਀ऀ䴀�琞 挀挀栀 琀픀渞最 焀甀琀Ⰰ 挀甀 渀礀 琀栀뀀�渞最 ᄀ뀁挞 栀椀쌀甞 氀 ᰀ琠뀀�渞最 䬀栀渀最 挀愞 挀挀 瀀栀瀀 ꔀ礞  bất sinh, bất diệt.” Nghĩa là, tướng Không là bất sinh, bất diệt. Đây là ਀ऀ最椀ꌀ椞 琀栀挀栀 挀愞 㰀椀㸀吀洀 欀椀渀栀 琀渀㰀⼀椀㸀㨀 ᰀ吠„ᄀ礀 琀爀�„砀甀턀渞最Ⰰ 礀 琀栀攀漀 猀甀 ﴀ 渀最栀⤀愁 ᄀ쌁„ hiển thị Không tướng.”[24] ਀ऀ匀甀 渀最栀⤀愁Ⰰ 栀愀礀 猀甀 琀뀀�渞最 栀愀礀 猀甀 ᄀ뜁挞 琀渀栀 挀愞 䬀栀渀最Ⰰ 渀栀뀀 欀椀渀栀 氀椀윀琞 欀⸀ 䜀椀ꌀ椞  thích của Khuy Cơ cũng tương tự: “Pháp tính, mà thể của sắc (rūpa) ਀ऀ瘀渀 瘀渀 挀栀渀栀 氀 䬀栀渀最 氀ﴀ ⠀㰀椀㸀嬀欁渁礀愀琀Ā㰁⼀椀㸀⤀Ⰰ 渀渀 琀栀ꌀ礞 ᄀ섁甞 欀栀渀最 琀팀渞 琀ꄀ椞Ⰰ 渀栀뀀  các hàng Nhị thừa kia chấp phần vị sai biệt như sinh, vân vân, do đó nói ਀ऀ䬀栀渀最 琀뀀�渞最 戀ꔀ琞 猀椀渀栀 搀椀윀琞⸀ᴀ㰠⼀昀漀渀琀㸀㰀猀瀀愀渀 挀氀愀猀猀㴀∀䴀猀漀䘀漀漀琀渀漀琀攀刀攀昀攀爀攀渀挀攀∀㸀㰀愀 渀愀洀攀㴀∀开昀琀渀爀攀昀㈀㔀∀ 猀琀礀氀攀㴀∀挀漀氀漀爀㨀 戀氀甀攀㬀 琀攀砀琀ⴀ搀攀挀漀爀愀琀椀漀渀㨀 甀渀搀攀爀氀椀渀攀㬀 琀攀砀琀ⴀ甀渀搀攀爀氀椀渀攀㨀 猀椀渀最氀攀㬀 瘀攀爀琀椀挀愀氀ⴀ愀氀椀最渀㨀戀愀猀攀氀椀渀攀∀ 栀爀攀昀㴀∀⌀开昀琀渀㈀㔀∀㸀㰀猀瀀愀渀 猀琀礀氀攀㴀∀挀漀氀漀爀㨀 戀氀甀攀㬀 瘀攀爀琀椀挀愀氀ⴀ愀氀椀最渀㨀戀愀猀攀氀椀渀攀㬀 琀攀砀琀ⴀ搀攀挀漀爀愀琀椀漀渀㨀甀渀搀攀爀氀椀渀攀㬀 琀攀砀琀ⴀ甀渀搀攀爀氀椀渀攀㨀猀椀渀最氀攀∀ 挀氀愀猀猀㴀∀䴀猀漀䘀漀漀琀渀漀琀攀刀攀昀攀爀攀渀挀攀∀㸀㰀⼀猀瀀愀渀㸀㰀猀瀀愀渀 猀琀礀氀攀㴀∀挀漀氀漀爀㨀 戀氀甀攀㬀 瘀攀爀琀椀挀愀氀ⴀ愀氀椀最渀㨀戀愀猀攀氀椀渀攀㬀 琀攀砀琀ⴀ搀攀挀漀爀愀琀椀漀渀㨀甀渀搀攀爀氀椀渀攀㬀 琀攀砀琀ⴀ甀渀搀攀爀氀椀渀攀㨀猀椀渀最氀攀∀ 挀氀愀猀猀㴀∀䴀猀漀䘀漀漀琀渀漀琀攀刀攀昀攀爀攀渀挀攀∀㸀㰀愀 琀椀琀氀攀㸀㰀昀漀渀琀 猀椀稀攀㴀∀㌀∀ 挀漀氀漀爀㴀∀⌀　　　　䘀䘀∀㸀嬀㈀㔀崀㰀⼀昀漀渀琀㸀㰀⼀愀㸀㰀⼀猀瀀愀渀㸀㰀⼀愀㸀㰀⼀猀瀀愀渀㸀㰀昀漀渀琀 昀愀挀攀㴀∀䌀一ⴀ吀椀洀攀猀∀㸀  Pháp Tạng hiểu Không tướng là tướng trạng của Không,[26] ਀ऀ瘀 䬀栀渀最 琀뀀�渞最 挀栀渀栀 氀 䌀栀渀 䬀栀渀最㨀 ᰀ䌠栀渀 䬀栀渀最 ꔀ礞 琀甀礀 琀挞 琀栀쬀„猀꼀挞㬀 渀栀뀀渁最  khi sắc theo duyên mà khởi, Chân Không không sinh; khi sắc theo duyên mà ਀ऀ爀渞最Ⰰ 䌀栀渀 䬀栀渀最 欀栀渀最 搀椀윀琞⸀ 吀豈礀 氀뀀甁 洀 欀栀渀最 渀栀椀씀洞Ⰰ 砀甀ꔀ琞 挀栀뀀�渞最 洀 欀栀渀最 氀  tịnh, Lại, chướng đã sạch mà không giảm; đức đầy mà không tăng. Tóm lại, đây ਀ऀ栀椀쌀渞 琀栀쬀„琀뀀�渞最 挀愞 䌀栀渀 䬀栀渀最⸀ᴀ㰠⼀昀漀渀琀㸀㰀猀瀀愀渀 挀氀愀猀猀㴀∀䴀猀漀䘀漀漀琀渀漀琀攀刀攀昀攀爀攀渀挀攀∀㸀㰀愀 渀愀洀攀㴀∀开昀琀渀爀攀昀㈀㜀∀ 猀琀礀氀攀㴀∀挀漀氀漀爀㨀 戀氀甀攀㬀 琀攀砀琀ⴀ搀攀挀漀爀愀琀椀漀渀㨀 甀渀搀攀爀氀椀渀攀㬀 琀攀砀琀ⴀ甀渀搀攀爀氀椀渀攀㨀 猀椀渀最氀攀㬀 瘀攀爀琀椀挀愀氀ⴀ愀氀椀最渀㨀戀愀猀攀氀椀渀攀∀ 栀爀攀昀㴀∀⌀开昀琀渀㈀㜀∀㸀㰀猀瀀愀渀 猀琀礀氀攀㴀∀挀漀氀漀爀㨀 戀氀甀攀㬀 瘀攀爀琀椀挀愀氀ⴀ愀氀椀最渀㨀戀愀猀攀氀椀渀攀㬀 琀攀砀琀ⴀ搀攀挀漀爀愀琀椀漀渀㨀甀渀搀攀爀氀椀渀攀㬀 琀攀砀琀ⴀ甀渀搀攀爀氀椀渀攀㨀猀椀渀最氀攀∀ 挀氀愀猀猀㴀∀䴀猀漀䘀漀漀琀渀漀琀攀刀攀昀攀爀攀渀挀攀∀㸀㰀⼀猀瀀愀渀㸀㰀猀瀀愀渀 猀琀礀氀攀㴀∀挀漀氀漀爀㨀 戀氀甀攀㬀 瘀攀爀琀椀挀愀氀ⴀ愀氀椀最渀㨀戀愀猀攀氀椀渀攀㬀 琀攀砀琀ⴀ搀攀挀漀爀愀琀椀漀渀㨀甀渀搀攀爀氀椀渀攀㬀 琀攀砀琀ⴀ甀渀搀攀爀氀椀渀攀㨀猀椀渀最氀攀∀ 挀氀愀猀猀㴀∀䴀猀漀䘀漀漀琀渀漀琀攀刀攀昀攀爀攀渀挀攀∀㸀㰀愀 琀椀琀氀攀㸀㰀昀漀渀琀 猀椀稀攀㴀∀㌀∀ 挀漀氀漀爀㴀∀⌀　　　　䘀䘀∀㸀嬀㈀㜀崀㰀⼀昀漀渀琀㸀㰀⼀愀㸀㰀⼀猀瀀愀渀㸀㰀⼀愀㸀㰀⼀猀瀀愀渀㸀㰀⼀瀀㸀

਀ऀက椁쌀洞 琀栀切 瘀쬀„ᄀ渀最 氀뀀甁 ﴀ �„ᄀ礀 氀 挀挀栀 ᄀ촁挞 欀栀挀 挀愞 吀爀 儀甀愀渀最 ⠀一栀관琞 戀ꌀ渞Ⰰ 䄀⸀䐀⸀  752). ਀ऀ䈀琀ⴀ渀栀 吀洀 欀椀渀栀 琀栀甀관琞㰀戀㸀 㰀⼀戀㸀渀最栀⤀愁㰀⼀椀㸀 渀椀Ⰰ ᰀ吠栀쬀„挀栀뀀 瀀栀瀀 䬀栀渀最 琀뀀�渞最☀† Tướng tức là thể. Vì hết thảy các pháp lấy lý Như Như tuyệt đối Không làm ਀ऀ琀栀쌀„琀渀栀⸀ᴀ㰠⼀昀漀渀琀㸀㰀猀瀀愀渀 挀氀愀猀猀㴀∀䴀猀漀䘀漀漀琀渀漀琀攀刀攀昀攀爀攀渀挀攀∀㸀㰀昀漀渀琀 猀椀稀攀㴀∀㌀∀ 挀漀氀漀爀㴀∀⌀　　　　䘀䘀∀㸀㰀猀瀀愀渀 猀琀礀氀攀㴀∀挀漀氀漀爀㨀 戀氀甀攀㬀 瘀攀爀琀椀挀愀氀ⴀ愀氀椀最渀㨀 戀愀猀攀氀椀渀攀㬀 琀攀砀琀ⴀ搀攀挀漀爀愀琀椀漀渀㨀 甀渀搀攀爀氀椀渀攀㬀 琀攀砀琀ⴀ甀渀搀攀爀氀椀渀攀㨀 猀椀渀最氀攀∀㸀㰀愀 渀愀洀攀㴀∀开昀琀渀爀攀昀㈀㠀∀ 琀椀琀氀攀 栀爀攀昀㴀∀⌀开昀琀渀㈀㠀∀㸀㰀猀瀀愀渀 猀琀礀氀攀㴀∀挀漀氀漀爀㨀 戀氀甀攀㬀 瘀攀爀琀椀挀愀氀ⴀ愀氀椀最渀㨀戀愀猀攀氀椀渀攀㬀 琀攀砀琀ⴀ搀攀挀漀爀愀琀椀漀渀㨀甀渀搀攀爀氀椀渀攀㬀 琀攀砀琀ⴀ甀渀搀攀爀氀椀渀攀㨀猀椀渀最氀攀∀㸀嬀㈀㠀崀㰀⼀猀瀀愀渀㸀㰀⼀愀㸀 ਀ऀ吀椀뼀瀞 ᄀ 最椀ꌀ椞 琀栀挀栀 渀最栀⤀愁 戀ꔀ琞 猀椀渀栀 戀ꔀ琞 搀椀윀琞Ⰰ ᰀ☠䌠挀 瀀栀瀀Ⰰ 猀꼀挞 瘀渀 瘀渀Ⰰ 渀栀뀀 瘀관礞  là tuyệt đối Không, vì tự tính sinh diệt của chúng là bất khả đắc.”[29] ਀ऀ䜀椀ꌀ椞 琀栀挀栀 渀礀 栀椀쌀甞 爀넀渞最 挀挀 瀀栀瀀 挀 ᄀ뜁挞 琀뀀�渞最 氀 䬀栀渀最Ⰰ 瘀 挀挀 瀀栀瀀 ꔀ礞Ⰰ 琀挞  sắc, vân vân, là bất sinh, bất diệt; chứ không nói cái Không tướng ấy bất ਀ऀ猀椀渀栀 戀ꔀ琞 搀椀윀琞⸀ 嘀섀„洀뜀琞 瘀̀渁 渀最栀⤀愁Ⰰ 挀挀栀 栀椀쌀甞 渀礀 瀀栀豈 栀瀞 瘀ꄀ椁 挀ꔀ甞 琀爀切挀 渀最„瀀栀瀀  Phạn. Cụm từ sarvadharmāḥ śūnyatā-lakṣaṇāḥ, trong đó ਀ऀ嬀欁渁礀愀琀Ā氁愀欀挀愞䜀Ğ━㰞⼀椀㸀 氀 洀�琞 瀀栀挞 栀瀞 琀„⠀㰀椀㸀猀愀洀Ā猁愀㰀⼀椀㸀⤀ 琀栀渀栀 氀관瀞 琀栀攀漀 焀甀礀  tắc hữu tài (bahuvrīhi), mà chức năng của nó như là tính từ phẩm định ਀ऀ挀栀漀 㰀椀㸀猀愀爀瘀愀搀栀愀爀洀Ā━㰞⼀椀㸀⸀ 䌀洞 琀„渀礀 ᄀ뀁挞 栀椀쌀甞 氀 ᰀ琠ꔀ琞 挀ꌀ„挀挀 瀀栀瀀 洀 ᄀ뜁挞  tướng là tính Không, hay có đặc tướng là tính Không.” Nhận thức từ trên cơ ਀ऀ猀�„渀最„瀀栀瀀 渀栀뀀 瘀관礞Ⰰ ᄀ漁ꄀ渞 吀洀 欀椀渀栀 渀礀 挀 琀栀쌀„ᄀ뀁挞 栀椀쌀甞 爀넀渞最Ⰰ 栀뼀琞 琀栀ꌀ礞 挀挀  pháp đều bất sinh, bất dịệt, v.v., vì các pháp ấy có đặc tướng là tính ਀ऀ䬀栀渀最⸀㰀⼀昀漀渀琀㸀㰀⼀瀀㸀

਀ऀ㰀昀漀渀琀 猀椀稀攀㴀∀㐀∀ 挀漀氀漀爀㴀∀⌀　　　　㠀　∀㸀㰀愀 渀愀洀攀㴀∀开琀瘀戀渀开　㌀　㈀㔀∀㸀㰀⼀愀㸀㔀⸀ 䐀⤀ 瘀 猀�„ᄀ꼁挞 挀턀㨞㰀⼀昀漀渀琀㸀㰀⼀栀㌀㸀

਀ऀ䌀 栀愀椀 挀挀栀 ᄀ촁挞 欀栀挀 渀栀愀甀 瘀섀„挀洞 琀„渀礀⸀ 䬀栀甀礀 䌀ꄀ ᄀ촁挞 渀 氀椀섀渞 瘀�椞 ᄀ漁ꄀ渞 瘀̀渁  phủ định trên, trong khi đó Viên Trắc đọc nó như là mở đầu của đoạn mạch ਀ऀ琀椀뼀瀞 琀栀攀漀⸀㰀⼀昀漀渀琀㸀㰀⼀瀀㸀

਀ऀ䬀栀甀礀 䌀ꄀ 最椀ꌀ椞 琀栀挀栀㨀 ᰀဠ漁ꄀ渞 琀爀渀 渀椀 琀爀漀渀最 䬀栀渀最 欀栀渀最 琀팀渞 琀ꄀ椞 猀꼀挞 瘀渀 瘀渀Ⰰ  tuy đã kết thành đoạn văn nói sắc không dị biệt Không, không sinh diệt các ਀ऀ琀栀Ⱎ 渀栀뀀渁最 挀栀뀀愁 最椀ꌀ椞 琀栀挀栀 搀漀 戀�椞 ᄀ甀 洀 猀꼀挞 瘀渀 瘀渀 欀栀渀最 琀팀渞 琀ꄀ椞⸀ 一愀礀 渀甀  rõ lý do trong Không không có pháp.”[30]

਀ऀ㰀瀀 挀氀愀猀猀㴀∀䴀猀漀䈀漀搀礀∀ 猀琀礀氀攀㴀∀洀愀爀最椀渀㨀 　㬀 㬀 氀椀渀攀ⴀ栀攀椀最栀琀㨀㄀㔀　─㬀 琀攀砀琀ⴀ愀氀椀最渀㨀樀甀猀琀椀昀礀∀㸀㰀昀漀渀琀 昀愀挀攀㴀∀䌀一ⴀ吀椀洀攀猀∀㸀 Viên Trắc giải thích: “Dĩ vô sở đắc cố, Bồ-đề tát-đỏa…” Từ đây trở xuống là ਀ऀ瀀栀꜀渞 琀栀„戀愀Ⰰ 渀甀 爀 焀甀ꌀ„猀�„ᄀ꼁挞⸀ᴀ㰠⼀昀漀渀琀㸀㰀猀瀀愀渀 挀氀愀猀猀㴀∀䴀猀漀䘀漀漀琀渀漀琀攀刀攀昀攀爀攀渀挀攀∀㸀㰀愀 渀愀洀攀㴀∀开昀琀渀爀攀昀㌀㄀∀ 琀椀琀氀攀 猀琀礀氀攀㴀∀挀漀氀漀爀㨀 戀氀甀攀㬀 琀攀砀琀ⴀ搀攀挀漀爀愀琀椀漀渀㨀 甀渀搀攀爀氀椀渀攀㬀 琀攀砀琀ⴀ甀渀搀攀爀氀椀渀攀㨀 猀椀渀最氀攀㬀 瘀攀爀琀椀挀愀氀ⴀ愀氀椀最渀㨀戀愀猀攀氀椀渀攀∀ 栀爀攀昀㴀∀⌀开昀琀渀㌀㄀∀㸀㰀猀瀀愀渀 猀琀礀氀攀㴀∀挀漀氀漀爀㨀 戀氀甀攀㬀 瘀攀爀琀椀挀愀氀ⴀ愀氀椀最渀㨀戀愀猀攀氀椀渀攀㬀 琀攀砀琀ⴀ搀攀挀漀爀愀琀椀漀渀㨀甀渀搀攀爀氀椀渀攀㬀 琀攀砀琀ⴀ甀渀搀攀爀氀椀渀攀㨀猀椀渀最氀攀∀ 挀氀愀猀猀㴀∀䴀猀漀䘀漀漀琀渀漀琀攀刀攀昀攀爀攀渀挀攀∀㸀㰀昀漀渀琀 猀椀稀攀㴀∀㌀∀ 挀漀氀漀爀㴀∀⌀　　　　䘀䘀∀㸀嬀㌀㄀崀㰀⼀昀漀渀琀㸀㰀⼀猀瀀愀渀㸀㰀⼀愀㸀㰀⼀猀瀀愀渀㸀㰀⼀瀀㸀

਀ऀ倀栀瀀 吀ꄀ渞最 挀椀渁最 ᄀ촁挞 渀栀뀀 嘀椀渀 吀爀꼀挞㨀 ᰀ䐠⤀ 瘀 猀�„ᄀ꼁挞 挀턀Ⱎ 瀀栀꜀渞 琀栀„琀뀀Ⰱ 琀栀甀礀뼀琞 洀椀渀栀  sở đắc…Do vô sở đắc trước đó làm nhân, nay đạt được sở đắc. Đại phẩm nói: Do ਀ऀ瘀 猀�„ᄀ꼁挞 洀 挀栀渞最 ᄀ꼁挞⸀ᴀ㰠⼀昀漀渀琀㸀㰀猀瀀愀渀 挀氀愀猀猀㴀∀䴀猀漀䘀漀漀琀渀漀琀攀刀攀昀攀爀攀渀挀攀∀㸀㰀愀 渀愀洀攀㴀∀开昀琀渀爀攀昀㌀㈀∀ 琀椀琀氀攀 猀琀礀氀攀㴀∀挀漀氀漀爀㨀 戀氀甀攀㬀 琀攀砀琀ⴀ搀攀挀漀爀愀琀椀漀渀㨀 甀渀搀攀爀氀椀渀攀㬀 琀攀砀琀ⴀ甀渀搀攀爀氀椀渀攀㨀 猀椀渀最氀攀㬀 瘀攀爀琀椀挀愀氀ⴀ愀氀椀最渀㨀戀愀猀攀氀椀渀攀∀ 栀爀攀昀㴀∀⌀开昀琀渀㌀㈀∀㸀㰀猀瀀愀渀 猀琀礀氀攀㴀∀挀漀氀漀爀㨀 戀氀甀攀㬀 瘀攀爀琀椀挀愀氀ⴀ愀氀椀最渀㨀戀愀猀攀氀椀渀攀㬀 琀攀砀琀ⴀ搀攀挀漀爀愀琀椀漀渀㨀甀渀搀攀爀氀椀渀攀㬀 琀攀砀琀ⴀ甀渀搀攀爀氀椀渀攀㨀猀椀渀最氀攀∀ 挀氀愀猀猀㴀∀䴀猀漀䘀漀漀琀渀漀琀攀刀攀昀攀爀攀渀挀攀∀㸀㰀昀漀渀琀 猀椀稀攀㴀∀㌀∀ 挀漀氀漀爀㴀∀⌀　　　　䘀䘀∀㸀嬀㌀㈀崀㰀⼀昀漀渀琀㸀㰀⼀猀瀀愀渀㸀㰀⼀愀㸀㰀⼀猀瀀愀渀㸀㰀⼀瀀㸀

਀ऀ吀爀漀渀最 戀ꌀ渞 瀀栀椀渀 洀 倀栀ꄀ渞 䠀渀Ⰰ ᄀ漁ꄀ渞 欀椀渀栀 渀礀 ᄀ촁挞 渀栀뀀 猀愀甀㨀 㰀椀㸀一딀渞最 渀栀뀀ꄁ渁最ⴀ渀꬀洞Ⰰ  nẵng bát-ra-tỉ-để, nẵng-tỉ-sa-ma đá-sa-mỗi na bát-ra-tỉ-để-đát-phạ.[33] ਀ऀက漁ꄀ渞 瘀̀渁 琀뀀ꄁ渁最 ᄀ뀁ꄁ渁最 琀爀漀渀最 倀栀ꄀ渞 瘀̀渁 䰀뀀挞 戀ꌀ渞㨀 㰀椀㸀渀愀 樀Ā渁愀䌀„渀愀 瀀爀Ā瀁琀椀Ⰰ  nābhisamayas tasmād aprāptitvāt, “không có trí, không có đắc, ਀ऀ欀栀渀最 挀 挀栀渞最 ⠀栀椀윀渞 焀甀渀⤀⸀ 䈀�椞 瘀 瘀 ᄀ꼁挞⸀ᴀ†㰀⼀昀漀渀琀㸀 㰀⼀瀀㸀

਀ऀက漁ꄀ渞 琀뀀ꄁ渁最 ᄀ뀁ꄁ渁最 琀爀漀渀最 倀栀ꄀ渞 瘀̀渁 儀甀ꌀ渞最 戀ꌀ渞 ᄀ뀁挞 ᄀ촁挞 渀栀뀀 猀愀甀㨀 㰀椀㸀渀愀 樀Ā渁愀䌀„渀愀  prāptir aprāptiḥ/ tasmāc chāri-putra aprāptitvena…, “không trí, không ਀ऀᄀ꼁挞 瘀 瘀 ᄀ꼁挞⸀ 嘀 瘀관礞Ⰰ 渀礀 堀ⴀ氀椞ⴀ瀀栀ꔀ琞Ⰰ 搀漀 琀渀栀 瘀 ᄀ꼁挞☀ᴠ†吀栀攀漀 ᄀⰀ ᰀ搠⤀ 瘀 猀�„ đắc cố” được đọc xuống đoạn dưới, như Viên Trắc và Pháp Tạng đã đọc.

਀ऀ㰀栀㌀ 愀氀椀最渀㴀∀氀攀昀琀∀ 猀琀礀氀攀㴀∀琀攀砀琀ⴀ愀氀椀最渀㨀 樀甀猀琀椀昀礀㬀 氀椀渀攀ⴀ栀攀椀最栀琀㨀㄀㔀　─㬀 洀愀爀最椀渀ⴀ氀攀昀琀㨀　㬀 洀愀爀最椀渀ⴀ爀椀最栀琀㨀　㬀 洀愀爀最椀渀ⴀ戀漀琀琀漀洀㨀㘀瀀琀∀㸀 6. Viễn ly điên đảo ਀ऀ洀�渞最 琀뀀�渞最Ⰰ 挀甞 挀渀栀 一椀뼀琞ⴀ戀渀㨀㰀⼀昀漀渀琀㸀㰀⼀栀㌀㸀

਀ऀ䈀ꌀ渞 搀쬀挞栀 挀愞 䌀뀀甁ⴀ洀愀ⴀ氀愀ⴀ琀栀관瀞㨀 viễn ly nhất thiết điên đảo mộng tưởng khổ não, cứu cánh Niết-bàn.

਀ऀ㰀瀀 挀氀愀猀猀㴀∀䴀猀漀䈀漀搀礀∀ 猀琀礀氀攀㴀∀洀愀爀最椀渀㨀 　㬀 㬀 氀椀渀攀ⴀ栀攀椀最栀琀㨀㄀㔀　─∀㸀㰀昀漀渀琀 昀愀挀攀㴀∀䌀一ⴀ吀椀洀攀猀∀㸀 Các bản dịch khác, từ Quảng bản của Pháp Nguyệt, Bát-nhã, Trí Tuệ Luân, đều ਀ऀ渀栀뀀 䠀甀礀섀渞 吀爀愀渀最⸀㰀⼀昀漀渀琀㸀㰀⼀瀀㸀

਀ऀ䈀ꌀ渞 搀쬀挞栀 挀愞 倀栀瀀 吀栀渀栀㨀 㰀椀㸀 siêu quá điên đảo, cứu cánh Niết-bàn.

਀ऀ㰀瀀 挀氀愀猀猀㴀∀䴀猀漀䈀漀搀礀∀ 猀琀礀氀攀㴀∀洀愀爀最椀渀㨀 　㬀 㬀 氀椀渀攀ⴀ栀攀椀最栀琀㨀㄀㔀　─∀㸀㰀昀漀渀琀 昀愀挀攀㴀∀䌀一ⴀ吀椀洀攀猀∀㸀 Cả hai bản Phạn, Lược và Quảng, đều giống nhau: viparyāsātikrānto ਀ऀ渀椀挀洞栞愀渀椀爀瘀Ā䜁愞─㰞⼀椀㸀Ⰰ ᰀ瘠뀀琞 焀甀愀 猀„ᄀ椁渀 ᄀꌁ漞Ⰰ ᄀꄁ琞 ᄀ뼁渞 一椀뼀琞ⴀ戀渀 挀甞 挀渀栀⸀ᴀ†㰀⼀昀漀渀琀㸀 㰀⼀瀀㸀

਀ऀ䬀栀甀礀 䌀ꄀ 最椀ꌀ椞 琀栀挀栀Ⰰ 琀爀漀渀最 最椀愀椀 ᄀ漁ꄀ渞 琀甀 ᄀꄁ漞 瘀쬀Ⱎ 䈀팀ⴞ琀琀 搀漀 礀 挀栀준„䈀琀ⴀ渀栀  ba-lật-đa mà dứt trừ mộng tưởng sinh tử. Cho đến, giai đoạn vô học đạo, ਀ऀ䈀팀ⴞ琀琀 ᄀꄁ琞 ᄀ뀁挞 一椀뼀琞ⴀ戀渀 挀甞 挀渀栀⸀㰀⼀昀漀渀琀㸀㰀猀瀀愀渀 挀氀愀猀猀㴀∀䴀猀漀䘀漀漀琀渀漀琀攀刀攀昀攀爀攀渀挀攀∀㸀㰀愀 渀愀洀攀㴀∀开昀琀渀爀攀昀㌀㐀∀ 琀椀琀氀攀 猀琀礀氀攀㴀∀挀漀氀漀爀㨀 戀氀甀攀㬀 琀攀砀琀ⴀ搀攀挀漀爀愀琀椀漀渀㨀 甀渀搀攀爀氀椀渀攀㬀 琀攀砀琀ⴀ甀渀搀攀爀氀椀渀攀㨀 猀椀渀最氀攀㬀 瘀攀爀琀椀挀愀氀ⴀ愀氀椀最渀㨀戀愀猀攀氀椀渀攀∀ 栀爀攀昀㴀∀⌀开昀琀渀㌀㐀∀㸀㰀猀瀀愀渀 猀琀礀氀攀㴀∀挀漀氀漀爀㨀 戀氀甀攀㬀 瘀攀爀琀椀挀愀氀ⴀ愀氀椀最渀㨀戀愀猀攀氀椀渀攀㬀 琀攀砀琀ⴀ搀攀挀漀爀愀琀椀漀渀㨀甀渀搀攀爀氀椀渀攀㬀 琀攀砀琀ⴀ甀渀搀攀爀氀椀渀攀㨀猀椀渀最氀攀∀ 挀氀愀猀猀㴀∀䴀猀漀䘀漀漀琀渀漀琀攀刀攀昀攀爀攀渀挀攀∀㸀㰀昀漀渀琀 猀椀稀攀㴀∀㌀∀ 挀漀氀漀爀㴀∀⌀　　　　䘀䘀∀㸀嬀㌀㐀崀㰀⼀昀漀渀琀㸀㰀⼀猀瀀愀渀㸀㰀⼀愀㸀㰀⼀猀瀀愀渀㸀㰀⼀瀀㸀

਀ऀ嘀椀渀 吀爀꼀挞 最椀ꌀ椞Ⰰ ᰀ挠甞 挀渀栀 一椀뼀琞ⴀ戀渀ᰀ†氀 挀栀渞最 ᄀ꼁挞 一椀뼀琞ⴀ戀渀 焀甀ꌀ⸞㰀⼀昀漀渀琀㸀㰀猀瀀愀渀 挀氀愀猀猀㴀∀䴀猀漀䘀漀漀琀渀漀琀攀刀攀昀攀爀攀渀挀攀∀㸀㰀猀瀀愀渀 猀琀礀氀攀㴀∀琀攀砀琀ⴀ搀攀挀漀爀愀琀椀漀渀㨀甀渀搀攀爀氀椀渀攀㬀 琀攀砀琀ⴀ甀渀搀攀爀氀椀渀攀㨀猀椀渀最氀攀㬀 瘀攀爀琀椀挀愀氀ⴀ愀氀椀最渀㨀戀愀猀攀氀椀渀攀∀ 挀氀愀猀猀㴀∀䴀猀漀䘀漀漀琀渀漀琀攀刀攀昀攀爀攀渀挀攀∀㸀㰀昀漀渀琀 猀椀稀攀㴀∀㌀∀ 挀漀氀漀爀㴀∀⌀　　　　䘀䘀∀㸀㰀愀 渀愀洀攀㴀∀开昀琀渀爀攀昀㌀㔀∀ 琀椀琀氀攀 猀琀礀氀攀㴀∀挀漀氀漀爀㨀 戀氀甀攀㬀 琀攀砀琀ⴀ搀攀挀漀爀愀琀椀漀渀㨀 甀渀搀攀爀氀椀渀攀㬀 琀攀砀琀ⴀ甀渀搀攀爀氀椀渀攀㨀 猀椀渀最氀攀㬀 瘀攀爀琀椀挀愀氀ⴀ愀氀椀最渀㨀戀愀猀攀氀椀渀攀∀ 栀爀攀昀㴀∀⌀开昀琀渀㌀㔀∀㸀嬀㌀㔀崀㰀⼀愀㸀㰀⼀昀漀渀琀㸀㰀⼀猀瀀愀渀㸀㰀⼀猀瀀愀渀㸀㰀⼀瀀㸀

਀ऀ倀栀瀀 吀ꄀ渞最 挀椀渁最 最椀ꌀ椞 琀栀挀栀 琀뀀ꄁ渁最 琀㨞 ᰀ挠甞 挀渀栀 一椀뼀琞ⴀ戀渀ᴀ†挀栀준„猀„ᄀ꼁挞 焀甀ꌀ⸞㰀⼀昀漀渀琀㸀㰀⼀瀀㸀

਀ऀ儀甀愀 挀挀 最椀ꌀ椞 琀栀挀栀 渀栀뀀 瘀관礞Ⰰ 挀洞 琀„渀礀 欀栀渀最 挀 瘀ꔀ渞 ᄀ섁⸞ 一栀뀀渁最 挀 洀�琞 氀꜀渞Ⰰ 挀  người nêu một giải thích đặc biệt với tôi rằng, lâu nay chúng ta hiểu câu ਀ऀ渀礀 琀栀攀漀 渀栀뀀 挀挀 最椀ꌀ椞 琀栀挀栀 搀꬀渞 琀爀渀 氀 猀愀椀⸀ 䈀�椞 瘀Ⰰ 栀愀椀 琀„㰀椀㸀瘀椀씀渞 氀礀㰀⼀椀㸀 �„ trên phải đọc xuống luôn cụm từ dưới, nghĩa là, không chỉ viễn ly điên đảo ਀ऀ洀�渞最 琀뀀�渞最Ⰰ 洀 瘀椀씀渞 氀礀 氀甀渀 挀ꌀ„挀甞 挀渀栀 一椀뼀琞ⴀ戀渀⸀ 䜀椀ꌀ椞 琀栀挀栀 渀礀 爀ꔀ琞 栀愀礀⸀  Nhưng hình như không thực tiễn, nếu hiểu theo trình tự tu tập Bát-nhã, như ਀ऀ挀挀 氀甀관渞 最椀ꌀ椞 戀관挞 琀栀꜀礞 搀꬀渞 琀爀渀 ᄀ 挀栀漀 琀栀ꔀ礞⸀㰀⼀昀漀渀琀㸀㰀⼀瀀㸀

਀ऀ䴀뜀琞 欀栀挀Ⰰ 倀栀ꄀ渞 瘀̀渁 挀愞 挀洞 琀Ⱎ 琀栀攀漀 䰀뀀挞 戀ꌀ渞 挀椀渁最 渀栀뀀 儀甀ꌀ渞最 戀ꌀ渞Ⰰ 渀椀Ⰰ 㰀椀㸀 niṣṭha-nirvāṇaḥ. Cụm từ này là một phức hợp từ được thành lập theo quy ਀ऀ琀꼀挞 栀甞 琀椀 ⠀㰀椀㸀戀愀栀甀瘀爀⬀栁椀㰀⼀椀㸀⤀⸀ 䰀甀관琞 渀礀 挀 琀栀쌀„渀甀 戀넀渞最 琀栀 搀„渀栀뀀㨁 㰀椀㸀 citragur devadattaḥ, trong đó, phức hợp từ citra-gur được phân ਀ऀ琀挀栀 琀栀渀栀 洀윀渞栀 ᄀ섁„氀椀渀 栀윀㨞 㰀椀㸀挀椀琀爀Ā 最Ā瘁漀 礀愀猀礀愀㰀⼀椀㸀Ⰰ ᰀ䐠愀瘀愀搀愀琀琀愀 氀 渀最뀀�椞 挀  những con bò đốm.”[36]਀ऀ㰀⼀猀瀀愀渀㸀㰀⼀猀瀀愀渀㸀㰀昀漀渀琀 昀愀挀攀㴀∀䌀一ⴀ吀椀洀攀猀∀㸀  Nghĩa là, phức hợp từ được thành lập như vậy là một tính từ có chức năng của ਀ऀ洀윀渞栀 ᄀ섁„氀椀渀 栀윀„⠀爀攀氀愀琀椀瘀攀 挀氀愀甀猀攀⤀⸀㰀⼀昀漀渀琀㸀㰀⼀瀀㸀

਀ऀ䌀̀渁 挀„琀栀攀漀 焀甀礀 琀꼀挞 瘀섀„瀀栀挞 栀瀞 渀最„渀栀뀀 瘀관礞Ⰰ 栀愀椀 挀洞 琀„搀꬀渞 琀爀渀 挀栀渀栀 砀挀  được hiểu như sau: “(vị Bồ-tát mà) … mộng tưởng điên đảo đã viễn ly, ਀ऀ一椀뼀琞ⴀ戀渀 ᄀ ᄀ뀁挞 挀甞 挀渀栀㰀⼀椀㸀⸀ᴀ㰠⼀昀漀渀琀㸀㰀⼀瀀㸀

਀ऀ㰀愀 渀愀洀攀㴀∀开琀瘀戀渀开　㌀　㌀∀㸀㰀⼀愀㸀䤀䤀䤀⸀ ꈀ丞䠀 䠀꼀�丞䜀 吀숀䴀 䬀䤀一䠀 嘀쀀 䴀가吞 䜀䤀섀伀㰀⼀昀漀渀琀㸀㰀⼀栀㈀㸀

਀ऀ䌀 渀最뀀�椞 ᄀ뼁渞 栀케椞 倀栀관琞 瘀섀„ﴀ 渀最栀⤀愁 挀愞 猀„挀꜀甞 渀最甀礀윀渞Ⰰ ᄀ挞 倀栀관琞 琀爀ꌀ„氀�椞Ⰰ 渀栀뀀  một hòn đá nặng được thả chìm xuống đáy hồ, cho dù với sức cầu ਀ऀ渀最甀礀윀渞㰀⼀昀漀渀琀㸀 挀愞 猀턀„渀最뀀�椞 ᄀ渀最 ᄀꌁ漞Ⰰ 栀渀 ᄀ 欀栀渀最 琀栀쌀„瘀 瘀관礞 洀 渀픀椞 氀渀 洀뜀琞  nước. Sự thăng trầm hay đọa lạc của một chúng sinh tùy theo hành vi mà nó đã ਀ऀ氀洀Ⰰ 挀栀„欀栀渀最 瀀栀ꌀ椞 瘀 戀ꔀ琞 挀„氀�椞 挀꜀甞 渀最甀礀윀渞 渀漀⸀㰀猀瀀愀渀 挀氀愀猀猀㴀∀䴀猀漀䘀漀漀琀渀漀琀攀刀攀昀攀爀攀渀挀攀∀㸀㰀猀瀀愀渀 猀琀礀氀攀㴀∀挀漀氀漀爀㨀 戀氀甀攀㬀 瘀攀爀琀椀挀愀氀ⴀ愀氀椀最渀㨀戀愀猀攀氀椀渀攀㬀 琀攀砀琀ⴀ搀攀挀漀爀愀琀椀漀渀㨀甀渀搀攀爀氀椀渀攀㬀 琀攀砀琀ⴀ甀渀搀攀爀氀椀渀攀㨀猀椀渀最氀攀∀ 挀氀愀猀猀㴀∀䴀猀漀䘀漀漀琀渀漀琀攀刀攀昀攀爀攀渀挀攀∀㸀㰀愀 渀愀洀攀㴀∀开昀琀渀爀攀昀㌀㜀∀ 琀椀琀氀攀 猀琀礀氀攀㴀∀挀漀氀漀爀㨀 戀氀甀攀㬀 琀攀砀琀ⴀ搀攀挀漀爀愀琀椀漀渀㨀 甀渀搀攀爀氀椀渀攀㬀 琀攀砀琀ⴀ甀渀搀攀爀氀椀渀攀㨀 猀椀渀最氀攀㬀 瘀攀爀琀椀挀愀氀ⴀ愀氀椀最渀㨀戀愀猀攀氀椀渀攀∀ 栀爀攀昀㴀∀⌀开昀琀渀㌀㜀∀㸀㰀昀漀渀琀 猀椀稀攀㴀∀㌀∀ 挀漀氀漀爀㴀∀⌀　　　　䘀䘀∀㸀嬀㌀㜀崀㰀⼀昀漀渀琀㸀㰀⼀愀㸀㰀⼀猀瀀愀渀㸀㰀⼀猀瀀愀渀㸀㰀⼀瀀㸀

Tuy vậy, trong kinh ਀ऀᄀ椁쌀渞 挀椀渁最 挀栀漀 琀栀ꔀ礞 猀„琀椀渀 琀뀀�渞最 渀ꄀ椁 渀̀渁最 氀挞 挀栀甀礀쌀渞 栀愀 挀愞 琀洀 ᄀ턁椞 瘀�椞 洀椀  trường chung quanh; và ảnh hưởng ấy lại được chuyển ਀ऀ琀ꌀ椞 戀�椞 渀最渀 渀最⸞ 㰀⼀瀀㸀

਀ऀ䬀栀椀 挀 渀栀椀섀甞 琀„欀栀攀漀 猀턀渞最 琀爀漀渀最 爀渞最 猀甀 戀쬀„爀꼀渞 ᄀ�挞 挀꼀渞 挀栀뼀琞㬀 倀栀관琞 渀椀Ⰰ 渀뼀甞  các tỳ kheo ấy mà đã rải tâm từ đến các loài rắn độc, nhất định đã ਀ऀ欀栀渀最㰀⼀昀漀渀琀㸀 戀쬀„栀ꄀ椞 戀�椞 挀栀切渀最⸀ 刀팀椞 倀栀관琞 搀ꄀ礞 戀椀 欀윀⸞ 一�椞 搀甀渀最 戀椀 欀윀„欀栀渀最  phải là những câu thần chú bí hiểm, mà chỉ là những lời ước nguyện, mong cho ਀ऀ琀洀 琀„挀愞 栀渀栀 最椀ꌀ„氀愀渀 ᄀ뼁渞 挀栀切愀 琀쌀„挀挀 氀漀椀 爀꼀渞 ᄀ�挞Ⰰ 挀挀 猀椀渀栀 瘀관琞 欀栀渀最  chân, hai chân và bốn chân; ước nguyện các sinh loại đều được an lành, không ਀ऀ氀洀 栀ꄀ椞 琀„欀栀攀漀⸀㰀猀瀀愀渀 挀氀愀猀猀㴀∀䴀猀漀䘀漀漀琀渀漀琀攀刀攀昀攀爀攀渀挀攀∀㸀㰀愀 渀愀洀攀㴀∀开昀琀渀爀攀昀㌀㠀∀ 琀椀琀氀攀 栀爀攀昀㴀∀⌀开昀琀渀㌀㠀∀㸀㰀猀瀀愀渀 猀琀礀氀攀㴀∀挀漀氀漀爀㨀 戀氀甀攀㬀 瘀攀爀琀椀挀愀氀ⴀ愀氀椀最渀㨀 戀愀猀攀氀椀渀攀㬀 琀攀砀琀ⴀ搀攀挀漀爀愀琀椀漀渀㨀 甀渀搀攀爀氀椀渀攀㬀 琀攀砀琀ⴀ甀渀搀攀爀氀椀渀攀㨀 猀椀渀最氀攀∀ 挀氀愀猀猀㴀∀䴀猀漀䘀漀漀琀渀漀琀攀刀攀昀攀爀攀渀挀攀∀㸀㰀昀漀渀琀 猀椀稀攀㴀∀㌀∀ 挀漀氀漀爀㴀∀⌀　　　　䘀䘀∀㸀㰀猀瀀愀渀 猀琀礀氀攀㴀∀挀漀氀漀爀㨀 戀氀甀攀㬀 瘀攀爀琀椀挀愀氀ⴀ愀氀椀最渀㨀戀愀猀攀氀椀渀攀㬀 琀攀砀琀ⴀ搀攀挀漀爀愀琀椀漀渀㨀甀渀搀攀爀氀椀渀攀㬀 琀攀砀琀ⴀ甀渀搀攀爀氀椀渀攀㨀猀椀渀最氀攀∀㸀嬀㌀㠀崀㰀⼀猀瀀愀渀㸀㰀⼀昀漀渀琀㸀㰀⼀猀瀀愀渀㸀㰀⼀愀㸀㰀猀瀀愀渀 猀琀礀氀攀㴀∀挀漀氀漀爀㨀 戀氀甀攀㬀 瘀攀爀琀椀挀愀氀ⴀ愀氀椀最渀㨀 戀愀猀攀氀椀渀攀㬀 琀攀砀琀ⴀ搀攀挀漀爀愀琀椀漀渀㨀 甀渀搀攀爀氀椀渀攀㬀 琀攀砀琀ⴀ甀渀搀攀爀氀椀渀攀㨀 猀椀渀最氀攀∀ 挀氀愀猀猀㴀∀䴀猀漀䘀漀漀琀渀漀琀攀刀攀昀攀爀攀渀挀攀∀㸀㰀昀漀渀琀 猀椀稀攀㴀∀㌀∀ 挀漀氀漀爀㴀∀⌀　　　　䘀䘀∀㸀 Văn ước nguyện này được gọi là “hộ chú“ (parittam).

਀ऀ㰀瀀 挀氀愀猀猀㴀∀䴀猀漀䈀漀搀礀∀ 猀琀礀氀攀㴀∀氀椀渀攀ⴀ栀攀椀最栀琀㨀 ㄀㔀　─㬀 洀愀爀最椀渀㨀 　∀㸀䌀挀 㰀椀㸀瀀愀爀椀琀琀愀㰀⼀椀㸀  hay hộ chú xuất hiện trong kinh điển Pali không phải ít. Ý nghĩa của nó, do ਀ऀᄀ甀 洀 뀀�挞 渀最甀礀윀渞 挀栀„焀甀愀渀 渀栀뀀 瘀관礞 氀ꄀ椞 琀挀 ᄀ�渞最 ᄀ뀁挞 渀最漀ꄀ椞 最椀�椞Ⰰ 挀 琀栀쌀„ᄀ뀁挞  giải thích bằng điển hình của Angulimāla. Tôn giả vốn là một tướng cướp khét ਀ऀ琀椀뼀渞最Ⰰ 洀 挀漀渀 渀最뀀�椞 琀栀„洀�琞 渀最栀渀 㰀昀漀渀琀 昀愀挀攀㴀∀䌀一ⴀ吀椀洀攀猀∀㸀䄀渀最甀氀椀洀Ā氁愀㰀⼀昀漀渀琀㸀  định giết chính là đức Phật. Nhưng Angulimāla được Phật hoá độ, trở thành tỳ ਀ऀ欀栀攀漀Ⰰ 爀팀椞 ᄀ꼁挞 焀甀ꌀ„䄀ⴀ氀愀ⴀ栀渀Ⰰ 渀픀椞 戀관琞 瘀�椞 琀洀 琀⸞ 䴀�琞 栀洀 吀渀 最椀ꌀ„欀쌀„瘀�椞 倀栀관琞  trường hợp một sản phụ đau đớn, nguy kịch vì khó sinh. Phật dạy Angulimāla ਀ऀᄀ뼁渞 ᄀ촁挞 挀栀漀 猀ꌀ渞 瀀栀„ꔀ礞 洀�琞 㰀椀㸀瀀愀爀椀琀琀愀㰀⼀椀㸀Ⰰ 渀栀뀀 氀 琀栀꜀渞 挀栀切 挀甞 渀最甀礀⸀ 一�椞  dung thần chú là viện dẫn sự thực rằng, kể từ khi Angulimāla tái sinh trong ਀ऀ吀栀渀栀 ᄀꄁ漞 渀礀 挀栀뀀愁 琀渞最 挀턀„ﴀ 最椀뼀琞 栀ꄀ椞 洀�琞 猀椀渀栀 洀ꄀ渞最 渀漀Ⰰ 戀넀渞最 猀„琀栀挞 ꔀ礞Ⰰ  ước nguyện sản phụ sinh sản an toàn. Tất nhiên, trong quá khứ, Angulimāla la ਀ऀ洀�琞 琀뀀�渞最 挀뀀�瀞 最椀뼀琞 渀最뀀�椞 欀栀渀最 最栀 琀愀礀㬀 ᄀ 氀 洀�琞 猀„琀栀관琞⸀ 一栀뀀渁最 琀„欀栀椀  được Phật hoá độ, Angulimāla sống bằng tâm từ với tất cả mọi sinh loại, đó ਀ऀ挀椀渁最 氀 洀�琞 猀„琀栀挞⸀ 匀„琀栀挞 琀爀漀渀最 吀栀渀栀 ᄀꄁ漞 挀愞 䄀渀最甀氀椀洀Ā氁愀 ᄀ 挀栀甀礀쌀渞 栀漀  tai họa của sản phụ, khiến cho được an lành: tena saccena sotthi te hotu, ਀ऀᰀ䈠넀渞最 猀„琀栀挞 渀礀Ⰰ 뀀�挞 渀最甀礀윀渞 䌀栀쬀„ᄀ뀁挞 愀渀 氀渀栀⸀ᴀ†㰀⼀瀀㸀

Kinh Ratanasuttaṃ ਀ऀ挀椀渁最  là kinh cầu nguyện với ý nghĩa tương tự: “Dù ਀ऀ琀爀漀渀最 ᄀ�椞 渀礀 栀愀礀 ᄀ�椞 欀栀挀Ⰰ 栀愀礀 琀爀渀 琀栀椀渀 最椀�椞Ⰰ 欀栀渀最 挀 琀椀 戀ꌀ漞 瘀椀 搀椀윀甞  nào sánh với đức Như Lai. Ở đây, Phật là tài bảo tối thắng vi diệu. Bằng sự ਀ऀ琀栀挞 渀礀Ⰰ 뀀�挞 渀最甀礀윀渞 琀ꔀ琞 挀ꌀ„ᄀ섁甞 ᄀ뀁挞 愀渀 氀渀栀 ⠀㰀椀㸀攀琀攀渀愀 猀愀挀挀攀渀愀 猀甀瘀愀琀琀栀椀 栀漀琀甀㰀⼀椀㸀⤀⸀ᴀ†㰀⼀瀀㸀

Đây là tính thể của ਀ऀ猀„挀꜀甞㰀昀漀渀琀 昀愀挀攀㴀∀䌀一ⴀ吀椀洀攀猀∀㸀 nguyện. Chân lý là tính thể của sức mạnh kỳ diệu; ai biết nương tựa ਀ऀ挀栀渀 氀ﴀⰀ 猀턀渞最 瘀�椞 琀洀 琀뀀 栀뀀�渞最 瘀섀„挀栀渀 氀ﴀⰀ 渀最뀀�椞 ꔀ礞 猀턀渞最 挀甀�挞 猀턀渞最 愀渀 氀渀栀⸀  Trong ý nghĩa như vậy, Bát-nhã ba-la-mật được hiểu như là đại minh chú, có ਀ऀ欀栀ꌀ„渀̀渁最 琀爀„搀椀윀琞 洀촀椞 琀愀椀 栀촀愞Ⰰ 搀漀 戀�椞 渀̀渁最 氀挞 焀甀渀 挀栀椀뼀甞 ᰀ渠最椀 甀꤀渞 最椀愀椀  Không”; điều đó không phải là cái gì mới mẻ, xa lạ với truyền thống Phật ਀ऀ最椀漀 渀最甀礀渀 琀栀礞⸀㰀⼀瀀㸀

਀ऀ䈀琀ⴀ渀栀 戀愀ⴀ氀愀ⴀ洀관琞ⴀᄀ愁 氀 ᄀꄁ椞 琀栀꜀渞 挀栀切 挀椀渁最 ᄀ ᄀ뀁挞 砀挀 渀栀관渞 爀ꔀ琞 猀�洞 琀爀漀渀最 瘀̀渁  học Bát-nhã, trong Nhị vạn ngũ thiên tụng. Đại phẩm Bát-nhã ਀ऀ渀椀 瘀섀„ﴀ 渀最栀⤀愁 渀礀 渀栀뀀 猀愀甀㨀 ᰀ䈠ꔀ礞 最椀�„吀栀挀栀 က섁ⴞ栀漀渀 一栀渀 ⠀娀愁欀爀愀 䐀攀瘀Ā渁Ā洁  Indra) bạch Phật, ‘Nếu có thiện nam tử, thiện nữ nhân nào nghe Bát-nhã ਀ऀ戀愀㰀⼀昀漀渀琀㸀ⴀ氀愀ⴀ洀관琞 琀栀관洞 琀栀洀 渀礀 洀 琀栀촀„琀爀Ⰰ ᄀ촁挞 琀渞最Ⰰ 琀栀渀 挀관渞Ⰰ 挀栀渀栀 挞  niệm, không rời tâm Tát-bà-nhã (sarvajñā: nhất thiết trí); khi gặp ਀ऀ挀栀椀뼀渞 琀爀관渞Ⰰ 琀栀椀윀渞 渀愀洀 琀„栀愀礀 琀栀椀윀渞 渀„渀栀渀 ꔀ礞 搀漀 瘀 ᄀ ᄀ촁挞 琀渞最 䈀琀ⴀ渀栀  ba-la-mật nên vào giữa quân trận mà không hề bị mất mạng, không bị trúng ਀ऀ琀栀뀀ꄁ渁最 戀�椞 ᄀ愁漀Ⰰ 琀渀⸀ ☀†嘀 猀愀漀 瘀관礞㼀 䈀琀ⴀ渀栀 戀愀ⴀ氀愀ⴀ洀관琞 渀礀 氀 ᄀꄁ椞 洀椀渀栀 挀栀切Ⰰ 氀  vô thượng minh chú….’”[39]

਀ऀ㰀瀀 挀氀愀猀猀㴀∀䴀猀漀䈀漀搀礀∀ 猀琀礀氀攀㴀∀洀愀爀最椀渀㨀 　㬀 㬀 氀椀渀攀ⴀ栀攀椀最栀琀㨀㄀㔀　─㬀 琀攀砀琀ⴀ愀氀椀最渀㨀樀甀猀琀椀昀礀∀㸀 Về sau, Tâm kinh được đưa ਀ऀ㰀昀漀渀琀 昀愀挀攀㴀∀䌀一ⴀ吀椀洀攀猀∀㸀栀대渞㰀⼀昀漀渀琀㸀  vào hệ thống tu tập của Mật giáo. Đà-la-ni tập kinh dành một chương ਀ऀ爀椀渀最 戀椀윀琞 挀栀漀 吀洀 欀椀渀栀⸀㰀愀 渀愀洀攀㴀∀开昀琀渀爀攀昀㐀　∀ 琀椀琀氀攀 猀琀礀氀攀㴀∀挀漀氀漀爀㨀 戀氀甀攀㬀 琀攀砀琀ⴀ搀攀挀漀爀愀琀椀漀渀㨀 甀渀搀攀爀氀椀渀攀㬀 琀攀砀琀ⴀ甀渀搀攀爀氀椀渀攀㨀 猀椀渀最氀攀㬀 瘀攀爀琀椀挀愀氀ⴀ愀氀椀最渀㨀戀愀猀攀氀椀渀攀∀ 栀爀攀昀㴀∀⌀开昀琀渀㐀　∀㸀㰀猀瀀愀渀 猀琀礀氀攀㴀∀挀漀氀漀爀㨀 戀氀甀攀㬀 瘀攀爀琀椀挀愀氀ⴀ愀氀椀最渀㨀戀愀猀攀氀椀渀攀㬀 琀攀砀琀ⴀ搀攀挀漀爀愀琀椀漀渀㨀甀渀搀攀爀氀椀渀攀㬀 琀攀砀琀ⴀ甀渀搀攀爀氀椀渀攀㨀猀椀渀最氀攀∀ 挀氀愀猀猀㴀∀䴀猀漀䘀漀漀琀渀漀琀攀刀攀昀攀爀攀渀挀攀∀㸀㰀昀漀渀琀 猀椀稀攀㴀∀㌀∀ 挀漀氀漀爀㴀∀⌀　　　　䘀䘀∀㸀嬀㐀　崀㰀⼀昀漀渀琀㸀㰀⼀猀瀀愀渀㸀㰀⼀愀㸀  Kinh chứa đựng 13 khế ấn, 9 chân ngôn.

਀ऀ㰀瀀 挀氀愀猀猀㴀∀䴀猀漀䈀漀搀礀∀ 猀琀礀氀攀㴀∀氀椀渀攀ⴀ栀攀椀最栀琀㨀 ㄀㔀　─㬀 洀愀爀最椀渀㨀 　∀㸀䈀ꌀ渞 欀椀渀栀 渀礀 挀 琀栀쌀„ được xem ਀ऀ㰀昀漀渀琀 昀愀挀攀㴀∀䌀一ⴀ吀椀洀攀猀∀㸀氀㰀⼀昀漀渀琀㸀 搀쬀„戀ꌀ渞 ᄀ뀁挞 氀뀀甁 琀爀甀礀섀渞 琀爀漀渀最 䴀관琞 最椀漀 挀愞  Bát-nhã trong đoạn đã dẫn trên từ Đại Bát-nhã của Huyền Trang hay ਀ऀကꄁ椞 瀀栀꤀洞㰀⼀椀㸀 挀愞 䌀뀀甁ⴀ洀愀ⴀ氀愀ⴀ琀栀관瀞⸀ 䬀栀挀 瘀�椞 ᄀ漁ꄀ渞 瘀̀渁 琀„挀挀 欀椀渀栀 䈀琀ⴀ渀栀 ᄀ  dẫn, ở đây người hỏi Phật không phải là Thiên đế Thích (Kiều-thi-ca), mà là ਀ऀ倀栀ꄀ洞 瘀뀀ꄁ渁最Ⰰ 瘀 挀挀 挀栀切Ⰰ ꔀ渞 氀椀渀 栀윀„猀„琀甀 栀渀栀 吀洀 欀椀渀栀 䈀琀ⴀ渀栀 ᄀ뀁挞 渀椀 氀  do Phật thuyết trên cung trời của Tha Hoá Tự Tại (paranirmita­vaśavartin). ਀ऀ�„ᄀ礀Ⰰ 栀渀栀 瀀栀瀀 吀洀 欀椀渀栀 䈀琀ⴀ渀栀 欀栀渀最 渀栀渞最 挀 甀礀 氀挞 搀椀윀琞 琀爀„挀挀 琀愀椀 栀촀愞  mà còn hỗ trợ cho các môn Thiền định, xa-ma-tha (śamatha), hay Bất ਀ऀ琀쬀渞栀 焀甀渀⸀ 䈀픀渞 琀渀 挀愞 栀渀栀 瀀栀瀀 䈀琀ⴀ渀栀 �„ᄀ礀 氀 䈀琀ⴀ渀栀 䈀팀ⴞ琀琀 洀 栀촀愞  tượng được kinh mô tả chi tiết. Kinh hướng dẫn họa tượng Bồ-tát, cùng với ਀ऀ栀渀栀 琀栀挞 戀턀„琀爀 ᄀ渀 琀爀渀最Ⰰ 瘀 挀挀 渀最栀椀 琀栀挞 琀渞最 渀椀윀洞⸀ 䌀挀 挀栀椀 琀椀뼀琞 栀渀栀  trì của Mật giáo nên được giới thiệu trong các khảo cứu chuyên mục riêng ਀ऀ戀椀윀琞㬀 �„ᄀ礀 挀栀준„最椀�椞 琀栀椀윀甞 洀�琞 挀挀栀 欀栀椀 焀甀琀 瘀섀„ꌀ渞栀 栀뀀�渞最 挀愞 吀洀 欀椀渀栀  trong Mật giáo. Ảnh hưởng này cho thấy tất cả các xu hướng Phật giáo, Hiển ਀ऀ栀愀礀 䴀관琞Ⰰ ᄀ섁甞 挀漀椀 琀爀촀渞最 䈀琀ⴀ渀栀Ⰰ 洀 䈀琀ⴀ渀栀 氀 渀̀渁最 氀挞 焀甀渀 挀栀椀뼀甞 ᄀ쌁„渀栀관渞  thức rõ thực tại chân thật cứu cánh. Theo tinh thần này, không chỉ mục đích ਀ऀ琀턀椞 栀관甞 氀 最椀ꌀ椞 琀栀漀琀 挀甞 挀渀栀 洀�椞 挀꜀渞 ᄀ뼁渞 渀̀渁最 氀挞 焀甀渀 挀栀椀뼀甞 挀愞 䈀琀ⴀ渀栀Ⰰ  mà ngay trong sinh hoạt thường nhật, để vượt qua mọi tai họa bất ngờ, thì ਀ऀᄀ椁쌀洞 渀뀀ꄁ渁最 琀愞 挀 甀礀 氀挞 渀栀ꔀ琞Ⰰ ᄀ 氀 挀栀渀 氀ﴀⰀ 琀挞 琀栀관琞 琀뀀�渞最 䈀琀ⴀ渀栀⸀㰀⼀瀀㸀

Có thể do chính ý ਀ऀ渀最栀⤀愁 渀礀  mà Tâm kinh Bát-nhã được Bồ-tát Quán Tự Tại ਀ऀ琀栀甀礀뼀琞Ⰰ 琀栀愀礀 瘀 ᄀ뀁挞 挀栀渀栀 倀栀관琞 琀栀甀礀뼀琞⸀ 䌀挀 渀栀 挀栀切 最椀ꌀ椞 吀洀 欀椀渀栀 瀀栀꜀渞 氀�渞  bỏ qua yếu tố Mật giáo nên giải thích danh từ “Quán Tự Tại“ với ý nghĩa là ਀ऀᰀ焠甀渀 挀栀椀뼀甞 琀„琀ꄀ椞⸀ᴀ†㰀⼀瀀㸀

਀ऀ一最甀礀渀 栀渀栀 匀愀渀猀欀爀椀琀 挀愞 搀愀渀栀 栀椀윀甞 渀礀 琀爀漀渀最 挀挀 倀栀ꄀ渞 戀ꌀ渞 栀椀윀渞 琀팀渞 氀  Avalokiteśvara. Trong Tâm kinh cũng như trong Pháp hoa, Cưu-ma-la-thập dịch ਀ऀ氀 ᰀ儠甀渀 吀栀뼀„숀洀⸀ᴀ†䠀甀礀섀渞 吀爀愀渀最 瘀 挀挀 瘀쬀„欀栀挀 ᄀ섁甞 搀쬀挞栀 氀 ᰀ儠甀渀 吀„吀ꄀ椞⸀ᴀ†䬀栀ꌀ漞  cứu nguyên hình nguyên thủy từ ngữ này cần nhiều công phu tham khảo. Một ਀ऀ挀挀栀 ᄀꄁ椞 挀뀀ꄁ渁最Ⰰ 䰀愀ⴀ琀栀관瀞 瀀栀渀 琀挀栀 琀„匀愀渀猀欀爀椀琀 琀栀渀栀 㰀椀㸀 Avalokita-svara, trong đó svara (s sát âm răng, chứ không ਀ऀ瀀栀ꌀ椞 氀 㰀椀㸀嬀㰁⼀椀㸀 猀琀 洀 欀栀꤀甞 挀椀⤀ 挀 渀最栀⤀愁 洀 琀栀愀渀栀⸀ 䠀甀礀섀渞 吀爀愀渀最 瘀 挀挀 瘀쬀„ khác dịch là Quán Tự Tại do phân tích từ thanh Avalokita-īśvara. ਀ऀ吀爀漀渀最 ﴀ 㰀昀漀渀琀 昀愀挀攀㴀∀䌀一ⴀ吀椀洀攀猀∀㸀渀最栀⤀愁㰀⼀昀漀渀琀㸀 琀渀 最椀漀Ⰰ ⨀嬁瘁愀爀愀 ⠀䠀渀㨀 吀„吀ꄀ椞⤀Ⰰ  mà nghĩa đen của nó là “Vị chúa tể”, là xưng hiệu chỉ cho Thiên Chúa, thông ਀ऀ琀栀뀀�渞最 挀栀준„挀栀漀 吀栀뀀渞最 ᄀ뼁„䈀爀愀栀洀Ā⸁㰀猀瀀愀渀 挀氀愀猀猀㴀∀䴀猀漀䘀漀漀琀渀漀琀攀刀攀昀攀爀攀渀挀攀∀㸀㰀昀漀渀琀 猀椀稀攀㴀∀㌀∀ 挀漀氀漀爀㴀∀⌀　　　　䘀䘀∀㸀㰀猀瀀愀渀 猀琀礀氀攀㴀∀挀漀氀漀爀㨀 戀氀甀攀㬀 瘀攀爀琀椀挀愀氀ⴀ愀氀椀最渀㨀 戀愀猀攀氀椀渀攀㬀 琀攀砀琀ⴀ搀攀挀漀爀愀琀椀漀渀㨀 甀渀搀攀爀氀椀渀攀㬀 琀攀砀琀ⴀ甀渀搀攀爀氀椀渀攀㨀 猀椀渀最氀攀∀㸀㰀愀 渀愀洀攀㴀∀开昀琀渀爀攀昀㐀㄀∀ 琀椀琀氀攀 栀爀攀昀㴀∀⌀开昀琀渀㐀㄀∀㸀㰀猀瀀愀渀 猀琀礀氀攀㴀∀挀漀氀漀爀㨀 戀氀甀攀㬀 瘀攀爀琀椀挀愀氀ⴀ愀氀椀最渀㨀戀愀猀攀氀椀渀攀㬀 琀攀砀琀ⴀ搀攀挀漀爀愀琀椀漀渀㨀甀渀搀攀爀氀椀渀攀㬀 琀攀砀琀ⴀ甀渀搀攀爀氀椀渀攀㨀猀椀渀最氀攀∀㸀嬀㐀㄀崀㰀⼀猀瀀愀渀㸀㰀⼀愀㸀 ਀ऀ㰀⼀瀀㸀

Nếu không thiên hẵn ਀ऀ琀栀攀漀 最椀ꌀ椞 琀栀挀栀 洀愀渀最 琀渀栀 琀爀椀뼀琞 栀촀挞 猀椀甀 栀渀栀 渀栀뀀 琀栀뀀�渞最 琀栀ꔀ礞 琀爀漀渀最 挀挀 氀甀관渞  giải Tâm kinh, vị Bồ-tát, mà truyền thống Mật giáo tín ngưỡng như là ਀ऀᄀꔁ渞最㰀⼀昀漀渀琀㸀 吀„吀ꄀ椞Ⰰ 氀 瘀쬀„吀栀뀀渞最 ᄀ뼁„⠀㰀椀㸀⬀嬁瘁愀爀愀㰀⼀椀㸀⤀ 氀甀渀 氀甀渀 ᰀ渠栀渀 砀甀턀渞最  thế gian (avalokita),” hiện thân giữa thế gian để giải trừ nguy khốn. ਀ऀ一栀뀀渁最 一最椀 欀栀渀最 挀甞 渀最甀礀 琀栀뼀„最椀愀渀 琀栀渀最 焀甀愀 猀„挀꜀甞 渀最甀礀윀渞Ⰰ 洀 挀栀渀栀 礀뼀甞  năng lực cứu độ của Ngài được thể hiện bằng hành vi quán chiếu thực tại và ਀ऀ琀栀쌀„渀最栀椀윀洞 䌀栀渀 氀ﴀ⸀ 一栀渞最 愀椀 渀栀관渞 挀栀渀 ᄀ뀁挞 猀„琀栀挞Ⰰ 琀栀ꔀ礞 爀 挀栀渀 琀뀀�渞最Ⰰ 戀ꌀ渞  tính của tồn tại, người ấy tự giải thoát minh ra khỏi mọi nguy khốn.

਀ऀ㰀瀀 挀氀愀猀猀㴀∀䴀猀漀䈀漀搀礀∀ 猀琀礀氀攀㴀∀氀椀渀攀ⴀ栀攀椀最栀琀㨀 ㄀㔀　─㬀 洀愀爀最椀渀㨀 　∀㸀䌀栀漀 渀渀Ⰰ 渀栀뀀 ᄀ  thấy, điểm căn bản xuyên suốt tất cả truyền thống khác nhau của Phật giáo, ਀ऀ琀„一最甀礀渀 琀栀礞 ᄀ뼁渞 ကꄁ椞 琀栀愞Ⰰ 琀„䠀椀쌀渞 最椀漀 ᄀ뼁渞 䴀관琞 最椀漀Ⰰ 琀爀 琀甀윀„猀椀甀 瘀椀윀琞㰀昀漀渀琀 昀愀挀攀㴀∀䌀一ⴀ吀椀洀攀猀∀㸀 㰀⼀昀漀渀琀㸀 là yếu tố duy nhất, là quyền năng vô hạn, dẫn đến bến bờ an lạc cứu cánh, ਀ऀ琀甀礀윀琞 ᄀ턁椞 愀渀 픀渞⸀ 吀爀 琀甀윀„ᄀ 琀栀뀀�渞最 ᄀ뀁挞 最촀椞 氀 砀甀ꔀ琞 琀栀뼀„琀爀 ⠀㰀椀㸀氀漀欀漀琀琀愀爀愀ⴀ樀Ā渁愀㰀⼀椀㸀⤀Ⰰ  hay vô phân biệt trí (nirvikalpa-jñāna) mà cơ sở là Bát-nhã ਀ऀ戀愀ⴀ氀愀ⴀ洀관琞⸀ � 渀最栀⤀愁 ꔀ礞 ᄀ뀁挞 洀椀渀栀 最椀ꌀ椞 欀栀 猀椀渀栀 ᄀ�渞最Ⰰ 最椞 渀栀椀섀甞 挀ꌀ洞 栀渞最Ⰰ 焀甀愀  các thiên luận của Suzuki được trích dịch từ Thiền luận tập hạ. Trong ਀ऀ瀀栀꜀渞 搀꬀渞 渀栀관瀞 渀礀Ⰰ 渀最뀀�椞 搀쬀挞栀 挀栀준„挀턀琞 渀甀 渀栀渞最 ᄀ椁쌀洞 最椞 ﴀ㬀 瘀 瘀관礞 挀 渀栀椀섀甞  điểm chỉ được nhắc đến một cách khái quát.

਀ऀ㰀瀀 挀氀愀猀猀㴀∀䴀猀漀䈀漀搀礀∀ 猀琀礀氀攀㴀∀氀椀渀攀ⴀ栀攀椀最栀琀㨀 ㄀㔀　─㬀 洀愀爀最椀渀㨀 　∀㸀吀爀渀 琀ꔀ琞 挀ꌀⰞ 渀最愀礀 挀ꌀ„ chính bản਀ऀ㰀⼀昀漀渀琀㸀琀栀渀 吀洀 欀椀渀栀 䈀琀ⴀ渀栀 挀椀渁最 挀栀준„氀 渀栀渞最 琀„最椞 ﴀⰀ 氀 渀最渀 琀愀礀 挀栀준„ điểm, để từ đó mỗi cá nhân tự mình quán sát và chiêm nghiệm bản thân và thế ਀ऀ最椀�椞Ⰰ 洀 挀栀渀 氀ﴀ ᄀ뀁挞 渀栀관渞 琀栀挞 琀„ᄀ 氀 渀̀渁最 氀挞 ᄀ뀁愁 栀渀栀 最椀ꌀ„猀愀渀最 戀�„戀渀  kia của giải thoát và giác ngộ.

਀ऀ㰀瀀 挀氀愀猀猀㴀∀䴀猀漀䈀漀搀礀∀ 猀琀礀氀攀㴀∀氀椀渀攀ⴀ栀攀椀最栀琀㨀 ㄀㔀　─㬀 洀愀爀最椀渀㨀 　∀㸀一最뀀�椞 搀쬀挞栀 砀椀渀 最瀀  đôi lần ਀ऀ㰀昀漀渀琀 昀愀挀攀㴀∀䌀一ⴀ吀椀洀攀猀∀㸀搀꬀渞㰀⼀昀漀渀琀㸀 ᄀ뀁�渞最 渀栀뀀 瘀관礞⸀㰀⼀瀀㸀

਀ऀ㰀昀漀渀琀 挀漀氀漀爀㴀∀⌀　　　　䘀䘀∀㸀㰀椀㸀吀甀윀„匀豈㰞⼀椀㸀㰀⼀昀漀渀琀㸀㰀⼀瀀㸀