung và hÙi nh­p không bË ch°Ûng ng¡i. MÙt cça nhiÁu quy chi¿u lên MÙt c¡ b£n, có y có trì, vô lñc hïu lñc, nên sñ hÙi nh­p và bao dung cing không có gì ch°Ûng ng¡i. Cùng tÓn t¡i và cùng triÇt tiêu, c£ hai Áu vô ng¡i. Cing chu©n theo ó mà diÅn dËch. ã nói xong ngh)a dung nh­p trong Óng thà môn.</span></font></p> <p class="MsoBody"><font color="#000000"> <span lang="EN-US">(b) H× t°¡ng hình o¡t (hình thành và triÇt tiêu) thà vô thÃ:</span></font></p> <p class="MsoBody"><font color="#000000"> <span lang="EN-US">MÙt cça nhiÁu là vô tánh, do MÙt c¡ b£n mà thành nhiÁu cái MÙt. Toàn thà cça nó là MÙt c¡ b£n. Nh° v­y, MÙt c¡ b£n có tñ thà mà bao hàm nhiÁu cái MÙt. MÙt cça nhiÁu là vô thÃ, vì tiêu dung Óng vÛi MÙt c¡ b£n. Không cái MÙt c¡ b£n nào không bao hàm MÙt cça nhiÁu (= nhiÁu cái mÙt). Cing không có MÙt cça nhiÁu nào mà không téc là (=t°¡ng téc) MÙt c¡ b£n. Cing nh° MÙt c¡ b£n là hïu thÃû, MÙt cça nhiÁu là vô thÃ, sñ bao hàm (nhi¿p) và (t°¡ng) téc ã nh° v­y; th¿ thì, MÙt cça nhiÁu là hïu thà mà MÙt c¡ b£n là vô thÃ, sñ bao t°¡ng téc và bao hàm cing v­y.</span></font></p> <p class="MsoBody"><font color="#000000"> <span lang="EN-US">Cho nên, cing không có MÙt cça nhiÁu nào mà không bao hàm (nhi¿p) MÙt c¡ b£n; cing không MÙt c¡ b£n nào mà không téc là (t°¡ng téc) MÙt cça nhiÁu. ó là, MÙt c¡ b£n quy chi¿u lên MÙt cça nhiÁu, vì có hïu thà vô thÃ, nên nó bao hàm cái khác Óng vÛi tñ thân, ph¿ bÏ tñ thân Óng vÛi cái khác; không có gì ch°Ûng ng¡i. MÙt cça nhiÁu quy chi¿u lên MÙt c¡ b£n, cing là thà vô thÃû, nhi¿p và téc, theo ó mà bi¿t. Vëa nhi¿p vëa không nhi¿p, vëa téc vëa không téc; không ph£i vëa nhi¿p vëa không nhi¿p, vëa téc vëa không téc, c£ hai v¿ Áu vô ng¡i. Hãy t° duy s½ th¥y rõ. ã nói xong ngh)a t°¡ng téc trong Óng thà môn.</span></font></p> <p class="MsoBody"><font color="#000000"> <span lang="EN-US">(c) Thà dång cùng tiêu dung, t°¡ng téc t°¡ng nh­p vô ng¡i:</span></font></p> <p class="MsoBody"><font color="#000000"> <span lang="EN-US">Cing có sáu cú (v¿) vô ng¡i nh° trên. Chu©n theo ó mà t° duy s½ th¥y rõ. ã nói xong Óng thà môn.</span></font></p> <p class="MsoBody" style="text-align: center; margin-top: 12pt; "> <font color="#000000" size="4"><b>3. èng dång vô ng¡i, song biÇn Óng thà dË thÃ</b></font></p> <p class="MsoBody">&nbsp;</p> <p class="MsoBody"><font color="#000000"> <span lang="EN-US">Vì c£ hai ph°¡ng diÇn (môn) này cùng Óng mÙt duyên khßi, không tách rÝi nhau. N¿u không có dË thÃ, các duyên trß thành t¡p lo¡n, không còn là duyên khßi nïa. N¿u không có Óng thÃ, các duyên không t°¡ng trã, cing không ph£i là duyên khßi. C§n ph£i do sñ không t¡p lo¡n mà có sñ t°¡ng trã. Cho nên, n¿u phi Óng thà không có dË thÃ; n¿u phi dË thà không có Óng thÃ. Theo ó mà thông biÇân. Cing có bÑn v¿.</span></font></p> <p class="MsoBody"><font color="#000000"> <span lang="EN-US">(a) TrÍn c£ thà toàn là dË thÃ, ç c£ t°¡ng nh­p t°¡ng téc.</span></font></p> <p class="MsoBody"><font color="#000000"> <span lang="EN-US">(b) Toàn thà là Óng thÃ, cing ç c£ t°¡ng téc t°¡ng nh­p. Vì pháp dung thông, m×i pháp °ãc bao hàm trong toàn thÃ.</span></font></p> <p class="MsoBody"><font color="#000000"> <span lang="EN-US">(c) C£ hai, Óng thà và dË thÃ. Vì Óng và dË vô ng¡i, c£ hai cing hiÇn tiÁn.</span></font></p> <p class="MsoBody"><font color="#000000"> <span lang="EN-US">(d) Song phi. Vì triÇt tiêu l«n nhau, c£ hai Áu t­n diÇt, nên song phi.</span></font></p> <p class="MsoBody"><font color="#000000"> <span lang="EN-US">Các tr°Ýng hãp t°¡ng nh­p t°¡ng téc khác, chu©n theo ó, t° duy s½ th¥y rõ.</span></font></p> <p class="MsoBody"><font color="#000000"> <span lang="EN-US">Trên ây ã nói xong ph§n mÙt, Duyên khßi t°¡ng do môn. </span></font></p> <p class="MsoBody"><font color="#000000"> <span lang="EN-US">Ó biÃu sau ây trình bày sñ liên hÇ giïa sáu ngh)a cça nhân và khái niÇm Óng thà dË thÃ.</span></font></p> <p class="MsoBody" style="text-align: center; margin-top: 12pt; "> <font color="#000000" size="4"><b>(II)</b></font></p> <p class="MsoBody" style="text-align: center; margin-top: 12pt; "> <font color="#000000" size="4"><b>T°¡ng téc tÓn t¡i: tánh Óng nh¥t.</b></font></p> <p class="MsoBody">&nbsp;</p> <p class="MsoBody"><font color="#000000"> <span lang="EN-US">Theo trên, tánh Óng nh¥t chÉ vào sñ kiÇn các pháp giÑng nhau ß ch× t¥t c£ Áu có tác dång làm nhân. Ngh)a là, mÙt pháp b¥t kó nào cing tác dång làm tÕng nhân (total cause) cça toàn thà mà không c§n pháp khác làm trã duyên. Bßi vì toàn thà (téc toàn thà các pháp Ñi vÛi pháp b¥t kó ó) không thà là mÙt toàn thà n¿u pháp b¥t kó ó không góp ph§n tác dång làm nhân và bßi vì pháp nào cing tác dång giÑng v­y, nên nói m×i m×i pháp Áu có mÙt nhân thà (causal essence) Óng nh¥t vÛi h¿t th£y mÍi nhân thà khác. Khái niÇm Óng thà °ãc suy ra të kh£ nng cça m×i m×i pháp tác dång nh° mÙt tÕng nhân không c§n trã duyên. Nói cách khác, bßi có khái niÇm không ãi duyên (b¥t ãi duyên) nên mÛi có ph¡m trù Óng thÃ. Ngh)a là, mÙt nhân ¡n nh¥t thôi mà tác dång bao quát nh° nhiÁu duyên, thành thí có nhiÁu nhân cá biÇt trong nhân ¡n nh¥t. Nhïng nhân cá biÇt và cái nhân ¡n nh¥t nguyên thÉ không sai khác nhau, cho nên gÍi chúng là  Óng thà .</span></font></p> <p class="MsoBody"><font color="#000000"> <span lang="EN-US">Thí då: n¿u áp dång nguyên lý Óng thà à gi£i thích m°Ýi hai chi duyên khßi thÝi chi nào cing có cùng nhân thà giÑng nh° các chi kia và toàn thà các chi h× t°¡ng liên Ûi nh° trong mÙt chu×i m¯c xích, diÅn ti¿n Óng thÝi, chi nào cing °ãc công nh­n tñ nó có tác dång làm tÕng nhân không c§n sñ giao thiÇp vÛi hay h× trã cça các chi khác. Do ó m°Ýi hai chi Óng nh¥t vÁ m·t nhân thÃ. Ñi vÛi chu×i m°Ýi hai nhân duyên, trên quan iÃm cça vô minh, t¥t c£ m°Ýi hai chi Áu xem nh° vô minh. N¿u nhìn të mÙt chi khác nh° théc ch³ng h¡n, thÝi có thà nói có m°Ýi hai théc. Nh° th¿, Óng thà chÉ vào tánh Óng nh¥t cça h¿t th£y pháp trên ph°¡ng diÇn kh£ nng làm nhân không ãi duyên cça chúng.</span></font></p> <p class="MsoBody"><font color="#000000"> <span lang="EN-US">T°ßng nên bi¿t ß ây nói ¿n tánh Óng nh¥t cça các pháp, téc là nói ¿n các pháp ß trong khung ý niÇm mÍi pháp là hóa hãp Óng thÝi cça Không và hïu. Hïu có ngh)a v­t thà là do duyên sinh; Không chÉ vào sñ kiÇn mÍi v­t thà do duyên sinh Áu vô tñ tính. Bây giÝ n¿u kh£o sát mÑi quan hÇ giïa mÙt v­t thà ¡n nh¥t °ãc xem nh° là nhân và nhiÁu v­t thà khác °ãc xem nh° qu£ cça cái nhân ¡n nh¥t ¥y, ta s½ th¥y m·c d§u chúng khác nhau vÁ tính ch¥t và vÁ sÑ l°ãng bên mÙt bên nhiÁu, trên ph°¡ng diÇn b£n thà chúng không sai khác: là v­t thÃ, chúng Óng nh¥t trong cn b£n vëa Không vëa hïu. à chéng minh tánh Óng nh¥t là k¿t qu£ cça quan hÇ h× t°¡ng y tÓn, Pháp T¡ng dùng phép ¿m m°Ýi tiÁn (SÕ th­p tiÁn pháp. M°Ýi biÃu t°ãng toàn thà theo thu­t ngï Hoa nghiêm).</span></font></p> <p class="MsoBody"><font color="#000000"> <span lang="EN-US">Hãy t°ßng t°ãng m°Ýi Óng tiÁn s¯p ra thành mÙt hàng, coi chúng nh° Óng thÝi câu khßi. Chúng biÃu t°ãng toàn thà sñ v­t hiÇn hïu trong cách th¿ t°¡ng y t°¡ng Ñi. Quan hÇ giïa b¥t kó Óng tiÁn nào vÛi toàn thà các Óng tiÁn còn l¡i ví nh° quan hÇ giïa b¥t kó v­t gì vÛi toàn thà vô l°ãng v­t hiÇn hïu khác. Tr°Ûc tiên, chÍn tùy ý mÙt Óng làm Óng tiÁn sÑ 1. N¿u b¯t §u vÛi Óng tiÁn sÑ 1 và phân tích quan hÇ giïa nó vÛi m×i mÙt và toàn thà chín Óng tiÁn kia, thÝi có thà nói Óng tiÁn sÑ 1 là nhân do cça Óng tiÁn sÑ 2, sÑ 3, i lên cho ¿n Óng tiÁn sÑ 10. T¡i sao? </span> </font></p> <p class="MsoBody"><font color="#000000"> <span lang="EN-US">Vì v¡n hïu vô tñ tính cho nên Óng tiÁn sÑ 2 không ph£i là mÙt v­t thà tñ hïu trong tr¡ng huÑng h× t°¡ng y tÓn cça toàn thà m°Ýi tiÁn. Là qu£ cça Óng tiÁn sÑ 1, nó là sÑ 2. Trên quan iÃm Óng tiÁn sÑ 1, sÑ 1 là nhân và sÑ 2 là qu£, téc sÑ 2 là duyên khßi. N¿u không th¿, thÝi d«u không có sÑ 1, sÑ 2 v«n là sÑ 2, có ngh)a là tñ hïu, có tñ tính. âu có thà nh° th¿ °ãc! N¿u nhìn të Óng tiÁn sÑ 1 là mÙt hïu có t°Ûng riêng và có b£n thà cá biÇt, Óng tiÁn sÑ 2 là Không vì hiÇn hïu là do sñ có m·t và tác dång làm nhân cça Óng tiÁn sÑ 1. K¿t qu£: Óng tiÁn sÑ 1 là mÙt hïu thÃ, mÙt hiÇn t°ãng, trong lúc Óng tiÁn sÑ 2 là vô thÃ, là Không, vì tùy thuÙc duyên mà có. L·p l¡i lý lu­n trên Ñi vÛi Óng tiÁn sÑ 3, sÑ 4, ... nhìn theo quan iÃm Óng tiÁn sÑ 1. Quan hÇ nhân qu£ và ngh)a hïu Không giïa Óng tiÁn sÑ 1 và các Óng tiÁn sÑ khác cing v­y, giÑng nh° trình bày trên</span></font></p> <p class="MsoBody"><font color="#000000"> <span lang="EN-US">Nh°ng Óng tiÁn sÑ 1 là sÑ 1 ß trong tr¡ng huÑng h× t°¡ng y tÓn cça toàn thà m°Ýi tiÁn. Do ó, nó là Không. Nó tùy thuÙc iÁu kiÇn Óng tiÁn sÑ 10, Óng tiÁn sÑ 9, h¡ l§n ¿n Óng tiÁn sÑ 2. Nh° th¿ chín Óng tiÁn còn l¡i bây giÝ là hïu thÃ, tác dång làm nhân trên Óng tiÁn sÑ 1 và sÑ 1 là qu£ do duyên sinh nên Không.</span></font></p> <p class="MsoBody"><font color="#000000"> <span lang="EN-US">L­p lu­n nh° trên, thí hÏi tánh Óng nh¥t phát hiÇn të âu? N¿u nhìn vào quan hÇ giïa hai Óng tiÁn sÑ 1 và sÑ 2, có thà nói r±ng sÑ 1 hiÇn hïu trong tánh Không cça nó, có ngh)a nó là nhân, trong khi sÑ 2 là Không trong sñ hïu cça nó, có ngh)a nó tùy thuÙc iÁu kiÇn và là k¿t qu£. Nh°ng vì nguyên lý h× t°¡ng y tÓn có tính phÕ quát, và vì Óng tiÁn sÑ 1 là duyên khßi tùy thuÙc lñc d«n sanh qu£ cça Óng tiÁn sÑ 2 cing nh° cça t¥t c£ Óng tiÁn khác, cho nên sÑ 2 Óng thÝi hiÇn hïu trong tánh Không cça nó và sÑ 1 là Không trong sñ hïu cça nó. Hai Óng tiÁn 1 và 2 Óng nh¥t ß ch× chúng Óng thÝi hóa hãp c£ Không l«n Hïu.</span></font></p> <p class="MsoBody"><font color="#000000"> <span lang="EN-US">Tình tr¡ng này x£y ra cho b¥t kó Óng tiÁn nào Ñi vÛi chín Óng tiÁn kia. T¥t nhiên ph£i th¿ vì quan hÇ nhân qu£ phát hiÇn kh¯p mÍi chiÁu ché không chÉ trong mÙt chiÁu duy nh¥t. L½ t¥t nhiên, trong tr¡ng huÑng t°¡ng y t°¡ng Ñi cça toàn thà m°Ýi tiÁn, m×i và mÍi Óng tiÁn cça toàn thà tác dång giÑng nhau nh° mÙt tÕng lñc d«n sanh qu£. Bßi v­y m×i Óng tiÁn Óng thÝi là nhân do và do nhân, là Không và hïu.</span></font></p> <p class="MsoBody"><font color="#000000"> <span lang="EN-US">Hïu là hïu trong tr¡ng huÑng h× t°¡ng y tÓn bßi vì sñ t°¡ng giao tác Ùng làm nhân giïa t¥t c£ pháp phát khßi mÙt cách phÕ quát, Óng thÝi, và h× t°¡ng. Lý do không ngÛt nh¯c nhß hïu là pháp làm nhân mÙt ph§n là muÑn nh¥n m¡nh pháp ó thñc hïu vì có tác dång, và ph§n khác là muÑn l°u ý vÁ tánh Không cça qu£ do pháp làm nhân ¥y sinh khßi. Tuy nhiên, chÛ Óng nh¥t pháp nhân vÛi hïu và pháp qu£ vÛi Không, vì trong thñc t¿, pháp °ãc xem là nhân Óng thÝi cing là Không. Lý do: Do nhïng pháp thñc hïu khác làm nhân, nó là qu£ duyên sinh cùng mÙt lúc nó làm nhân tác dång ngay trên nhïng pháp thñc hïu ó.</span></font></p> <p class="MsoBody"><font color="#000000"> <span lang="EN-US">Tóm l¡i, th¥y bi¿t v¡n hïu Óng nh¥t thà là do th¥y bi¿t v¡n hïu t°¡ng giao tác dång, h× t°¡ng y tÓn, th¥y bi¿t cuÙc Ýi cça mình và ng°Ýi r¥t mong manh và §y ng«u duyên. Và Óng thßi th¥y bi¿t tánh Không, do ó mà khám phá ra r±ng sinh mÇnh cá nhân tÓn t¡i °ãc là nhÝ n°¡ng tña n¡i và duy trì bßi vô l°ãng hïu khác, hïu tình và vô tình, g§n cing nh° xa. Vì v­y sñ th¥y bi¿t chân thñc các quan hÇ t°¡ng y t°¡ng Ñi cça v¡n hïu là nguyên do cça sñ phát khßi BÓ Á tâm và sñ phát khßi này t¡o mÙt sñ áp éng trong c£nh giÛi cça h¿t th£y ch° Ph­t.  MÙt Ph­t tí Chân tông khi diÅn t£ ý ngh)a này thÝi nói r±ng m×i khi có mÙt ng°Ýi mÛi phát tâm theo giáo lý TËnh Ù tông thÝi có mÙt óa sen mÛi nß nå trong ao cça cõi Ph­t Di à. (ThiÁn lu­n. D. T. Suzuki. T­p H¡. TuÇ Sù dËch)</span></font></p> <p class="MsoBody" style="text-align: center; margin-top: 12pt; "> <font color="#000000" size="4"><b>T°¡ng giao tác dång: H× t°¡ng y tÓn.</b></font></p> <p class="MsoBody">&nbsp;</p> <p class="MsoBody"><font color="#000000"> <span lang="EN-US">Theo Pháp T¡ng, hïu có hai ngh)a: do nhân duyên mà có và làm nhân trong m¡ng l°Ûi các quan hÇ h× t°¡ng y tÓn cça v¡n hïu. B¥t kó hïu nào cing là tÕng cÍng t¥t c£ các nhân kiên trã và là mÙt nhân liên k¿t trong mÙt ti¿n trình l°u chú không ình chÉ. Trên ph°¡ng diÇn Óng thÃ, các nhân Óng nh¥t ß ch× tñ chúng có ç kh£ nng d«n sanh qu£ mà không c§n pháp nào khác làm trã duyên. Trên ph°¡ng diÇn dË thÃ, vì v¡n hïu sinh khßi t°¡ng y t°¡ng Ñi, nên cing pháp làm nhân ¥y nh°ng l§n này là nhân ãi duyên, ngh)a là c§n các pháp khác làm trã duyên mÛi sinh qu£.</span></font></p> <p class="MsoBody"><font color="#000000"> <span lang="EN-US">Thí då mÙt h¡t lúa giÑng, nhìn trên ph°¡ng diÇn Óng thà thÝi nó bao gÓm h¿t th£y tính ch¥t cça t¥t c£ các iÁu kiÇn c§n thi¿t à sanh ra cÍng lúa, nh° ¥t, n°Ûc, ánh sáng m·t trÝi, phân bón, ... cho nên tñ nó có thà sinh ra cÍng lúa không c§n iÁu kiÇn nào khác. Nh°ng trên ph°¡ng diÇn dË thÃ, h¡t giÑng có tánh riêng cça nó, m·t trÝi có tánh nóng, n°Ûc có tánh °Ût, và ¥t có tánh nhiÁu m§u má. Tánh tuy khác nh°ng t¥t c£ cùng chung góp ph§n trã duyên làm sinh khßi cÍng lúa. H¡t giÑng thi¿u t¥t c£ tính ch¥t cça các pháp kia, nên mÙt mình không ç lñc d«n sinh qu£, mà ph£i nhÝ ¿n t¥t c£ các pháp ó làm duyên h× trã.</span></font></p> <p class="MsoBody"><font color="#000000"> <span lang="EN-US">Chính sñ c§n trã duyên là nguyên nhân phát khßi quan hÇ t°¡ng nh­p. MÙt pháp là nhân khi nó hàm nhi¿p t¥t c£ tính ch¥t t¥t y¿u cça h¿t th£y pháp trã duyên hay nói cách khác, các pháp trã duyên nhi¿p nh­p trong pháp làm nhân. Và vì b¥t kó hiÇn hïu nào cing làm duyên h× trã pháp nhân ¥y cho nên chung cùng t¥t c£ h× nh­p trùng trùng vô t­n.</span></font></p> <p class="MsoBody"><font color="#000000"> <span lang="EN-US">Trong vi trå, nhân duyên tác dång kh¯p mÍi chiÁu ché không h°Ûng theo chÉ mÙt chiÁu nh° të h¡t giÑng nhân sinh ra cÍng lúa qu£. Ngh)a là, cái gì là nhân theo quan iÃm này hóa ra là qu£ theo quan iÃm kia. H¡n nïa, các iÁu kiÇn h× trã pháp nhân à sinh qu£ l¡i là qu£ cça pháp nhân và nhïng iÁu kiÇn-kiêm-qu£ này cing là nhân cça pháp nhân. Sñ t°¡ng nh­p là k¿t qu£ cça mÙt tr¡ng huÑng trong ó pháp nhân hàm nhi¿p các iÁu kiÇn, Óng thÝi các tính ch¥t cça pháp nhân bË các nhân khác thu nhi¿p vì nó là qu£ cça các nhân khác ¥y. Nói mÙt cách trëu t°ãng, thành ph§n hàm nhi¿p toàn thà và toàn thà hàm nhi¿p thành ph§n. CuÑi cùng, toàn thà thu nhi¿p trong mÙt thành ph§n cing là mÙt toàn thà hàm nhi¿p thành ph§n, do ó, pháp pháp t°¡ng nh­p trùng trùng vô t­n.</span></font></p> <p class="MsoBody"><font color="#000000"> <span lang="EN-US">T°ßng nên nh¯c l¡i trong thí då phép ¿m m°Ýi tiÁn, tánh pháp pháp Óng nh¥t thà °ãc thi¿t l­p cn cé trên sñ hóa hãp cça Không và hïu, hai ngh)a cça m×i pháp. Þ ây, v¥n Á không ph£i là tánh Óng nh¥t, mà là sñ h× t°¡ng giao thiÇp nng Ùng giïa các pháp. T°¡ng duyên và t°¡ng nh­p là k¿t qu£ tùy theo pháp hïu lñc và vô lñc trong tác dång d«n sanh qu£. Pháp T¡ng gi£i thích:</span></font></p> <p class="MsoBody"><font color="#000000"> <span lang="EN-US"> Trong dË thÃ, có hai môn: t°¡ng téc và t°¡ng nh­p. Sß d) có hai môn nh° v­y vì các duyên khßi pháp Áu có hai ngh)a: 1. Ngh)a Không hïu, trong mÑi quan hÇ tñ thÃ; 2. Ngh)a lñc vô lñc, trong quan hÇ lñc dång. Do ngh)a thé nh¥t mà °ãc t°¡ng téc; do ngh)a thé hai mà °ãc t°¡ng nh­p. Trong ngh)a §u, do bßi khi tñ tÓn t¡i thì tha không, cho nên tha téc tñ. Do bßi tha vÑn vô tính, vì °ãc tác thành bßi tñ. Trong ngh)a thé hai, khi tñ là không thì tha t¥t là tñ hïu, vì tñ téc tha. Do bßi tñ vÑn vô tính nên c§n ¿n tác dång cça tha.</span></font></p> <p class="MsoBody"><font color="#000000"> <span lang="EN-US">Bßi vì c£ hai hïu và hai không Áu không câu hïu; không có cái kia thì không t°¡ng téc. Có không, không có, không có cái hai, cho nên th°Ýng t°¡ng téc. N¿u không v­y, duyên khßi b¥t thành; ph¡m sai l§m là có tñ tính. Hãy suy nghiÇm thì có thà th¥y.</span></font></p> <p class="MsoBody"><font color="#000000"> <span lang="EN-US">VÁ lñc dång, do tñ có toàn lñc nên có thà bao hàm tha. Tha không toàn lñc cho nên có thà nh­p vào tñ. Tha có lñc và tñ không lñc, trái vÛi trên, hãy suy nghiÇm thì bi¿t. </span></font></p> <p class="MsoBody"><font color="#000000"> <span lang="EN-US">Do không y cé tñ thà nên không ph£i là t°¡ng téc. Lñc dång giao triÇt nên thành t°¡ng nh­p. L¡i nïa, do hai lñc hïu và hai lñc vô nên m×i cá biÇt không câu hïu. Không có kia thì không t°¡ng nh­p. L¡i nïa, do dång bao hàm thà nên không có thà riêng biÇt; duy chÉ là t°¡ng nh­p. Do thà bao hàm dång nên không có dång riêng biÇt, duy chÉ có t°¡ng téc. iÁu này y theo ngh)a sáu nhân, chu©n theo ó mà suy nghiÇm. (T. 45, 1866, 503b. TuÇ Sù dËch gi£i)</span></font></p> <p class="MsoBody"><font color="#000000"> <span lang="EN-US">Pháp làm nhân tác dång b±ng cách thu nhi¿p lñc cça các trã duyên, do ó ta b£o pháp nhân là hïu lñc và các iÁu kiÇn bË thu nhi¿p là vô lñc. Tuy nhiên pháp nhân ¥y vô lñc khi nhìn nó nh° là qu£ cça mÙt hay nhiÁu nhân khác và trên quan iÃm này, nhân mÛi trß thành hïu lñc. Do ó, pháp nào cing hïu lñc và vô lñc tùy theo cách nh­n théc nó nh° nhân hay nh° qu£ cça nhân khác.</span></font></p> <p class="MsoBody"><font color="#000000"> <span lang="EN-US">Hãy l¥y m°Ýi hai chi duyên khßi làm thí då. M°Ýi hai chi th°Ýng °ãc trình bày nh° Óng thÝi câu khßi và t°¡ng quan t°¡ng duyên. Trên ph°¡ng diÇn hïu lñc và vô lñc, n¿u b¯t §u të chi vô minh và xem chi này là nhân cça toàn thà (ß ây toàn thà là t¥t c£ m°Ýi hai chi) thÝi tr°Ûc h¿t ph£i nh­n théc chi này hoàn toàn dË biÇt so vÛi m°Ýi mÙt chi kia. Bßi th¿ à làm nhân, chi vô minh ph£i chi¿m o¡t và thu nhi¿p h¿t th£y iÁu kiÇn trã duyên cça các chi kia. N¿u vô minh có thà sinh khßi toàn thà mà không c§n các chi kia làm duyên h× trã thÝi toàn thà hóa ra không gì khác là vô minh! Cing nh° thân thà tôi n¿u chÉ nhÝ cái mii mà tác thành thÝi toàn thân tôi chÉ là cái mii!</span></font></p> <p class="MsoBody"><font color="#000000"> <span lang="EN-US">Khi vô minh thu nhi¿p h¿t th£y iêu kiÇn trã duyên thÝi nó có kh£ nng tác dång nh° vô minh và d«n sanh qu£. M·t khác, vô minh là do các chi kia sinh khßi, các tính ch¥t cça nó bË các chi kia thu nhi¿p, và t°¡ng nh­p có ngh)a là sñ thu nhi¿p h¿t th£y mÍi tính ch¥t vào trong t¥t c£ m°Ýi hai chi nhân duyên. Nh° v­y, chi nào cing có ç tính ch¥t cça t¥t c£ các chi khác. Thêm nïa, vì vô minh là mÙt ph§n cça qu£ và cing là nhân Ñi vÛi qu£, sñ nó chi¿m o¡t lñc cça m°Ýi mÙt chi kia có ngh)a là, chính do séc h× trã và sáng t¡o cça các chi kia mà nó có nng lñc à thành vô minh (thÃ) và tác dång nh° vô minh (dång).</span></font></p> <p class="MsoBody"><font color="#000000"> <span lang="EN-US">Toàn thà mô t£ nh° trên là mÙt toàn thà  tñ tác, tñ thÍ trong ó m×i sñ v­t luôn luôn Óng thÝi hïu lñc và vô lñc, Óng thÝi là lñc tác dång làm nhân và lñc bË chi¿m o¡t bßi các sñ v­t khác. Thi thi¿t khái niÇm hïu lñc và vô lñc là nh±m hãp lý hóa tánh t°¡ng giao tác dång cça các pháp. Nhìn të quan iÃm cça mÙt pháp ¡n nh¥t tác dång làm nhân cça toàn thÃ, các iÁu kiÇn trã duyên, cing là qu£, ph£i xem nh° vô lñc à cho th¥y pháp ¡n nh¥t ¥y tñ nó có kh£ nng tác dång nh° nhân ¡n Ùc cça toàn thÃ. Hïu lñc nh° v­y là tuyÇt Ñi c§n thi¿t cho sñ tác thành toàn thÃ.</span></font></p> <p class="MsoBody"><font color="#000000"> <span lang="EN-US">Thí då: MuÑn t¡o dñng mÙt toàn thà nh° mÙt ngôi nhà, ph£i c§n ¿n mÙt thành ph§n nh° cái rui ch³ng h¡n à cái nhà có thà hình thành. L½ cÑ nhiên cing c§n nhiÁu thành ph§n khác, c§n inh, c§n ngói lãp, v.v..., t¥t c£ phÑi hãp l¡i thành toàn bÙ mÙt cái nhà. Nh°ng vì muÑn nh¥n m¡nh sñ hoàn toàn c§n thi¿t ph£i có mÙt cái rui ngôi nhà mÛi °ãc tác thành, cho nên mÛi nói cái rui là hïu lñc và các thành ph§n kia bË thu nhi¿p trong cái rui nên hóa ra vô lñc. ¿n khi chú tâm vào mÙt thành ph§n khác nh° ngói lãp ch³ng h¡n, thÝi khi ¥y cái rui là vô lñc.</span></font></p> <p class="MsoBody"><font color="#000000"> <span lang="EN-US">Nên nhÛ r±ng m×i khi Á c­p v¥n Á t°¡ng téc và t°¡ng nh­p, thÝi t¥t c£ ph¡m trù sáu ngh)a cça nhân, Không và hïu, hïu lñc và vô lñc, ãi duyên và không ãi duyên, Áu là ph¡m trù cça b¥t kó v­t thà nào và cça h¿t th£y v­t thÃå trên ph°¡ng diÇn toàn thÃ. MÙt v­t thà ¡n nh¥t nh° mÙt Óng tiÁn, mÙt cái rui, mÙt chi trong m°Ýi hai nhân duyên, cing là h¿t th£y nhïng v­t thà ó vào b¥t cé lúc nào. BiÃu Ó Óng thà và DË thà d°Ûi ây tr°ng d«n sñ t°¡ng giao quan hÇ h× téc h× nh­p giïa các pháp trên ph°¡ng diÇn Óng thà và dË thÃ</span></font></div> <p class="MsoBody">&nbsp;</p> <div class="Section5"> <p class="MsoBody" align="center" style="text-align: center"> <font color="#000000"><span