਀ऀ㰀昀漀渀琀 挀漀氀漀爀㴀∀⌀㠀　　　　　∀ 猀椀稀攀㴀∀㐀∀㸀㰀猀瀀愀渀 猀琀礀氀攀㴀∀昀漀渀琀ⴀ猀琀礀氀攀㨀 渀漀爀洀愀氀∀㸀䄀⸀ 倀栀椀渀 洀  Hán-Việt

਀ऀ㰀昀漀渀琀 挀漀氀漀爀㴀∀⌀　　　　㠀　∀㸀㰀椀㸀䈀팀ⴞ琀琀 礀 䈀琀ⴀ渀栀 戀愀ⴀ氀愀ⴀ洀관琞 挀턀„琀洀 瘀 焀甀椀 渀最ꄀ椞㬀 琀洀  vô quái ngại cố vô hữu khủng bố, ly nhất thiết điên đảo mộng tưởng khổ não, ਀ऀ挀甞 挀渀栀 一椀뼀琞ⴀ戀渀⸀ 吀愀洀 琀栀뼀„挀栀뀀 倀栀琀 礀 䈀琀ⴀ渀栀 戀愀ⴀ氀愀ⴀ洀관琞 挀턀„ᄀ꼁挞 䄀ⴀ渀관甞ⴀᄀ愁ⴀ氀愀  tam-miệu-tam-bồ-đề

਀ऀ㰀愀 渀愀洀攀㴀∀开琀瘀戀渀开　㔀㌀∀㸀㰀⼀愀㸀䤀䤀䤀⸀ 倀䠀숀一 吀촀䌀䠀 吀숀䴀 䬀䤀一䠀㰀⼀昀漀渀琀㸀㰀⼀栀㈀㸀

਀ऀ㰀昀漀渀琀 昀愀挀攀㴀∀䌀一ⴀ吀椀洀攀猀∀ 挀漀氀漀爀㴀∀⌀　　　　㠀　∀㸀一栀뀀 渀栀愀渀 ᄀ섁„挀栀渞最 琀케Ⱎ 吀洀 欀椀渀栀 䈀琀ⴀ渀栀  được cho là làm tâm điểm hay tâm tủy (hṛdaya) của bộ kinh Bát-nhã ਀ऀ戀愀ⴀ氀愀ⴀ洀관琞ⴀᄀ愁⸀ 嘀관礞Ⰰ 瘀ꔀ渞 ᄀ섁„氀㨀 䌀 琀栀挞 渀 洀愀渀最 琀椀渀栀 礀뼀甞 挀愞 戀�„欀椀渀栀 瘀⤀ ᄀꄁ椞  đó? Hay nó chứa đựng một yếu tố ngoại lai nào? Nếu nó chứa đựng yếu tố ngoại ਀ऀ氀愀椀 栀愀礀 洀�琞 礀뼀甞 琀턀„渀漀 欀栀挀 栀ꄀ渁 琀„琀栀渀 挀愞 䈀琀ⴀ渀栀 戀愀ⴀ氀愀ⴀ洀관琞ⴀᄀ愁Ⰰ 挀栀切渀最 琀愀  phải cố gắng minh giải điều đó, nghĩa là, chúng ta phải thấy rằng yếu tố ਀ऀ渀最漀ꄀ椞 氀愀椀 渀礀 挀椀渁最 琀栀挞 猀„渀넀洞 琀爀漀渀最 戀�„氀漀ꄀ椞 䈀琀ⴀ渀栀Ⰰ ᄀ팁渞最 琀栀�椞 砀挀 洀椀渀栀 礀甀  cầu của nó là cung cấp chúng ta hạch tâm của khối văn học đồ sộ này. Vậy, ta ਀ऀ琀栀„欀栀ꌀ漞 猀琀 吀洀 欀椀渀栀 渀栀뀀 挀栀切渀最 琀愀 ᄀ愁渀最 挀 �„ᄀ礀⸀㰀⼀昀漀渀琀㸀㰀⼀瀀㸀

਀ऀ㰀昀漀渀琀 挀漀氀漀爀㴀∀⌀　　　　㠀　∀ 昀愀挀攀㴀∀䌀一ⴀ吀椀洀攀猀∀㸀က椁쌀洞 琀爀뀀�挞 栀뼀琞Ⰰ 琀爀漀渀最 最椀�椞 栀ꄀ渞 洀  chúng ta có thể quả quyết, Bồ-tát Quán Tự tại (Bodhisattva Avalokiteśvara) ਀ऀ欀栀渀最 砀甀ꔀ琞 栀椀윀渞 琀爀漀渀最 戀ꔀ琞 挀„欀椀渀栀 渀漀 琀栀甀�挞 瘀̀渁 栀윀„䈀琀ⴀ渀栀  (prajñāpāramitāsūtra), với nhiều tác phẩm như Śatasāhasrakā,[68]Pañcaviṁśatisāhasrikā,[69]਀ऀ㰀昀漀渀琀 挀漀氀漀爀㴀∀⌀　　　　㠀　∀ 昀愀挀攀㴀∀䌀一ⴀ吀椀洀攀猀∀㸀䄀挀洞愞猀Ā栁愀관猀爀椀欀ĀⰁ㰀愀 渀愀洀攀㴀∀开昀琀渀爀攀昀㜀　∀ 琀椀琀氀攀 栀爀攀昀㴀∀⌀开昀琀渀㜀　∀㸀嬀㜀　崀㰀⼀愀㸀㰀⼀昀漀渀琀㸀㰀昀漀渀琀 昀愀挀攀㴀∀䌀一ⴀ吀椀洀攀猀∀ 挀漀氀漀爀㴀∀⌀　　　　䘀䘀∀㸀 Saptaśatikā,[71]਀ऀ㰀昀漀渀琀 挀漀氀漀爀㴀∀⌀　　　　㠀　∀ 昀愀挀攀㴀∀䌀一ⴀ吀椀洀攀猀∀㸀瘀⸀瘀☀†琀爀漀渀最 琀椀뼀渞最 匀愀渀猀欀爀椀琀 瘀 戀�„ကꄁ椞  Bát-nhã (Mahāprajñāpāramitā)਀ऀ㰀愀 渀愀洀攀㴀∀开昀琀渀爀攀昀㜀㈀∀ 琀椀琀氀攀 栀爀攀昀㴀∀⌀开昀琀渀㜀㈀∀㸀 [72] gồm sáu trăm quyển ਀ऀ琀爀漀渀最 䠀渀 瘀̀渁 瘀 挀挀 琀挀 瀀栀꤀洞 琀뀀ꄁ渁最 ᄀ뀁ꄁ渁最 琀爀漀渀最 吀ꄀ渞最 瘀̀渁⸀ 吀栀攀漀 ᄀⰀ 挀栀切渀最 琀愀  có thể nói Tâm kinh là một sản phẩm hậu kỳ, và trong đó có pha trộn các yếu ਀ऀ琀턀„渀最漀ꄀ椞 氀愀椀⸀ 吀甀礀 渀栀椀渀Ⰰ ᄀ礀 欀栀渀最 瀀栀ꌀ椞 氀 ᄀ椁쌀洞 挀栀渀栀 洀 琀椀 洀甀턀渞 琀栀ꌀ漞 氀甀관渞  trong thiên luận này. Trong Tâm kinh, còn có một điểm khác, ngoài điểm đề ਀ऀ挀관瀞 ᄀ뼁渞 儀甀渀 吀„琀ꄀ椞㬀 ᄀ椁쌀洞 ꔀ礞 洀�椞 氀洀 挀栀切渀最 琀愀 渀最�„氀 洀�琞 猀ꌀ渞 瀀栀꤀洞 栀관甞 欀⸞  Tôi muốn nói tới việc Bát-nhã ba-la-mật được đồng nhất với câu thần chú ਀ऀ⠀洀愀渀琀爀愀⤀ 欀뼀琞 琀栀切挀 挀栀漀 戀椀 瀀栀瀀 挀愞 儀甀渀 吀„吀ꄀ椞 瘀섀„琀渀栀 䬀栀渀最⸀ 嘀̀渁 栀촀挞  Bát-nhã đặc biệt không bị chi phối bởi sự xâm nhập của các công thức ma ਀ऀ琀栀甀관琞 渀栀뀀 䴀椀渀栀 挀栀切 ⠀瘀椀搀礀Ā⤁Ⰰ 䴀관琞 挀栀切 ⠀洀愀渀琀爀愀⤀Ⰰ 栀愀礀 吀픀渞最 琀爀 ⠀搀栀愀爀Ā䜁⬞⤁⸀ 匀„ thực rằng tự thân Bát-nhã được coi như là Đại minh chú trong kinh văn, nhưng ਀ऀ欀栀渀最 ᄀ섁„爀愀 渀栀渞最 䴀관琞 挀栀切 ⠀洀愀渀琀爀愀⤀ 爀椀渀最 戀椀윀琞 渀漀Ⰰ 瘀 ᄀ 洀�椞 ᄀ挀栀 砀挀 氀  trường hợp của Tâm kinh. Vì rằng, trong Tâm kinh, có một câu thần chú ਀ऀ⠀洀愀渀琀爀愀⤀ ᄀ뜁挞 戀椀윀琞 ᄀ뀁挞 洀윀渞栀 搀愀渀栀 氀 ᰀ䈠琀ⴀ渀栀 戀愀ⴀ氀愀ⴀ洀관琞ⴀᄀ愁Ⰰᴀ†最팀洞 渀栀渞最 挀洞 琀„ này: “Gate, gate, Paragate, Parasaṁgate, Bodhi, svāha.” Lối xen kẽ đó hoàn ਀ऀ琀漀渀 洀�椞 洀묀Ⱎ 挀꜀渞 瀀栀ꌀ椞 ᄀ뜁挞 戀椀윀琞 氀뀀甁 ﴀ⸀㰀⼀昀漀渀琀㸀㰀⼀瀀㸀

਀ऀ㰀昀漀渀琀 挀漀氀漀爀㴀∀⌀　　　　㠀　∀ 昀愀挀攀㴀∀䌀一ⴀ吀椀洀攀猀∀㸀一栀�„欀豈„栀愀椀 ᄀ椁쌀洞 渀礀㨀 猀„砀甀ꔀ琞 栀椀윀渞 挀愞  ngài Quán Tự Tại và sự xâm nhập của Mật chú, chúng ta thử phân tích nội dung ਀ऀ挀愞 挀栀渀栀 戀ꌀ渞 欀椀渀栀⸀㰀⼀昀漀渀琀㸀㰀⼀瀀㸀

਀ऀ㰀昀漀渀琀 挀漀氀漀爀㴀∀⌀　　　　㠀　∀ 昀愀挀攀㴀∀䌀一ⴀ吀椀洀攀猀∀㸀吀栀漀ꄀ琞 琀椀渀Ⰰ 挀椀 最礀 挀栀切 ﴀ 渀栀ꔀ琞 琀爀漀渀最  khi theo dõi bản văn là, hầu như không có gì hết ngoài một tràng phủ định, ਀ऀ瘀 ᄀ椁섀甞 ᄀ뀁挞 洀윀渞栀 搀愀渀栀 氀 琀渀栀 䬀栀渀最 琀栀 氀 瀀栀„ᄀ쬁渞栀 氀甀관渞 琀栀甀꜀渞 琀切礀Ⰰ 渀 最椀ꌀ渞  lược kỳ cùng tất cả vào cái Không. Thế thì, kết luận sẽ là, Bát-nhã ਀ऀ戀愀ⴀ氀愀ⴀ洀관琞Ⰰ 栀愀礀 猀„琀甀 琀관瀞 䈀琀ⴀ渀栀Ⰰ 挀턀琞 礀뼀甞 氀 瀀栀„ᄀ쬁渞栀 琀ꔀ琞 挀ꌀ⸞ 倀栀„ᄀ쬁渞栀 渀̀洁  uẩn (skandha); phủ định 18 giới (dhātu); phủ định 12 xứ (āyatana); phủ định ਀ऀ㄀㈀ 挀栀椀 搀甀礀渀 欀栀�椞㬀 瀀栀„ᄀ쬁渞栀 㐀 吀栀渀栀 ᄀ뼁⸞ 嘀 挀甀턀椞 ᄀ椁쌀洞 挀愞 栀뼀琞 琀栀ꌀ礞 渀栀渞最 瀀栀„ định này, không có trí hay đắc gì cả. Đắc (prāpti hay labdhi) có nghĩa là ਀ऀ挀栀切 琀洀 瘀漀 瘀 最椀„挀栀뜀琞 氀ꔀ礞 猀�„琀爀椀 瘀턀渞 氀 欀뼀琞 焀甀ꌀ„琀„猀甀礀 氀甀관渞 ᄀ턁椞 ᄀ椀⸀ 嘀  không có thứ đắc nào có bản chất như vậy cả, nên tâm hoàn toàn vượt qua mọi ਀ऀ挀栀뀀�渞最 渀最ꄀ椞 琀挞 渀栀渞最 猀愀椀 氀꜀洞 瘀 洀 瘀촀渞最 欀栀�椞 氀渀 琀„琀挀 搀渞最 琀爀 渀̀渁最Ⰰ 瘀  vượt luôn những chướng ngại bắt rễ trong thức truy nhận và cảm quan của ਀ऀ挀栀切渀最 琀愀Ⰰ 渀栀뀀 猀„栀椀 瘀 戀渀最 栀漀渀最Ⰰ 瘀甀椀 瘀묀„瘀 戀甀팀渞 瀀栀椀섀渞Ⰰ 瀀栀渀最 ᄀ渀最 瘀 ᄀ愁洀  mê. Khi chứng được như thế, là đã đạt tới Niết-bàn. Niết-bàn và giác ngộ ਀ऀ⠀猀愀洀戀漀搀栀椀⤀ 氀 洀�琞⸀ 嘀관礞 爀愀Ⰰ 搀漀 琀„䈀琀ⴀ渀栀 戀愀ⴀ氀愀ⴀ洀관琞 洀 栀椀윀渞 欀栀�椞 栀뼀琞 琀栀ꌀ礞 挀栀뀀  Phật trong quá khứ, hiện tại và vị lai. Bát-nhã ba-la-mật-đa là mẹ của Phật ਀ऀᄀꄁ漞 瘀 䈀팀ⴞ琀琀 ᄀꄁ漞Ⰰ ᄀ椁섀甞 ᄀ 琀栀뀀�渞最 砀甀礀渀 ᄀ뀁挞 渀栀꼀挞 渀栀�„琀爀漀渀最 瘀̀渁 栀촀挞 䈀琀ⴀ渀栀⸀㰀⼀昀漀渀琀㸀㰀⼀瀀㸀

਀ऀ㰀昀漀渀琀 挀漀氀漀爀㴀∀⌀　　　　㠀　∀ 昀愀挀攀㴀∀䌀一ⴀ吀椀洀攀猀∀㸀က뼁渞 ᄀ礀Ⰰ 挀栀切渀最 琀愀 挀 琀栀쌀„渀椀Ⰰ 吀洀 欀椀渀栀  hoàn toàn phù hợp với tinh thần của các kinh điển Bát-nhã ba-la-mật. Khởi ਀ऀᄀ꜁甞 瘀�椞 挀挀 瀀栀„ᄀ쬁渞栀Ⰰ 爀팀椞 挀栀ꔀ洞 搀琞 瘀�椞 洀�琞 欀栀대渞最 ᄀ쬁渞栀Ⰰ 洀 琀爀漀渀最 琀栀甀관琞 渀最„ Phật giáo gọi là “Giác ngộ.” Ý niệm về tính Không có thể làm khiếp đảm kẻ sơ ਀ऀ挀ꄀⰁ 戀�椞 渀最뀀�椞 琀愀 琀栀뀀�渞最 挀 琀栀椀 焀甀攀渀 挀漀椀 渀 渀栀뀀 洀�琞 琀栀„栀뀀 瘀 栀愀 琀漀渀  triệt, nhất là khi Tâm kinh có vẻ chỉ là chuỗi phủ định. Nhưng, vì chuỗi phủ ਀ऀᄀ쬁渞栀 渀礀 挀甀턀椞 挀豈渀最 ᄀ뀁愁 挀栀切渀最 琀愀 琀�椞 挀椀 焀甀礀뼀琞 ᄀ쬁渞栀Ⰰ 洀뜀挞 搀豈 挀椀 ᄀ 欀栀渀最 栀대渞  là xác quyết theo nghĩa thông thường. Tâm kinh rồi ra không phải là một ਀ऀ吀栀渀栀 欀椀渀栀 挀愞 栀뀀 瘀 挀栀„渀最栀⤀愁⸀ 䈀琀ⴀ渀栀 戀愀ⴀ氀愀ⴀ洀관琞Ⰰ 氀洀 ᄀ뀁挞 猀„欀„搀椀윀甞 ᄀⰀ  tức diễn dịch hay dẫn khởi một xác quyết từ những phủ định vô địch, cho nên ਀ऀᄀ渀最 ᄀ뀁挞 挀漀椀 渀栀뀀 洀�琞 ᄀꄁ椞 琀栀꜀渞 挀栀切 瘀 猀漀渀最Ⰰ 瘀 ᄀ댁渞最 ᄀ댁渞最 挀栀切⸀ 一椀 洀�琞 挀挀栀  thông thường, Tâm kinh phải đúc kết bằng câu đó; bài pháp của ngài Quán Tự ਀ऀ吀ꄀ椞 最椀ꌀ渞最 挀栀漀 堀ⴀ氀椞ⴀ瀀栀ꔀ琞 琀椀뼀渞 琀�椞 欀뼀琞 氀甀관渞 ᄀ뀁ꄁ渁最 渀栀椀渀 挀愞 渀㬀 欀栀케椞 挀꜀渞  phải đi xa hơn nữa, và khỏi phải tuyên bố cứ như hát kịch rằng thần chú đó ਀ऀ氀 ᰀ䜠愀琀攀Ⰰ 最愀琀攀Ⰰ 瘀⸀瘀☀⸠ᴀ†㰀⼀昀漀渀琀㸀 㰀⼀瀀㸀

਀ऀ㰀昀漀渀琀 挀漀氀漀爀㴀∀⌀　　　　㠀　∀ 昀愀挀攀㴀∀䌀一ⴀ吀椀洀攀猀∀㸀䌀 琀栀쌀„栀椀쌀甞 琀ꄀ椞 猀愀漀 渀椀 䈀琀ⴀ渀栀  ba-la-mật-đa là một đại thần chú, nhưng nói rằng Đại Bát-nhã thần chú đó là ਀ऀᰀ䜠愀琀攀Ⰰ 最愀琀攀☀ᴠⰠ 琀栀 栀渀栀 渀栀뀀 欀栀渀最 挀 渀最栀⤀愁 最 栀뼀琞⸀ 一栀渞最 最 ᄀ 猀渀最 琀케„瘀  hợp lý, đến đây bỗng trở thành một sự biến hóa thần kỳ. Tâm kinh chuyển ਀ऀ琀栀渀栀 洀�琞 戀ꌀ渞 瘀̀渁 挀栀切 琀栀甀관琞 琀栀꜀渞 戀⸀ 䌀椀 渀礀 挀 瘀묀„氀 洀�琞 猀„琀栀漀椀 栀愀 栀愀礀  một sự suy sụp. Đâu là ý nghĩa của biến thái đột ngột? Hoặc, tại sao có sự ਀ऀ瘀 渀最栀⤀愁 渀礀㼀㰀⼀昀漀渀琀㸀㰀⼀瀀㸀

਀ऀ㰀昀漀渀琀 挀漀氀漀爀㴀∀⌀　　　　㠀　∀ 昀愀挀攀㴀∀䌀一ⴀ吀椀洀攀猀∀㸀䌀椀 最촀椞 氀 䈀琀ⴀ渀栀 戀愀ⴀ氀愀ⴀ洀관琞ⴀᄀ愁 琀栀꜀渞  chú, nếu dịch ra, có nghĩa: “Hỡi Trí tuệ, đi qua, đi qua, đi qua bờ bên kia, ਀ऀᄀ椁 焀甀愀 ᄀ뼁渞 戀�„戀渀 欀椀愀 猀瘀Ā栁Ā℁ᴀ†匀瘀Ā栁Ā 氀 氀�椞 挀栀切挀 氀渀栀Ⰰ 氀切挀 渀漀 挀椀渁最 渀넀洞 �„ đoạn cuối của một mantra hay dhāraṇi. Sự xướng xuất đó có can dự gì tới việc ਀ऀ琀甀 琀관瀞 䈀琀ⴀ渀栀 戀愀ⴀ氀愀ⴀ洀관琞 猀甀 琀栀대洞㼀 ကꄁ椞 欀栀椀 渀最뀀�椞 琀愀 挀栀漀 氀Ⰰ 洀휀椞 欀栀椀 ᄀ뀁挞  đọc lên, mantra hay dhāraṇī tạo nên những phép lạ. Trong trường hợp này, ਀ऀ栀椀윀甞 焀甀ꌀ„氀椀渀栀 渀最栀椀윀洞 搀漀 ᄀ촁挞 ᰀ朠愀琀攀℀ᴀ†瀀栀ꌀ椞 氀 猀„挀栀渞最 ᄀ꼁挞 䜀椀挀 渀最�⸞ 嘀관礞Ⰰ  chúng ta có thể nói, cùng đích của môn Phật học khả dĩ đạt được chỉ cần do ਀ऀ挀椀 挀甀 琀栀꜀渞 戀 ᄀ㼀 က턁椞 瘀�椞 吀洀 欀椀渀栀Ⰰ ᄀ뀁ꄁ渁最 渀栀椀渀 ᄀꔁ礞 氀 氀�椞 欀뼀琞Ⰰ 瘀 �„ᄀ礀  không thể có suy luận nào khác. Làm thế nào người ta có thể đồng nhất ਀ऀ䈀琀ⴀ渀栀 瘀�椞 挀甀 挀栀切 ᰀ䜠愀琀攀℀ᴀ†㼀 㰀⼀昀漀渀琀㸀 㰀⼀瀀㸀

਀ऀ㰀昀漀渀琀 挀漀氀漀爀㴀∀⌀　　　　㠀　∀ 昀愀挀攀㴀∀䌀一ⴀ吀椀洀攀猀∀㸀䌀栀切渀最 琀愀 挀 琀栀쌀„琀栀ꔀ礞Ⰰ 挀挀 琀渀 ᄀ팁„䌀栀渀  tông nhận Tâm kinh làm một trong các kinh chính của họ quá dễ dàng và tự ਀ऀ渀栀椀渀⸀ 一栀뀀渁最 氀洀 猀愀漀 吀栀椀섀渞 挀椀渁最 ᄀ 琀渞最 ᄀ촁挞 渀 琀爀漀渀最 欀栀漀 琀渞最 栀넀渞最 渀最礀㼀 �  niệm về Chân ngôn (mantra) khá xa lạ đối với Thiền đồ. Từ triết học về tính ਀ऀ䬀栀渀最 瘀 䌀栀渀栀 最椀挀 ⠀猀愀洀戀漀搀栀椀⤀Ⰰ 挀栀甀礀쌀渞 栀뀀�渞最 ᄀ뼁渞 洀�琞 琀渀 最椀漀 挀愞 挀栀切 琀栀甀관琞Ⰰ  không dễ gì chấp nhận nổi.

਀ऀ㰀瀀 挀氀愀猀猀㴀∀䴀猀漀䈀漀搀礀∀ 猀琀礀氀攀㴀∀洀愀爀最椀渀㨀 　㬀 㬀 琀攀砀琀ⴀ愀氀椀最渀㨀樀甀猀琀椀昀礀㬀 氀椀渀攀ⴀ栀攀椀最栀琀㨀㄀㔀　─∀㸀 Sự kiện khác, làm cho hiện diện của ਀ऀ䴀愀渀琀爀愀 琀爀漀渀最 吀洀 欀椀渀栀 挀渀最 栀甀礀씀渞 栀漀뜀挞 栀ꄀ渁Ⰰ 氀 戀椀 挀栀切 ⠀洀愀渀琀爀愀⤀ 欀뼀琞 琀栀切挀 氀甀渀  luôn được đọc theo lối không dịch nghĩa, làm như âm hưởng đích thực của lối ਀ऀ搀쬀挞栀 洀 倀栀ꄀ渞 䠀渀 氀 洀�琞 渀栀渀 琀턀„琀ꄀ漞 渀渀 瀀栀瀀 氀ꄀ⸞ 䌀挀 琀栀꜀渞 挀栀切 欀栀渀最 戀愀漀 最椀�„ được dịch nghĩa sang Hán văn. Đây là một cách rất tự nhiên. Nếu các câu đó ਀ऀ欀栀渀最 猀愀漀 栀椀쌀甞 渀픀椞Ⰰ 瘀 挀栀切渀最 挀턀„ᄀ쌁„挀栀漀 欀栀渀最 琀栀쌀„栀椀쌀甞Ⰰ 挀栀切渀最 挀渀最 欀栀 栀椀쌀甞Ⰰ  vì cứ để y nguyên văn, thì uy lực mầu nhiệm ẩn náu đằng sau lại càng có hiệu ਀ऀ渀最栀椀윀洞⸀ 一栀뀀渁最Ⰰ 琀ꄀ椞 猀愀漀 琀爀漀渀最 吀栀椀섀渞 氀ꄀ椞 挀꜀渞 挀 挀椀 琀栀„欀栀渀最 栀椀쌀甞 渀픀椞㼀 䬀栀渀最  hiểu nổi không phải là không đạt tới nổi (bất khả đắc) vốn là điều mà Kinh ਀ऀ䈀琀ⴀ渀栀 戀愀ⴀ氀愀ⴀ洀관琞ⴀᄀ愁 渀椀 ᄀ뼁渞 渀栀椀섀甞⸀㰀⼀昀漀渀琀㸀㰀⼀瀀㸀

਀ऀ㰀昀漀渀琀 挀漀氀漀爀㴀∀⌀　　　　㠀　∀ 昀愀挀攀㴀∀䌀一ⴀ吀椀洀攀猀∀㸀䌀栀꼀挞 挀栀꼀渞Ⰰ 琀爀漀渀最 搀渀最 瀀栀琀 琀爀椀쌀渞 挀愞  nó tại Trung hoa, Thiền đã thâu nhận khá nhiều thông lệ của Chân ngôn tông, ਀ऀ瘀 琀爀漀渀最 渀最栀椀 氀씀„挀愞 渀 挀 渀栀椀섀甞 吀栀꜀渞 挀栀切 瘀 渀栀椀섀甞 က 氀愀 渀椀 琀栀挞 猀„挀愞 䌀栀渀  ngôn tông. Vì lý do đó, tôi nghĩ rằng, sự phát sinh của Tâm kinh thuộc vào ਀ऀ洀�琞 琀栀�椞 欀„琀爀씀„栀ꄀ渁 琀漀渀 琀栀쌀„戀�„瀀栀관渞 挀愞 挀栀渀栀 瘀̀渁 栀촀挞 䈀琀ⴀ渀栀⸀ 䐀豈 瘀관礞Ⰰ ᄀ甀  là ý nghĩa của câu thần chú “Gate!” trong Tâm kinh, một trong số các kinh ਀ऀ瘀̀渁 焀甀愀渀 琀爀촀渞最 渀栀ꔀ琞 琀爀漀渀最 最椀漀 瀀栀瀀 挀愞 吀栀椀섀渞㼀 一뼀甞 挀甀 琀栀꜀渞 挀栀切 最椀„洀�琞 ᄀ쬁愞  vị lưng chừng trong kinh, mặc dù trong một tác phẩm ngắn loại này khó mà tìm ਀ऀ琀栀ꔀ礞 渀最愀礀 琀ꄀ椞 挀栀휀„挀 挀椀 焀甀愀渀 琀爀촀渞最 渀漀 琀栀„礀뼀甞 栀ꄀ渁Ⰰ 琀栀 挀甀 栀케椞 瘀섀„ﴀ 渀最栀⤀愁  của thần chú có lẽ không là vấn đề trọng đại. Nhưng, một độc giả dù khinh ਀ऀ猀甀ꔀ琞 挀椀渁最 渀栀관渞 琀栀ꔀ礞 渀最愀礀 ᄀ쬁愞 瘀쬀„爀ꔀ琞 渀픀椞 戀관琞 洀 琀栀꜀渞 挀栀切 ᄀ 挀栀椀뼀洞 挀„琀爀漀渀最 猀„ tiến triển của học thuyết Bát-nhã. Sự thực, hình như toàn thể bản kinh được ਀ऀ瘀椀뼀琞 爀愀 瘀 挀甀 琀栀꜀渞 挀栀切 ᄀⰀ 瘀 欀栀渀最 挀 最 欀栀挀 栀ꄀ渁⸀ 一뼀甞 瘀관礞Ⰰ 爀팀椞 爀愀 ᄀ甀 氀  ý nghĩa của thần chú, ngoài nghĩa đen của nó? Tại sao nó là cao điểm của ਀ऀ琀漀渀 戀�„瀀栀„ᄀ쬁渞栀 琀爀漀渀最 吀洀 欀椀渀栀㼀㰀⼀昀漀渀琀㸀㰀⼀瀀㸀

਀ऀ㰀昀漀渀琀 挀漀氀漀爀㴀∀⌀　　　　㠀　∀ 昀愀挀攀㴀∀䌀一ⴀ吀椀洀攀猀∀㸀吀栀攀漀 ﴀ 琀椀Ⰰ 最椀ꌀ椞 焀甀礀뼀琞 氀봀„琀栀꜀渞 戀 渀礀  không những là chìa khóa để thấu hiểu toàn bộ triết lý Bát-nhã, mà còn hiểu ਀ऀ氀甀渀 挀ꌀ„洀턀椞 焀甀愀渀 栀윀„挀栀渀栀 礀뼀甞 挀愞 渀 ᄀ턁椞 瘀�椞 吀栀椀섀渞⸀ 嘀 瘀관礞 琀椀 ᄀ 渀椀 渀栀椀섀甞  về sự xen kẽ của thần chú trong Tâm kinh.

਀ऀ㰀瀀 挀氀愀猀猀㴀∀䴀猀漀䈀漀搀礀∀ 猀琀礀氀攀㴀∀洀愀爀最椀渀㨀 　㬀 㬀 琀攀砀琀ⴀ愀氀椀最渀㨀樀甀猀琀椀昀礀㬀 氀椀渀攀ⴀ栀攀椀最栀琀㨀㄀㔀　─∀㸀 Trước khi thần chú “gate!” vén mở bí ਀ऀ洀관琞 挀愞 渀 琀爀漀渀最 氀椀渀 栀윀„瘀�椞 栀촀挞 琀栀甀礀뼀琞 瘀섀„䬀栀渀最 瘀 䜀椀挀 渀最�Ⱎ 挀椀渁最 渀渀  nghiệm xem các giáo thuyết cốt yếu của kinh Bát-nhã ba-la-mật-đa là gì. Hiểu ਀ऀᄀ뀁挞 挀椀 ᄀⰀ 猀봀„搀씀„ᄀ쬁渞栀 最椀 吀洀 欀椀渀栀 栀ꄀ渁Ⰰ 渀栀ꔀ琞 氀 琀爀漀渀最 焀甀愀渀 栀윀„琀ꔀ琞 礀뼀甞 瘀�椞  kinh nghiệm của Thiền.[73]਀ऀ㰀⼀猀瀀愀渀㸀㰀⼀昀漀渀琀㸀㰀⼀猀瀀愀渀㸀

਀ऀ㰀瀀 挀氀愀猀猀㴀∀䴀猀漀䈀漀搀礀∀ 猀琀礀氀攀㴀∀洀愀爀最椀渀㨀 　㬀 㬀 琀攀砀琀ⴀ愀氀椀最渀㨀樀甀猀琀椀昀礀㬀 氀椀渀攀ⴀ栀攀椀最栀琀㨀㄀㔀　─∀㸀 Sau khi nhận xét về kinh Bát-nhã ਀ऀ戀愀ⴀ氀愀ⴀ洀관琞ⴀᄀ愁 琀爀漀渀最 挀挀 琀爀愀渀最 琀椀뼀瀞 琀栀攀漀 ᄀ礀Ⰰ 挀栀切渀最 琀愀 猀봀„挀 琀栀쌀„琀栀ꔀ礞 爀넀渞最Ⰰ  giáo nghĩa của Tâm kinh có chỗ phù hợp và có chỗ không với các bản kinh ਀ऀ挀栀渀栀 礀뼀甞 挀愞 䈀琀ⴀ渀栀⸀ 倀栀豈 栀瀞 �„挀栀휀„挀ꌀ„栀愀椀 ᄀ섁甞 氀ꔀ礞 吀爀 䈀琀ⴀ渀栀 氀洀 挀̀渁  nguyên của giác ngộ Phật đạo, và không phù hợp ở chỗ Tâm kinh hoàn toàn nhấn ਀ऀ洀ꄀ渞栀 琀爀渀 挀甀 琀栀꜀渞 挀栀切 ᰀ䜠愀琀攀℀⸀ᴀ†匀꼀挞 琀栀椀 渀礀 瘀꼀渞最 洀뜀琞 栀대渞 琀爀漀渀最 挀挀 戀ꌀ渞 欀椀渀栀  chính yếu của bộ Bát-nhã. Trong Tâm kinh, việc tụ tập Bát-nhã ba-la-mật-đa ਀ऀᄀ뀁挞 ᄀ팁渞最 栀愀 瘀�椞 瘀椀윀挞 琀渞最 ᄀ촁挞 琀栀꜀渞 挀栀切⸀㰀⼀昀漀渀琀㸀㰀⼀瀀㸀

਀ऀ㰀昀漀渀琀 挀漀氀漀爀㴀∀⌀　　　　㠀　∀ 昀愀挀攀㴀∀䌀一ⴀ吀椀洀攀猀∀㸀吀栀攀漀 猀„最栀椀 挀栀瀀 挀愞 挀栀渀栀 渀最椀 䠀甀礀섀渞  Trang, không phải đọc thần chú, mà là đọc trọn cả Tâm kinh theo chỉ dạy của ਀ऀᄀ挞 儀甀渀 吀„吀ꄀ椞㬀 一最椀 砀甀ꔀ琞 栀椀윀渞 焀甀愀 栀愀 琀栀渀 瘀漀 氀切挀 䠀甀礀섀渞 吀爀愀渀最 ᄀ愁渀最 琀爀渀  đường đi Ấn độ. Huyền Trang được dạy đọc kinh này mỗi khi gặp những gian nan ਀ऀ瘀 琀渀 欀栀픀„焀甀愀 渀栀渞最 挀ꌀ渞栀 栀漀愀渀最 搀 戀쬀„戀愀漀 瀀栀„琀爀漀渀最 琀甀礀뼀琞 氀ꄀ渞栀Ⰰ 戀쬀„挀甀턀渞 戀�椞  những ngọn gió lốc ào ạt, và thú dữ thường xuyên qua lại. Bồ-tát hiện thân ਀ऀ氀洀 洀�琞 渀栀 猀뀀 最栀묀„挀栀挀Ⰰ ᄀ촁挞 戀椀 欀椀渀栀 ᄀ쌁„琀爀ꔀ渞 愀渀 渀栀 猀뀀 挀栀椀洀 戀椀 瘀⤀ ᄀꄁ椞 渀礀  của Trung hoa. Sư chí thành tuân theo lời khuyên, và cuối cùng nhờ đó đã có ਀ऀ琀栀쌀„戀渀栀 愀渀 ᄀ椁 琀�椞 瘀豈渀最 ᄀꔁ琞 琀洀 渀最甀礀윀渞⸀ 䈀ꔀ礞 最椀�„欀椀渀栀 ᄀ뀁挞 挀漀椀 渀栀뀀 氀 挀栀愞  đựng tinh yếu của Phật tâm.[74]਀ऀ㰀⼀猀瀀愀渀㸀㰀⼀昀漀渀琀㸀㰀⼀猀瀀愀渀㸀

਀ऀ㰀瀀 挀氀愀猀猀㴀∀䴀猀漀䈀漀搀礀∀ 猀琀礀氀攀㴀∀洀愀爀最椀渀㨀 　㬀 㬀 琀攀砀琀ⴀ愀氀椀最渀㨀樀甀猀琀椀昀礀㬀 氀椀渀攀ⴀ栀攀椀最栀琀㨀㄀㔀　─∀㸀 Câu chuyện khá hấp dẫn, nhưng tụng đọc ਀ऀ�„ᄀ礀 挀턀琞 ᄀ쌁„琀爀渀栀 砀愀 渀栀渞最 最椀愀渀 渀愀渀 栀椀쌀洞 琀爀�„挀栀„欀栀渀最 瀀栀ꌀ椞 ᄀ쌁„欀栀愀椀 渀最�„琀洀  trí. Đây không đề cập tới sự đồng nhất của Bát-nhã ba-la-mật với Mật chú coi ਀ऀ渀栀뀀 ᄀ쌁„搀촀渞 猀ꄀ挞栀 渀栀渞最 琀爀�„渀最ꄀ椞 瘀 渀栀渞最 搀愀漀 ᄀ�渞最 挀愞 琀洀⸀ � 渀最栀⤀愁 渀礀 挀 琀栀쌀„ tìm thấy nơi khác.

਀ऀ㰀瀀 挀氀愀猀猀㴀∀䴀猀漀䈀漀搀礀∀ 猀琀礀氀攀㴀∀琀攀砀琀ⴀ愀氀椀最渀㨀 樀甀猀琀椀昀礀㬀 氀椀渀攀ⴀ栀攀椀最栀琀㨀 ㄀㔀　─㬀 洀愀爀最椀渀㨀 　∀㸀 Khi thần chú được trì tụng mà không ਀ऀ挀꜀渞 渀最栀⤀ ᄀ뼁渞 欀뼀琞 焀甀ꌀ„挀愞 渀 猀봀„渀栀뀀 琀栀뼀„渀漀Ⰰ 瘀 琀渞最 琀栀攀漀 挀挀栀 洀 䬀椀渀栀  Bát-nhã khuyến cáo những ai muốn học Bát-nhã, thì bằng phép lạ nào mà đạo ਀ऀ渀栀渀 ᄀ뀁挞 洀�„爀愀 瘀 猀漀椀 琀栀ꔀ礞 渀栀渞最 戀 洀관琞 挀愞 䈀琀ⴀ渀栀㼀 䬀栀椀 洀�琞 吀栀椀섀渞 猀뀀 ᄀ뀁挞  hỏi về con số của các sư tăng trong thiền viện của mình, sư đáp: “Trước ba ਀ऀ戀愀Ⰰ 猀愀甀 戀愀 戀愀⸀ᴀ†က턁椞 瘀�椞 瀀栀洀 琀洀Ⰰ 琀爀ꌀ„氀�椞 欀椀쌀甞 ᄀ 挀栀대渞最 挀栀漀 戀椀뼀琞 戀ꔀ礞 最椀�„猀뀀  đang nghĩ gì trong lòng. Có lẽ thần chú “Gate!” có cái ý gì ở bên trong, và ਀ऀ挀栀준„渀栀渞最 愀椀 ᄀ 瘀漀 ᄀꄁ漞 洀�椞 挀 琀栀쌀„栀椀쌀甞 渀픀椞㬀 欀栀椀 栀椀쌀甞 ᄀ뀁挞 挀椀 戀 渀栀椀윀洞  trong câu trả lời, vấn đề tự nó trở thành sáng tỏ và tất cả những gì được ẩn ਀ऀ琀渀最 琀爀漀渀最 䈀琀ⴀ渀栀 氀팀„氀�„琀爀뀀�挞 洀꼀琞⸀ 䌀 琀栀쌀„氀꼀洞㬀 渀栀뀀渁最 爀팀椞Ⰰ 琀ꄀ椞 猀愀漀 氀ꄀ椞 氀  câu thần chú Gate đặc biệt này, chứ không là cái gì khác? Câu thần chú đó, ਀ऀ洀�琞 挀挀栀 渀漀 ᄀ 欀栀 瘀 渀最栀⤀愁Ⰰ 渀뼀甞 砀琀 瘀섀„渀最栀⤀愁 ᄀ攁渀 挀愞 渀 琀栀 欀栀渀最 琀椀 渀漀  hiểu cho nổi. Chỉ khi nào đặt trong toàn thể nội dung của Tâm kinh mà chúng ਀ऀ琀愀 ᄀ 戀椀뼀琞Ⰰ 洀�椞 琀栀ꔀ礞 渀 栀뼀琞 瘀 渀最栀⤀愁⸀ 嘀ꔀ渞 ᄀ섁„挀愞 挀栀切渀最 琀愀 �„ᄀ礀 猀봀„氀㨀 䌀  liên hệ mật thiết nào giữa giáo nghĩa chung của Tâm kinh và khẩu quyết, hay ਀ऀᄀ度渀最 栀ꄀ渁 氀 氀�椞 琀渀㨀 ᰀဠ椁 焀甀愀Ⰰ ᄀ椁 焀甀愀Ⰰ ᄀ椁 焀甀愀 戀�„戀渀 欀椀愀Ⰰ ᄀ椁 焀甀愀 ᄀ뼁渞 戀�„戀渀  kia, chào Bodhi!” ?

਀ऀ㰀栀㈀ 猀琀礀氀攀㴀∀氀椀渀攀ⴀ栀攀椀最栀琀㨀 ㄀㔀　─㬀 洀愀爀最椀渀㨀 ㄀㈀瀀琀 　∀㸀㰀昀漀渀琀 挀漀氀漀爀㴀∀⌀　　　　㠀　∀㸀 IV. TÂM KINH VÀ BIỂU HIỆN TÂM LÝ CỦA KINH NGHIỆM ਀ऀ吀䠀䤀쀀丞㰀⼀昀漀渀琀㸀㰀⼀栀㈀㸀

਀ऀ㰀昀漀渀琀 挀漀氀漀爀㴀∀⌀　　　　㠀　∀ 昀愀挀攀㴀∀䌀一ⴀ吀椀洀攀猀∀㸀吀栀攀漀 ﴀ 琀椀Ⰰ 挀 琀栀쌀„最椀ꌀ椞 焀甀礀뼀琞 琀ꔀ琞 挀ꌀ„ những khúc mắc để thấu triệt Tâm kinh bằng cách sau đây.

਀ऀ㰀瀀 挀氀愀猀猀㴀∀䴀猀漀䈀漀搀礀∀ 猀琀礀氀攀㴀∀洀愀爀最椀渀㨀 　㬀 㬀 琀攀砀琀ⴀ愀氀椀最渀㨀樀甀猀琀椀昀礀㬀 氀椀渀攀ⴀ栀攀椀最栀琀㨀㄀㔀　─∀㸀 Khi giáo nghĩa Bát-nhã hoàn toàn đồng ਀ऀ渀栀ꔀ琞 瘀�椞 欀椀渀栀 渀最栀椀윀洞 倀栀관琞 最椀漀Ⰰ 吀洀 欀椀渀栀 ᄀ뀁挞 瘀椀뼀琞 爀愀 ᄀ쌁„渀椀 氀渀 渀栀渞最 ᄀ椁쌀洞  cốt yếu của Bát-nhã trong một hình thức rất giản ước, đồng thời để chỉ định ਀ऀ琀椀뼀渞 琀爀渀栀 琀洀 氀ﴀ 挀愞 栀渀栀 最椀ꌀ„琀甀 琀관瀞 䈀琀ⴀ渀栀 戀愀ⴀ氀愀ⴀ洀관琞 甀礀渀 漀 渀礀⸀ 䬀栀椀  kinh bắt sang trào lưu phát triển khác, nó mở rộng thành một nền văn học rất ਀ऀ瀀栀팀渞 琀ꄀ瀞Ⰰ 爀뀀�洞 爀Ⰰ ᄀ팁„猀�Ⱎ 洀 琀ꄀ椞 吀爀甀渀最 栀漀愀 ᄀ뀁挞 戀椀뼀琞 搀뀀�椞 搀愀渀栀 栀椀윀甞 ကꄁ椞  Bát-nhã ba-la-mật-đa (mahāprajñāpāramitā-sūtra) 600 quyển; trong số đó, 400 ਀ऀ焀甀礀쌀渞 ᄀ꜁甞 ᄀꄁ椞 ᄀ쌁„琀뀀ꄁ渁最 ᄀ뀁ꄁ渁最 瘀�椞 戀ꌀ渞 匀愀渀猀欀爀椀琀 娀愁琀愀猀Ā栁愀猀爀椀欀Ā 瀀爀愀樀Ā瀁Ā爁愀洀椀琀ĀⰁ  Bát-nhã bách thiên tụng, bản kinh gồm 100.000 bài tụng.[75] ਀ऀ㰀⼀猀瀀愀渀㸀㰀⼀昀漀渀琀㸀㰀⼀猀瀀愀渀㸀㰀昀漀渀琀 挀漀氀漀爀㴀∀⌀　　　　㠀　∀ 昀愀挀攀㴀∀䌀一ⴀ吀椀洀攀猀∀㸀䈀ꌀ渞 欀椀渀栀 渀漀 猀�洞  nhất, bản rút ngắn hay bản mở rộng , chúng ta chưa thể biết được. Nhưng, bản ਀ऀ爀切琀 渀最꼀渞 欀栀渀最 挀 渀最栀⤀愁 挀栀준„氀 挀 ᄀ촁渞最㬀 ᄀ팁渞最 琀栀�椞 瘀�椞 氀切挀 挀 ᄀ촁渞最Ⰰ 渀 挀栀甀礀쌀渞  hướng bản kinh thành một tài liệu tâm lý học về kinh nghiệm Bát-nhã. Đây là ਀ऀ猀„琀栀愀礀 ᄀ픁椞 ᄀ渀最 挀栀切 ﴀⰀ 瘀 爀넀渞最 欀栀椀 琀栀洀 瘀漀 挀甀 琀栀꜀渞 挀栀切 ᰀ䜠愀琀攀℀ᴀ†氀 ᄀ 琀栀愀礀  đổi toàn diện sắc thái của việc giản ước. Nếu không có câu thần chú, giản ਀ऀ뀀�挞 瘀꬀渞 氀 洀�琞 猀„欀椀윀渞 ᄀꄁ渁 最椀ꌀ渞Ⰰ 欀栀渀最 挀 渀最栀⤀愁 最 栀뼀琞Ⰰ 瘀 琀꜀洞 焀甀愀渀 琀爀촀渞最  nặng ký của nền văn học đó đến đây biến mất hẳn.

਀ऀ㰀瀀 挀氀愀猀猀㴀∀䴀猀漀䈀漀搀礀∀ 猀琀礀氀攀㴀∀洀愀爀最椀渀㨀 　㬀 㬀 琀攀砀琀ⴀ愀氀椀最渀㨀樀甀猀琀椀昀礀㬀 氀椀渀攀ⴀ栀攀椀最栀琀㨀㄀㔀　─∀㸀 Trong lúc tôi chưa thể tìm thấy một ਀ऀ挀挀栀 挀栀渀栀 砀挀 氀 吀洀 欀椀渀栀 琀爀�„琀栀渀栀 洀�琞 欀栀愀 戀ꌀ渞 挀愞 吀栀椀섀渞 琀ꄀ椞 吀爀甀渀最 栀漀愀  vào lúc nào, các Thiền sư hẳn đã khá sáng suốt, trong lịch sử của Thiền, ਀ऀ琀栀ꔀ礞 欀椀渀栀 挀渀 挀 礀뼀甞 琀턀„欀栀挀 挀栀„欀栀渀最 挀栀준„氀 洀�琞 挀턀„最꼀渞最 挀 ᄀ촁渞最⸀ 䌀栀漀 ᄀ뼁渞  về sau, kinh Kim cương (vajracchedikā) đã đáp ứng cho chủ đích đó, và ngay ਀ऀ挀ꌀ„琀爀뀀�挞 琀栀�椞 䠀甀윀„一̀渁最 挀椀渁最 瘀관礞⸀ 䬀栀椀 䠀甀礀섀渞 吀爀愀渀最 欀쌀„渀栀渞最 挀栀甀礀윀渞 氀椀渀栀 渞最  của mình do đọc Tâm kinh, các Thiền sư lưu ý ngay, và đồng thời còn thấy bên ਀ऀ琀爀漀渀最 挀 礀뼀甞 琀턀„欀栀挀 渀愞⸀ 䌀椀 ᰀ礠뼀甞 琀턀„欀栀挀ᴀ†ᄀ 挀 琀栀쌀„欀栀渀最 氀촀琞 瘀漀 琀꜀洞 洀꼀琞  của các luận sư Duy thức học (vijñaptimātra), nhưng không trốn khỏi các ਀ऀ吀栀椀섀渞 猀뀀Ⰱ 栀촀„砀攀洀 琀爀촀渞最 欀椀渀栀 渀最栀椀윀洞 栀ꄀ渁 琀爀椀뼀琞 氀ﴀⰀ 瘀 爀ꔀ琞 洀꬀渞 挀ꌀ洞 瘀�椞 最椀 琀爀쬀„ tâm lý của tất cả nền văn học Phật giáo. Họ hiểu ý nghĩa của thần chú khác ਀ऀ栀대渞 挀挀 琀渀 ᄀ팁„䌀栀渀 渀最渀 琀渀最⸀㰀⼀昀漀渀琀㸀㰀⼀瀀㸀

਀ऀ㰀昀漀渀琀 挀漀氀漀爀㴀∀⌀　　　　㠀　∀ 昀愀挀攀㴀∀䌀一ⴀ吀椀洀攀猀∀㸀䴀�琞 猀„欀椀윀渞 ᄀ渀最 氀뀀甁 ﴀ 氀 琀栀꜀渞 挀栀切  “Gate!” cũng thấy có ở cuối bộ Đại Bát-nhã bản Hán dịch của Huyền Trang. ਀ऀ䠀渀栀 渀栀뀀 渀 ᄀ뀁挞 琀栀洀 瘀漀 ᄀ�椞 一最甀礀渀Ⰰ 瘀 ꔀ渞 戀ꌀ渞 ᄀ�椞 一最甀礀渀 洀�椞 挀 渀⸀ 倀栀ꌀ椞  chăng ý tưởng phụ thêm thần chú nên coi là xuất phát từ Tâm kinh khi nó bắt ਀ऀᄀ꜁甞 氀뀀甁 栀渀栀 爀�渞最 爀椀 琀爀漀渀最 最椀�椞 倀栀관琞 琀㼞 䬀椀渀栀 䈀琀 琀栀椀渀 琀渞最 ⠀愀挀洞愞猀Ā栁愀爀椀欀Ā⤁  nói rằng Bát-nhã ba-la-mật là một minh chú (vidyā) lớn, không lường được, ਀ऀ欀栀渀最 搀 ᄀ뀁挞Ⰰ 欀栀渀最 猀渀栀 ᄀ뀁挞Ⰰ 瘀 琀턀椞 琀栀뀀渞最㬀 渀뼀甞 瘀관礞Ⰰ 渀渀 挀漀椀 ᰀ䜠愀琀攀℀ᴀ†渀栀뀀  là lối tán dương của Tâm kinh bằng những từ ngữ chói sáng của Thần chú.

਀ऀ㰀瀀 挀氀愀猀猀㴀∀䴀猀漀䈀漀搀礀∀ 猀琀礀氀攀㴀∀洀愀爀最椀渀㨀 　㬀 㬀 琀攀砀琀ⴀ愀氀椀最渀㨀樀甀猀琀椀昀礀㬀 氀椀渀攀ⴀ栀攀椀最栀琀㨀㄀㔀　─∀㸀 Trở lại chủ đề chính, việc tu tập ਀ऀ䈀琀ⴀ渀栀 甀礀渀 漀 挀椀渁最 氀 瘀椀윀挞 琀栀挞 琀관瀞 挀渀最 渀Ⰰ 洀 琀椀 ᄀ ᄀ섁„挀관瀞 琀爀漀渀最 吀栀椀섀渞  luận bộ trung. Quán Tự Tại (Avalokiteśvara, hoặc Quán Thế Âm) là người học ਀ऀ吀栀椀섀渞Ⰰ 瘀 ᄀ挞 倀栀관琞 琀爀漀渀最 吀洀 欀椀渀栀 挀栀漀 戀椀뼀琞 渀最椀 儀甀渀 吀„吀ꄀ椞 ᄀ 栀촀挞 䈀琀ⴀ渀栀  như thế nào. Vì Bát-nhã là công án được đề ra cho Ngài giải quyết, làm ਀ऀ瀀栀뀀ꄁ渁最 琀椀윀渞 挀栀渞最 焀甀ꌀ„最椀挀 渀最�„琀턀椞 琀栀뀀渞最⸀ 儀甀 琀爀渀栀 挀栀渞最 渀最�„挀愞 一最椀 砀甀椀  theo dòng phủ định. Phủ định bất cứ thứ gì có thể đem trí óc mà hiểu như là ਀ऀ洀�琞 ᄀ턁椞 琀뀀渞最 挀愞 琀뀀 琀뀀�渞最⸀ 吀栀椀섀渞 琀渀最 挀椀渁最 氀洀 渀栀뀀 琀栀뼀⸞ 一 戀꼀琞 ᄀ꜁甞 戀넀渞最 琀爀  óc. Phải trừ diệt vô minh cố hữu trong tâm từ vô thủy quá khứ. Đó là bước ਀ऀ琀栀„渀栀ꔀ琞 栀뀀�渞最 琀�椞 最椀挀 渀最�⸞ 嘀 洀椀渀栀 琀挞 欀栀渀最 琀栀ꔀ礞 猀„琀栀挞 ⠀搀栀愀爀洀愀Ⰰ 瀀栀瀀⤀  như thế là như thế, yathābhūta (như thật). Vậy rồi, Tâm kinh đề ra một tràng ਀ऀ瀀栀„ᄀ쬁渞栀Ⰰ 挀栀턀椞 戀케„氀甀渀 挀ꌀ„渀栀관渞 琀栀挞Ⰰ 栀愀礀 琀爀⸀ 䈀�椞 瘀Ⰰ 挀栀渞最 渀漀 琀栀挞 挀渀 挀  chỗ bám, đó thực là một trở ngại trên đường đi về giác ngộ tối thượng. Tự ਀ऀ挀栀„瘀 琀„琀ꄀ椞 挀 渀最栀⤀愁 氀 挀 ᄀ뀁�渞最 ᄀ椁 栀漀渀 琀漀渀 搀뤀瀞 猀ꄀ挞栀 琀ꔀ琞 挀ꌀ„挀挀 挀栀뀀�渞最  ngại vật chúng có thể chận ngang dòng suối tự do và tự tác chủ của Bát-nhã. ਀ऀ倀栀„ᄀ쬁渞栀 氀 搀촀渞 猀ꄀ挞栀Ⰰ 氀 琀栀愀渀栀 氀촀挞 渀栀뀀 琀栀뼀⸞ 吀爀漀渀最 琀栀挞 琀관瀞 挀渀最 渀Ⰰ 搀촀渞 猀ꄀ挞栀  như thế cũng là phương sách tiên quyết.

਀ऀ㰀瀀 挀氀愀猀猀㴀∀䴀猀漀䈀漀搀礀∀ 猀琀礀氀攀㴀∀洀愀爀最椀渀㨀 　㬀 㬀 琀攀砀琀ⴀ愀氀椀最渀㨀樀甀猀琀椀昀礀㬀 氀椀渀攀ⴀ栀攀椀最栀琀㨀㄀㔀　─∀㸀 Chúng ta biết rằng, phủ định chỉ là ਀ऀ瀀栀뀀ꄁ渁最 琀椀윀渞 渀栀�„ᄀ ᄀ쌁„琀栀渀栀 琀甞 挀椀 欀栀挀⸀ 吀爀漀渀最 䈀琀ⴀ渀栀 戀愀ⴀ氀愀ⴀ洀관琞Ⰰ 渀 挀椀渁最  là cái dẫn chúng ta đi tới mục đích của pháp môn này. Thiền, ngay từ khởi ਀ऀ琀栀礞Ⰰ ᄀ섁„爀愀 挀栀漀 挀栀切渀最 琀愀 洀�琞 挀渀最 渀 挀漀椀 琀栀뀀�渞最 猀„最椀ꌀ椞 琀栀挀栀 挀愞 琀爀 挀Ⰰ 瘀  do đó chỉ con đường phủ định cho chúng ta đi mà không cần nói một cách công ਀ऀ欀栀愀椀⸀ 吀洀 欀椀渀栀Ⰰ 琀爀挞 琀栀甀�挞 瘀̀渁 栀촀挞 䈀琀ⴀ渀栀Ⰰ 搀椀씀渞 琀栀攀漀 挀椀 ᄀ 搀椀씀渞 琀椀뼀渞 挀栀甀渀最  này, và chứa đầy tiếng không! Nhưng chúng ta cắm dùi vào đâu sau khi vứt bỏ ਀ऀ栀뼀琞 洀촀椞 欀栀漀 琀渀最 琀爀 渀̀渁最Ⰰ 欀栀椀 渀椀윀洞㼀 䰀 挀椀 䬀栀渀最 琀爀ꄀ 琀爀촀椞Ⰰ 氀 欀栀漀ꌀ渞最 琀爀�椞  trống trơn, là cái trống rỗng hoàn toàn, đó là ý nghĩa của Śūnyatā ư? Nếu ਀ऀᄀ度渀最 瘀관礞Ⰰ 挀栀切渀最 琀愀 瘀꬀渞 �„渀最甀礀渀 琀爀漀渀最 挀ꌀ渞栀 瘀挞 挀愞 渀栀渞最 欀栀椀 渀椀윀洞⸀ ᰀ䌠椀  không chi” (ngoan không) vẫn còn là một trong những đối tượng tư tưởng của ਀ऀ挀栀切渀最 琀愀⸀ 倀栀ꌀ椞 瘀琞 戀케„挀椀 ᄀⰀ 瘀 ᄀ 氀 ᰀᄠ椁渀 ᄀꌁ漞 瘀 洀�渞最 琀뀀�渞最⸀ᴀ㰠⼀昀漀渀琀㸀㰀⼀瀀㸀

਀ऀ㰀昀漀渀琀 挀漀氀漀爀㴀∀⌀　　　　㠀　∀ 昀愀挀攀㴀∀䌀一ⴀ吀椀洀攀猀∀㸀吀爀漀渀最 倀栀관琞 最椀漀 䌀栀渀 琀渀最Ⰰ 戀케„ᰀ琠„氀挞ᰀ† cốt để vãng sinh về quốc độ của Phật A-di-đà (Amitābha). Phủ định cũng là ਀ऀ欀栀대渞最 ᄀ쬁渞栀 渀最愀礀 ᄀ⸀ 䌀栀渀 琀渀最 琀爀渀栀 搀豈渀最 琀爀 渀̀渁最⸀ 䌀栀„琀爀뀀ꄁ渁最 瀀栀„ᄀ쬁渞栀 挀愞  nó không gây kinh hãi và thất vọng cho bằng Bát-nhã ba-la-mật. Tuy nhiên, ਀ऀ渀最愀礀 ᄀ礀Ⰰ 洀�琞 琀洀 琀爀ꄀ渞最 最촀椞 氀 ᰀ欠栀渀最 戀턀„切礀Ⰰᴀ†ᰀ欠栀渀最 焀甀椀 渀最ꄀ椞ᴀ†ᄀ뀁挞 琀爀휀椞  lên làm mục tiêu. Mục tiêu đó là gì? Giác ngộ tối thượng này là gì? Nó ở ਀ऀᄀ甀㼀 䬀栀椀 渀漀 ᄀꄁ琞 ᄀ뼁渞㼀㰀⼀昀漀渀琀㸀㰀⼀瀀㸀

਀ऀ㰀昀漀渀琀 挀漀氀漀爀㴀∀⌀　　　　㠀　∀ 昀愀挀攀㴀∀䌀一ⴀ吀椀洀攀猀∀㸀ကꄁ琞 ᄀ뼁渞Ⰰ 氀切挀 渀最椀 儀甀渀 吀„吀ꄀ椞 砀뀀�渞最  tụng, “Gate, gate, pāragate, pārasaṅgate!” Vì đó là sự phóng xuất vọt ra từ ਀ऀ渀�椞 琀洀 挀愞 一最椀 欀栀椀 一最椀 猀愀渀最 渀最愀渀最 搀渀最 瀀栀„ᄀ쬁渞栀⸀ 一最椀 氀 栀渀栀 最椀ꌀ„挀愞  Bát-nhã ba-la-mật-đa, không thể vĩnh viễn quanh quẩn trong một vòng tròn phủ ਀ऀᄀ쬁渞栀⸀ 䴀�琞 欀栀椀 一最椀 ᄀ椁 ᄀ뼁渞 ᄀ挀栀Ⰰ 欀椀윀琞 猀挞 瘀 瘀 瘀촀渞最Ⰰ 挀栀대渞最 挀渀 뀀�挞 洀漀渀最 渀漀  trước mặt, và Ngài biết những gì đã bị bỏ lại đằng sau. Nhưng vẫn có cái ਀ऀ琀栀切挀 ᄀ꤁礞 戀뀀�挞 琀�椞⸀ 吀爀 渀̀渁最 瘀 砀切挀 挀ꌀ洞 栀漀渀 琀漀渀 挀豈渀最 琀관渞Ⰰ 一最椀 琀栀挞 栀椀윀渞  bước nhảy tối hậu. Bứt lìa đoạn dây cuối cùng trói buộc Ngài vào thế giới ਀ऀ挀愞 ᄀ턁椞 ᄀ椀 瘀 ᰀ琠„氀挞⸀ᴀ†一最椀 琀栀ꔀ礞 洀渀栀 ᄀ渞最 琀爀渀 戀�„戀渀 欀椀愀⸀ 䈀쬀„瀀 ᄀꌁ漞 戀�椞  các tình cảm của mình, Ngài chỉ có thể đọc lên “Gate!”. Rồi thì, Gate trở ਀ऀ琀栀渀栀 挀甀 琀栀꜀渞 挀栀切 挀愞 一最椀Ⰰ 䜀愀琀攀 琀爀�„琀栀渀栀 琀栀꜀渞 挀栀切 挀愞 䈀琀ⴀ渀栀  ba-la-mật-đa. Với sự phóng xuất đó, mọi vật bừng sáng, và Quán Tự Tại đã tu ਀ऀ琀관瀞 䈀琀ⴀ渀栀 ᄀ뼁渞 挀栀휀„挀甀턀椞 挀豈渀最⸀ 㰀⼀昀漀渀琀㸀 㰀⼀瀀㸀

਀ऀ㰀昀漀渀琀 挀漀氀漀爀㴀∀⌀　　　　㠀　∀ 昀愀挀攀㴀∀䌀一ⴀ吀椀洀攀猀∀㸀吀椀 欀뼀琞 氀甀관渞 爀넀渞最Ⰰ ᄀ礀 氀 ﴀ 渀最栀⤀愁 挀愞  Tâm kinh. Do giải thích bản kinh như thế, chúng ta có thể hiểu tại sao Gate ਀ऀ氀 欀뼀琞 氀甀관渞Ⰰ 瘀 琀ꄀ椞 猀愀漀 欀뼀琞 氀甀관渞 渀礀 搀椀씀渞 琀ꌀ„渀�椞 搀甀渀最 挀愞 吀洀 欀椀渀栀 洀�琞 挀挀栀  triệt để. Để riêng thần chú ra, nó chẳng có nghĩa gì hết, và khó mà hiểu ਀ऀ琀뀀ꄁ渁最 焀甀愀渀 猀椀渀栀 琀„挀愞 渀 瘀�椞 欀椀渀栀 䈀琀ⴀ渀栀 戀愀ⴀ氀愀ⴀ洀관琞⸀ က渞最 挀 戀뀀�挞 琀�椞 吀洀  kinh bằng con đường tắt của trí năng, dù thoạt trông nó như chỉ ra lối đi ਀ऀᄀ⸀ 倀栀ꌀ椞 琀椀뼀渞 琀�椞 琀栀攀漀 ᄀ뀁�渞最 搀礀 挀愞 欀椀渀栀 渀最栀椀윀洞 琀渀 最椀漀Ⰰ 琀挞 氀Ⰰ 戀넀渞最  đường dây mà chúng ta giữ chặt trong lối tham cứu công án. Ý nghĩa của thần ਀ऀ挀栀切 渀栀뀀 琀栀뼀„瘀渀 洀�„渀栀渞最 戀 洀관琞 挀愞 渀Ⰰ 瘀 欀뼀琞 焀甀ꌀ„吀洀 欀椀渀栀 琀爀�„琀栀渀栀 洀�琞  tài liệu hoàn toàn dễ hiểu có giá trị tôn giáo rất lớn.

਀ऀ㰀瀀 挀氀愀猀猀㴀∀䴀猀漀䈀漀搀礀∀ 猀琀礀氀攀㴀∀洀愀爀最椀渀㨀 　㬀 㬀 琀攀砀琀ⴀ愀氀椀最渀㨀樀甀猀琀椀昀礀㬀 氀椀渀攀ⴀ栀攀椀最栀琀㨀㄀㔀　─∀㸀 Nếu Tâm kinh là một sản phẩm của thiên ਀ऀ琀椀 吀爀甀渀最 栀漀愀Ⰰ 挀甀 琀栀꜀渞 挀栀切 挀 琀栀쌀„欀栀渀最 洀愀渀最 栀渀栀 琀栀椀 䜀愀琀攀℀ 一栀뀀 挀栀切渀最 琀愀  đã thấy qua nhiều trường hợp khác nhau rồi, thần chú của các Thiền sư đã ਀ऀ欀栀漀挀 渀栀渞最 洀甀 猀꼀挞 欀栀挀 栀대渞⸀ 一栀뀀渁最Ⰰ 琀爀渀 瀀栀뀀ꄁ渁最 搀椀윀渞 琀洀 氀ﴀ 洀 渀椀Ⰰ 焀甀  trình tâm linh được chứng nghiệm bởi người Trung hoa và Ấn độ rõ ràng cũng ਀ऀ琀栀뼀„瘀 栀椀쌀渞 渀栀椀渀 瀀栀ꌀ椞 琀栀뼀⸞ 䬀栀椀 洀�琞 渀最뀀�椞 吀爀甀渀最 栀漀愀 ᄀ뀁挞 栀케椞 倀栀관琞 氀 愀椀Ⰰ 礀  trả lời: “Đó là một cái thùng đầy nước bị thủng đáy.” Phê phán theo tiêu ਀ऀ挀栀甀꤀渞 琀栀뀀�渞最 挀愞 氀甀관渞 氀ﴀⰀ 渀椀 琀栀뼀„渀最栀攀 渀栀뀀 氀 洀�琞 ကⴀ氀愀ⴀ渀椀⸀ 匀漀 猀渀栀 倀栀관琞 瘀�椞  thùng nước coi có vẻ phạm thượng, nhưng trong con mắt của Thiền thì phải là ਀ऀ挀椀 琀栀豈渀最 琀栀渞最 ᄀ礀Ⰰ 渀뀀�挞 琀甀渀 爀愀 渀最漀椀 栀뼀琞 瘀 欀栀渀最 挀 琀爀̀渁最 爀촀椞 戀渀最 瘀漀  trong đó. Rồi Phật mới hiện thân với 32 tướng tốt. Tâm kinh không cụ thể mức ਀ऀ渀礀Ⰰ 渀栀뀀渁最 渀 洀 琀ꌀ„欀椀渀栀 渀最栀椀윀洞 吀栀椀섀渞 欀栀 猀渀最 猀愞⸀㰀⼀昀漀渀琀㸀㰀⼀瀀㸀

਀ऀ㰀昀漀渀琀 挀漀氀漀爀㴀∀⌀　　　　㠀　∀ 昀愀挀攀㴀∀䌀一ⴀ吀椀洀攀猀∀㸀吀爀漀渀最 ᰀ䜠愀琀攀℀ᴀ†渀栀渞最 瀀栀„ᄀ쬁渞栀 挀愞 吀洀  kinh đã vươn tới khẳng định lớn, mà trong tất cả các kinh điển Đại thừa gọi ਀ऀ氀 䌀栀渀 渀栀뀀 ⠀琀愀琀栀愀琀Ā⤁⸀ 一栀渞最 瀀栀„ᄀ쬁渞栀 ꔀ礞 挀턀琞 搀꬀渞 挀挀 栀渀栀 最椀ꌀ„挀愞 䈀琀ⴀ渀栀 ᄀ椁  tới kết cuộc này. Lối tụng đọc của Huyền Trang, đọc trong hình thức chú ਀ऀ琀栀甀관琞Ⰰ 戀礀 最椀�„琀爀�„渀渀 挀栀愞 ᄀ渞最 渀栀渞最 最椀 琀爀쬀„琀渀 最椀漀 挀 琀꜀洞 瘀挀 氀�渞⸀ 䐀漀  sức mạnh của câu thần chú kết thúc, giác ngộ tối thượng, mà các học giả quen ਀ऀ栀椀쌀甞 戀넀渞最 琀爀 渀̀渁最Ⰰ 琀爀�„琀栀渀栀 洀�琞 戀椀뼀渞 挀턀„瘀⤀ ᄀꄁ椞 挀愞 欀椀渀栀 渀最栀椀윀洞 琀洀 氀椀渀栀⸀㰀⼀昀漀渀琀㸀㰀⼀瀀㸀

਀ऀ㰀昀漀渀琀 挀漀氀漀爀㴀∀⌀　　　　㠀　∀ 昀愀挀攀㴀∀䌀一ⴀ吀椀洀攀猀∀㸀က쬁愞 瘀쬀„挀愞 吀洀 欀椀渀栀 琀爀漀渀最 最椀漀 渀最栀⤀愁  của Thiền được định đúng mức ở đây.

਀ऀ㰀瀀 挀氀愀猀猀㴀∀䴀猀漀䈀漀搀礀∀ 猀琀礀氀攀㴀∀洀愀爀最椀渀㨀 　㬀 㬀 琀攀砀琀ⴀ愀氀椀最渀㨀樀甀猀琀椀昀礀㬀 氀椀渀攀ⴀ栀攀椀最栀琀㨀㄀㔀　─∀㸀 Vẫn còn phải cắt nghĩa trường hợp nào ਀ऀ琀栀꜀渞 挀栀切 ᄀ뜁挞 戀椀윀琞 ᄀ ᄀ뀁挞 ᄀ촁挞 氀渀⸀ က椁섀甞 渀礀 ᄀ椀 栀케椞 搀椀 搀渀最 栀ꄀ渁Ⰰ 洀 �„ᄀ礀  thì không đủ; tôi chỉ có thể nói vắn tắt là, ý niệm “bờ bên kia“ có chất Ấn ਀ऀ爀椀渀最 戀椀윀琞Ⰰ 瘀 渀 砀甀ꔀ琞 栀椀윀渞 猀�洞 琀爀漀渀最 瘀̀渁 栀촀挞 琀渀 最椀漀 挀愞 ꐀ渞 ᄀ�⸞ 䰀ꔀ礞 琀栀 搀„ từ văn học Phật giáo khởi thủy, trong kinh Pháp cú chúng ta có câu này:

਀ऀ㰀瀀 挀氀愀猀猀㴀∀䴀猀漀䈀漀搀礀∀ 猀琀礀氀攀㴀∀洀愀爀最椀渀㨀　㬀 琀攀砀琀ⴀ愀氀椀最渀㨀樀甀猀琀椀昀礀㬀 氀椀渀攀ⴀ栀攀椀最栀琀㨀㄀㔀　─∀㸀 Appakā te manussesu ye janā ਀ऀ瀀Ā爁愀最Ā洁椀渀漀Ⰰ㰀⼀昀漀渀琀㸀㰀⼀瀀㸀

਀ऀ㰀昀漀渀琀 挀漀氀漀爀㴀∀⌀　　　　㠀　∀ 昀愀挀攀㴀∀䌀一ⴀ吀椀洀攀猀∀㸀䄀琀栀Ā礁愀洀 椀琀愀爀Ā 瀀愀樀Ā 琀⬀爁愀洀 攀瘀Ā渁甀搀栀Ā瘁愀琀椀⸀㰀⼀昀漀渀琀㸀㰀猀瀀愀渀 挀氀愀猀猀㴀∀䴀猀漀䘀漀漀琀渀漀琀攀刀攀昀攀爀攀渀挀攀∀㸀㰀愀 渀愀洀攀㴀∀开昀琀渀爀攀昀㜀㘀∀ 琀椀琀氀攀 猀琀礀氀攀㴀∀挀漀氀漀爀㨀 戀氀甀攀㬀 琀攀砀琀ⴀ搀攀挀漀爀愀琀椀漀渀㨀 甀渀搀攀爀氀椀渀攀㬀 琀攀砀琀ⴀ甀渀搀攀爀氀椀渀攀㨀 猀椀渀最氀攀㬀 瘀攀爀琀椀挀愀氀ⴀ愀氀椀最渀㨀戀愀猀攀氀椀渀攀∀ 栀爀攀昀㴀∀⌀开昀琀渀㜀㘀∀㸀㰀猀瀀愀渀 猀琀礀氀攀㴀∀挀漀氀漀爀㨀 戀氀甀攀㬀 瘀攀爀琀椀挀愀氀ⴀ愀氀椀最渀㨀戀愀猀攀氀椀渀攀㬀 琀攀砀琀ⴀ搀攀挀漀爀愀琀椀漀渀㨀甀渀搀攀爀氀椀渀攀㬀 琀攀砀琀ⴀ甀渀搀攀爀氀椀渀攀㨀猀椀渀最氀攀∀ 挀氀愀猀猀㴀∀䴀猀漀䘀漀漀琀渀漀琀攀刀攀昀攀爀攀渀挀攀∀㸀㰀昀漀渀琀 猀椀稀攀㴀∀㌀∀ 挀漀氀漀爀㴀∀⌀　　　　䘀䘀∀㸀嬀㜀㘀崀㰀⼀昀漀渀琀㸀㰀⼀猀瀀愀渀㸀㰀⼀愀㸀㰀⼀猀瀀愀渀㸀㰀⼀瀀㸀

਀ऀ㰀昀漀渀琀 挀漀氀漀爀㴀∀⌀　　　　㠀　∀ 昀愀挀攀㴀∀䌀一ⴀ吀椀洀攀猀∀㸀䌀 琀栀쌀„渀椀Ⰰ 吀愀琀栀Ā朁愀琀愀 氀 倀Ā爁Ā朁愀琀愀Ⰰ 一栀뀀  Lai là Người Qua bên kia. Nhưng, ý niệm tathā đã trở nên có ưu thế trong ਀ऀ琀爀椀뼀琞 栀촀挞 倀栀관琞 最椀漀 栀ꄀ渁 瀀Ā爁愀洀Ⰰ 瘀 倀Ā爁Ā朁愀琀愀 ᄀ뀁挞 琀栀愀礀 琀栀뼀„戀넀渞最 吀愀琀栀Ā朁愀琀愀⸀ 䐀ꔀ甞  vết ý niệm pāram còn lưu lại trong chữ pāramitā, chỉ cho những đức tính dẫn ਀ऀ栀渀栀 最椀ꌀ„猀愀渀最 戀�„戀渀 欀椀愀 挀愞 最椀挀 渀最�⸞ 倀Ā爁愀洀椀琀Ā 琀栀뀀�渞最 ᄀ뀁挞 搀쬀挞栀 氀 ᰀᄠ漀 戀준„ ngạn,” sang đến bờ bên kia, mà thực tế chỉ cùng sự kiện như pārāgata; hai ਀ऀ琀栀渀栀 渀最„欀栀挀 渀栀愀甀 氀 瘀섀„栀뀀�渞最 ᄀ椁⸀ 吀豈礀 琀栀攀漀 挀栀휀„ᄀ渞最Ⰰ 渀栀渀 琀„ᄀ挀栀 ᄀ椁쌀洞 渀礀  thì nó là “đi;” nhìn từ đích điểm kia, thì là “đến.” Trong Bát-nhã ਀ऀ戀愀ⴀ氀愀ⴀ洀관琞ⴀᄀ愁Ⰰ 搀渀最 琀椀뼀渞 挀愞 儀甀渀 吀„吀ꄀ椞 洀 搀椀씀渞 琀ꌀ„渀栀뀀 ᄀ ᰀ挠관瀞 戀�„戀渀 欀椀愀ᰀ† (pārasaṁgate), thì rất là chính xác.

਀ऀ㰀瀀 挀氀愀猀猀㴀∀䴀猀漀䈀漀搀礀∀ 猀琀礀氀攀㴀∀洀愀爀最椀渀㨀 　㬀 㬀 琀攀砀琀ⴀ愀氀椀最渀㨀樀甀猀琀椀昀礀㬀 氀椀渀攀ⴀ栀攀椀最栀琀㨀㄀㔀　─∀㸀 Động Sơn Lương Giới[77] ਀ऀ㰀⼀猀瀀愀渀㸀㰀⼀昀漀渀琀㸀㰀⼀猀瀀愀渀㸀㰀昀漀渀琀 挀漀氀漀爀㴀∀⌀　　　　㠀　∀ 昀愀挀攀㴀∀䌀一ⴀ吀椀洀攀猀∀㸀琀栀甀�„挀渀 氀 挀栀切  tiểu, một Luật sư dạy học Tâm kinh, và Sư cố cắt nghĩa câu này: “Không mắt, ਀ऀ欀栀渀最 洀椀椁☀ᴠ†一栀뀀渁最 䰀뀀ꄁ渁最 䜀椀�椞 ᄀ뀁愁 洀꼀琞 渀栀渀 挀栀̀洁 挀栀切 匀뀀Ⰱ 爀팀椞 猀�„瘀漀 琀栀渀 琀栀쌀„ mình, và sau hết nói: “Thầy có hai mắt, hai tai, và các căn khác, và con ਀ऀ挀椀渁最 挀 渀栀뀀 琀栀뼀⸞ 吀ꄀ椞 猀愀漀 倀栀관琞 搀ꄀ礞 氀 欀栀渀最 挀㼀ᴀ†䰀甀관琞 猀뀀 渀最栀攀 栀케椞Ⰰ 渀最ꄀ挞 渀栀椀渀  bảo: “Ta làm thầy con không nổi. Con phải được một Thiền tăng độ cho, vì sau ਀ऀ渀礀 猀봀„氀 洀�琞 ᄀꄁ椞 猀뀀 挀愞 ကꄁ椞 琀栀愞⸀ᴀ㰠⼀昀漀渀琀㸀㰀⼀瀀㸀

਀ऀ㰀昀漀渀琀 挀漀氀漀爀㴀∀⌀　　　　㠀　∀ 昀愀挀攀㴀∀䌀一ⴀ吀椀洀攀猀∀㸀䬀栀椀 洀�琞 琀洀 栀팀渞 琀爀묀„琀爀甀渀最 栀愀礀 琀栀꼀挞 洀꼀挞  như Lương Giới mà vấp phải phủ định luận của Bát-nhã, đó là dấu hiệu tốt. ਀ऀ一뼀甞 挀„琀椀뼀瀞 琀挞 琀栀꼀挞 洀꼀挞Ⰰ 渀栀ꔀ琞 ᄀ쬁渞栀 猀봀„挀 渀最礀 戀豈渀最 瘀⸞ 一栀뀀渁最 猀愀甀 欀栀椀 戀豈渀最  vỡ nên bước trở lui lại con đường phủ định để thử xem trong con đường dẫn ਀ऀ瘀漀 挀栀渞最 渀最栀椀윀洞 挀 琀栀„最⸀ 䌀椀 最 洀 欀栀�椞 琀栀礞 欀栀渀最 渀꼀洞 戀꼀琞 ᄀ뀁挞Ⰰ 戀礀 最椀�„ sẽ được thấy chất chứa đầy ý nghĩa. Giáo nghĩa tính Không chẳng còn là phủ ਀ऀᄀ쬁渞栀 氀甀관渞 琀栀甀꜀渞 琀切礀 渀愞⸀ 刀팀椞 琀椀 猀봀„最椀ꌀ渞最 最椀ꌀ椞 琀爀漀渀最 挀挀 琀爀愀渀最 猀愀甀㬀 ᄀ 氀  cách giản dị nhìn các pháp một cách như thật (yathābhūta), nhìn chúng dưới ਀ऀ猀꼀挞 琀栀椀 吀愀琀栀愀琀ĀⰁ 一栀뀀 琀渀栀Ⰰ 挀愞 挀栀切渀最⸀ 一 欀栀渀最 挀栀턀椞 戀케„琀栀뼀„最椀�椞 瘀ꄀ渞 琀栀豈㬀  núi non vẫn đó, hoa anh đào đang nở rộ, ánh trăng tỏa rạng trong đêm thu; ਀ऀ渀栀뀀渁最 ᄀ팁渞最 琀栀�椞 挀栀切渀最 欀栀渀最 挀栀준„礀 渀最甀礀渀 氀 渀栀渞最 挀椀 ᄀ뜁挞 琀栀豈Ⰰ 挀栀切渀最 最椞 挀栀漀  ta một ý nghĩa sâu thẳm, chúng được thấu hiểu trong cái không là chúng. Tâm ਀ऀ欀椀渀栀 渀넀洞 琀爀渀 渀섀渞 琀ꌀ渞最 渀礀⸀㰀⼀昀漀渀琀㸀㰀⼀瀀㸀

਀ऀ㰀昀漀渀琀 挀漀氀漀爀㴀∀⌀　　　　㠀　∀ 昀愀挀攀㴀∀䌀一ⴀ吀椀洀攀猀∀㸀一栀渀 氀切挀 戀뀀�挞 焀甀愀 搀渀最 渀뀀�挞Ⰰ 琀栀ꔀ礞 戀渀最  mình trong đó, Động Sơn làm một bài thơ, có thể cho ta điểm tựa dò vào kinh ਀ऀ渀最栀椀윀洞 渀�椞 琀ꄀ椞 挀愞 猀뀀 瘀섀„䈀琀ⴀ渀栀㨀㰀⼀昀漀渀琀㸀㰀⼀瀀㸀

਀ऀ㰀昀漀渀琀 挀漀氀漀爀㴀∀⌀　　　　㠀　∀㸀㰀椀㸀吀栀椀뼀琞 欀쬀„琀豈渀最 琀栀愀 洀쬀挞栀㰀⼀椀㸀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀 ☀渀戀猀瀀㬀㰀猀瀀愀渀 氀愀渀最㴀∀娀䠀ⴀ吀圀∀㸀 㰀⼀猀瀀愀渀㸀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀 㰀猀瀀愀渀 氀愀渀最㴀∀娀䠀ⴀ吀圀∀㸀 切忌從他覓

਀ऀ㰀瀀 挀氀愀猀猀㴀∀䴀猀漀一漀爀洀愀氀∀ 猀琀礀氀攀㴀∀洀愀爀最椀渀ⴀ氀攀昀琀㨀 　㬀 琀攀砀琀ⴀ椀渀搀攀渀琀㨀㌀挀洀㬀 氀椀渀攀ⴀ栀攀椀最栀琀㨀㄀㔀　─㬀 洀愀爀最椀渀ⴀ琀漀瀀㨀　㬀 洀愀爀最椀渀ⴀ戀漀琀琀漀洀㨀　∀㸀 Thiều thiều dữ ngã sơ         ਀ऀޏᆂ轢㱵⼀猀瀀愀渀㸀㰀⼀昀漀渀琀㸀㰀⼀瀀㸀

਀ऀ㰀昀漀渀琀 挀漀氀漀爀㴀∀⌀　　　　㠀　∀㸀㰀椀㸀一最 欀椀洀 ᄀ�挞 琀„瘀渀最㰀⼀椀㸀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀     我今獨自往  ਀ऀ㰀⼀昀漀渀琀㸀 㰀⼀瀀㸀

਀ऀ㰀昀漀渀琀 挀漀氀漀爀㴀∀⌀　　　　㠀　∀㸀㰀椀㸀堀„砀„ᄀ꼁挞 瀀栀豈渀最 挀☞渀戀猀瀀㬀㰀⼀椀㸀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀      處處得逢渠

਀ऀ㰀瀀 挀氀愀猀猀㴀∀䴀猀漀一漀爀洀愀氀∀ 猀琀礀氀攀㴀∀洀愀爀最椀渀ⴀ氀攀昀琀㨀 　㬀 琀攀砀琀ⴀ椀渀搀攀渀琀㨀㌀挀洀㬀 氀椀渀攀ⴀ栀攀椀最栀琀㨀㄀㔀　─㬀 洀愀爀最椀渀ⴀ琀漀瀀㨀　㬀 洀愀爀最椀渀ⴀ戀漀琀琀漀洀㨀　∀㸀 Cừ kim chánh thị ngã         ਀ऀ 쩮捎⽫ᅦ㱢⼀猀瀀愀渀㸀㰀⼀昀漀渀琀㸀㰀⼀瀀㸀

਀ऀ㰀昀漀渀琀 挀漀氀漀爀㴀∀⌀　　　　㠀　∀㸀㰀椀㸀一最 欀椀洀 戀ꔀ琞 琀栀쬀„挀☞渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀㰀⼀椀㸀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀      我今⽎⁦㱮⼀猀瀀愀渀㸀㰀⼀昀漀渀琀㸀㰀⼀瀀㸀

਀ऀ㰀昀漀渀琀 挀漀氀漀爀㴀∀⌀　　　　㠀　∀㸀㰀椀㸀꼀渁最 琀甀 挀栀꤀洞 洀愀 栀�椞☀渀戀猀瀀㬀㰀⼀椀㸀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀☀渀戀猀瀀㬀      應須恁麼會

਀ऀ㰀瀀 挀氀愀猀猀㴀∀䴀猀漀一漀爀洀愀氀∀ 猀琀礀氀攀㴀∀洀愀爀最椀渀ⴀ氀攀昀琀㨀 　㬀 琀攀砀琀ⴀ椀渀搀攀渀琀㨀㌀挀洀㬀 氀椀渀攀ⴀ栀攀椀最栀琀㨀㄀㔀　─㬀 洀愀爀最椀渀ⴀ琀漀瀀㨀　㬀 洀愀爀最椀渀ⴀ戀漀琀琀漀洀㨀　∀㸀 Phương đắc khế như như.਀ऀ㰀猀瀀愀渀 氀愀渀最㴀∀娀䠀ⴀ䌀一∀㸀☀渀戀猀瀀㬀뤀靥兟艙艙㱙⼀猀瀀愀渀㸀㰀⼀昀漀渀琀㸀㰀⼀瀀㸀

 

਀ऀ㰀瀀 挀氀愀猀猀㴀∀䴀猀漀一漀爀洀愀氀∀ 猀琀礀氀攀㴀∀洀愀爀最椀渀ⴀ氀攀昀琀㨀 　㬀 琀攀砀琀ⴀ椀渀搀攀渀琀㨀㌀挀洀㬀 氀椀渀攀ⴀ栀攀椀最栀琀㨀㄀㔀　─㬀 洀愀爀最椀渀ⴀ琀漀瀀㨀　㬀 洀愀爀最椀渀ⴀ戀漀琀琀漀洀㨀　∀㸀 Đừng nhờ ai tìm kiếm [Chân lý][78]

਀ऀ㰀瀀 挀氀愀猀猀㴀∀䴀猀漀一漀爀洀愀氀∀ 猀琀礀氀攀㴀∀洀愀爀最椀渀ⴀ氀攀昀琀㨀 　㬀 氀椀渀攀ⴀ栀攀椀最栀琀㨀㄀㔀　─㬀 琀攀砀琀ⴀ椀渀搀攀渀琀㨀㌀挀洀㬀 洀愀爀最椀渀ⴀ琀漀瀀㨀　㬀 洀愀爀最椀渀ⴀ戀漀琀琀漀洀㨀　∀㸀㰀椀㸀 Lần hồi lơ với ta

਀ऀ㰀瀀 挀氀愀猀猀㴀∀䴀猀漀一漀爀洀愀氀∀ 猀琀礀氀攀㴀∀洀愀爀最椀渀ⴀ氀攀昀琀㨀 　㬀 氀椀渀攀ⴀ栀攀椀最栀琀㨀㄀㔀　─㬀 琀攀砀琀ⴀ椀渀搀攀渀琀㨀㌀挀洀㬀 洀愀爀最椀渀ⴀ琀漀瀀㨀　㬀 洀愀爀最椀渀ⴀ戀漀琀琀漀洀㨀　∀㸀㰀椀㸀 Giờ một mình ta bước

਀ऀ㰀瀀 挀氀愀猀猀㴀∀䴀猀漀一漀爀洀愀氀∀ 猀琀礀氀攀㴀∀洀愀爀最椀渀ⴀ氀攀昀琀㨀 　㬀 氀椀渀攀ⴀ栀攀椀最栀琀㨀㄀㔀　─㬀 琀攀砀琀ⴀ椀渀搀攀渀琀㨀㌀挀洀㬀 洀愀爀最椀渀ⴀ琀漀瀀㨀　㬀 洀愀爀最椀渀ⴀ戀漀琀琀漀洀㨀　∀㸀㰀椀㸀 Đâu đâu cũng gặp mi

਀ऀ㰀瀀 挀氀愀猀猀㴀∀䴀猀漀一漀爀洀愀氀∀ 猀琀礀氀攀㴀∀洀愀爀最椀渀ⴀ氀攀昀琀㨀 　㬀 氀椀渀攀ⴀ栀攀椀最栀琀㨀㄀㔀　─㬀 琀攀砀琀ⴀ椀渀搀攀渀琀㨀㌀挀洀㬀 洀愀爀最椀渀ⴀ琀漀瀀㨀　㬀 洀愀爀最椀渀ⴀ戀漀琀琀漀洀㨀　∀㸀㰀椀㸀 Nay mi chính là ta

਀ऀ㰀瀀 挀氀愀猀猀㴀∀䴀猀漀一漀爀洀愀氀∀ 猀琀礀氀攀㴀∀洀愀爀最椀渀ⴀ氀攀昀琀㨀 　㬀 氀椀渀攀ⴀ栀攀椀最栀琀㨀㄀㔀　─㬀 琀攀砀琀ⴀ椀渀搀攀渀琀㨀㌀挀洀㬀 洀愀爀最椀渀ⴀ琀漀瀀㨀　㬀 洀愀爀最椀渀ⴀ戀漀琀琀漀洀㨀　∀㸀㰀椀㸀 Ta không phải là mi

਀ऀ㰀瀀 挀氀愀猀猀㴀∀䴀猀漀一漀爀洀愀氀∀ 猀琀礀氀攀㴀∀洀愀爀最椀渀ⴀ氀攀昀琀㨀 　㬀 氀椀渀攀ⴀ栀攀椀最栀琀㨀㄀㔀　─㬀 琀攀砀琀ⴀ椀渀搀攀渀琀㨀㌀挀洀㬀 洀愀爀最椀渀ⴀ琀漀瀀㨀　㬀 洀愀爀最椀渀ⴀ戀漀琀琀漀洀㨀　∀㸀㰀椀㸀 Nên hiểu được như thế

਀ऀ㰀瀀 挀氀愀猀猀㴀∀䴀猀漀一漀爀洀愀氀∀ 猀琀礀氀攀㴀∀洀愀爀最椀渀ⴀ氀攀昀琀㨀 　㬀 氀椀渀攀ⴀ栀攀椀最栀琀㨀㄀㔀　─㬀 琀攀砀琀ⴀ椀渀搀攀渀琀㨀㌀挀洀㬀 洀愀爀最椀渀ⴀ琀漀瀀㨀　㬀 洀愀爀最椀渀ⴀ戀漀琀琀漀洀㨀　∀㸀㰀椀㸀 Mới gặp trúng Như như.